مطالعات انجام شده روی ساختمان‌های مشهد نشان می‌دهد در صورت وقوع زلزله قوی ۶۰ درصد ساختمان‌های این شهر مقاومت کافی را نخواهد داشت. «زلزله»؛ واژه 5 حرفی تکان‌دهنده، این روزها بیش از هر زمان شنیده و چه بسا احساس می‌شود اما قسمت انکارناپذیر و غم‌انگیز این رخداد غیرقابل پیش‌بینی، مرگ، خرابی ساختمان‌ها و اسباب به دوش بودن عده‌ای است که مصیبت این درد تا همیشه با آنها همراه خواهد بود. حال سوال اینجاست برای ایمن‌سازی، کاهش آسیب و هر مساله‌ای که به مدیریت جامع و حل این بحران منجر شود، چه راهکارهایی باید اندیشید؟ مسلما عزم ملی و تصمیم‌گیری‌های موشکافانه در این راستا جزو نخستین و مهم‌ترین نیازها عنوان می‌شود. هر چند طی ۵۰ سال اخیر اطلاعات مناسبی در زمینه وقوع و درک این بلا منتشر شده اما هنوز هم آنطور که باید و شاید برای شناخت و راه‌های مقابله با آن چه قبل از وقوع و چه بعد زلزله، اقدامی نشده است. از آنجا که مشهد جزو شهرهایی است که چند گسل را در اطراف خود دارد، پیش‌بینی‌ها و پیشگیری‌های لازم درباره زلزله در این شهر ضرورت دارد. کیوان حسینی، رئیس مرکز تحقیقات زلزله‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد در این باره به مهر می‌گوید: مشهد محصور شده چند گسل فعال است. در طول تاریخ حداقل 4-3 مرتبه زلزله‌های بزرگ را در منطقه داشتیم که دومین کلانشهر کشور را بشدت تحت تاثیر خود قرار داده و حتی کشتار زیادی را ایجاد کرده است. وی می‌افزاید: گسل‌هایی که مشهد را تهدید می‌کنند و در واقع محصور کرده‌اند و در نزدیکی مشهد نیز هستند، گسل نیشابور و گسلی است که در مجاورت قوچان قرار دارد؛ از نظر ما این 2 گسل فعال و خطرناک هستند و علاوه بر اینکه شهرهای قوچان و نیشابور را می‌توانند بشدت تهدید و تخریب کنند، تاثیر بسیار زیادی روی مشهد نیز خواهند داشت. رئیس مرکز تحقیقات زلزله‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: بازگشت زمین‌لرزه‌های بزرگ در ایران آغاز شده است و این دوره بعد از اینکه به اتمام برسد و انرژی‌هایی که تجمع پیدا کرده در طول گسل‌های فعال تخلیه شود، دوباره برای تجمع مجددش سالیان سال زمان خواهد برد تا دوره بعدی دوباره آغاز شود. وی درباره استحکام ساختمان‌ها در مشهد می‌گوید: ما سازه‌های متفاوتی داریم و با صحبت‌های مختلفی که با همکاران در این‌باره داشته‌ایم، قاعدتا سازه‌هایی که از یک سنی برای مثال ۱۰ سال اخیر ساخته شده‌اند، چون اصول مهندسی جدید در آنها لحاظ شده است، بنابراین نگرانی خاصی درباره تخریب شدید با زلزله‌ای با ریشتر بالا نخواهیم داشت ولی در ساختمان‌هایی که قدیمی‌تر هستند که تعدادشان نیز کم نیست، باید دقت بیشتری شود و توصیه من این است که با سازه‌های مختلف آشنایی داشته باشیم و نقاط ایمن داخل و بیرون خانه را تشخیص دهیم و شناسایی کنیم. امیرعزیزی، مدیریت بحران شهرداری مشهد نیز می‌گوید: بیشترین برنامه‌ای که از سال ۹۵ به صورت جدی به آن ورود پیدا کرده‌ایم، بحث آموزش شهروندی است که در قالب گروه‌های مردمی تحت عنوان گروه‌های دوام شکل گرفته و مهم‌ترین قسمتی که وظیفه شهرداری در حوزه مدیریت بحران است، آموزش شهروندی و ساماندهی نیروهای مردمی به شمار می‌رود که امسال نیز به صورت جدی به این موضوع ورود کرده‌ایم. وی تصریح کرد: سامانه‌های هوشمند مدیریت بحران رویکرد دیگری است که در شهرداری مشهد دنبال می‌کنیم. عزیزی افزود: علاوه بر این بحث اطلاع‌رسانی شهروندی را از طریق بیلبوردهای سطح شهر و بنرهایی که در سطح شهر نصب می‌شود، خواهیم داشت و توزیع بروشورها را در تمام مناطق سیزده‌گانه شهرداری‌های مشهد انجام می‌دهیم. حسین کامران‌دیسفانی، رئیس سازمان نظام مهندسی خراسان رضوی نیز می‌گوید: با توجه به وضعیت ساخت و سازها در ۲۰ سال گذشته و شرایط مطلوب‌تر و مهندسی‌تر و کارهایی که در این مدت انجام شده است، بعضا ساختمان‌هایی که قبل‌تر ساخته شده و از شرایط مهندسی نسبتا خوبی برخوردار بوده‌اند، برآورد من این است که اگر زلزله حدود 7 ریشتر را مبنا قرار دهیم، مجموعا
۴۰ درصد ساختمان‌ها در مشهد مقاومت کافی دارند که پایداری خود را حفظ کنند. وی ادامه داد: اتفاقات در زلزله بر 2 نوع استوار است که یک زمان در، شیشه و پنجره آسیب می‌بیند و خرابی زیادی انجام نمی‌شود که این ۴۰ درصد نیز خرابی به این شکل را خواهند داشت و در واقع به حدی است که ساختمان سرپا بماند و خطری آنچنانی برای مردم نداشته باشد. وی می‌افزاید: اما ۶۰ درصد بعدی، خود به 2 نوع تقسیم می‌شود؛ ۳۰ درصد آن ساختمان‌های میانه هستند که حدود ۳۰ یا ۴۰ سال قبل ساخته شده‌اند و به طور نسبی برخی از آنها مقاومت دارند اما ۳۰ درصدی باقی ساختمان‌ها یا بدون مجوز ساخته شده در حاشیه شهر هستند یا بافت‌های بسیار فرسوده شهر در قسمت‌هایی که مربوط به ۷۰ سال پیش می‌شود و آسیب‌پذیری اینها ۱۰۰ درصد است و با زلزله‌ای با این ریشتر تخریب کامل می‌شوند.