بهزاد مهرکش: واکنش‌ها به نقض حاکمیت ملی در دیدار کاترین اشتون و محکومان امنیتی در سفارت اتریش در تهران ادامه دارد. بسیاری از چهره‌های مذهبی و سیاسی، نمایندگان مجلس، خانواده شهدا و تشکل‌های دانشجویی با سخنرانی و انتشار بیانیه‌های مختلف مراتب اعتراض خود را به این موضوع اعلام کرده‌اند. این دومین بار طی ماه‌های اخیر است که حاکمیت ملی کشورمان توسط هیات‌های اروپایی در تهران نقض می‌شود. نقض حاکمیت ملی توسط کاترین اشتون در دیدار با نرگس محمدی محکوم امنیتی فتنه 88 در سفارت اتریش این بار در سطح بالاتری صورت گرفت. مرضیه افخم سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری دیروز خود به پرسش «وطن امروز» در این باره پاسخ داد. متن سؤال خبرنگار «وطن امروز» از سخنگوی وزارت امور خارجه بدین شرح بود: این روزها روزهای سخنگویی و خانم افخم است، اگر همه تکذیبیه‌ها و همه محکوم کردن‌های شما را کنار هم قرار دهیم هیچ تفاوت ادبیاتی را مشاهده نمی‌کنیم، شاید بتوان محکوم کردن تهدید حمله نظامی علیه ایران را برای محکومیت ربودن 5 مرزبان کشور استفاده کرد. هیچ موضع صریح و محکم و موضعی که حداقل در سطح موضوعی که شما در آن مورد واکنش نشان داده‌اید، نیست. سؤالم را خلاصه می‌کنم، خانم کاترین اشتون مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی به ایران سفر کرد، این دومین بار بود حاکمیت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در 7 ماه اول دولت یازدهم نقض شد، ابتدا در سفارت یونان و این بار در سفارت اتریش، یعنی کشوری که مذاکرات جامع ما در آنجا در حال انجام است. در این‌باره دو حالت وجود دارد یا وزارت امور خارجه در جریان دیدار خانم اشتون با محکومان و فعالان فتنه بوده، یا در جریان نبوده است. اگر در جریان بوده است که خب مشخص است و حرفی نمی‌ماند اما اگر در جریان نبوده، تنها چیزی که به ذهن می‌رسد این است که اتحادیه اروپا و مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا فرد قابل اعتمادی نیست، صراحتا بگویید، خانم اشتون فرد قابل اعتمادی نیست. چطور می‌شود که یک نفر به ایران بیاید، بعد هم حاکمیت ملی ما را نقض و با نرگس محمدی محکوم فتنه 88 دیدار کند، سپس این خانم با رادیو فردا گفت‌وگو می‌کند که این دیدار کاملا رسمی و هماهنگ شده بوده است. هر کسی نمی‌تواند بدون هماهنگی و به راحتی با هر شخصی دیدار کند و به نظر می‌رسد یک هماهنگی در این زمینه وجود داشته و اگر نداشته صراحتا عدم اعتماد خود را به خانم اشتون اعلام کنید. البته نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه که از شبکه خبر به صورت زنده پخش می‌شد، در حین سوال «وطن امروز» قطع شد.
پاسخ‌های افخم به «وطن امروز»
افخم در پاسخ به «وطن امروز» اظهار داشت: اینکه سخنگویی باب میل و طبع شما انجام شود، نشدنی است. ما مواضع‌مان را بر مبنای منافع کشور، سیاست خارجی و امنیت ملی تنظیم و اتخاذ می‌کنیم. وی تصریح کرد: آنچه بدیهی است دولت روحانی بنا بر این دارد که کاملا با ملت صادق باشد و آنچه اعلام شده، همان چیزی بوده که جاری بوده و اجرا شده است. لذا هیچگونه هماهنگی قبلی درباره این ملاقات به عمل نیامده است و این پاسخ درباره ابهاماتی است که شما داشتید. افخم ادامه داد: درباره بخش دیگر سؤال شما به طور کلی بگویم، ما همواره اعلام کردیم سوءظن و بی‌اعتمادی میان ایران و غرب وجود دارد که در این زمینه بحثی وجود ندارد. سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: اینکه بخشی از دوستان دچار خوشبینی بیش از حد شده‌اید، که فکر می‌کنید حتما آن فضای گذشته رفع شده و قطعا اکنون باید همه چیز در مسیر دیگری اتفاق بیفتد، ما باید از شما سؤال کنیم مگر اتفاق ویژه‌ای در ماهیت آن سمت (غرب) اتفاق افتاده که شما منتظر چنین تغییر نگرشی هستید؟ سخنگوی دستگاه دیپلماسی با بیان اینکه آنچه هست ارتباطات و دیالوگ‌ها باید بر مبنای تعامل سازنده انجام شود، گفت: همانطور که اعلام کرده‌ام مواضع ما صریح و بر مبنای صداقت با ملت است و هیچ بخشی از اطلاعات گفته شده خلاف واقع نیست.افخم ادامه داد: در عین حال بنده به عنوان این جایگاه حقوقی و وزارت امور خارجه نسبت به همه دیدگاه‌های مطرح و موجود در کشور درباره شیوه‌های اجرای سیاست خارجی احترام می‌گذاریم. افخم ادامه داد: در تمام کشورهای دنیا گروهی که کار اجرایی را پیش می‌برند، یک رویکرد دارند و گروه‌های دیگر یا منتقدان نیز دیدگاه‌های دیگری را مطرح می‌کنند، نفس این کار رایج است ما هم همه این صداها را می‌شنویم، مطالب رسانه‌ها را می‌بینیم اما مبنای ما منافع ملی و پیشبرد برنامه‌های اصلی سیاست خارجی کشور است.
پس اعلام کنید اشتون قابل اعتماد نیست
خبرنگار «وطن امروز» با اشاره به پاسخ افخم مبنی بر اینکه دیدار اشتون و محکومان فتنه هماهنگ نشده بود مجددا پرسید: پس قبول دارید که خانم کاترین اشتون فرد قابل اعتمادی نیست؟ سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به این سؤال اظهار داشت: ما گفتیم که این اقدام خانم اشتون غیر‌دیپلماتیک است و ما نسبت به عدم هماهنگی صورت گرفته اعتراض خود را اعلام کردیم. افخم افزود: سفیر اتریش دعوت شد و مراتب این اقدام غیر‌دیپلماتیک به وی ابلاغ شد. سفیر اتریش نیز در چارچوب عرف دیپلماتیک مراتب تاسف خود را اعلام کرد. وی اظهار داشت: به نظر می‌رسد آنچه در حوزه کار سیاسی و دیپلماتیک نسبت به این اقدام باید انجام می‌شد، در چارچوب اقدامات دیپلماتیک انجام شده است. افخم توضیح داد: ما گفته‌ایم که اینگونه رفتارها کمکی به روابط ایران و اتحادیه اروپا و رفع سوءظن ملت ایران نسبت به غرب نمی‌کند.
مایکل مان: مقامات ایرانی در جریان بودند
پاسخ‌های مرضیه افخم، سخنگوی دستگاه دیپلماسی به سؤالات «وطن امروز» درباره عدم صداقت غربی‌ها و اینکه ملاقات اشتون با محکومان نشان‌دار فتنه 88 هماهنگ نشده بود در وهله اول قابل پذیرش نیست. سؤال اصلی اینجاست که چطور امکان دارد کاترین اشتون با نرگس محمدی محکوم نشان‌دار فتنه 88 بدون هماهنگی دیدار کرده باشد. بویژه که مایکل مان سخنگوی اشتون دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا در مصاحبه با برنامه 60 دقیقه بی‌بی‌سی فارسی رسانه حمایتی دولت انگلیس باچهره‌ای حق‌به‌جانب اظهار می‌کند: « به‌رغم اظهارات سخنگوی وزارت امورخارجه ایران، دیدار اشتون با زندانیان سیاسی با اطلاع مقامات ایرانی بوده و شک نکنید که میزبان از آن مطلع بوده‌است.» وی در ادامه اظهار داشته است این خواسته خانم اشتون از قبل از سفر وی به ایران مطرح بوده و جزو اهداف ویژه ایشان در این سفر بوده است. این را نرگس محمدی نیز در گفت‌وگو با رادیو فردا ارگان رسمی رسانه‌ای سیا صراحتا عنوان کرده و گفته بود دیدارشان با اشتون کاملا رسمی و از پیش هماهنگ شده بود و وی حتی یک دعوتنامه رسمی نیز از چند روز قبل از کاترین اشتون دریافت کرده بود. نرگس محمدی نماینده شیرین عبادی همان فردی است که چند سال قبل هنگام بازداشت او، اشتون با انتشار بیانیه‌ای تمام‌قد از او حمایت کرد تا نشان دهد این مجرم امنیتی که برای اقدامات خلاف امنیت ملی به 11 سال حبس محکوم شده بود تا چه اندازه برای اتحادیه اروپا مهم است. به همین دلیل آنچه اکنون موضوع اعتراض است؛ این است که چه کسی و از چه جایگاهی اجازه داده کاترین اشتون با مهره حقوق بشری خود در ایران ملاقات کند؟ این نقض آشکار حاکمیت ملی و دخالت آشکار در مسائل داخلی است. این مجوز در واقع چوب حراج زدن بر استقلال کشور است. فردی که مجوز این دیدار را صادر کرده، آیا اهمیت بهانه حقوق بشری برای غرب در جهت فشار بر ایران را درک کرده است؟
واکنش نمایندگان مجلس
اما انتقادات نمایندگان مجلس به نقض حاکمیت ملی توسط رئیس انگلیسی سیاست خارجی اتحادیه اروپا همچنان ادامه دارد. مهرداد بذرپاش نماینده مردم تهران در مجلس با اعلام اینکه خانم اشتون قبل از سفر به ایران شرط کرده بود با فتنه‌گران دیدار خواهد داشت و طرف ایرانی این موضوع را پذیرفته بود، به تسنیم گفت: چرا وزارت امور خارجه راستش را به مردم نمی‌گوید که شرط سفر خانم اشتون چه بوده است؟ همچنین از دولتی که خود را دولت راستگویان معرفی می‌کند توقع خلاف‌گویی نمی‌رود. وی با تأکید بر اینکه وزارت امور خارجه صریحا به مردم بگوید که شرط سفر اشتون دیدار با عوامل فتنه بوده است، گفت: این دفعه چندم است که وزارت امور خارجه با بازی‌های سیاسی و روش‌های غیرمتعارف سعی می‌کند تقصیر این اتفاقات را گردن نگیرد و از یک‌سو خود را مبرا نشان داده و از سوی دیگر هدف بخشی از دولت را که تطهیر و مصونیت‌بخشی به فتنه‌گران است، دنبال کند. علاء‌الدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در واکنش به دیدار کاترین اشتون با محکومان امنیتی فتنه 88 اظهار داشت: فکر می‌کردم اشتون باهوش‌تر از این باشد که در دام دیدار با برخی از فعالان فتنه بیفتد. حرکت وی غیرقابل قبول و محکوم است و باید اشتباهش را جبران کند. سیدحسین نقوی‌حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در واکنش به اقدام اشتون در دیدار با فعالان فتنه 88 به فارس گفت: اعتمادمان نسبت به دستگاه دیپلماسی به لحاظ عدم توانمندی در کنترل سفر هیأت‌های دیپلماتیک از دست رفته است زیرا اینگونه اتفاقات قبلا در سفر هیأت دیپلماتیک پارلمان اروپا و رفتار خلاف پروتکل دیپلماتیک آنان صورت گرفته بود پس وزارت امور خارجه باید پاسخگو باشد.