چند روز پیش میهمان هنرمندان تئاتر استان لرستان بودم، قرار بود کارگاهی به اسم نمایشنامه‌نویسی در شهر الیگودرز برپا شود و البته اداره کل لرستان هم از این برنامه حمایت کند... . میزبانان اصلی من در درجه اول، ساکنان الیگودرز بودند؛ مردمی آرام، صبور و بشدت علاقه‌مند به ادبیات که کنجکاوی و تب شدیدی برای دانستن و یاد گرفتن در آنها وجود داشت. کارگاه به مدت سه روز و در شکل‌های عجیب و غریبی برگزار می‌شد. یک‌بار پشت میز بزرگ کنفرانس بودیم و یک‌بار در آمفی‌تئاتری که در آن حداقل 200 نفری جای می‌گرفتند! و من مانده بودم که خدایا با این همه علاقه‌مند، چگونه کلاس کارگاهی برپا کنم؟! چون شرط کارگاه این است که استاد متکلم‌وحده نباشد و هنرجویان بیشتر مطالبشان را بخوانند و استاد تنها درباره آنها نظر بدهد و لابه لای این نظر‌ها به تئوری و اصول نمایشنامه‌نویسی برسد. اما مثل هر کجای دیگر ایران که فضا و امکانات محدود است، من باید دست‌کم جوابگوی 60 تا 80 نفر می‌بودم که همه می‌خواستند مطالبشان را بخوانند و راجع به آن نظرات مرا بشنوند. بگذریم که خیلی از آنها حتی یک کتاب هم از من نخوانده بودند. در شهر آنها دانشگاه، سینما و تئاتر وجود نداشت و شاید تنها نامی که از من شنیده بودند، اسم من در تیتراژ فیلم «دعوت» آقای حاتمی‌کیا بود که موجب تأسف من است، چرا که 63 نمایشنامه چاپ شده که چهارتای آن برنده اول فجر بودند، هرگز نامشان به گوش آنها نخورده بود. هنرجویان مستعد و کنجکاوی بودند و آنچنان تشنه یادگیری که متأسفانه فکر می‌کردند بعد از یک کارگاه سه روزه می‌توانند نمایشنامه‌نویس شوند و دست‌کم اصولی را به صورت فرمول یاد بگیرند و نمی‌دانستند نمایشنامه‌نویسی خون دل خوردن است، مواجهه نفس به نفس با زندگی، گذشتن از گذر تجربیات مختلف، غرق شدن و دوباره نجات پیدا کردن است، نمایشنامه‌نویسی به قول «کامو» زندگی کردن است و گلریک دختر 23 یا چه می‌دانم یک دانشجوی 26 چقدر فرصت تجربه کردن داشته است؟ و نمی‌دانستم نمایشنامه‌نویسی، کتاب خواندن است و اصلا خود خواندن است، یعنی هر چه به دستت می‌رسد، بخوانی و مثل گل سرخ بشکفی و بارور شوی و اگر این انگیزه خواندن و یاد گرفتن در دلت نباشد، نه چیستا یثربی که حتی «پینتر» فقید هم نمی‌تواند به تو چیز بیاموزد. شیوه تدریس من معمولا چنین است: از تجربیات معمولی زندگی شروع می‌کنم؛ از روزمرگی‌ها، غم‌ها، شادی‌ها، عشق‌ها، ترس‌ها، رویا‌ها و خواب‌ها. از بچه‌ها می‌خواهم که تجربیاتشان را در این‌باره بگویند و اگر کسی نگوید یعنی نمی‌تواند بنویسد چون به قول یک فیلسوف معروف فکر کردن اساس نوشتن است، من هرگز جزوه نمی‌دهم یا تئوری را فرمول‌وار آموزش نمی‌دهم چون ریاضی درس نمی‌دهم و زندگی فرمول ندارد. روز آخر به رسم سپاس، مرا به منطقه‌ای در حومه الیگودرز بردند به نام «آب سفید»، آبشاری بود که می‌گفتند خالص‌ترین و سبک‌ترین آب ایران را دارد و چشمه‌ای که زیر آن بود، آنقدر گوارا بود که دل را تازه می‌کرد. داشتم جرعه‌ای آب می‌نوشیدم که یکی از هنرجویان از من پرسید: «خانم، ما سر کلاس شما چه چیزی یاد گرفتیم؟» آب آن چشمه گوارا در گلویم گیر کرد و به سرفه افتادم. پزشکم حرف زدن طولانی به دلیل مشکل تارهای صوتی‌ام را برایم ممنوع کرده بود و من روزی 8 ساعت برای آنها حرف زده بودم. به او گفتم سرکلاس من همان چیزهایی را یاد گرفتی که اگر واقعا یاد گرفته باشی از این آب سفید آبشار لذت می‌بری و فکر می‌کنی چطور می‌توان از حضور 60 نفر در محیط کوهستانی یک آبشار، یک نمایشنامه نوشت و فکر می‌کنی این آبشار پیر چقدر جوان است و چقدر بدون شائبه هر روز بر دل سنگ و کوه می‌ریزد، بی‌آنکه از خودش سوال کند چرا سال‌هاست خود را بر سنگ‌ها و صخره‌ها می‌کوبد و آنها را می‌فرساید؟ برای اینکه کار آبشار ریزش، شستن، مرگ و زندگی دوباره است. ناگهان احساس کردم صورت دانشجوی مقابلم شطرنجی شد، یعنی دیگر صورتش را نمی‌دیدم پشت سرم را نگاه کردم. مثل زن لوط... نباید نگاه می‌کردم. آدم وقتی کارش را انجام می‌دهد و به آن ایمان دارد، هرگز نباید به پشت سرش نگاه کند. تنها پیش رو... و من می‌دانم که آن صدای لطیف آبشار یک روز از گلوی نمایشنامه‌نویسان واقعی لرستان به شکل کلمات بیرون خواهد آمد.
. مرا از دیدن چشم‌هایتان معاف کنید
چند روز پیش میهمان هنرمندان تئاتر استان لرستان بودم، قرار بود کارگاهی به اسم نمایشنامه‌نویسی در شهر الیگودرز برپا شود و البته اداره کل لرستان هم از این برنامه حمایت کند... . میزبانان اصلی من در درجه اول، ساکنان الیگودرز بودند؛ مردمی آرام، صبور و بشدت علاقه‌مند به ادبیات که کنجکاوی و تب شدیدی برای دانستن و یاد گرفتن در آنها وجود داشت. کارگاه به مدت سه روز و در شکل‌های عجیب و غریبی برگزار می‌شد. یک‌بار پشت میز بزرگ کنفرانس بودیم و یک‌بار در آمفی‌تئاتری که در آن حداقل 200 نفری جای می‌گرفتند! و من مانده بودم که خدایا با این همه علاقه‌مند، چگونه کلاس کارگاهی برپا کنم؟! چون شرط کارگاه این است که استاد متکلم‌وحده نباشد و هنرجویان بیشتر مطالبشان را بخوانند و استاد تنها درباره آنها نظر بدهد و لابه لای این نظر‌ها به تئوری و اصول نمایشنامه‌نویسی برسد. اما مثل هر کجای دیگر ایران که فضا و امکانات محدود است، من باید دست‌کم جوابگوی 60 تا 80 نفر می‌بودم که همه می‌خواستند مطالبشان را بخوانند و راجع به آن نظرات مرا بشنوند. بگذریم که خیلی از آنها حتی یک کتاب هم از من نخوانده بودند. در شهر آنها دانشگاه، سینما و تئاتر وجود نداشت و شاید تنها نامی که از من شنیده بودند، اسم من در تیتراژ فیلم «دعوت» آقای حاتمی‌کیا بود که موجب تأسف من است، چرا که 63 نمایشنامه چاپ شده که چهارتای آن برنده اول فجر بودند، هرگز نامشان به گوش آنها نخورده بود. هنرجویان مستعد و کنجکاوی بودند و آنچنان تشنه یادگیری که متأسفانه فکر می‌کردند بعد از یک کارگاه سه روزه می‌توانند نمایشنامه‌نویس شوند و دست‌کم اصولی را به صورت فرمول یاد بگیرند و نمی‌دانستند نمایشنامه‌نویسی خون دل خوردن است، مواجهه نفس به نفس با زندگی، گذشتن از گذر تجربیات مختلف، غرق شدن و دوباره نجات پیدا کردن است، نمایشنامه‌نویسی به قول «کامو» زندگی کردن است و گلریک دختر 23 یا چه می‌دانم یک دانشجوی 26 چقدر فرصت تجربه کردن داشته است؟ و نمی‌دانستم نمایشنامه‌نویسی، کتاب خواندن است و اصلا خود خواندن است، یعنی هر چه به دستت می‌رسد، بخوانی و مثل گل سرخ بشکفی و بارور شوی و اگر این انگیزه خواندن و یاد گرفتن در دلت نباشد، نه چیستا یثربی که حتی «پینتر» فقید هم نمی‌تواند به تو چیز بیاموزد. شیوه تدریس من معمولا چنین است: از تجربیات معمولی زندگی شروع می‌کنم؛ از روزمرگی‌ها، غم‌ها، شادی‌ها، عشق‌ها، ترس‌ها، رویا‌ها و خواب‌ها. از بچه‌ها می‌خواهم که تجربیاتشان را در این‌باره بگویند و اگر کسی نگوید یعنی نمی‌تواند بنویسد چون به قول یک فیلسوف معروف فکر کردن اساس نوشتن است، من هرگز جزوه نمی‌دهم یا تئوری را فرمول‌وار آموزش نمی‌دهم چون ریاضی درس نمی‌دهم و زندگی فرمول ندارد. روز آخر به رسم سپاس، مرا به منطقه‌ای در حومه الیگودرز بردند به نام «آب سفید»، آبشاری بود که می‌گفتند خالص‌ترین و سبک‌ترین آب ایران را دارد و چشمه‌ای که زیر آن بود، آنقدر گوارا بود که دل را تازه می‌کرد. داشتم جرعه‌ای آب می‌نوشیدم که یکی از هنرجویان از من پرسید: «خانم، ما سر کلاس شما چه چیزی یاد گرفتیم؟» آب آن چشمه گوارا در گلویم گیر کرد و به سرفه افتادم. پزشکم حرف زدن طولانی به دلیل مشکل تارهای صوتی‌ام را برایم ممنوع کرده بود و من روزی 8 ساعت برای آنها حرف زده بودم. به او گفتم سرکلاس من همان چیزهایی را یاد گرفتی که اگر واقعا یاد گرفته باشی از این آب سفید آبشار لذت می‌بری و فکر می‌کنی چطور می‌توان از حضور 60 نفر در محیط کوهستانی یک آبشار، یک نمایشنامه نوشت و فکر می‌کنی این آبشار پیر چقدر جوان است و چقدر بدون شائبه هر روز بر دل سنگ و کوه می‌ریزد، بی‌آنکه از خودش سوال کند چرا سال‌هاست خود را بر سنگ‌ها و صخره‌ها می‌کوبد و آنها را می‌فرساید؟ برای اینکه کار آبشار ریزش، شستن، مرگ و زندگی دوباره است. ناگهان احساس کردم صورت دانشجوی مقابلم شطرنجی شد، یعنی دیگر صورتش را نمی‌دیدم پشت سرم را نگاه کردم. مثل زن لوط... نباید نگاه می‌کردم. آدم وقتی کارش را انجام می‌دهد و به آن ایمان دارد، هرگز نباید به پشت سرش نگاه کند. تنها پیش رو... و من می‌دانم که آن صدای لطیف آبشار یک روز از گلوی نمایشنامه‌نویسان واقعی لرستان به شکل کلمات بیرون خواهد آمد.
. ارسال نظر
پربیننده