تأملي در سفر اوباما به آفریقا؛ اهداف و پيامدها
اوباما پس از شرکت در اجلاس سالانه گروه G8 و ملاقات با پاپ رهبر کاتولیک‌های جهان در اوایل سال جاری سفری به کامرون و آنگولا داشت و گفت‌و‌گو با سرهنگ قذافی (رئیس دوره‌ای اتحادیه آفریقا) در قضایای دوجانبه و مسائل آفریقا، ایتالیا را به مقصد غنا ترک گفت و به قول رسانه‌های گروهی غرب دیدار تاریخی خود را از قاره آفریقا آغاز کرد.
گرچه اوباما به عنوان نخستین آمریکایی آفریقایی تباردر اوایل 2009 به عنوان رئیس‌جمهور وارد کاخ سفید شد، ولی قاره آفریقا و قضایای آن در برنامه‌های شش ماه سیاست خارجی او، جایگاه مهمی نداشته؛ زیرا کاخ سفید مشغول عملیات نجات از منجلاب عراق و افغانستان و مقابله با برنامه‌های هسته‌ای و سیاست‌های مستقل ایران و کره شمالی بوده است. برجسته‌ترین برنامه آفریقایی کاخ سفید در 6 ماه ریاست اوباما، قضیه بحران‌دارفور و اخراج 13 گروه امدادرسانی غرب از سودان به اتهام جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی سودان و ملاقات اوباما با مورگان جانگیرای، نخست‌وزیر زیمبابوه و معارض موگابه، رئیس‌جمهور آن کشور بوده است. در سال 2006 اوباما به عنوان سناتور از کشورهای چاد، اتیوپی، آفریقای جنوبی و جیبوتی دیدن کرده و با آوارگان دارفوری در اردوگاه‌های چاد ملاقاتی داشته است. نخستین گام آفریقایی اوباما در اوایل کارش تعیین دوستش ژنرال بازنشسته اسکورت گریش که در کنگو به دنیا آمده و مأموریت‌های ویژه‌ای در عربستان سعودی، عراق و شاخ آفریقا داشته به عنوان فرستاده ویژه ریاست‌جمهوری در امور بحران دارفور بود. اهتمام به بحران دارفور یکی از اولویت‌های سیاست آفریقایی اوباما بوده است. ژنرال گریش جهت بازگرداندن سازمان‌های امدادرسانی آمریکایی مطرود از دارفور و همچنین برای حل مشکلات این منطقه دوبار به خارطوم سفر کرده و با مقامات ارشد این کشور مذاکراتی داشته که رسانه‌های گروهی آمریکا این سفر‌های مثبت را گامی به جلو ارزیابی کردند.
چرا غنا؟
غنا یا ساحل طلا مستعمره پیشین انگلستان در غرب آفریقا، نخستین کشور این منطقه، در سال 1957 استقلال خود را به دست آورد و در ژانویه 2009 انتخابات دموکراتیکی داشت كه ریاست جمهوری آن از آن جان اتامیلز، رهبر معارضه شد. شاید این موضوع یکی از انگیزه‌های این سفر باشد؛ زیرا دموکرات‌های آمریکا در ظاهر مشوق نشر و ترویج دموکراسی غربی در جهان هستند و اوباما می‌خواسته با این سفر پاداشی به غنا بدهد و آن را به‌عنوان الگوی یک کشور دموکراتیک آفریقا معرفی کند. او در آکرا با صدای بلند کشورهای آفریقایی را به برگزیدن حکومت‌های بالنده و رشید دعوت کرد. اوباما و همسرش از قلعه «کیپ کاست» دیدن کردند که در گذشته و در عصر استعمار اروپایی، بردگان خلیج گینه در این محل جمع‌آوری شده و با نگو نبختی آنها را از وطن خویش جدا مي‌كردند و برای کار و بیگاری و بردگی به آمریکای شمالی و لاتین فرستاده می‌فرستادند. در گذشته نه چندان دور رئیس‌جمهور آمریکایی دیگری از قلعه بردگان در کشور سنگال و در سواحل اقیانوس اطلس نیز دیدن کرد، ولی چشم بر حقایق جهان امروز بست چرا كه بردگان امروزی با تحمل رنج‌ها و مرارت‌های سفر و مهاجرت به‌صورت قاچاق دریا‌ها و اقیانوس‌ها را می‌پیمایند تا خود را براي يافتن یک لقمه غذا به جهان متمدن برسانند.
قبل از سفر ژوئیه 2009 اوباما به آکرا، کلینتون در 1998 و بوش در 2008 از این کشور دیدن کردند.فرانسوا لافون، پژوهشگر و مدیر دفتر پاریس مرکز دژمن مارشال فوند متخصص مطالعات آینده‌نگری، پیرامون علل اهتمام آمریکا به غنا چنین ملاحظاتی دارد:
- غنا در سطح منطقه‌ای یک کشور دموکرات و باثبات است که آخرین انتخابات دموکراتیک را در ژانویه سال جاری داشته است.
- این کشور اقتصاد فعال و توسعه‌یافته‌ای دارد که نرخ رشد اقتصادی آن به 7 درصد رسیده است.
- شرکت‌های نفتی آمریکا اخیرا ذخایر عظیم و اقتصادی نفت را در این کشور کشف کردند.
لذا با توجه به نیاز مبرم واشنگتن به انرژی و تلاش آن جهت افزایش واردات نفتی از قاره آفریقا در سال 2025 به سطح 25 ، کشور غنا در آینده اقتصاد انرژی آمریکا جایگاه ممتازی خواهد یافت.
اما به نظر امانوئل گیمه پوادی، مسؤول مرکز دموکراسی و توسعه غنا (از نهادهای NGO است) از اهداف سفر اوباما به کشورش، تشویق تلاش‌های کشورش در 15 سال گذشته در راه اجرای دموکراسی و توسعه بوده است. قرار است اوباما در این سفر 500 میلیون دلار اعتبار به عنوان کمک به توسعه پایدار این کشور بدهد.
مقامات غنا انتظار جذب سرمایه‌گذاری‌های آمریکایی در برنامه‌های اقتصادی و توسعه کشورشان را دارند. آنچه آفریقایی‌ها از اوباما به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا انتظار دارند، افزایش کمک‌های مالی و اقتصادی به اقتصاد این قاره است؛ زیرا بنیه و ساختار اقتصادی کشورهای این قاره تحت تاثیرات و فشار بحران مالی و اقتصادی جهان، افزایش قیمت سوخت، قیمت مواد غذایی، قیمت کودهای شیمیایی و ابزارهای کشاورزی و تشدید نوسانات قیمت کالاهای مورد نیاز، خرد شده است. اما سیاست آفریقایی اوباما و دورنمای آن چنین به نظر می‌رسد که اولویت‌های آفریقایی سیاست خارجی کاخ‌سفید از دوران جمهوریخواهان به ریاست بوش (نفت، امنیت و افریکوم) در حال تغییر است اما اوباما سیاست آفریقایی بوش را ادامه خواهد داد و به دنبال یافتن پایگاه‌های دائمی و غیردائمی برای فرماندهی نظامی آفریقا (افریکوم) در کشورهای آفریقا و کشف و استخراج هرچه بیشتر نفت و مقابله با فعالیت‌های القاعده در قاره سیاه خواهد بود و همچنین در بعد حقوق بشر در مداخله‌های بشردوستانه و رشد دموکراسی در این قاره فعال خواهد بود.
* كارشناس ارشد مسائل آفريقا دیدگاه
تأملي در سفر اوباما به آفریقا؛ اهداف و پيامدها
اوباما پس از شرکت در اجلاس سالانه گروه G8 و ملاقات با پاپ رهبر کاتولیک‌های جهان در اوایل سال جاری سفری به کامرون و آنگولا داشت و گفت‌و‌گو با سرهنگ قذافی (رئیس دوره‌ای اتحادیه آفریقا) در قضایای دوجانبه و مسائل آفریقا، ایتالیا را به مقصد غنا ترک گفت و به قول رسانه‌های گروهی غرب دیدار تاریخی خود را از قاره آفریقا آغاز کرد.
گرچه اوباما به عنوان نخستین آمریکایی آفریقایی تباردر اوایل 2009 به عنوان رئیس‌جمهور وارد کاخ سفید شد، ولی قاره آفریقا و قضایای آن در برنامه‌های شش ماه سیاست خارجی او، جایگاه مهمی نداشته؛ زیرا کاخ سفید مشغول عملیات نجات از منجلاب عراق و افغانستان و مقابله با برنامه‌های هسته‌ای و سیاست‌های مستقل ایران و کره شمالی بوده است. برجسته‌ترین برنامه آفریقایی کاخ سفید در 6 ماه ریاست اوباما، قضیه بحران‌دارفور و اخراج 13 گروه امدادرسانی غرب از سودان به اتهام جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی سودان و ملاقات اوباما با مورگان جانگیرای، نخست‌وزیر زیمبابوه و معارض موگابه، رئیس‌جمهور آن کشور بوده است. در سال 2006 اوباما به عنوان سناتور از کشورهای چاد، اتیوپی، آفریقای جنوبی و جیبوتی دیدن کرده و با آوارگان دارفوری در اردوگاه‌های چاد ملاقاتی داشته است. نخستین گام آفریقایی اوباما در اوایل کارش تعیین دوستش ژنرال بازنشسته اسکورت گریش که در کنگو به دنیا آمده و مأموریت‌های ویژه‌ای در عربستان سعودی، عراق و شاخ آفریقا داشته به عنوان فرستاده ویژه ریاست‌جمهوری در امور بحران دارفور بود. اهتمام به بحران دارفور یکی از اولویت‌های سیاست آفریقایی اوباما بوده است. ژنرال گریش جهت بازگرداندن سازمان‌های امدادرسانی آمریکایی مطرود از دارفور و همچنین برای حل مشکلات این منطقه دوبار به خارطوم سفر کرده و با مقامات ارشد این کشور مذاکراتی داشته که رسانه‌های گروهی آمریکا این سفر‌های مثبت را گامی به جلو ارزیابی کردند.
چرا غنا؟
غنا یا ساحل طلا مستعمره پیشین انگلستان در غرب آفریقا، نخستین کشور این منطقه، در سال 1957 استقلال خود را به دست آورد و در ژانویه 2009 انتخابات دموکراتیکی داشت كه ریاست جمهوری آن از آن جان اتامیلز، رهبر معارضه شد. شاید این موضوع یکی از انگیزه‌های این سفر باشد؛ زیرا دموکرات‌های آمریکا در ظاهر مشوق نشر و ترویج دموکراسی غربی در جهان هستند و اوباما می‌خواسته با این سفر پاداشی به غنا بدهد و آن را به‌عنوان الگوی یک کشور دموکراتیک آفریقا معرفی کند. او در آکرا با صدای بلند کشورهای آفریقایی را به برگزیدن حکومت‌های بالنده و رشید دعوت کرد. اوباما و همسرش از قلعه «کیپ کاست» دیدن کردند که در گذشته و در عصر استعمار اروپایی، بردگان خلیج گینه در این محل جمع‌آوری شده و با نگو نبختی آنها را از وطن خویش جدا مي‌كردند و برای کار و بیگاری و بردگی به آمریکای شمالی و لاتین فرستاده می‌فرستادند. در گذشته نه چندان دور رئیس‌جمهور آمریکایی دیگری از قلعه بردگان در کشور سنگال و در سواحل اقیانوس اطلس نیز دیدن کرد، ولی چشم بر حقایق جهان امروز بست چرا كه بردگان امروزی با تحمل رنج‌ها و مرارت‌های سفر و مهاجرت به‌صورت قاچاق دریا‌ها و اقیانوس‌ها را می‌پیمایند تا خود را براي يافتن یک لقمه غذا به جهان متمدن برسانند.
قبل از سفر ژوئیه 2009 اوباما به آکرا، کلینتون در 1998 و بوش در 2008 از این کشور دیدن کردند.فرانسوا لافون، پژوهشگر و مدیر دفتر پاریس مرکز دژمن مارشال فوند متخصص مطالعات آینده‌نگری، پیرامون علل اهتمام آمریکا به غنا چنین ملاحظاتی دارد:
- غنا در سطح منطقه‌ای یک کشور دموکرات و باثبات است که آخرین انتخابات دموکراتیک را در ژانویه سال جاری داشته است.
- این کشور اقتصاد فعال و توسعه‌یافته‌ای دارد که نرخ رشد اقتصادی آن به 7 درصد رسیده است.
- شرکت‌های نفتی آمریکا اخیرا ذخایر عظیم و اقتصادی نفت را در این کشور کشف کردند.
لذا با توجه به نیاز مبرم واشنگتن به انرژی و تلاش آن جهت افزایش واردات نفتی از قاره آفریقا در سال 2025 به سطح 25 ، کشور غنا در آینده اقتصاد انرژی آمریکا جایگاه ممتازی خواهد یافت.
اما به نظر امانوئل گیمه پوادی، مسؤول مرکز دموکراسی و توسعه غنا (از نهادهای NGO است) از اهداف سفر اوباما به کشورش، تشویق تلاش‌های کشورش در 15 سال گذشته در راه اجرای دموکراسی و توسعه بوده است. قرار است اوباما در این سفر 500 میلیون دلار اعتبار به عنوان کمک به توسعه پایدار این کشور بدهد.
مقامات غنا انتظار جذب سرمایه‌گذاری‌های آمریکایی در برنامه‌های اقتصادی و توسعه کشورشان را دارند. آنچه آفریقایی‌ها از اوباما به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا انتظار دارند، افزایش کمک‌های مالی و اقتصادی به اقتصاد این قاره است؛ زیرا بنیه و ساختار اقتصادی کشورهای این قاره تحت تاثیرات و فشار بحران مالی و اقتصادی جهان، افزایش قیمت سوخت، قیمت مواد غذایی، قیمت کودهای شیمیایی و ابزارهای کشاورزی و تشدید نوسانات قیمت کالاهای مورد نیاز، خرد شده است. اما سیاست آفریقایی اوباما و دورنمای آن چنین به نظر می‌رسد که اولویت‌های آفریقایی سیاست خارجی کاخ‌سفید از دوران جمهوریخواهان به ریاست بوش (نفت، امنیت و افریکوم) در حال تغییر است اما اوباما سیاست آفریقایی بوش را ادامه خواهد داد و به دنبال یافتن پایگاه‌های دائمی و غیردائمی برای فرماندهی نظامی آفریقا (افریکوم) در کشورهای آفریقا و کشف و استخراج هرچه بیشتر نفت و مقابله با فعالیت‌های القاعده در قاره سیاه خواهد بود و همچنین در بعد حقوق بشر در مداخله‌های بشردوستانه و رشد دموکراسی در این قاره فعال خواهد بود.
* كارشناس ارشد مسائل آفريقا ارسال نظر
پربیننده