غذای بد ممنوع!

اینکه محمدرضا هنرمند قصد ساختن اثری را دارد و ما باید برای گزارش پشت صحنه راهی محل فیلمبرداری شویم نکته جدیدی نیست ولی نکته جالب این بحث مساله آشپزباشی؛ آشپزی، رستوران، غذا و... است. در راهم و فکر اینکه خدا کند به جای دیدن صحنه‌های تکراری که پشت صحنه هر فیلم یا سریالی رخ می‌دهد، کمی شاهد مراحل پخت غذای خوشمزه ایرانی باشیم که اگر شد ناخنکی بزنیم و گزارشی بگیریم و ... به هر حال با فکر آشپزی و غذا، طولانی بودن راه ترافیک و هوای نه‌چندان دلچسب تهران را از یاد می‌برم ولی وقتی از ماشین پیاده می‌شوم حس مطبوعی که در سر داشتم جایش را به هوای گرم و آزاردهنده می‌دهد. وقتی به نگهبانی می‌رسم؛ نگهبان مجتمع نگاهی به سرتاپایم می‌اندازد و با نگاهی پرسشگرانه و مقتدرانه به من می‌فهماند که آنجا قلمرو اوست. بدون اینکه حرفی بزند خودم را معرفی می‌کنم و 20 قدمی سر بالایی می‌روم، چشمم به محمدرضا منصوری (مدیر تولید) و پرهام مشیری (دستیار کارگردان) می‌افتد، خیالم راحت می‌شود که قرار نیست این آسفالت داغ را بیش از این طی کنم. به اتفاق پرهام مشیری از پله‌هایی که به ساختمان نسبتا بزرگی منتهی می‌شود و سردر آن تابلوی قرمز رنگی با عنوان «آشپزباشی» نصب شده، پایین می‌آییم، پرهام مشیری‌اي كه به‌گفته خودش 10 سالی است با محمدرضا هنرمند کار می‌کند و سلیقه او را به خوبی می‌شناسد. وقتی از کنار ساختمان نیمه‌کاره عبور می‌کنیم؛ مشیری می‌گوید: «این رستورانی که بالایش تابلوی «آشپزباشی» نصب شده، رستوران مینو است و این ساختمان نیمه‌کاره، رستوران سنتی اکبر است که بعد از اختلاف با همسرش (مینو) دقیقا روبه‌روی رستوران آشپزباشی آن را برپا می‌کند». و در ادامه درباره داستان آشپزباشی می‌گوید: «داستان این مجموعه در یک رستوران اتفاق می‌افتد؛ رستوران آشپزباشی همه چیز را برای آنکه یکی از موفق‌ترین و خوشنام‌ترین رستوران‌ها باشد، دارد؛ تجهیزات مدرن، کادر مجرب، فضای مناسب و خدمات‌دهی خوب. این رستوران را زوجی موفق اداره می‌کنند که کارشان را از یک زیرپله شروع کرده‌ و به مرور به موفقیت‌های زیادی دست پیدا کرده‌اند. سوء‌تفاهمی باعث دلخوری این زوج از یکدیگر می‌شود و این آغاز یک جنگ خانوادگی میان آنهاست که 4 فرزندشان متضرر آن هستند و فرصت‌طلبان منتفعان آن. اکبر و مینو چهار فرزند دارند؛ سارا (مهراوه شریفی‌نیا)، ‌شیرین (ملیکا شریفی‌نیا)، سعید (محمدرضا غفاری) و‌ فرهاد (علی طباطبایی) و در این خانواده افراد دیگری هم مثل افسانه چهره‌آزاد (خواهر اکبر)، سیدمهرداد ضیایی (برادر مینو)، فرهاد اصلانی (شوهرخواهر اکبر) و ... هستند. پرهام مشیری از روند شکل‌گیری این مجموعه می‌گوید: «زمانی که به کار پیوستم، فیلمنامه را به شکل کامل داشتیم که حدود 20 قسمت بود و بعد از آن گروه نویسنده به همراه محمدرضا هنرمند مشغول بازنویسی شدند و در حال حاضر به 30 قسمت رسیده که به جرأت می‌گویم با توجه به تجربه‌های قبلی محمدرضا هنرمند، داستان کشش و ریتم مناسبی دارد و هیچگاه مخاطب خسته نمی‌شود چون از طنز موقعیت نیز بهره برده و از آنجایی که هنرمند با طنز آشناست، در این کار خیلی خوب به طنز پرداخته شده است». با رسیدن به داخل ساختمان نیمه‌کاره، صحبت‌های ما با مشیری نیز پایان می‌یابد. ساختمان از چند تالار تشکیل شده که تنها با آجرهایی بالارفته، مرز بین تالارها تعیین شده و هنوز خیلی مشخص نیست که این رستوران سنتی قرار است چه شکلی شود ولی هر شکل که شود، همین‌ که یک رستوران سنتی است و حس نوستالژیکی را در ذهن مردم و حتی ما جوان‌ها به وجود می‌آورد و ما را از فضای سرد و سنگی فست‌فودها دور می‌کند و یاد کباب و آش و ... را در یادها زنده می‌کند تا پیتزاهایی که بعد از لذت خوردنش عذاب وجدان سرتاپایت را فرا می‌گیرد خوب است. وارد تالار اصلی می‌شوم، در این مواقع کارگردان را باید در گوشه‌ای پشت مونیتور کوچکش یافت، هنرمند هم درست همان جا نشسته و نگاه تیزبینش را به صفحه کوچکی دوخته و دقت می‌کند تا ما از صفحه تلویزیون بهترین تصویر را ببینیم و ظاهرا خبری از آشپزی و غذا نیست و هنرمند مثل یک صاحبخانه نگران این است که خانه‌اش چگونه ساخته می‌شود، خاک و گل و مصالح ساختمان؛ تنها چیزی که به جای دکوراسیون دیده می‌شود و چند بنا که نقش سیاهی لشکر را ایفا می‌کنند، ولی در اصل در فیلم نیز حضور دارند چون قرار است مراحل ساخت این رستوران در چند قسمت مجموعه دیده شود. بالاخره آقای بازیگر هم از راه می‌رسد؛ کت و شلواری قهوه‌ای به تن دارد، کلاه‌گیس که کم‌مویی او را می‌پوشاند و سبیلی که در اکثر فیلم‌ها بر چهره دارد. قدری کم‌حرف است، آهسته صحبت می‌کند طوری که صدایش به سختی به گوش می‌رسد و از آن صداهای جذاب و صاف، از حاج کاظم یا فریادهای داوود با آن موها و ریش‌های ژولیده یا جست و خیزها و شیطنت‌های رضا مارمولک خبری نیست و شخصیت‌های دوست‌داشتنی دیگری در آثاری همچون «بید مجنون» ، «به نام پدر»، «زیر تیغ» ، «پاداش سکوت» که هر کدام متفاوت از دیگری است و حتی همین بیستی که نقدهایی را به همراه داشت که به نظرم هیچ از بازی زیبا و دوست‌داشتنی آقای بازیگر نمی‌کاهد. پرویز پرستویی با همان چهره آرام و دوست‌داشتنی با عوامل احوالپرسی می‌کند، در این چند دقیقه سعی کردم درباره پیشینه بازی‌های او حرفی بزنم که اعتراف می‌کنم کار سختی است، قصد گفت‌وگو با وی را داریم که طبق معمول گذشته علاقه‌ای به صحبت ندارد و عذرخواهی می‌کند. پرستویی مدت‌هاست قید گفت‌وگو با مطبوعات را زده و اگر هم صحبتی داشته باشد ترجیح می‌دهد جلوی دوربین تلویزیون زده شود. فرهاد اصلانی هم به اتفاق پرستویی وارد تالار اصلی (همین جایی که ایستاده‌ایم) می‌شود. ظاهر او نشان از فردی لمپن و منفعت‌طلب را دارد که ظاهرا از دعوای مینو و اکبر، کمال استفاده را برای رسیدن به منافع خود می‌کند. پیراهن سفید و مشکی نازیبا و کت زرشکی و سبیل کوتاه و نازک و ... این شخصیت را هرچه بیشتر هویدا می‌کند. ظاهرا فرهاد اصلانی چنین شخصیت‌هایی را دوست دارد یا شاید به چهره‌اش می‌نشیند. مثل شخصیت ابوالحسنی در مجموعه راه بی‌پایان که دو سال گذشته پخش شد و همچنین نقش عبیدالله‌بن‌زیاد در مجموعه مختار که فیلمبرداری آن هنوز هم ادامه دارد. این مشکین مهرگان است که به اتفاق گروهش در خاک و گل‌های ساختمان پرسه می‌زند و مشغول کار است به‌طوری که لباس‌های خودش حسابی خاکی شده است و با شناختی که از او دارم، می‌دانم که خودش هم آدمی خاکی و افتاده‌ای است و بیش از هر چیزی به کارش فکر می‌کند؛ مشکین مهرگان قبل از هر چیز از علاقه‌اش به آشپزی می‌گوید به‌طوری که لذت آشپزی را گهگداری بیش از لذت نقاشی کشیدن می‌داند. مهرگان در ادامه درباره کار بیشتر صحبت می‌کند و می‌گوید: «در ابتدا دوستان تمایل داشتند خیلی زودتر کار کلید بخورد و اگر مقاومت من نبود این اتفاق می‌افتاد و قطعا با عجله کار خیلی خوب از آب در نمی‌آید». مهرگان درباره لوکیشن و ساخت این رستوران می‌گوید: «ابتدا قرار بود تصویربرداری را در یکی از محله‌های تهران که دو رستوان در مجاور هم دارد، انجام دهیم که عملا چنین اتفاقی غیرممکن است چون نمی‌توانی به مدت طولانی خیابانی را در اختیار بگیری، پس خیلی روشن است که باید به سراغ ساخت دکور برویم و با شناختی که از هنرمند با همکاری در مجموعه «زیر تیغ» دارم؛ می‌دانستم نگاه رئالیستی شدیدی دارد و خود من هم علاقه داشتم این کار جنبه‌های رئالیستی درستی داشته باشد تا مردم هم باور کنند و دوست داشته باشند». مدیر هنری مجموعه آشپزباشی در ادامه به زمان کوتاه پیش‌تولید اشاره می‌کند و می‌افزاید: «متأسفانه زمان کوتاهی برای ساخت دکور و طراحی داشتیم که به نظرم اگر از همان زمان‌ها به بهترین شکل بهره می‌بردیم، مشکلات کمتری داشتیم که متأسفانه آن زمان‌ها را نیز از دست دادیم که بخشی از این مسأله مربوط به خودمان بود و بخش دیگر در اختیار ما نبود چون با برخی از انتخاباتی که داشتیم با موانعی روبه‌رو شدیم. همین فضا را هم که می‌بینید در همان دوران پیش‌تولید طرحش را ارائه دادم اما آنقدر در کش‌و‌قوس‌های اداری و تصمیم‌گیری‌ها معطل شد که ما خیلی دیر شروع کردیم و این ساختمان در کمتر از سه ماه ساخته شده است و این مسأله در اجرا یک اتفاق است چون اینجا پارکینگی با زمین آسفالت بود که تحویل گرفتیم و بنایی که در حال حاضر می‌بینید ساخته شده و از آن‌جایی که قرار است به عنوان بنایی ماندنی باقی بماند، تمام سعی‌مان را برای هرچه بهتر شدن این ساختمان به کار بردیم». ظاهرا شرایط برای تصویربرداری فراهم است. دوربین در راستای در ورودی تالار (که هنوز دری وجود ندارد) قرار گرفته و چند قدم جلوتر دستگاه برش گذاشته‌اند و شیرزاد که به نظر یک بنای واقعی است با آن کار می‌کند. قسمت 10، سکانس 27، پلان 9/6/4/2 به دستور هنرمند بازیگران پلان موردنظر را تمرین می‌کنند و ضبط آغاز می‌شود. اوستا غلامرضا (اوصانلو) به طرف شیرزاد می‌آید و دستی روی شانه او می‌زند: بچه‌ها لباس‌هاتونو بپوشید، برید سرکار و زندگیتون. هومن (فرهاد اصلانی) آن‌طرف صندلی و روبه‌روی اوستا می‌ایستد: یعنی چی؟ کجا اوستا؟ یعنی دستی دستی می‌خواهید تعطیل کنید؟ اوستا: بله آقا، اینجوری نمی‌شه. از قدیم گفتن بی‌مایه فتیره. اکبر از در وارد می‌شود و به بناها سلام می‌‌کند: «چیه؟ چرا کار رو تعطیل کردید؟» این پلان بعد از چند برداشت رضایت کارگردان را جلب می‌کند و ما نفس راحتی می‌کشیم. مسعود کرانی جای دوربین را تغییر می‌دهد، او هم مانند دیگر عوامل پرجنب‌و‌جوش است. او می‌گوید: «همه سعی می‌کنیم؛ همانطور که داستان پیش می‌رود و آن طور که کارگردان می‌خواهد با نور و تصویر مناسب به فضا نزدیک ‌شویم ولی از آنجایی که برای ایجاد میزانسن و دکوپاژ باید از جذابیت‌های تصویر و نور بهره برد، باید تعامل خوبی بین من و هنرمند باشد و این تعامل به دلیل ارتباط خوبی که بین ما است ایجاد شده است». کرانی در نهایت می‌افزاید: «در این سال‌ها، این گروه یکی از معدود گروه‌های بسیار منسجم هستند». آخرین کاری که از مسعود کرانی پخش شد «یک مشت پرعقاب» ‌بود که مورد استقبال مردم قرار گرفت. پلان بعدی می‌خواهد ضبط شود پس خیلی مزاحم کرانی نمی‌شوم و او پشت دوربین خیمه می‌زند و تصاویر مربوط به ورود پرستویی و ادامه صحبت‌هایش با اوستا را از لنز خود می‌نگرد. اکبر (پرستویی): «چیه؟ چرا کار رو تعطیل کردید؟» اوستا (اوصانلو): سلام آقا؛ چه عجب؟ اکبر پرستویی: «منظورت چیه؟ پرسیدم چرا کار رو تعطیل کردی؟» اوستا (اوصانلو): والله چی بگم؟ ما تعطیل نکردیم. کار مصالح می‌خواد و کارگر مزد، وقتی هیچ‌کدام نباشه، این میشه دیگه؟‌ اکبر: همین روزها اوضاع درست می شه، دارم پول جور می‌کنم. اوستا جلوتر می‌رود تا جایی که یک قدم با پرستویی فاصله دارد: «اکبرآقا هر موقع جور شد شما یه تک زنگ بزنید. رو چشمم، در خدمتتون هستم. خداحافظ». خداحافظی اوستا، اکبر را به فکر می‌اندازد و مدتی با بهت و نگرانی اطراف را می‌نگرد. صدای آوازی از پشت دیوار‌ها به گوش می‌رسد که ظاهرا صدای یکی از کارکنان تالار پذیرایی است که حسابی دلش گرفته است، این صدا مزاحم کار مرتضی دهنوی است، البته دهنوی خودش می‌گوید:‌این صداها که خوب است، برخی اوقات صدای ظروف در آشپزخانه و فرها و گازها بسیار مزاحم هستند. دهنوی در باره صداگذاری سر صحنه می‌گوید: «صداگذاری سر صحنه حسنی دارد که شما هیچ فرمولی برای چگونگی صدابرداری ندارید. این مساله باعث ایجاد خلاقیت می‌شود؛ البته این صداهای طبیعی سر صحنه تا حدودی برای حفظ راکوردها مشکلاتی ایجاد می‌کند که من برای این کار تمهیدات خاصی دارم مثل ضبط، به‌خاطر سپردن صداها و حتی یادداشت کردن آنها تا اینکه فراموش نکنم و در سکانس‌های بعدی دقت لازم را داشته باشم تا راکورد صداها حفظ شود». دهنوی در نهایت از حضورش در این گروه خوشحال است و ادامه می‌دهد: «من سابقه همکاری با آقای هنرمند را در مجموعه «زیر تیغ» داشتم و همانطور که شما هم می‌بینید، گروه بسیار آرام و حرفه‌ای هستند و خوشبختانه هیچ مانع انسانی برای کارمان وجود ندارد». گروه فعلا کار خاصی ندارند و هر کدام مشغول گفت‌وگو با یکدیگر و استراحت هستند، چند نفری که چهره‌های آشنایی نیستند از راه می‌رسند و اصلانی با یکی از آنها حسابی احوالپرسی می‌کند، بعد از پرس‌وجو متوجه می‌شوم حدسم درست است؛ ایشان جواد نوروز‌بیگی، تهیه‌کننده مجموعه آشپزباشی است که بسیار خودمانی ما را به گفت‌وگو می‌خواند. نوروزبیگی درباره چگونگی تولید این اثر می‌گوید: «مرداد سال 87 بود که از طرف شبکه اول برای پروژه آشپزباشی به عنوان تهیه کننده انتخاب شدم، کاری که قبل از این قرار بود علیرضا رئیسیان تهیه‌کنندگی کند ولی به دلیل درگیری‌های کار سینمایی‌اش نتوانست ادامه دهد و به من سپرده شد. من هم با کسب اجازه از آقای رئیسیان کار را سریع‌تر شروع کردم و با فاصله دو ماه و نیم پیش تولید، کار را کلید زدیم تا به امروز که خوشبختانه به شکل خوبی پیش می‌رود». نوروزبیگی درباره اضافه شدن تعداد قسمت‌های این مجموعه می‌گوید: این کار ابتدا 20 قسمت بود و برنامه‌ریزی‌ها نیز بر این اساس صورت گرفته بود که بعد از بازنویسی کار به 30 قسمت افزایش پیدا کرد البته در زمانی که تهیه‌کنندگی این کار به عهده علیرضا رئیسیان بود 15 قسمت بود که با گذشت زمان 5 قسمت به آن اضافه شد. ولی با این افزایش تعداد قسمت‌ها مطمئن هستم که از کشش کافی برای پیگیری مخاطب برخوردار است». نوروزبیگی در ادامه افزود: تدوین این کار به شکل همزمان انجام می‌شود و امین هنرمند که پسر محمدرضا هنرمند است، موسیقی این اثر را می‌سازد و با این اوصاف احتمالا پخش این کار در اواسط سال جاری شروع می‌شود. می‌خواهم صحبت‌هایم را با نوروز بیگی ادامه دهم ‌که علیرضا رضاداد از راه می‌رسد و مشغول گفت‌وگو با نوروزبیگی می‌شود، اینجاست که وسایل مرتضی دهنوی به دردمان می‌خورد تا از صحبت‌های آنها چیزی دستگیرمان شود. وارد ساختمان می‌شوم و به اتاق کار مینو خیرخواه، مدیر رستوران آشپزباشی می‌روم؛ اتاق نسبتا بزرگی که میز کار آن با تعدادی برگه، خودکار، وسایل کار و یک عکس خانوادگی تزئین شده. ‌در حال گردش در این اتاقم که برای ناهار صدایم می‌کنند. بالاخره فرصت شد به رستوران برویم ولی وقتی غذا سرو شد و یک قاشق از آن ‌خوردم، متعجب شدم که چرا در رستوران آشپزباشی چنین غذای بدمزه‌ای پخته می‌شود و باید به هنرمند گوشزد کرد؛ ‌در مجموعه آشپزباشی، غذای بد ممنوع!