حسن بهشتی‌پور*
سخنان دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه در حاشیه اجلاس کشورهای G8 در آکوئیلای ایتالیا را می‌توان تاکیدی بر مواضع سابق دولتمردان روسیه در قبال سپر دفاع موشکی ایالات متحده در شرق اروپا دانست. این سخنان خارج از تعارفات سیاسی فضا را برای سوءتفاهماتی که ممکن بود بعد از دیدار مدودف و اوباما در مسکو ایجاد شود تنگ کرد.
روسیه طرح سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا را قسمتی از استراتژی بلندمدت ایالات متحده برای نظارت و کنترل بر برنامه‌های موشکی خود می‌داند که این مهم همانند دولت جورج بوش با سرعت کمتری توسط باراک اوباما نیز پیگیری می‌شود. کنترل برنامه‌های موشکی روسیه از آن جهت حائز اهمیت است که آمریکایی‌ها با این اقدام خواهند توانست برتری خود را در عرصه رقابت‌های تسلیحاتی به روس‌ها دیکته کنند. این اقدام با حرکت متقابل روسیه در نصب موشک‌های آلکساندر در استان غربی کالینگراد در مرز با لهستان همراه بوده است و رئیس‌جمهور روسیه با نقد سیاست‌های آمریکا در رابطه با نصب این موشک‌ها نشان داد که مسکو در مقابل تهدید علیه امنیت ملی خود حاضر به معامله نیست. باراک اوباما در سفر سه روزه خود به مسکو اعلام کرده بود در صورتی که ایران از برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای خود دست بکشد این کشور نیز پروژه نصب موشک‌های رهگیر و رادار در جمهوری چک و لهستان را تا سال 2013 لغو خواهد کرد. این سخنان از آن جهت قابل بررسی است که اوباما با این سخنان قصد داشت به روسیه برای اعمال فشار روی ایران فشار آورده تا از این طریق به اهداف خود دست یابد اما روسیه با علم به این موضوع که برنامه ضدموشکی آمریکا در شرق اروپا تنها برای کنترل بر مسکو و پکن است، در مقابل خواسته واشنگتن مقاومت می‌کند و حاضر به معامله نیست.
کرملین همواره برای منافع خود با کارت هم پیمانانش همانند عراق، یوگسلاوی سابق و صربستان بازی و این مهره‌ها را برای پیشبرد اهداف خود خرج کرده است. روس‌ها می‌دانند که مطرح کردن مساله ایران دامی است که می‌تواند قدرت چانه‌زنی آنها در مقابل کاخ سفید را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد و در مقابل در صورتی که حتی به این طرح تن دهند، جمهوری اسلامی ایران حاضر به عقب‌نشینی از مواضع هسته‌ای خود نیست و نخواهد گذاشت بازی میان قدرت‌های بزرگ موجب توقف برنامه صلح‌آمیز ملی‌اش شود. مدودف در حاشیه اجلاس G8 سخنرانی کرد؛ گروهی که اکنون تاریخ مصرف آن به پایان رسیده و در حال تبدیل شدن به گروه 20 است. اجلاس گروه 8 به عنوان یک جلسه مشورتی در سطح سران را می‌توان گردهمایی ناموفقی خطاب کرد.
اکنون جهان سرمایه‌داری با مشکلات مختلفی از جمله بحران شدید اقتصادی و اختلافات بنیادی و روابط میان روسیه و آمریکا مواجه است. طرح‌های پیشنهادی کارگروه‌های اقتصادی کشورهای عضو در رابطه با خروج از بحران اقتصادی کارگشا نخواهد بود و اختلافات سیاسی میان اعضا نیز بسیار فاحش است. اختلافات میان برخی کشورهای عضو عمیق‌تر از آن است که با تعارفات سیاسی و چند ملاقات در کوتاه‌مدت قابل حل و فصل باشد و در طولانی‌مدت نیز به سختی می‌توان امیدوار بود.
دستاورد اصلی اجلاس G8 در ایتالیا را می‌توان توافق درباره کاهش گازهای گلخانه‌ای عنوان کرد. توافق اعضا در جهت جلوگیری از افزایش 2 درجه‌ای دمای کره زمین را می‌توان به عنوان یک نکته قابل تامل عنوان کرد، زیرا در دوره جورج بوش توافق بر سر چنین فرآیندی امکانپذیر نبود، زیرا دولت پیشین آمریکا هرگونه مسؤولیت‌‌پذیری را در قبال گرمای زمین رد می‌کرد و حتی حاضر به پذیرش پیمان کیوتو نیز نبود که آمریکایی‌ها بالاخره در سال گذشته این پیمان را نیز امضا کردند. در اجلاس G8 آمریکایی‌ها پذیرفتند که بخشی از گازهای مخرب گلخانه‌ای توسط آنها تولید می‌شود در صورتی که ایالات متحده بیشترین نقش را در تولید گازهای گلخانه‌ای دارد اما آنها هنوز حاضر نیستند این مهم را بپذیرند. نکته قابل توجه این است که توافقات اجلاس G8 برای کنترل گازهای گلخانه‌ای چه ضرورت اجرایی را در پس خود نهان دارد؛ آیا غرب با چنین وعده‌هایی تنها مقاصد تبلیغاتی خود را دنبال می‌کند؟ اکنون خطر گازهای گلخانه‌ای مساله‌ای نیست که تنها آمریکایی‌ها را تهدید کند بلکه همه بشر با این خطر جهانی تهدید می‌شود. آمریکا اگر حتی به فکر محافظت از جان مردم خود باشد باید نسبت به کاهش گازهای مخرب گامی اساسی بردارد. واقعیت آن است که اکنون غرب از نظر اقتصادی با مشکلات جدی روبه‌رو است و برنامه‌ریزی‌های آنها نتوانسته پاسخگوی بحران باشد. اکنون غرب تنها توانسته است بحران موجود را کنترل کند و راه‌حل‌های پیشنهادی دردی که گریبان غرب را گرفته است معالجه نمی‌کند و تنها به عنوان یک مسکن موقتي قابل استفاده است. از نظر اختلافات نیز نباید فراموش کرد که میان روسیه و غرب اختلافاتی وجود دارد و G8 در حال تبدیل شدن به G20 است و اکنون طبل مرگ گروه 8 که برآمده از گروه 7 است به صدا درآمده است. اکنون واقعیت آن است که گروه 8 نتوانسته به رسالت خود مبنی بر کاهش اختلافات میان جهان سرمایه و کشورهای در حال توسعه عمل کند.
*كارشناس ارشد مسائل روسيه طبل مرگ گروه 8 به صدا در آمده است
حسن بهشتی‌پور*
سخنان دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه در حاشیه اجلاس کشورهای G8 در آکوئیلای ایتالیا را می‌توان تاکیدی بر مواضع سابق دولتمردان روسیه در قبال سپر دفاع موشکی ایالات متحده در شرق اروپا دانست. این سخنان خارج از تعارفات سیاسی فضا را برای سوءتفاهماتی که ممکن بود بعد از دیدار مدودف و اوباما در مسکو ایجاد شود تنگ کرد.
روسیه طرح سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا را قسمتی از استراتژی بلندمدت ایالات متحده برای نظارت و کنترل بر برنامه‌های موشکی خود می‌داند که این مهم همانند دولت جورج بوش با سرعت کمتری توسط باراک اوباما نیز پیگیری می‌شود. کنترل برنامه‌های موشکی روسیه از آن جهت حائز اهمیت است که آمریکایی‌ها با این اقدام خواهند توانست برتری خود را در عرصه رقابت‌های تسلیحاتی به روس‌ها دیکته کنند. این اقدام با حرکت متقابل روسیه در نصب موشک‌های آلکساندر در استان غربی کالینگراد در مرز با لهستان همراه بوده است و رئیس‌جمهور روسیه با نقد سیاست‌های آمریکا در رابطه با نصب این موشک‌ها نشان داد که مسکو در مقابل تهدید علیه امنیت ملی خود حاضر به معامله نیست. باراک اوباما در سفر سه روزه خود به مسکو اعلام کرده بود در صورتی که ایران از برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای خود دست بکشد این کشور نیز پروژه نصب موشک‌های رهگیر و رادار در جمهوری چک و لهستان را تا سال 2013 لغو خواهد کرد. این سخنان از آن جهت قابل بررسی است که اوباما با این سخنان قصد داشت به روسیه برای اعمال فشار روی ایران فشار آورده تا از این طریق به اهداف خود دست یابد اما روسیه با علم به این موضوع که برنامه ضدموشکی آمریکا در شرق اروپا تنها برای کنترل بر مسکو و پکن است، در مقابل خواسته واشنگتن مقاومت می‌کند و حاضر به معامله نیست.
کرملین همواره برای منافع خود با کارت هم پیمانانش همانند عراق، یوگسلاوی سابق و صربستان بازی و این مهره‌ها را برای پیشبرد اهداف خود خرج کرده است. روس‌ها می‌دانند که مطرح کردن مساله ایران دامی است که می‌تواند قدرت چانه‌زنی آنها در مقابل کاخ سفید را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد و در مقابل در صورتی که حتی به این طرح تن دهند، جمهوری اسلامی ایران حاضر به عقب‌نشینی از مواضع هسته‌ای خود نیست و نخواهد گذاشت بازی میان قدرت‌های بزرگ موجب توقف برنامه صلح‌آمیز ملی‌اش شود. مدودف در حاشیه اجلاس G8 سخنرانی کرد؛ گروهی که اکنون تاریخ مصرف آن به پایان رسیده و در حال تبدیل شدن به گروه 20 است. اجلاس گروه 8 به عنوان یک جلسه مشورتی در سطح سران را می‌توان گردهمایی ناموفقی خطاب کرد.
اکنون جهان سرمایه‌داری با مشکلات مختلفی از جمله بحران شدید اقتصادی و اختلافات بنیادی و روابط میان روسیه و آمریکا مواجه است. طرح‌های پیشنهادی کارگروه‌های اقتصادی کشورهای عضو در رابطه با خروج از بحران اقتصادی کارگشا نخواهد بود و اختلافات سیاسی میان اعضا نیز بسیار فاحش است. اختلافات میان برخی کشورهای عضو عمیق‌تر از آن است که با تعارفات سیاسی و چند ملاقات در کوتاه‌مدت قابل حل و فصل باشد و در طولانی‌مدت نیز به سختی می‌توان امیدوار بود.
دستاورد اصلی اجلاس G8 در ایتالیا را می‌توان توافق درباره کاهش گازهای گلخانه‌ای عنوان کرد. توافق اعضا در جهت جلوگیری از افزایش 2 درجه‌ای دمای کره زمین را می‌توان به عنوان یک نکته قابل تامل عنوان کرد، زیرا در دوره جورج بوش توافق بر سر چنین فرآیندی امکانپذیر نبود، زیرا دولت پیشین آمریکا هرگونه مسؤولیت‌‌پذیری را در قبال گرمای زمین رد می‌کرد و حتی حاضر به پذیرش پیمان کیوتو نیز نبود که آمریکایی‌ها بالاخره در سال گذشته این پیمان را نیز امضا کردند. در اجلاس G8 آمریکایی‌ها پذیرفتند که بخشی از گازهای مخرب گلخانه‌ای توسط آنها تولید می‌شود در صورتی که ایالات متحده بیشترین نقش را در تولید گازهای گلخانه‌ای دارد اما آنها هنوز حاضر نیستند این مهم را بپذیرند. نکته قابل توجه این است که توافقات اجلاس G8 برای کنترل گازهای گلخانه‌ای چه ضرورت اجرایی را در پس خود نهان دارد؛ آیا غرب با چنین وعده‌هایی تنها مقاصد تبلیغاتی خود را دنبال می‌کند؟ اکنون خطر گازهای گلخانه‌ای مساله‌ای نیست که تنها آمریکایی‌ها را تهدید کند بلکه همه بشر با این خطر جهانی تهدید می‌شود. آمریکا اگر حتی به فکر محافظت از جان مردم خود باشد باید نسبت به کاهش گازهای مخرب گامی اساسی بردارد. واقعیت آن است که اکنون غرب از نظر اقتصادی با مشکلات جدی روبه‌رو است و برنامه‌ریزی‌های آنها نتوانسته پاسخگوی بحران باشد. اکنون غرب تنها توانسته است بحران موجود را کنترل کند و راه‌حل‌های پیشنهادی دردی که گریبان غرب را گرفته است معالجه نمی‌کند و تنها به عنوان یک مسکن موقتي قابل استفاده است. از نظر اختلافات نیز نباید فراموش کرد که میان روسیه و غرب اختلافاتی وجود دارد و G8 در حال تبدیل شدن به G20 است و اکنون طبل مرگ گروه 8 که برآمده از گروه 7 است به صدا درآمده است. اکنون واقعیت آن است که گروه 8 نتوانسته به رسالت خود مبنی بر کاهش اختلافات میان جهان سرمایه و کشورهای در حال توسعه عمل کند.
*كارشناس ارشد مسائل روسيه ارسال نظر
پربیننده