شهرستان شوشتر در شمال استان خوزستان قرار گرفته و از نظر طبیعی و تاریخی یکی از مهم‌ترین شهرهای استان و کشور محسوب می‌شود.
عبور رودخانه کارون از شوشتر موجب به وجود آمدن حیات شهری در آن شده به طوری که این شهر از نظر کشاورزی و تاریخی به شهر مهمی تبدیل شده است و آثار تاریخی فراوانی در ارتباط با بهره‌برداری از منابع آبی موجود (پل، بند و تاسیسات آبخیزداری) در این شهر دیده می‌شود. در این‌باره می‌توان به آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر، نهر داریون، رودهای شطیط و گرگر، پل بند میزان، پل بند شادروان، پل لشکر، بند خاک و پل بند ماهی‌بازان یا بند خداآفرین اشاره کرد.
مجموعه آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند. 32 باب آسیاب آبی در محلی که با نام سیکا شناخته می‌شود وجود دارد و آب تونل‌هایی که آسیاب‌های را می‌چرخاندند امروزه پس از حذف آسیاب‌ها به صورت آبشارهای بسیار زیبایی دوباره به رودخانه می‌ریزند. هیچ مکانی را در جهان نمی‌توان پیدا کرد که همچون محوطه آبشارهای شوشتر ویژگی‌های مختلف را یکجا در خود جمع کرده باشد. آبشارها و آسیاب‌های شوشتر به تازگی در ردیف آثار جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. نهر داریون یکی دیگر از آثار تاریخی شهرستان شوشتر است که عده‌ای ساخت آن را به داریوش هخامنشی که حدود 2 هزار و 500 سال پیش حکومت می‌کرده نسبت می‌دهند ولی برخی دیگر آن را مربوط به زمان اشکانیان می‌دانند که از حدود یکهزار و 800 تا دو هزار و 200 سال پیش حکومت می‌کردند.
در غرب شهر شوشتر دشتی وجود دارد به نام «میان‌آب» که بین دو شاخه گرگر و شطیط محصور شده و نامیدن آن به نام میان‌آب نیز به همین دلیل است.
نهر داریون برای سوار کردن آب رودخانه کارون بر دشت میان‌آب حفر شده است. آب این نهر از دو تونل که بین بند میزان و پل بند شادروان در زیر قلعه سلاسل که مربوط به حاکمان خوزستان در زمان ساسانیان حفر شده تامین می‌شده است. اکنون این دو تونل جای خود را به تونلی جدید با سازه‌های امروزی داده‌اند.
رودخانه کارون هنگام رسیدن به شهر شوشتر به دو شاخه تبدیل می‌شود که یک شاخه به نام گرگر به طور مستقیم به مسیر خود ادامه داده و شاخه دیگر به نام شطیط به سمت راست می‌پیچد. این دو شاخه پس از طی مسافتی حدود 40 کیلومتر در مکانی به نام بند قیر دوباره به یکدیگر می‌پیوندند. شواهد نشان می‌دهد گرگر نهری است که با دست حفر شده است. پل بند میزان نیز یکی از سازه‌های آبی است برای میزان یا تنظیم کردن آب رودخانه کارون بین دو شاخه گرگر و شطیط که این سازه 6 دانگ آب رودخانه کارون را به 2 دانگ و 4 دانگ بین دو رود گرگر و شطیط تقسیم می‌کند به همین دلیل به این 2 رود دودانگه و چهاردانگه نیز می‌گویند. نمای پل بند میزان به صورت چند منحنی به هم پیوسته است که دارای 10 دهانه آبرو است که 9 دهانه در ضلع شرقی و دهانه دهم که عریض‌تر است در ضلع غربی قرار دارد.
بعد از دهانه دهم، بند به صورت یک دیوار به سمت غرب امتداد می‌یابد تا به زیر پایه‌های برج تاریخی کلاه‌فرنگی می‌رسد. بند میزان دیواری است به ارتفاع پنج متر و طول تاج 70 متر که به نظر می‌رسد بخشی از آن طبیعی باشد. پل بند شادروان از دیگر سازه‌های آبی تاریخی شوشتر است که هدف اصلی از ساخت این پل بند، ارتباط دادن دوطرف رودخانه بوده است. این پل بند در غرب بند میزان و در فاصله 400 متری پایین دست آن روی رود شطیط ساخته شده است. این سازه حدود یکهزار و 750 سال پیش و به دستور شاپور اول ساسانی ساخته شد. پل بند شادروان قبلا 44 دهانه داشته که هم‌اینک آثار 16 دهانه تاق‌دار و هشت دهانه بدون تاق در آن دیده می‌شود، عرض دهانه‌های این پل هشت متر و عرض پی‌های آن هفت متر است. رود شطیط پس از عبور از پل بند شادروان از شمال شهر روان می‌شود و پس از طی مسافتی بار دیگر رو به جنوب کرده و به موازی شاخه گرگر ادامه مسیر می‌دهد تا در بند قیر به یکدیگر می‌پیوندند. پل لشکر نیز به عنوان دیگر سازه آبی- تاریخی شوشتر در غرب بقعه امامزاده عبدالله و روی نهر داریون واقع شده و هم‌اکنون از این پل 12 دهانه در طول 183 متر باقی مانده است. نگاهی به جاذبه‌های شوشتر به بهانه جهاني شدن
صداي آب در سمفوني معماري
شهرستان شوشتر در شمال استان خوزستان قرار گرفته و از نظر طبیعی و تاریخی یکی از مهم‌ترین شهرهای استان و کشور محسوب می‌شود.
عبور رودخانه کارون از شوشتر موجب به وجود آمدن حیات شهری در آن شده به طوری که این شهر از نظر کشاورزی و تاریخی به شهر مهمی تبدیل شده است و آثار تاریخی فراوانی در ارتباط با بهره‌برداری از منابع آبی موجود (پل، بند و تاسیسات آبخیزداری) در این شهر دیده می‌شود. در این‌باره می‌توان به آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر، نهر داریون، رودهای شطیط و گرگر، پل بند میزان، پل بند شادروان، پل لشکر، بند خاک و پل بند ماهی‌بازان یا بند خداآفرین اشاره کرد.
مجموعه آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند. 32 باب آسیاب آبی در محلی که با نام سیکا شناخته می‌شود وجود دارد و آب تونل‌هایی که آسیاب‌های را می‌چرخاندند امروزه پس از حذف آسیاب‌ها به صورت آبشارهای بسیار زیبایی دوباره به رودخانه می‌ریزند. هیچ مکانی را در جهان نمی‌توان پیدا کرد که همچون محوطه آبشارهای شوشتر ویژگی‌های مختلف را یکجا در خود جمع کرده باشد. آبشارها و آسیاب‌های شوشتر به تازگی در ردیف آثار جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. نهر داریون یکی دیگر از آثار تاریخی شهرستان شوشتر است که عده‌ای ساخت آن را به داریوش هخامنشی که حدود 2 هزار و 500 سال پیش حکومت می‌کرده نسبت می‌دهند ولی برخی دیگر آن را مربوط به زمان اشکانیان می‌دانند که از حدود یکهزار و 800 تا دو هزار و 200 سال پیش حکومت می‌کردند.
در غرب شهر شوشتر دشتی وجود دارد به نام «میان‌آب» که بین دو شاخه گرگر و شطیط محصور شده و نامیدن آن به نام میان‌آب نیز به همین دلیل است.
نهر داریون برای سوار کردن آب رودخانه کارون بر دشت میان‌آب حفر شده است. آب این نهر از دو تونل که بین بند میزان و پل بند شادروان در زیر قلعه سلاسل که مربوط به حاکمان خوزستان در زمان ساسانیان حفر شده تامین می‌شده است. اکنون این دو تونل جای خود را به تونلی جدید با سازه‌های امروزی داده‌اند.
رودخانه کارون هنگام رسیدن به شهر شوشتر به دو شاخه تبدیل می‌شود که یک شاخه به نام گرگر به طور مستقیم به مسیر خود ادامه داده و شاخه دیگر به نام شطیط به سمت راست می‌پیچد. این دو شاخه پس از طی مسافتی حدود 40 کیلومتر در مکانی به نام بند قیر دوباره به یکدیگر می‌پیوندند. شواهد نشان می‌دهد گرگر نهری است که با دست حفر شده است. پل بند میزان نیز یکی از سازه‌های آبی است برای میزان یا تنظیم کردن آب رودخانه کارون بین دو شاخه گرگر و شطیط که این سازه 6 دانگ آب رودخانه کارون را به 2 دانگ و 4 دانگ بین دو رود گرگر و شطیط تقسیم می‌کند به همین دلیل به این 2 رود دودانگه و چهاردانگه نیز می‌گویند. نمای پل بند میزان به صورت چند منحنی به هم پیوسته است که دارای 10 دهانه آبرو است که 9 دهانه در ضلع شرقی و دهانه دهم که عریض‌تر است در ضلع غربی قرار دارد.
بعد از دهانه دهم، بند به صورت یک دیوار به سمت غرب امتداد می‌یابد تا به زیر پایه‌های برج تاریخی کلاه‌فرنگی می‌رسد. بند میزان دیواری است به ارتفاع پنج متر و طول تاج 70 متر که به نظر می‌رسد بخشی از آن طبیعی باشد. پل بند شادروان از دیگر سازه‌های آبی تاریخی شوشتر است که هدف اصلی از ساخت این پل بند، ارتباط دادن دوطرف رودخانه بوده است. این پل بند در غرب بند میزان و در فاصله 400 متری پایین دست آن روی رود شطیط ساخته شده است. این سازه حدود یکهزار و 750 سال پیش و به دستور شاپور اول ساسانی ساخته شد. پل بند شادروان قبلا 44 دهانه داشته که هم‌اینک آثار 16 دهانه تاق‌دار و هشت دهانه بدون تاق در آن دیده می‌شود، عرض دهانه‌های این پل هشت متر و عرض پی‌های آن هفت متر است. رود شطیط پس از عبور از پل بند شادروان از شمال شهر روان می‌شود و پس از طی مسافتی بار دیگر رو به جنوب کرده و به موازی شاخه گرگر ادامه مسیر می‌دهد تا در بند قیر به یکدیگر می‌پیوندند. پل لشکر نیز به عنوان دیگر سازه آبی- تاریخی شوشتر در غرب بقعه امامزاده عبدالله و روی نهر داریون واقع شده و هم‌اکنون از این پل 12 دهانه در طول 183 متر باقی مانده است. ارسال نظر
پربیننده