۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۹:۱۶
طرح بزرگ انتقال گاز به اروپا امضا شد

تلاش براي مشارکت ايران در طرح «نابوکو»

گروه سیاسی: قرارداد کشوري طرح خط لوله گاز «نابوکو» که کارشناسان از آن به عنوان نقطه عطفي در زمينه انرژي ياد مي‌کنند، روز گذشته در آنکارا طي مراسمي از سوي «رجب طيب اردوغان» نخست‌وزير ترکيه و نخست‌وزيران کشورهاي بلغارستان، روماني، مجارستان و اتريش به امضا رسيد. «خوزه مانوئل باروسو» رئيس کميسيون اروپا نيز قرارداد مزبور را امضا کرد. در مراسم امضاي اين قرارداد، علاوه بر نخست‌وزير ترکيه، «ميخائيل ساکاشويلی» رئيس‌جمهوري گرجستان، «اميل بوک» نخست‌وزير روماني، «ورنر فيمان» نخست‌وزير اتريش، «سرگئي استانيشو» نخست‌وزير بلغارستان، «گوردن باژناي» نخست‌وزير مجارستان، «نوري المالکي» نخست‌وزير عراق و «خوزه مانوئل باروسو» رئيس کميسيون اروپا حضور داشتند. به گزارش ایرنا در مراسم امضاي اين قرارداد همچنين وزراي انرژي 18 کشور منطقه و اروپا، نماينده ويژه آمريکا در امور انرژي حوزه درياي خزر، رئيس کميسيون روابط خارجي سناي آمريکا و نمايندگاني از بانک سرمايه‌گذاري و عمران و توسعه اروپا به عنوان تامين‌کنندگان مالي پروژه نيز شرکت داشتند. اردوغان در اين مراسم با اشاره به اينکه براي مشارکت ايران در اين طرح بزرگ تلاش مي‌کنيم، درباره مشارکت روسيه در اين طرح نيز گفت: براين باورم که روزي گاز روسيه را نيز مي‌توان از طريق اين خط لوله به اروپا منتقل کرد. دعوت نشدن جمهوري اسلامي ايران به مراسم امضاي قرارداد کشوري نابوکو، موضوعي است که توجه محافل سياسي و خبري را به خود جلب کرده و به عنوان مهم‌ترين مساله مورد بحث در اين مراسم بود. عدم حضور ايران پس از گذشت مدت‌هاي زياد در بلاتکليفي طرح نابوکو، سوالاتي را برانگيخته که در صدر آن اين نگراني را به وجود آورده است که چگونه مي‌توان گاز اين خط لوله را تامين کرد. به عبارت ديگر ناظران آگاه معتقدند نبود ايران در اين طرح به معناي آن است که «گازي براي تزريق به خط لوله نابوکو وجود ندارد ». محافل سياسي دعوت نشدن ايران به اين مراسم را ناشي از ملاحظات سياسي اتحاديه اروپایی ارزيابي مي‌کنند. «تانريلديز»، وزير انرژي و منابع طبيعي ترکيه پيش‌تر گفته بود که «ايران يکي از کشورهاي تامين‌کننده گاز براي خط لوله گاز نابوکو خواهد بود». طول خط لوله 3 هزار و 300 کيلومتر است که نزديک به 2 هزار کيلومتر آن از قلمروی ترکيه عبور خواهد کرد و اين نقش تعيين‌کننده ترکيه در اين طرح بزرگ را مشخص می‌کند. این خط لوله قرار است در سال 2010 با ظرفيت انتقال سالانه 31 ميليارد مترمکعب فعال شود.به هر حال قرارداد کشوري نابوکو که کارشناسان از آن به عنوان نقطه عطفي در تحقق روياي «پروژه عصر» ياد مي‌کنند، در شرايطي با حضور مقامات بلندپايه‌اي از اتحاديه اروپایی، آمريکا و کشورهاي در مسير و برخي از کشورهاي تامين‌کننده احتمالي گاز براي اين خط‌لوله امضا شد که در واقع «گاز»ي در ميان نيست. بحث اساسي در اجرايي شدن نابوکو اينجاست که مقدار گاز ذکر شده در قرارداد را به جز جمهوري اسلامي ايران هيچ کشور ديگري به تنهايي قادر نيست تامين کند و همه کشورهاي اروپايي نيز مي‌دانند که همه راه‌ها براي اجرايي شدن نابوکو در نهايت به ايران ختم خواهد شد. جمهوري آذربايجان به علت قراردادهايي که با روسيه منعقد کرده و اختلافاتي که با ترکيه درباره انعقاد يک قرارداد جديد 30 ساله دارد، هنوز به‌طور جدي وارد گفت‌و‌گو با طرف‌هاي ذي‌ربط به عنوان کشور تامين‌کننده گاز براي نابوکو نشده است. اين کشور همچنين تمام گاز توليدي خود را به تازگي به روسيه فروخته است و اين سوال مطرح است که باکو از کدام منبع خواهد توانست گاز مورد نياز نابوکو را تامين کند؟ موقعيت ترکمنستان نيز به دليل روشن نبودن مسير انتقال گاز آن به ترکيه هنوز در هاله‌اي از ابهام است. گاز ترکمنستان يا بايد از طريق قلمروی جمهوري اسلامي ايران به ترکيه منتقل شود که البته نزديک‌ترين، امن‌ترين و کم‌هزينه‌ترين راه است يا بايد از طريق زير درياي خزر به جمهوري آذربايجان و سپس به گرجستان رفته و بعد وارد خاک ترکيه شود که اين مسير به علت روشن نبودن وضعيت رژيم حقوقي درياي خزر و اختلافات ترکمنستان، جمهوري آذربايجان و گرجستان راه بسيار دشواري ديده مي‌شود. مسير ايران نيز مسيري است که به موضع‌گيري کلي اروپا در قبال گاز ايران بستگي دارد و لابد تهران بدون حضور فعال در اين پروژه تمايل چنداني به ترانزيت گاز ترکمنستان از طريق خاک خود نخواهد داشت. ضمن آنکه هزينه ترانزيت بالاي گاز از ايران نيز مي‌تواند مطرح شود که در آن صورت قيمت تمام شده گاز تزريقي ترکمنستان به خط لوله نابوکو نيز مشکلي بر سر راه اين کشور آسياي مرکزي خواهد بود. گاز عراق نيز موضوعي است که در دوره جديد با تشويق‌هاي آمريکا مورد توجه قرار گرفته است. البته کشف نشدن منابع گاز و وضعيت کردهاي عراقي و دولت مرکزي و ملاحظاتي که ترکيه در برخورد با شمال عراق دارد، موانع مهم بر سر راه گاز عراق است که در ميان‌مدت جامه عمل پوشيدن آن دشوار به نظر مي‌رسد. با این حال راهبرد ايران در این‌باره هنوز به کسي اعلام نشده است. برخي کارشناسان اعتقاد دارند، جمهوري اسلامي ايران با داشتن برگ اصلي و برنده اين بازي بزرگ، تمايل دارد تمامي بازيگران بازي خود را در اين عرصه به نمايش گذاشته و سپس با کمترين ريسک و آن هم با نرخي که براي برگ‌هاي برنده ارائه مي‌کند، وارد بازي شود .
ارسال نظر
captcha
پربیننده