مانند خانواده «باخ»

چه چیز در «الدن ارنریش» توجه شما را جلب کرد تا در این فیلم با او به‌عنوان بازیگر همکاری کنید؟ خب، من داستانی نوشتم که بارها گفته‌ام واقعی نیست، اما قسمت‌های ویژه‌ای از آن نمود واقعی دارد. مثلا در این داستان یک برادر کوچک‌تر هست که نمود واقعی آن من هستم. من هم از مدرسه نظام گریختم، البته دلایلی که در این فیلم هست با دلایل واقعی من برای این گریز فرق دارد. در نوشتن داستان‌های غیرواقعی، ما به نوعی از زندگی خصوصی خود به‌عنوان منابع اصلی استفاده می‌کنیم و از خاطرات و احساساتی که داریم برای گوشت و خون دادن(جان بخشیدن) به آنها بهره می‌بریم. می‌خواستم شخصیت این جوان مرا به یاد خودم بیندازد. البته نه اینکه من در جوانی به خوش‌سیمایی الدن بوده باشم! او موهایش کاملا سیاه است. به هر حال من با الدن و بسیاری از هنرپیشه‌های جوان دیگر ملاقات کردم با جوان‌هایی که بیشتر 24 سال داشتند. البته وقتی شما به دنبال یک شخصیت 18 ساله برای فیلم خود هستید، معمولا این اتفاق می‌افتد اما احساس من همیشه بر این بود که مثلا سن «جیمز دین» در فیلم «سرکشی بی‌دلیل» برای ایفای نقش یک دانش‌آموز دبیرستانی بیش از حد بالا بود. او از نظر من شباهتی به یک دانش‌آموز دبیرستانی نداشت. من هدفم این است که از هنرپیشه‌هایی استفاده کنم که سن آنها نزدیک به سن شخصیت مورد نظر باشد. الدن در فیلم‌های زیادی بازی نکرده بود و وقتی من او را دیدم هنوز در دبیرستان درس می‌خواند یا تازه فارغ‌التحصیل شده و 17 ساله بود. من از او خواستم تا کاری را انجام دهد. گفتم: برو «ناتور دشت» را تهیه کن. در آن کتاب یکسری مونولوگ بود. از او خواستم که آن را برای من بخواند. او برگشت و برایم خواند و وقتی که این کار را کرد واقعا کارش عالی بود... (گویی) شما یک متن را قبلا خوانده‌اید ولی در عین حال فرد دیگری ایده‌های جدیدی را (پیرامون آن) بیان می‌کند که شما قبلا به آن فکر نکرده بودید. اما چیزی که او به خوبی از عهده آن برآمد این بود که باعث شد تا من (آن شخصیت را) خوب به یاد بیاورم. من بلافاصله فهمیدم که او بهترین انتخاب است؛ یک انتخاب خوب و من بسیار مشتاق شدم. از مشورت «فرد روس» هم برای این انتخاب بهره بردید؟ من با «فرد روس» بسیار کار کرده‌ام و او یک همکار قدیمی است و در انتخاب بازیگران یک حرفه‌ای محسوب می‌شود. او هم نظر بسیار خوبی داشت و تایید کرد که کار (الدن) بسیار خوب است اما به من گفت که نباید بی‌گدار به آب زد و باید اطمینان حاصل کرد. او گفت: «چند تست صحنه نیز باید بگیریم، هرچند که این محافظه‌کارانه به نظر می‌رسد ولی تو داری کار بزرگی انجام می‌دهی». ما تست صحنه را انجام دادیم و هربار کار او عالی بود. من از او خواستم دست به بدیهه‌گویی‌های خنده‌داری هم بزند، بنابراین وقتی که آن لحظه فرارسید من از همکاری با او بسیار خوشحال بودم. او جوان است. فکر کنم الان 18 ساله باشد اما به سرعت پیشرفت می‌کند. او ذهن خوبی دارد و یک میل برای یادگیری، هرچند که او همین حالا هم زیاد می‌داند. وقتی او به «وینسنت گالو» که نقش برادر بزرگ‌تر را داشت ملحق شد، علاقه زیادی نشان داد تا از وینسنت درباره صحنه هنر و صحنه موسیقی یاد بگیرد. وینسنت آدم جالبی ا‌ست... آنها بلافاصله با هم جور شدند مثل یک رابطه برادر بزرگ‌تر- برادر کوچک‌تر که در آن وینسنت یاد می‌داد و الدن در زمینه‌های مختلف یاد می‌گرفت. یک رابطه خوب شکل گرفت که به یک کارگردان کمک می‌کرد تا بازیگران را به آنچه برای تبدیل شدن به شخصیت درون داستان لازم است، راهنمایی کند. خود شما برادر کوچک‌تر یا بزرگ‌تر دارید؟ برادر کوچک‌تر من جورج لوکاس است (می‌خندد)! اما من یک برادر بزرگ‌تر دارم. می‌توان گفت «تترو» بازتاب نقطه نظر شما درباره شهرت و زمان است؟ خب، من فکر می‌کنم وقتی شما می‌خواهید یک پروژه شخصی را پیاده کنید، هنوز از طرح نهایی و آنچه قرار است وارد آن شوید خبر ندارید. شما با خود می‌گویید خب، من می‌خواهم یک داستان درباره خانواده، آدم‌های موفق و رقابت بسازم. شما با یکسری آدم‌هایی که هر یک در زمینه خاصی از هنر استعداد دارند سر و کار دارید که بعضی از آنها با استعدادتر از بعضی دیگر هستند. حتی در انجیل هم برادران نسبت به هم حسادت می‌کنند. مثلا آنها به یوسف حسادت می‌کردند یا هابیل و قابیل. به نظر می‌رسد رقابت با اولین گروه از بشر به وجود آمد، با این سوال که چه کسی در چشمان پدر عزیزتر است؟ من دوست داشتم خانواده‌ای خلق کنم که پر از انسان‌های موفق و خلاق است. به نظر جالب می‌رسد، مثل خانواده «باخ». آنها باهوش و جالب بودند. من فکر می‌کنم بعضی از فرزندان باخ به تنهایی موسیقیدان‌های بزرگی بودند. ممکن است فکر کنید این عاملی برای شادی مفرط خواهد بود اما حسادت به وجود می‌آورد. ما ایتالیا بودیم و وقتی که من یک کودک بودم، عموها و فرزندانشان جمع می‌شدند، اوقات خوبی در پیش بود تا اینکه ناگهان متوجه می‌شدی که عمه و فرزندانش رفته‌اند؛ چرا؟ چون اتفاقی افتاده یا دلخوری پیش آمده...! من در مقام یک کودک، متوجه شدم که رقابت حتی به نسل‌ها هم انتقال می‌یابد؛ ممکن است که بین عموها باشد یا برادرزاده‌ها. شما به این فکر می‌کنید که آیا این به‌خاطر عموهاست؟ به هر حال برای من جالب بود. من دوست داشتم درباره‌اش بنویسم اما وقتی شما شروع به نوشتن می‌کنید، نمی‌دانید وارد چه چیزی می‌شوید یا اینکه پاسخ‌ها چه خواهد بود. شما وقتی فیلم را می‌سازید از آن آگاه می‌شوید؛ بیشتر آگاه می‌شوید. یکی از خوبی‌های پروژه‌های شخصی در این است که شما در آستانه این هستید تا چیزهای زیادی را درباره موضوعی که می‌خواهید به آن بپردازید، یاد بگیرید. کمی هم از عناصر هنری فیلم بگویید، می‌دانیم که شما زمینه ادبی گسترده‌ای دارید اما چطور ادبیات را وارد فیلم می‌کنید؟ زمینه ادبی من به وسعت برادرم است که بعدها یک پروفسور ادبیات تطبیقی شد. وقتی که یک کودک بودم به من کتاب می‌داد و می‌خواست آن را بخوانم. کتابی از«آندره ژید»، «ژان پل سارتر» یا «همینگوی» و وقتی کوچک‌تر بودم «الدوس هاکسلی» و «دنیای قشنگ نو»ی او را. بله، من این شانس را داشتم تا برادری داشته باشم که وقت بگذارد و چیزهایی را که مورد علاقه‌اش بود با من قسمت کند. من همیشه تحت تاثیر اینها بوده‌ام. همیشه احترام زیادی برای آثار ادبی قائلم اما وقتی که شما زیاد مطالعه می‌کنید از اینکه می‌بینید تا این حد زبان فیلم‌ها ساده شده متعجب می‌شوید. البته می‌توان درک کرد چرا، چون مخاطب باید با یک بار دیدن آن را بفهمد (که البته بازهم دلیل نمی‌شود چون می‌توان فیلم را دوباره دید!) به نظر می‌رسد اگر شما بخواهید در ساخت یک فیلم اندکی بیشتر جاه‌طلبی کنید، بلافاصله به‌خاطر پرمدعا بودن محکوم می‌شوید و به‌خاطرش سیلی خواهید خورد. من واقعا بزرگی ادبیات را ستایش می‌کنم و از این ناراحتم که فیلم‌های ما باید تا این حد پایین آورده شوند، فقط برای اینکه بتوانند از جمله فیلم‌هایی باشند که روی 4هزار پرده در سراسر کشور نمایش داده می‌شوند بدون آنکه مردمی را در نظر بگیریم که انتظار بیشتری از سینما دارند؛ مردمی که مطالعه می‌کنند. چرا برای این فیلم کشور آرژانتین را به‌عنوان لوکیشن انتخاب کردید؟ به‌خاطر همان دغدغه‌هایی که در سوال قبل اشاره کردم. در طول 60 سال اخیر بسیاری از موفقیت‌های ادبی در آمریکای لاتین روی داده. سال‌ها قبل و در آمریکا، همه از اینکه قرار است یک کتاب تازه از «سال بلوی» یا قبل از آن، یک کتاب تازه از «همینگوی» یا «اف اسکات فیتزجرالد» منتشر شود هیجان‌زده می‌شدیم، اما کم‌کم کتاب‌ها و رمان‌های ما بیشتر شبیه به فیلم‌ها شد، می‌دانید؛ پرفروش شده...! من جذب آرژانتین شدم چون در آنجا این سنت ادبی وجود دارد، نه فقط در آرژانتین و «بورگس» یا «کورتازار» آن، بلکه در پرو و شیلی با «روبرتو بولانو» که من 5/4 سال پیش آثارش را می‌خواندم و هیچکس او را نمی‌شناخت، البته امسال و ناگهان کارهایش در آمریکا ظهور کرد. فکر کنم ترجمه شد. او درگذشت. من به آرژانتین رفتم تا چیزی یاد بگیرم. باید بگویم تا این سن، من چیزهای زیادی را تجربه کرده‌ام. من شهرت داشتم، ثروت، شکست و دوباره ثروت و همه این امتیازات بزرگ را. اما بزرگ‌ترین خوشحالی‌ام در زندگی یادگرفتن است و هرچه بیشتر از عمرم می‌گذرد بیشتر دنبالش می‌روم. هیچ چیز به اندازه ساختن یک فیلم شخصی یا یک فیلم درباره موضوعی که مورد علاقه‌ات هست نمی‌تواند به تو آموزش دهد. برای ساختن یک فیلم باید تحقیق کنی، مطالعه داشته باشی، باید یک‌سال تمام به آن بیندیشی... . با توجه به اینکه برخی از جنبه‌های زندگی شما به‌طور‌‌ مشخص در داستان فیلم تراوش کرده، آیا نگران نبودید که در نمایش آنچه در برابر مخاطب قرار می‌دهید، افراط کنید؟ خب، این یک داستان واقعی نیست اما از آنجا که من با هزینه خود این فیلم را تولید کردم و پولی هم دریافت نکردم، پس فکر می‌کردم بتوانم هرچه دوست دارم انجام دهم. من دقیقا منظور شما را از افراط متوجه نشدم اما چون زیاد آن را شنیده‌ام پس فکر می‌کنم این گفته شما می‌تواند درست باشد. پایه موفقیت‌های من شکست‌های بسیار بوده. بسیاری از فیلم‌هایم نوعی شکست بودند جز «پدرخوانده» که نقد بدی از (مجله سینمایی) «ورایتی» به خود دید، اما با این وجود فیلم موفقی بود. مردم آن را دوست داشتند. من آن را ننوشته‌ام، پس نمی‌توانم بگویم همه آن فیلم از آن من بود، اما درباره بسیاری از فیلم‌های دیگرم، مردم به من می‌گویند: فرانسیس! نگران نیستی که حالا فیلم‌هایت با فیلم‌های دیگری که می‌ساختی مثل «اینک آخرالزمان» برابری نمی‌کند؟ من هم می‌گویم: آن فیلم‌ها (هم نوعی) شکست بودند. 10 سال بعد محبوب شدند. پس شاید 10 سال دیگر همه از «جوانی بدون جوانی» خوش‌شان بیاید... . خلاصه کلام این است که شما زمانی که دنبال کار نیستید، نمی‌توانید نگران (این مسائل‌) باشید. اگر دنبال کاری در سینما هستید باید نگران این باشید که آیا آنها با شما تماس خواهند گرفت و از شما درخواست همکاری می‌کنند یا خیر. اما من دنبال کار نیستم... شاید قبلا بوده‌ام و در زمان خودش خیلی هم هیجان‌انگیز بود اما دیگر دنبالش نیستم. دوست دارم بیشتر یاد بگیرم. دوست دارم فیلم‌هایی را بسازم که عاشق آنها هستم و برایم مهم نیست که پولی دریافت کنم یا اصلا پولی به‌دست نیاورم. این یعنی اینکه شما قصد دارید هالیوود را ترک کنید؟ نه، نه. من هرگز این را نگفتم، شما گفتید... . اما شما اشاره کردید که از آنچه عموما هالیوود تولید می‌کند، راضی نیستید. من فکر می‌کنم با توجه به حالت سکون اقتصادی هالیوود و اینکه هالیوود، هالیوود را گرفتار کرده ‌است، کارگردان‌های علاقه‌مند فرصت مناسبی دارند تا تغییر جهت دهند، نظر شما چیست؟ هنوز کارگردان‌های بزرگی در هالیوود وجود دارند، (اما) آنها نمی‌خواهند فیلم‌هایی را که من دوست دارم بسازم، بسازند. آنها حتی نمی‌خواستند «اینک آخرالزمان» را بسازند. «اینک آخرالزمان» فقط برای این ساخته شد که من در نقطه بالایی از حرفه‌ام قرار داشتم، اما نمی‌توانستم کسی را پیدا کنم که آن را بسازد... خدا را شکر که استنلی کوبریک، برادران وارنر را مانند یک سرپناه در کنار خود داشت، چرا که اگر می‌خواست کاری را انجام دهد از او حمایت می‌کردند. من هم امیدوار بودم که پارامونت سرپناه من باشد، چون من «پدرخوانده» را برای آنها ساخته بودم اما این شرکت از آن زمان چندین بار فروخته شده بود. برای همین و از آنجا که من به‌طور‌‌ مستقل ثروتمند هستم، می‌خواهم از پولم برای ساخت چند فیلم شخصی استفاده کنم. ممکن است بگویید قصد دارید بعد از این چه کاری انجام دهید؟ من واقعا حس می‌کنم یک صفحه سفید کاغذ روبه‌روی من هست و می‌توانم درباره فیلمی که همیشه آرزوی ساختنش را داشته‌ام چیز جدیدی بنویسم. این یک امتیاز است که شما بنشینید و بنویسید. البته من نوشتن آن را قبلا آغاز کرده‌ام و خیلی مطمئن هستم که می‌توانم هزینه‌های ساخت آن را هم بپردازم. کارگردان‌ها، حتی کارگردان‌های بزرگ همیشه این دغدغه را داشته‌اند که هرگز نمی‌توانند آن فیلمی را که دوست دارند، بسازند. این‌طور نیست که کارگردان‌های معروفی را که می‌شناسید، بتوانند هرچه می‌خواهند بسازند. آنها مجبورند فیلمی را بسازند که هزینه‌های آن پرداخت خواهد شد و آنها هم حقوقشان را می‌گیرند (تا) با هنرپیشه‌ها همکاری کنند. تا به حال به قضیه این‌طور نگاه نکرده‌اید که ممکن است فهرستی از هنرپیشه‌های مطرح در اختیار شما باشد و شما مجبور شوید تا (با توجه به آن) نمایشنامه را انتخاب کنید و x و y را برای آن نقش‌ها برگزینید. حتی اگر آنها برای این نقش‌ها مناسب نباشند، شما فیلم را تغییر خواهید داد تا آنها را در آن نقش‌ها بگنجانید. از این نظر فیلم‌های کم‌هزینه از این ویژگی تبعیت می‌کنند که هرچه بودجه کمتر باشد ایده‌ها می‌توانند جاه‌طلبانه‌تر و جالب‌تر باشند و هرچه باشد شما آزاد هستید آنچه را دوست دارید پیاده کنید. می‌توان کسی را برای نقش انتخاب کرد که گرچه نام‌آشنا نیست اما ممکن است برای آن نقش ساخته شده باشد؛ پس هر چه بودجه کمتر بهتر!