۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۳۹

«سیا» در آستانه زوال

در دهه گذشته شتاب چشمگیر صنعت اطلاعات موجب وقوع تحولات گسترده‌ای در حوزه‌های مختلف سیاسی و امنیتی در جهان شده و بسیاری نیز از مدت‌ها پیش خود را برای تطبیق با این روند پرشتاب تجهیز کرده‌اند و در حال حاضر نیز به تجدید ساختار خود ادامه می‌دهند، اما به نظر می‌رسد سازمان اطلاعات مركزي آمریکا (سیا) از این قافله عقب‌مانده و هنوز در مدل‌ها و الگوهای نخ‌نمای خود سیر می‌کند. این عقب‌افتادگی گاهی سرو صدای زیادی در محافل سیاسی آمریکا به پا می‌کند و دولتمردان آمریکایی نیز بر همان شیوه‌ها و روش‌های قدیمی خود اصرار دارند. ارزش فرآیندهای اطلاعاتی و ضداطلاعاتی بیشتر به سرعت و دقتی است که در آنها وجود دارد و سیا در حال حاضر در بسیاری از پرونده‌های خود در جا می‌زند و بی‌میلی بدنه اصلی سیا برای نوسازی، بسیاری را در ایالات متحده کلافه کرده است. در کنار سیا، جامعه اطلاعاتی آمریکا نیز هنوز به همان روش‌های نخ نمای دوران جنگ سرد دلخوش است و شاید به جای اطلاق صفت جامعه اطلاعاتی بهتر است از همان لفظ قدیمی مجمع سری استفاده کنیم. واقعیت این است که هم سیا و هم جامعه اطلاعاتی آمریکا هر دو امکانات فراوانی برای تحلیل و بررسی داده‌ها و اطلاعات مختلف در اختیار دارند، اما روش کار آنقدر کهنه و دردسرساز است که در بسیاری از موارد انتشار دیرهنگام نتایج تحقیقات، بسیاری را از پیگیری آن منصرف کرده و اگر هم نتیجه‌ای منتشر می‌شود، انگیزه‌ای در دیگران برای جدی گرفتن آن ایجاد نمی‌کند. درست به همین دلیل است که در سال گذشته انتشار نتایج تحقیقات این انجمن درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران بهانه خوبی در اختیار مخالفان نتایج آن قرار داد تا آن را جدی نگیرند. این در حالی است که غیرنظامی خواندن فعالیت‌های هسته‌ای ایران در این گزارش مساله‌ای نبود که بتوان به راحتی از کنار آن گذشت و هنوز نیز هستند کسانی که از آن گزارش به نیکی یاد می‌کنند. ماجراي 11 سپتامبر و پس از آن ناکامی‌های حمله آمریکا به عراق موجب شد سیا و نهادهای اطلاعاتی آمریکا در تطبیق خود با جریان پرشتاب دسترسی به اطلاعات زحمات بیشتری را متحمل شوند و اقدامات متعددی نیز برای تغییر این ساختار کهنه صورت گرفت، اما هنوز هم درجازدن صفت اصلی نهادهای اطلاعاتی است و گمان نمی‌کنم این جریان بتواند با تفکرات موجود در بدنه فعلی به این زودی‌ها خود را اصلاح کند. تاسیس دفتر مدیریت اطلاعاتی آمریکا یکی از این اقدامات است که البته در ابتدای تشکیل، تبلیغات گسترده‌ای درباره آن صورت گرفت و این جریان بیشتر برای القای حس امنیت به مردم آمریکا در روزهای بحرانی مبارزه با تروریسم بود، اما در ادامه مشخص شد که از تاسیس این نهاد نیز هدف خاصی دنبال نمی‌شود. کاری که امروز سیا بر انجام آن اصرار دارد و تقریبا عادتی است که نمی‌تواند ترک کند، همان تاکید بر جمع‌آوری بیشتر و بیشتر اطلاعات است و همانطور که گفته شد، سنتی است که از جنگ سرد به یادگار مانده و در فکر و اندیشه ماموران اطلاعاتی آمریکا رسوخ کرده است. به عبارت دیگر سیا مجموعه‌ای از انباشت خفه‌کننده اطلاعات است که پیدا کردن بسیاری از سرنخ‌ها در آن غیر ممکن شده و بسیاری از موضوعات نیز اصلا در این گیر و دار به مرحله تحلیل نمی‌رسد. این در حالی است که با گسترش فناوری‌های اطلاعات، داده‌ها هر روز بیش از گذشته در اختیار ماموران اطلاعاتی قرار می‌گیرد و نیاز چندانی به بسیاری از جست‌وجوهای قدیمی نیست. در حال حاضر بسیاری از کشورهای مخالف آمریکا دقیقا عکس این روند را طی می‌کنند و به جای تاکید بر جمع‌آوری صرف اطلاعات محرمانه، ظرفیت‌های تحلیلی خود را درباره این اطلاعات بشدت بالا برده‌اند و تاکید خود را بر این بخش از فرآیند عملیات اطلاعاتی گذاشته‌اند. به عبارت بهتر، یک مجموعه اطلاعاتی کارآمد نظیر آنچه چینی‌ها دارند كه بیشتر باید تحلیل محور باشد و ایجاد این ظرفیت‌های تحلیلی است که برگ برنده ماموران اطلاعاتی محسوب می‌شود. هنوز بسیاری از افسران اطلاعاتی آمریکا در عطش به دست آوردن اطلاعات فوق سری می‌سوزند و این در حالی است که حتی در صورت دسترسی به این اطلاعات نیز دیگر مجالی برای تحلیل و به‌کارگیری آنها ندارند، چرا که در مرحله کشف، زمان و هزینه زیادی را صرف کرده‌اند. نارسایی دیگری که در کنار این نبود ظرفیت تحلیلی، جوامع و نهادهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا را آزار می‌دهد، فقدان رابطه‌ای تنگاتنگ با مشتریان این اطلاعات یعنی تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان سیاسی است. مثلا در همان پرونده ایران، اگر نتایج به دست آمده در همان زمان کم نیز به دولتمردان آمریکایی به صورت مناسب ارائه شده بود، چه بسا رویکرد موجود در قبال ایران تغییری اساسی می‌کرد و بوش و دوستانش می‌توانستند از قبل این حقایق و با استفاده از این واقعیت امیدوارکننده، نه‌تنها در تعامل با ایران بلکه در مسائل‌ مهمی چون عراق و افغانستان نیز به نتایج بسیار بهتری دست پیدا کنند. سیا زمانی مغز تصمیم‌گیری در ایالات متحده و قلب تپنده فعالیت‌های سیاسی و امنیتی این کشور محسوب می‌شد، اما حال در درون خود آمریکا نیز بسیاری در کارآیی و مفید بودن این سازمان و دیگر نهادهای اطلاعاتی شک دارند و مناقشات گاه و بیگاهی که در این باره چه در دوران بوش و چه در دوره اوباما صورت می‌گیرد، حاکی از همین شکاف ارتباطی میان ماموران و مدیران اطلاعاتی و سیاستمداران بعضا سردرگم آمریکایی است که به هر حال به تحلیل‌های درستی مجهز نیستند و این ضعف نیز به درستی پوشانده نمی‌شود. به نظر می‌رسد سازمان سیا یا باید تحولی اساسی را در ساختارهای عملیاتی و غیر عملیاتی خود صورت بدهد، یا اینکه منتظر زوال و ناکارآیی هر چه بیشتر خود در روزهای شلوغ سیاست خارجی اوباما باشد. منبع: فارن پاليسی ترجمه: ‌مجتبی صادقیان
ارسال نظر
captcha
پربیننده