گروه حوادث: هواپیمای توپولف پرواز شماره 7908 تهران به ایروان به طور ناگهانی از صفحه رادار حذف شد و همه 168 سرنشین آن به کام مرگ فرو رفتند.
ساعت 11 و 25 دقیقه صبح دیروز- 24 تیرماه- در برج مراقبت فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) چه گذشت؟! 16 دقیقه بیشتر نبود که هواپیمای پرواز ایروان با 153 مسافر و 15 خدمه از باند فرودگاه برخاسته بود و همه‌چیز مرتب پیش می‌رفت که ناگهان سکتور شمالغرب برج مراقبت در صفحه رادار متوجه ناپدید شدن هواپیمای توپولف شد. سکتور شوک‌زده به سمت کنترلر مراقبت پرواز در برج مراقبت برگشت.
3دقیقه پیش – ساعت 11:22 – بود که خلبان در پیامی اعلام کرد در شرایط خوبی در حال پرواز است اما پیش از ناپدید شدن هیچ پیامی از کاپیتان «شیراکبری» مبنی بر نقص فنی هواپیما نرسیده بود، همه به تکاپو افتادند.
- کاپیتان شیراکبری، کاپیتان ارتباط ما را دارید؟!
همه گوش به پخش صوت ارتباط بی‌سیم داده بودند تا امیدواری به گونه‌هایشان بنشیند، اما سکوت بود و سکوت:
- کاپیتان اگر می‌توانید پیغام بدهید!
باز سکوت، باورکردنی نبود. هواپیمای توپولف در سلامت کامل و پس از بررسی‌های فنی و تایید از سوی مهندسین پرواز از باند برخاسته بود اما در کمتر از 16 دقیقه بدون اینکه کاپیتان شیراکبری با برج مراقبت تماس گرفته و وضع اضطراری‌ای داشته باشد، از صفحه رادار ناپدید شده بود. سکتور شمالغرب گزارش داد، آخرین‌بار هواپیمای توپولف را در مقیاس مشاهده کرده که نشان می‌داد در جنوب شهر قزوین بوده است.
آتش در آسمان
هواپیما را دیدیم که به سمت تهران دور زده بود، «این ادعای بیشتر شاهدان سقوط هواپیماست که این حادثه را در هاله‌ای از ابهام فرو برد.
همه دیده‌اند هواپیمای توپولف در بالای یکی از روستاها به سمت تهران چرخیده است و بعد دچار سانحه شده که عدم گزارش این تصمیم به برج مراقبت و اینکه خلبان بدون هماهنگی با سکتور شمالغرب مسیر را تغییر داده است، عجیب به نظر می‌رسد. در آسمان روستاهای حاشیه‌ای قزوین، هواپیما ابتدا با جدا شدن قطعاتی از بال‌هایش در وضع شیرجه قرار گرفت که با توجه به توپولف بودن این هواپیما احتمالا بخش‌هایی از دو موتور تعبیه شده روی بال‌ها دچار آتش‌سوزی و خرابی شده بود. بلافاصله، آتش در بال‌های هواپیمای توپولف دیده شده و همزمان خلبان که سعی در کنترل پرواز داشته است با فرود عمودی و از کار افتادن بال‌ها مواجه شده و شاید فرصتی برای هرگونه اقدامی در کمتر از 15 ثانیه وجود نداشت. هواپیمای توپولف با دماغه در مزرعه یونجه سقوط کرد و انفجار مهیبی صورت گرفت که هیچ اثری از اجساد مسافران به دست نیامد و هواپیما 6 متر در خاک فرو رفت و بدنه‌اش متلاشی شد.
موقعیت جغرافیایی محل سقوط هواپیما
محل سقوط هواپیمای توپولف در 14 کیلومتری شهر قزوین و 70 مایلی تهران بین شهرک اقبالیه و روستای فارسیان گزارش شد. تماس گیرنده یک کشاورز بود که با اورژانس و هلال‌احمر تماس گرفت. ادعاهای تماس‌گیرنده، مطابقت کاملی با مقیاس ناپدید شدن هواپیما از صفحه رادار داشت و در کمتر از چند دقیقه ماجرای این حادثه وحشتناک به مسؤولان هواپیمایی مخابره شد. شاهدان گفته بودند که نه تنها هیچ مسافری را ندیده‌اند بلکه جسد سالمی نیز مشاهده نشده است و از هواپیما جز قطعات جدا شده که حالت انفجار را نشان می‌دهد، بدنه سالمی وجود نداشته است. نخستین گروه‌های اعزامی از هلال‌احمر و آتش‌نشانی قزوین، با تکه‌های هواپیما که تا شعاع 200 متری پرتاب شده بود مواجه شدند و در لابه‌لای این تکه‌های سوخته به قسمت‌هایی از اجساد مسافران برخوردند که کاملاً متلاشی شده بودند. شدت انفجار به اندازه‌ای بود که مزارع اطراف تا 500 متری دچار آتش‌سوزی شده بودند و جالب اینکه آتش هواپیما بدون آب‌پاشی آتش‌نشانان و پیش از هرگونه اقدام عملیاتی‌ای خاموش شده و دود ناشی از آن فضای روستاهای اطراف را فرا گرفته بود.
همین خاموشی آتش، نشان می‌داد که هواپیمای توپولف پودر شده است و دیگر شیئی قابل اشتعال در آن نمانده بود که آتش‌سوزی ادامه پیدا کند. فرامرز سروی، معاون استاندارد پرواز سازمان هواپیمایی کشوری بر این فرضیه‌ها صحه گذاشت و گفت: «16 دقیقه پس از پرواز، ارتباط خلبان با برج مراقبت قطع شده است و پس از این قطع ارتباطی مشخص شده هواپیمای توپولف دچار مشکل شده است و تلاش برای برقراری ارتباط نتیجه‌ای نداده است». سروی معتقد است، خلبان این پرواز سعی داشته هواپیما را به صورت «فورست لندینگ» دور از منطقه مسکونی فرود آورد که به دلیل آتش‌سوزی موفق به این کار نشده است».
اجساد نسوخته‌اند
امدادگران وقتی خود را به محل حادثه رساندند، در نخستین اقدام تحت کنترل پلیس استان قزوین به قرنطینه کردن محل سقوط پرداختند و سپس به جست‌وجوی گام به گام دست زدند. در تجسس‌ها قرار بر این بود با پیدا شدن اجساد یا مسافرانی که زنده مانده‌اند، با آمبولانس‌های اورژانس و بالگردها اقدام به انتقال آنان کنند. امدادگران هیچ جسد سالمی پیدا نکردند و حیرت‌آور اینکه در اندام‌های پیدا شده هیچ آثار سوختگی‌ای نبود و مشخص می‌کرد انفجار هواپیما به صورت آنی باعث جدا شدن اندام‌ها و پخش شدن آنها در شعاع 200 متری شده و هیچ سوختگی‌ای نداشته‌اند. تیم تحقیق در میدان عملیات در بازجویی از شاهدان شنید که شدت برخورد هواپیما با مزرعه یونجه زیاد بوده و دم هواپیما نیز پیش از سقوط در آسمان آتش گرفته بود.
50 نیروی هلال‌احمر، 12 خودروی آتش‌نشانی، اورژانس و گروه‌های عملیاتی پلیس قزوین محل سقوط هواپیما را حلقه کردند و تنها امیدواری‌شان پیدا کردن جعبه سیاه هواپیما و اجساد سالم در اطراف محل سقوط یا در بخش دماغه فرورفته در خاک بود. با وجود تلاش بسیار، امدادگران تنها کیف، کفش، کارت ویزیت، کیف جیبی و وسایل شخصی مسافران را پیدا کردند و هیچ اثری از زنده بودن مسافران به دست نیامد.
شناسایی قربانیان با DNA
از آنجا که اجساد مسافران تکه‌تکه شده است، شناسایی قربانیان برای تحویل به خانواده‌هایشان یکی از مشکلات اصلی به حساب می‌آید. دکتر مهین پی، رئیس پزشکی قانونی استان قزوین در این‌باره گفت: تاکنون نمونه قابل تشخیصی از محل حادثه سقوط هواپیمای مسافربری در قزوین کشف نشده است. وی افزود: امدادگران در محل حادثه به جمع‌آوری نمونه‌هایی از تکه‌های اجساد حادثه دست زدند اما امیدوارکننده نیست. نمونه‌های پیدا شده به قدری کوچک هستند که نمی‌توان از آنها به عنوان مدرک برای تشخیص هویت قربانیان استفاده کرد». دکتر مهین‌پی، گفت: تنها راه شناسایی هویت قربانیان، استفاده از آزمایش DNA است که مدت آن طولانی خواهد بود. این در حالی است که اسامی همه کشته‌شده‌ها بویژه اعضای تیم ملی جودوی نوجوانان و یکی از نمایندگان ارامنه در دوره ششم مجلس شورای اسلامی از سوی شرکت هواپیمایی کاسپین اعلام شده است.
تأکید بر سلامت هواپیما
هنوز مشخص نیست هواپیمای توپولف به چه دلیلی پس از 16 دقیقه پرواز سقوط وحشتناکی داشته است. اما مدیرکل فرودگاه امام خمینی (ره)، تاکید بسیاری بر سالم بودن این هواپیما دارد. رضا قدیمی در این‌باره گفته که همه بررسی‌های لازم و فنی پیش از پرواز، انجام شده و هیچ مشکلی از طرف فرودگاه نبوده است. وی با تاکید مجدد بر اینکه بررسی‌ها از سوی کادر فنی پیش از انجام پرواز صورت گرفته و هواپیما بدون هیچ نقص فنی و در سلامت کامل پرواز کرده است، گفت: علت بروز این حادثه مشخص نیست و توسط تیم سازمان هواپیمایی در حال بررسی است و مشخص نیست علت سانحه انفجار بوده باشد.
وزیر راه و ترابری نیز بعد از این حادثه، گروه ویژه‌ای را برای بررسی سانحه سقوط هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی کاسپین به منطقه اعزام کرد. حمید بهبهانی، سقوط هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی کاسپین با 168 سرنشین را ضایعه‌ای اسفناک خواند و ابراز تاسف کرد. تحقیقات خبرنگاران «وطن امروز»، نشان داده است که 121 تن مرد، 45 زن و 2 کودک قربانیان این سقوط هولناک بوده‌اند.
آماده‌باش در قزوین
از دقایق نخست سقوط هواپیما در 14 کیلومتری قزوین، همه نیروهای پلیس، ارتش، اورژانس و هلال احمر به حالت آماده‌باش درآمدند. سرهنگ جعفری‌نسب، رئیس‌پلیس جدید استان قزوین با بیان اینکه نیروهای پلیس، امنیت منطقه سانحه را برعهده دارند، تاکید بر قرنطینه شدن این محل و جمع‌آوری دقیق اثاثیه شخصی و
با ارزش قربانیان سانحه کرد. احمد آقا علیخان، رئیس امداد و نجات هلال‌احمر استان قزوین، نیز گفت: «تا ساعات پایانی عملیات دیروز 20 آمبولانس، 2 بالگرد و بیش از 50 نیروی امدادی جمعیت هلال احمر قزوین وارد عمل شدند و به عملیات‌های تخصصی دست زدند».
40 سرنشین ارمنی
یکی از کارمندان نمایندگی شرکت هواپیمایی کاسپین نیز گفت: حدود 40 تن از مسافران هواپیمایی پرواز ایروان، از ارامنه بودند و 2 کودک بین کشته‌شدگان بوده‌اند». این کارمند در ایروان به خبرگزاری ریانووستی گفته که هیچ مسافر روسی‌ای بین قربانیان وجود ندارد و در فرودگاه ازوار شوش ایروان ستادی موقتی برای ارائه کمک روحی و روانپزشکی به نزدیکان کشته‌شدگان در سانحه هوایی راه‌اندازی شده است و اقدام مشابهی نیز در قزوین صورت گرفته است.
رسیدگی قضایی در قزوین
رئیس کل دادگستری استان قزوین نیز تاکید کرده است که تاکنون اجساد بسیاری از قربانیان جمع‌آوری شده است و رسیدگی قضایی به این سانحه با تشکیل پرونده‌ای در دادسرای قزوین صورت خواهد گرفت. حسین قاسمی در این‌باره گفت: «با تحقیقات کارشناسانه و علمی در دستگاه قضایی می‌توان علت سقوط هواپیما را شناسایی و مقصران اصلی را معرفی کرد».
جعبه سیاه، کجاست؟
هنوز اثری از جعبه سیاه به دست نیامده است. معاون استاندارد پرواز سازمان هواپیمایی کشوری در این‌باره گفت: «هم‌اکنون مهم‌ترین دغدغه نیروهای مستقر در منطقه، یافتن جعبه سیاه و انجام کارشناسی روی آن برای کشف دقیق علت حادثه است اما امکان اعلام سریع علت وقوع وجود ندارد. سروی با بیان اینکه توپولف 154 جزو هواپیماهای خوب و مقاوم است، گفت: یافتن جعبه سیاه و مدارک دیگر بدون شک به حل معمای سقوط کمک خواهد کرد».
جعبه بک آپ هواپیما 7908 پیدا شد
نوار مغناطیسی FDR که در داخل جعبه بک آپ هواپیما 7908 شرکت کاسپین بود، پیدا شد. به گزارش مهر، نوار مغناطیسی FDR داخل جعبه بک آپ که در صورت یافت نشدن جعبه سیاه برای اطلاع از شرایط هواپیما قابل استفاده است در فاز دوم جست‌وجوی ماموران پلیس، گارد ویژه، هلال احمر و آتش نشانی یافت شد. این جعبه که دستیابی به اطلاعات درون آن بسیار سخت است در صورت یافت نشدن جعبه سیاه، قابل استفاده خواهد بود. در حال حاضر یکی از کارشناسان ایروانی که شناخت زیادی به این نوع هواپیماها دارد برای جست‌وجو و بررسی علل سقوط به محل حادثه رسیده است. مدیرکل عملیات کشوری سازمان هواپیمایی گفت: نوارهای مغناطیسی کشف شده از سوی ماموران در صورت بازخوانی اطلاعات مکالمات 10 دقیقه آخر خلبانان را قبل از سقوط هواپیما در اختیار مسؤولان می‌گذارد. غلامرضا محمدی اظهار داشت: اگر مشکلی در روند ضبط اطلاعات در نوارهای مغناطیسی ایجاد نشده باشد، می‌توان اطلاعات مکالمات خلبانان را به دست آورد.
مرگ 1610 مسافر هوایی در ایران
براساس آمار ارائه شده توسط شبکه ایمنی هوانوردی ایران پیش از این سقوط یکهزار و ۵۳۰ سانحه هوایی در میان هواپیماهای ایران رخ داده است که بین 50 تا 70 سانحه آن مرگبار بوده است که 1610 نفر در این حوادث هوایی کشته شده‌اند. از این میان ۴۰ حادثه هوایی مربوط به پیش از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ ثبت شده است.
انفجار در آسمان
«رئوف کبیری» هنوز باور ندارد شاهد سقوط هواپیما و مرگ همه مسافران آن بوده است. در ابتدای ورودی روستای شیر اصفهان بود که این حادثه رخ داد. رئوف به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: «هواپیما را دیدم. بالای روستای دولت‌آباد بود که دور زد، انگار می‌خواست به سمت تهران باز گردد، از روی روستا که عبور کرد به حالت شیرجه و زاویه‌دار به سمت پایین حرکت کرد و همزمان دیدم دو قطعه از موتورهایش جدا شد». وی افزود: «سرعت این اتفاقات بسیار زیاد با زمان ثانیه‌ای بود، دیدم که بلافاصله بال‌هایش آتش گرفت و بعد خیلی عجیب بود هواپیما با نوک و به شکل عمودی به سمت زمین آمد و در محدوده بین روستاهای فارسیان و شهرک اقبالیه سقوط کرد». رئوف که شوکه شده است، گفت: «انفجار شدیدی بود، با وجود دوری از محل سقوط، آتش و دود را دیدم، شاید در کمتر از 15 ثانیه این سقوط رخ داد به‌طوری که حتی فرصت پیدا نکردم با موبایلم عکس و تصویر بگیرم».
سقوط در زمین یونجه
یکی از کارمندان شهرداری شهرک اقبالیه نیز در این‌باره به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: «می‌گویند ابتدا بال چپ آتش گرفته است و با نوک در زمین زراعی یونجه فرورفته است». وی افزود: «تنها بخش‌هایی از قسمت دماغه که به عمق زیادی و حدود 4 متر داخل زمین فرورفته باقی‌مانده و همه بدنه و اجساد متلاشی شده‌اند به‌طوری که یک جسد سالم نیز به دست نیامده است. با وجود فاصله 10 کیلومتری، صدای انفجار و لرزش زمین به اندازه‌ای بود که در شهرک اقبالیه کاملاً آن را احساس کردیم و سریع به محل سقوط رفتیم. صحنه وحشتناکی بود، همه مسافران مرده بودند و در جست‌وجوهایمان جز به اندام‌های جداشده اجساد به چیزی نرسیدیم». این کارمند شهرداری شهرک اقبالیه گفت: «قرار شده است با لودر به گودبرداری محل فرورفتن دماغه اقدام کنیم تا شاید اجساد سالمی به دست آید».
گفت‌وگو با شاهدان عینی
یکی از شاهدان حادثه به نام «رضا صادقی» 30 ساله که در مزرعه یونجه به همراه فرزند خواهرش در حال آبیاری بوده در گفت‌وگویی به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: ساعت 11:30 بود که متوجه هواپیمایی شدم که در آسمان در حال دور زدن بود، ناگهان با سرعت به سمت پایین سقوط کرد اما پیش از آنکه به زمین بخورد آتش گرفت و با همان حالت به زمین زراعی‌ام خورد و آتش تا 500 متری زمین و اطراف را سوزاند. فرزند خواهرم 12 ساله است را به سرعت به سمت کانال آبی که برای آبیاری کشتزار درست کرده بودم انداختم و دیگر چیزی نفهمیدم. تا اینکه متوجه کمک‌رسانان شدم که برای مداوای ما در تلاش هستند. «ولی‌الله نانکنی» 24 ساله در گفت‌وگو با خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: در خانه مشغول تماشای تلویزیون بودم که ناگهان صدای مهیبی باعث شد بی‌اختیار به سمت در بدوم. از شدت انفجار تصور کردم زلزله شده است ولی بیرون خانه متوجه سقوط هواپیمای مسافربری شدم که در یک کیلومتری خانه‌مان آتش گرفته بود. بلافاصله خود را به محل حادثه رساندم. هواپیما به شکل عمود و از نوک دماغه در مزرعه کشاورزی با عمق زیادی فرو رفته بود. آتش خیلی زود خاموش شد و دود همه جا را گرفت. وقتی خودم را به آنجا رساندم دیدم اثری از هواپیما نمانده، صحنه بدی بود. چند نفری بودیم که در اطراف هواپیما و محل سقوط دنبال اجساد گشتیم اما هیچ اثری نبود. «نوروزی» دیگر شاهد سقوط هواپیمای توپولف 7908 گفت: در حال کار کردن در مزرعه در 200 متری روستای جنت‌آباد بودم که هواپیمای سرگردانی در آسمان نظرم را جلب کرد و ناگهان به سمت زمین سقوط کرد اما پیش از رسیدن به زمین آتش گرفت. این آتش‌سوزی بیش از 8 دقیقه طول نکشید. به سرعت به سمت هواپیما دویدم. دماغه هواپیما داخل زمین فرو رفته بود و تنها لاشه‌ای از آن باقی مانده بود. «نعمت کاظمی» 40 ساله صاحب زمین زراعی به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: با انفجار هواپیما شیشه‌های خانه‌مان لرزید. به سرعت به سمت «رضا» برادر همسرم و پسرم که در زمین مشغول آبیاری بودند، دویدم که با شعله‌های آتش هواپیما مواجه شدم. اما دقیقه‌ای نگذشت که آتش خاموش شد و به دنبال رضا و علیرضا دویدم. آنها را در کانال آب بی‌هوش پیدا کردم. به سرعت با آتش‌نشانی و اورژانس تماس گرفتم و نیروهای هلال احمر به مداوای آنها پرداختند. همه منطقه را دود گرفته بود. از هواپیما اثری باقی نمانده بود، تنها تکه‌های هواپیما روی زمین دیده می‌شد و همه مسافران سوخته بودند. این حادثه دلخراش‌ترین صحنه زندگی من است که با عمق وجودم حس کردم. همه 168 مسافر هواپیمای توپولف کاسپین کشته شدند
پرواز تهران – ایروان به زمين ننشست
گروه حوادث: هواپیمای توپولف پرواز شماره 7908 تهران به ایروان به طور ناگهانی از صفحه رادار حذف شد و همه 168 سرنشین آن به کام مرگ فرو رفتند.
ساعت 11 و 25 دقیقه صبح دیروز- 24 تیرماه- در برج مراقبت فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) چه گذشت؟! 16 دقیقه بیشتر نبود که هواپیمای پرواز ایروان با 153 مسافر و 15 خدمه از باند فرودگاه برخاسته بود و همه‌چیز مرتب پیش می‌رفت که ناگهان سکتور شمالغرب برج مراقبت در صفحه رادار متوجه ناپدید شدن هواپیمای توپولف شد. سکتور شوک‌زده به سمت کنترلر مراقبت پرواز در برج مراقبت برگشت.
3دقیقه پیش – ساعت 11:22 – بود که خلبان در پیامی اعلام کرد در شرایط خوبی در حال پرواز است اما پیش از ناپدید شدن هیچ پیامی از کاپیتان «شیراکبری» مبنی بر نقص فنی هواپیما نرسیده بود، همه به تکاپو افتادند.
- کاپیتان شیراکبری، کاپیتان ارتباط ما را دارید؟!
همه گوش به پخش صوت ارتباط بی‌سیم داده بودند تا امیدواری به گونه‌هایشان بنشیند، اما سکوت بود و سکوت:
- کاپیتان اگر می‌توانید پیغام بدهید!
باز سکوت، باورکردنی نبود. هواپیمای توپولف در سلامت کامل و پس از بررسی‌های فنی و تایید از سوی مهندسین پرواز از باند برخاسته بود اما در کمتر از 16 دقیقه بدون اینکه کاپیتان شیراکبری با برج مراقبت تماس گرفته و وضع اضطراری‌ای داشته باشد، از صفحه رادار ناپدید شده بود. سکتور شمالغرب گزارش داد، آخرین‌بار هواپیمای توپولف را در مقیاس مشاهده کرده که نشان می‌داد در جنوب شهر قزوین بوده است.
آتش در آسمان
هواپیما را دیدیم که به سمت تهران دور زده بود، «این ادعای بیشتر شاهدان سقوط هواپیماست که این حادثه را در هاله‌ای از ابهام فرو برد.
همه دیده‌اند هواپیمای توپولف در بالای یکی از روستاها به سمت تهران چرخیده است و بعد دچار سانحه شده که عدم گزارش این تصمیم به برج مراقبت و اینکه خلبان بدون هماهنگی با سکتور شمالغرب مسیر را تغییر داده است، عجیب به نظر می‌رسد. در آسمان روستاهای حاشیه‌ای قزوین، هواپیما ابتدا با جدا شدن قطعاتی از بال‌هایش در وضع شیرجه قرار گرفت که با توجه به توپولف بودن این هواپیما احتمالا بخش‌هایی از دو موتور تعبیه شده روی بال‌ها دچار آتش‌سوزی و خرابی شده بود. بلافاصله، آتش در بال‌های هواپیمای توپولف دیده شده و همزمان خلبان که سعی در کنترل پرواز داشته است با فرود عمودی و از کار افتادن بال‌ها مواجه شده و شاید فرصتی برای هرگونه اقدامی در کمتر از 15 ثانیه وجود نداشت. هواپیمای توپولف با دماغه در مزرعه یونجه سقوط کرد و انفجار مهیبی صورت گرفت که هیچ اثری از اجساد مسافران به دست نیامد و هواپیما 6 متر در خاک فرو رفت و بدنه‌اش متلاشی شد.
موقعیت جغرافیایی محل سقوط هواپیما
محل سقوط هواپیمای توپولف در 14 کیلومتری شهر قزوین و 70 مایلی تهران بین شهرک اقبالیه و روستای فارسیان گزارش شد. تماس گیرنده یک کشاورز بود که با اورژانس و هلال‌احمر تماس گرفت. ادعاهای تماس‌گیرنده، مطابقت کاملی با مقیاس ناپدید شدن هواپیما از صفحه رادار داشت و در کمتر از چند دقیقه ماجرای این حادثه وحشتناک به مسؤولان هواپیمایی مخابره شد. شاهدان گفته بودند که نه تنها هیچ مسافری را ندیده‌اند بلکه جسد سالمی نیز مشاهده نشده است و از هواپیما جز قطعات جدا شده که حالت انفجار را نشان می‌دهد، بدنه سالمی وجود نداشته است. نخستین گروه‌های اعزامی از هلال‌احمر و آتش‌نشانی قزوین، با تکه‌های هواپیما که تا شعاع 200 متری پرتاب شده بود مواجه شدند و در لابه‌لای این تکه‌های سوخته به قسمت‌هایی از اجساد مسافران برخوردند که کاملاً متلاشی شده بودند. شدت انفجار به اندازه‌ای بود که مزارع اطراف تا 500 متری دچار آتش‌سوزی شده بودند و جالب اینکه آتش هواپیما بدون آب‌پاشی آتش‌نشانان و پیش از هرگونه اقدام عملیاتی‌ای خاموش شده و دود ناشی از آن فضای روستاهای اطراف را فرا گرفته بود.
همین خاموشی آتش، نشان می‌داد که هواپیمای توپولف پودر شده است و دیگر شیئی قابل اشتعال در آن نمانده بود که آتش‌سوزی ادامه پیدا کند. فرامرز سروی، معاون استاندارد پرواز سازمان هواپیمایی کشوری بر این فرضیه‌ها صحه گذاشت و گفت: «16 دقیقه پس از پرواز، ارتباط خلبان با برج مراقبت قطع شده است و پس از این قطع ارتباطی مشخص شده هواپیمای توپولف دچار مشکل شده است و تلاش برای برقراری ارتباط نتیجه‌ای نداده است». سروی معتقد است، خلبان این پرواز سعی داشته هواپیما را به صورت «فورست لندینگ» دور از منطقه مسکونی فرود آورد که به دلیل آتش‌سوزی موفق به این کار نشده است».
اجساد نسوخته‌اند
امدادگران وقتی خود را به محل حادثه رساندند، در نخستین اقدام تحت کنترل پلیس استان قزوین به قرنطینه کردن محل سقوط پرداختند و سپس به جست‌وجوی گام به گام دست زدند. در تجسس‌ها قرار بر این بود با پیدا شدن اجساد یا مسافرانی که زنده مانده‌اند، با آمبولانس‌های اورژانس و بالگردها اقدام به انتقال آنان کنند. امدادگران هیچ جسد سالمی پیدا نکردند و حیرت‌آور اینکه در اندام‌های پیدا شده هیچ آثار سوختگی‌ای نبود و مشخص می‌کرد انفجار هواپیما به صورت آنی باعث جدا شدن اندام‌ها و پخش شدن آنها در شعاع 200 متری شده و هیچ سوختگی‌ای نداشته‌اند. تیم تحقیق در میدان عملیات در بازجویی از شاهدان شنید که شدت برخورد هواپیما با مزرعه یونجه زیاد بوده و دم هواپیما نیز پیش از سقوط در آسمان آتش گرفته بود.
50 نیروی هلال‌احمر، 12 خودروی آتش‌نشانی، اورژانس و گروه‌های عملیاتی پلیس قزوین محل سقوط هواپیما را حلقه کردند و تنها امیدواری‌شان پیدا کردن جعبه سیاه هواپیما و اجساد سالم در اطراف محل سقوط یا در بخش دماغه فرورفته در خاک بود. با وجود تلاش بسیار، امدادگران تنها کیف، کفش، کارت ویزیت، کیف جیبی و وسایل شخصی مسافران را پیدا کردند و هیچ اثری از زنده بودن مسافران به دست نیامد.
شناسایی قربانیان با DNA
از آنجا که اجساد مسافران تکه‌تکه شده است، شناسایی قربانیان برای تحویل به خانواده‌هایشان یکی از مشکلات اصلی به حساب می‌آید. دکتر مهین پی، رئیس پزشکی قانونی استان قزوین در این‌باره گفت: تاکنون نمونه قابل تشخیصی از محل حادثه سقوط هواپیمای مسافربری در قزوین کشف نشده است. وی افزود: امدادگران در محل حادثه به جمع‌آوری نمونه‌هایی از تکه‌های اجساد حادثه دست زدند اما امیدوارکننده نیست. نمونه‌های پیدا شده به قدری کوچک هستند که نمی‌توان از آنها به عنوان مدرک برای تشخیص هویت قربانیان استفاده کرد». دکتر مهین‌پی، گفت: تنها راه شناسایی هویت قربانیان، استفاده از آزمایش DNA است که مدت آن طولانی خواهد بود. این در حالی است که اسامی همه کشته‌شده‌ها بویژه اعضای تیم ملی جودوی نوجوانان و یکی از نمایندگان ارامنه در دوره ششم مجلس شورای اسلامی از سوی شرکت هواپیمایی کاسپین اعلام شده است.
تأکید بر سلامت هواپیما
هنوز مشخص نیست هواپیمای توپولف به چه دلیلی پس از 16 دقیقه پرواز سقوط وحشتناکی داشته است. اما مدیرکل فرودگاه امام خمینی (ره)، تاکید بسیاری بر سالم بودن این هواپیما دارد. رضا قدیمی در این‌باره گفته که همه بررسی‌های لازم و فنی پیش از پرواز، انجام شده و هیچ مشکلی از طرف فرودگاه نبوده است. وی با تاکید مجدد بر اینکه بررسی‌ها از سوی کادر فنی پیش از انجام پرواز صورت گرفته و هواپیما بدون هیچ نقص فنی و در سلامت کامل پرواز کرده است، گفت: علت بروز این حادثه مشخص نیست و توسط تیم سازمان هواپیمایی در حال بررسی است و مشخص نیست علت سانحه انفجار بوده باشد.
وزیر راه و ترابری نیز بعد از این حادثه، گروه ویژه‌ای را برای بررسی سانحه سقوط هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی کاسپین به منطقه اعزام کرد. حمید بهبهانی، سقوط هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی کاسپین با 168 سرنشین را ضایعه‌ای اسفناک خواند و ابراز تاسف کرد. تحقیقات خبرنگاران «وطن امروز»، نشان داده است که 121 تن مرد، 45 زن و 2 کودک قربانیان این سقوط هولناک بوده‌اند.
آماده‌باش در قزوین
از دقایق نخست سقوط هواپیما در 14 کیلومتری قزوین، همه نیروهای پلیس، ارتش، اورژانس و هلال احمر به حالت آماده‌باش درآمدند. سرهنگ جعفری‌نسب، رئیس‌پلیس جدید استان قزوین با بیان اینکه نیروهای پلیس، امنیت منطقه سانحه را برعهده دارند، تاکید بر قرنطینه شدن این محل و جمع‌آوری دقیق اثاثیه شخصی و
با ارزش قربانیان سانحه کرد. احمد آقا علیخان، رئیس امداد و نجات هلال‌احمر استان قزوین، نیز گفت: «تا ساعات پایانی عملیات دیروز 20 آمبولانس، 2 بالگرد و بیش از 50 نیروی امدادی جمعیت هلال احمر قزوین وارد عمل شدند و به عملیات‌های تخصصی دست زدند».
40 سرنشین ارمنی
یکی از کارمندان نمایندگی شرکت هواپیمایی کاسپین نیز گفت: حدود 40 تن از مسافران هواپیمایی پرواز ایروان، از ارامنه بودند و 2 کودک بین کشته‌شدگان بوده‌اند». این کارمند در ایروان به خبرگزاری ریانووستی گفته که هیچ مسافر روسی‌ای بین قربانیان وجود ندارد و در فرودگاه ازوار شوش ایروان ستادی موقتی برای ارائه کمک روحی و روانپزشکی به نزدیکان کشته‌شدگان در سانحه هوایی راه‌اندازی شده است و اقدام مشابهی نیز در قزوین صورت گرفته است.
رسیدگی قضایی در قزوین
رئیس کل دادگستری استان قزوین نیز تاکید کرده است که تاکنون اجساد بسیاری از قربانیان جمع‌آوری شده است و رسیدگی قضایی به این سانحه با تشکیل پرونده‌ای در دادسرای قزوین صورت خواهد گرفت. حسین قاسمی در این‌باره گفت: «با تحقیقات کارشناسانه و علمی در دستگاه قضایی می‌توان علت سقوط هواپیما را شناسایی و مقصران اصلی را معرفی کرد».
جعبه سیاه، کجاست؟
هنوز اثری از جعبه سیاه به دست نیامده است. معاون استاندارد پرواز سازمان هواپیمایی کشوری در این‌باره گفت: «هم‌اکنون مهم‌ترین دغدغه نیروهای مستقر در منطقه، یافتن جعبه سیاه و انجام کارشناسی روی آن برای کشف دقیق علت حادثه است اما امکان اعلام سریع علت وقوع وجود ندارد. سروی با بیان اینکه توپولف 154 جزو هواپیماهای خوب و مقاوم است، گفت: یافتن جعبه سیاه و مدارک دیگر بدون شک به حل معمای سقوط کمک خواهد کرد».
جعبه بک آپ هواپیما 7908 پیدا شد
نوار مغناطیسی FDR که در داخل جعبه بک آپ هواپیما 7908 شرکت کاسپین بود، پیدا شد. به گزارش مهر، نوار مغناطیسی FDR داخل جعبه بک آپ که در صورت یافت نشدن جعبه سیاه برای اطلاع از شرایط هواپیما قابل استفاده است در فاز دوم جست‌وجوی ماموران پلیس، گارد ویژه، هلال احمر و آتش نشانی یافت شد. این جعبه که دستیابی به اطلاعات درون آن بسیار سخت است در صورت یافت نشدن جعبه سیاه، قابل استفاده خواهد بود. در حال حاضر یکی از کارشناسان ایروانی که شناخت زیادی به این نوع هواپیماها دارد برای جست‌وجو و بررسی علل سقوط به محل حادثه رسیده است. مدیرکل عملیات کشوری سازمان هواپیمایی گفت: نوارهای مغناطیسی کشف شده از سوی ماموران در صورت بازخوانی اطلاعات مکالمات 10 دقیقه آخر خلبانان را قبل از سقوط هواپیما در اختیار مسؤولان می‌گذارد. غلامرضا محمدی اظهار داشت: اگر مشکلی در روند ضبط اطلاعات در نوارهای مغناطیسی ایجاد نشده باشد، می‌توان اطلاعات مکالمات خلبانان را به دست آورد.
مرگ 1610 مسافر هوایی در ایران
براساس آمار ارائه شده توسط شبکه ایمنی هوانوردی ایران پیش از این سقوط یکهزار و ۵۳۰ سانحه هوایی در میان هواپیماهای ایران رخ داده است که بین 50 تا 70 سانحه آن مرگبار بوده است که 1610 نفر در این حوادث هوایی کشته شده‌اند. از این میان ۴۰ حادثه هوایی مربوط به پیش از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ ثبت شده است.
انفجار در آسمان
«رئوف کبیری» هنوز باور ندارد شاهد سقوط هواپیما و مرگ همه مسافران آن بوده است. در ابتدای ورودی روستای شیر اصفهان بود که این حادثه رخ داد. رئوف به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: «هواپیما را دیدم. بالای روستای دولت‌آباد بود که دور زد، انگار می‌خواست به سمت تهران باز گردد، از روی روستا که عبور کرد به حالت شیرجه و زاویه‌دار به سمت پایین حرکت کرد و همزمان دیدم دو قطعه از موتورهایش جدا شد». وی افزود: «سرعت این اتفاقات بسیار زیاد با زمان ثانیه‌ای بود، دیدم که بلافاصله بال‌هایش آتش گرفت و بعد خیلی عجیب بود هواپیما با نوک و به شکل عمودی به سمت زمین آمد و در محدوده بین روستاهای فارسیان و شهرک اقبالیه سقوط کرد». رئوف که شوکه شده است، گفت: «انفجار شدیدی بود، با وجود دوری از محل سقوط، آتش و دود را دیدم، شاید در کمتر از 15 ثانیه این سقوط رخ داد به‌طوری که حتی فرصت پیدا نکردم با موبایلم عکس و تصویر بگیرم».
سقوط در زمین یونجه
یکی از کارمندان شهرداری شهرک اقبالیه نیز در این‌باره به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: «می‌گویند ابتدا بال چپ آتش گرفته است و با نوک در زمین زراعی یونجه فرورفته است». وی افزود: «تنها بخش‌هایی از قسمت دماغه که به عمق زیادی و حدود 4 متر داخل زمین فرورفته باقی‌مانده و همه بدنه و اجساد متلاشی شده‌اند به‌طوری که یک جسد سالم نیز به دست نیامده است. با وجود فاصله 10 کیلومتری، صدای انفجار و لرزش زمین به اندازه‌ای بود که در شهرک اقبالیه کاملاً آن را احساس کردیم و سریع به محل سقوط رفتیم. صحنه وحشتناکی بود، همه مسافران مرده بودند و در جست‌وجوهایمان جز به اندام‌های جداشده اجساد به چیزی نرسیدیم». این کارمند شهرداری شهرک اقبالیه گفت: «قرار شده است با لودر به گودبرداری محل فرورفتن دماغه اقدام کنیم تا شاید اجساد سالمی به دست آید».
گفت‌وگو با شاهدان عینی
یکی از شاهدان حادثه به نام «رضا صادقی» 30 ساله که در مزرعه یونجه به همراه فرزند خواهرش در حال آبیاری بوده در گفت‌وگویی به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: ساعت 11:30 بود که متوجه هواپیمایی شدم که در آسمان در حال دور زدن بود، ناگهان با سرعت به سمت پایین سقوط کرد اما پیش از آنکه به زمین بخورد آتش گرفت و با همان حالت به زمین زراعی‌ام خورد و آتش تا 500 متری زمین و اطراف را سوزاند. فرزند خواهرم 12 ساله است را به سرعت به سمت کانال آبی که برای آبیاری کشتزار درست کرده بودم انداختم و دیگر چیزی نفهمیدم. تا اینکه متوجه کمک‌رسانان شدم که برای مداوای ما در تلاش هستند. «ولی‌الله نانکنی» 24 ساله در گفت‌وگو با خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: در خانه مشغول تماشای تلویزیون بودم که ناگهان صدای مهیبی باعث شد بی‌اختیار به سمت در بدوم. از شدت انفجار تصور کردم زلزله شده است ولی بیرون خانه متوجه سقوط هواپیمای مسافربری شدم که در یک کیلومتری خانه‌مان آتش گرفته بود. بلافاصله خود را به محل حادثه رساندم. هواپیما به شکل عمود و از نوک دماغه در مزرعه کشاورزی با عمق زیادی فرو رفته بود. آتش خیلی زود خاموش شد و دود همه جا را گرفت. وقتی خودم را به آنجا رساندم دیدم اثری از هواپیما نمانده، صحنه بدی بود. چند نفری بودیم که در اطراف هواپیما و محل سقوط دنبال اجساد گشتیم اما هیچ اثری نبود. «نوروزی» دیگر شاهد سقوط هواپیمای توپولف 7908 گفت: در حال کار کردن در مزرعه در 200 متری روستای جنت‌آباد بودم که هواپیمای سرگردانی در آسمان نظرم را جلب کرد و ناگهان به سمت زمین سقوط کرد اما پیش از رسیدن به زمین آتش گرفت. این آتش‌سوزی بیش از 8 دقیقه طول نکشید. به سرعت به سمت هواپیما دویدم. دماغه هواپیما داخل زمین فرو رفته بود و تنها لاشه‌ای از آن باقی مانده بود. «نعمت کاظمی» 40 ساله صاحب زمین زراعی به خبرنگار «وطن‌امروز» گفت: با انفجار هواپیما شیشه‌های خانه‌مان لرزید. به سرعت به سمت «رضا» برادر همسرم و پسرم که در زمین مشغول آبیاری بودند، دویدم که با شعله‌های آتش هواپیما مواجه شدم. اما دقیقه‌ای نگذشت که آتش خاموش شد و به دنبال رضا و علیرضا دویدم. آنها را در کانال آب بی‌هوش پیدا کردم. به سرعت با آتش‌نشانی و اورژانس تماس گرفتم و نیروهای هلال احمر به مداوای آنها پرداختند. همه منطقه را دود گرفته بود. از هواپیما اثری باقی نمانده بود، تنها تکه‌های هواپیما روی زمین دیده می‌شد و همه مسافران سوخته بودند. این حادثه دلخراش‌ترین صحنه زندگی من است که با عمق وجودم حس کردم. ارسال نظر
پربیننده