۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۰:۰۴

نگاه

قصاب بزرگ ویتنام به تاریخ پیوست شیطانی در پس نقاب یک مصلح رابرت مک نامارا که هفته گذشته مرگش در میان انبوه خبرهای مهم بین‌المللی تقریبا گم شده بود، به گواه بسیاری از ناظران سیاسی آمریکا و سیاستمداران باسابقه آمریکایی مرد بسیار پیچیده‌ای بود. مک نامارا در دو دهه آخر عمرش غالبا سعی می‌کرد تصویری مناسب از خودش در اذهان باقی بگذارد و بسیاری از او به نیکی یاد می‌کردند. او همواره در مباحثی چون مبارزه با فقر شرکت می‌کرد و خطر گسترش تسلیحات هسته‌ای را خطری مهم برای آینده‌ جهان می‌دانست و خلاصه از هر طریق خود را فردی ضدجنگ و مخالف هرگونه خونریزی در گوشه و کنار جهان می‌دانست. همه اینها موجب شده بود رابرت مک نامارا در دهه پایانی عمر خود چهره یک مصلح و سیاستمداری خیرخواه را داشته باشد که به آینده بشر امیدوار است و تمام تلاش خود را صرف مبارزه با مسابقه تسلیحاتی در جهان می‌کند اما قدیمی‌تر‌ها می‌دانند که پشت این چهره خیرخواهانه و در پس این نقاب بشردوستانه، همان شیطانی نهفته است که در جنگ ویتنام به عنوان وزیر دفاع آمریکا میلیون‌ها نفر را به کام مرگ کشاند و کارنامه‌ای سیاه و ننگین در تاریخ آمریکا به جای گذاشت؛ چهره‌ای که هنوز هم بسیاری آن را ماهیت واقعی آمریکای امروز می‌دانند. رابرت مک نامارا همان کسی بود که با آرامش هرچه تمام‌تر پای بسیاری از حملات ویرانگر ایالات متحده در آمریکا ایستاد و با لبخند شاهد مرگ بیش از سه میلیون انسان در جنگی بود که خود او نیز بعدها با صراحت و اصرار هرچه تمام‌تر بر پوچ بودن آن صحه گذاشت و آن را اشتباه و خطایی بزرگ در تاریخ بشریت خواند. همه امروز البته تایید می‌کنند که مک نامارا از جنگ و آغاز آن اظهار ندامت کرده و بارها پشیمانی خود را اعلام کرده است، اما افسوس که این ندامت و پشیمانی 20 سال پس از پایان هولوکاست ویتنام اتفاق افتاد. شاید یهودی‌ها از به کار رفتن واژه هولوکاست آزرده و احساساتی شوند و آن را مختص به خود بدانند، اما براستی چند میلیون انسان باید کشته شود تا بتوان از واژه‌هایی چون هولوکاست، نسل‌کشی و تروریسم استفاده کرد؟ هنوز هم بسیاری از معلولان و آسیب‌دیدگان ویتنامی را می‌توان یافت که در اثر بمباران‌های ویرانگر و مین‌های پیشرفته آمریکا و یارانش در این کشور زمینگیر شده‌اند و روزهای سیاه وحشیگری آمریکایی‌ها را تحت فرمان امثال مک نامارا به یاد می‌آورند. شاید این بار هم عده زیادی هستند که معتقد باشند سران ایالت متحده اساسا معاف از پاسخگویی به چنین سوالاتی هستند، اما یک نکته را می‌توان با صراحت بیان کرد و آن اینکه اگر امثال مک نامارا به پای میز محاکمه کشیده می‌شدند، حتما دیگرانی که پای خود را به عراق باز کردند از تصمیم خود منصرف شده و حتی جرات و زهره چنین کاری را در خود احساس نمی‌کردند. البته مک نامارا به جای اینکه به پای میز محاکمه کشیده شود، در زمان ریاست‌جمهوری لیندن جانسون مدال افتخار نیز دریافت کرد و تا آنجایی که جا داشت مورد تمجید سران کاخ سفید قرار گرفت. البته مک نامارا بعدها از همه جنایات مرتکب شده دچار عذاب وجدان شدیدی شد و حتی پس از انتشار خاطرات و اعترافاتش در مصاحبه‌ای که با لس‌آنجلس‌تایمز در 1995 انجام داد، تصویری تمام‌نما از یک دیوانه را با خود حمل می‌کرد که به سختی می‌توانست ابعاد وحشتناک جنایت خود را بیان کند و حتی آن را به یاد بیاورد. خود او در اعترافاتش می‌گوید که فقط سه یا چهار بار اقدام به فروریختن بمب با تناژ بالا بر سر مردم ویتنام کردند و او در آن زمان این کار را امری عادی در جنگ می‌دانست چرا که بارها توسط متحدان آمریکا در جنگ جهانی دوم انجام شده بود، اما همین بمباران‌های وسیع و سنگین به مرگ 3 میلیون و 200 هزار ویتنامی بی‌دفاع انجامید که البته عده‌ای از آنها نیز نظامی بودند، اما بیشتر مردمی غیرنظامی و بی‌دفاع بودند که بی‌هیچ دلیل کشته شدند و کسی هم نتوانست دلیل آن را به روشنی بیان کند. به قول مک نامارا همه این بمباران‌ها برای این بود که بتوان روح اتحاد ویتنامی‌ها را درهم شکست، اما غافل از اینکه درهم شکستن اتحاد ویتنامی‌ها عملا امکانپذیر نبود چرا که آنها برای استقلالشان می‌جنگیدند و همانطور که فرانسوی‌ها را از کشورشان بیرون کرده بودند، می‌توانستند جلوی آمریکایی‌ها نیز بایستند. خود مک نامارا در این‌باره می‌گوید که این جنگ هیچ ارتباطی با آزادی مردم ویتنام نداشت، چراکه دیکتاتور‌ها یکی پس از دیگری از سوی غربی‌ها منصوب می‌شدند و این دور باطل ادامه داشت. این جنگ فقط می‌توانست یک دلیل داشته باشد و آن هم اعتیاد بی‌پایان آمریکایی‌ها به ادامه دادن جنگ سرد با کمونیسم بین‌المللی بود که هیچ‌گاه از ذهن سران آمریکا و غرب بیرون نمی‌رفت و شاهد این مدعا نیز رفتار نیکسون با سران کمونیسم بود که ابتدا دست شوروی را به گرمی فشرد، سمبل چینی‌ها یعنی مائو را ستود و پس از آن برای اینکه همچنان نشان دهد با کمونیسم مخالف است، حمله به ویتنام و کامبوج بی‌دفاع را آغاز کرد. مک نامارا در اعترافات خود می‌گوید که سودای مبارزه با گسترش کمونیسم در جهان تنها و تنها یک بهانه بود که سران و رهبران آمریکا نیز به‌خوبی آن را می‌دانستند، اما همانطور که جانسون و نیکسون نیز به آن اعتراف می‌کردند، همه آن کشتار وسیع صرفا برآمده از سیاست‌بازی‌های داخلی آمریکایی‌ها بود و هیچ ارتباطی با امنیت آمریکا در بیرون از مرزها نداشت. شاید جنگ‌ستیزی مک نامارا در این سال‌های پایانی فقط برای فرار از آن تصویر دهشتناک و تنها برای تسکین دادن خود او بود و فراموش نکنیم که او سکوت طلایی خودش را در برابر جنایات بیشتری که نیکسون در سر داشت نیز ادامه داد و همه اینها ثابت می‌کند که رابرت مک نامارا شیطانی بود که در روزهای پایان عمر با کابوس کشتن میلیون‌ها نفر به سختی روز و شب خود را می‌گذراند و در انتظار مرگ لحظه شماری می‌کرد. منبع:The Nation 7 جولای 2009
ارسال نظر
captcha
پربیننده