دیدگاه

کابینه لبنان و چالش‌های پیش‌رو به نظر می‌رسد که منطق رفتار سیاسی بازیگران مربوط به لبنان از سیاست انتظار پیروی می‌کند. اگرچه بیش از یک ماه از تصدی پست نخست‌وزیری توسط سعد حریری می‌گذرد ولی هنوز رایزنی و گفت‌وگوهایی که بین طرف‌های مختلف صورت گرفته منجر به تشکیل کابینه جدید نشده است. علت این امر دلایل خاص خود را به دلیل سیاست انتظار دارد. از سوی دیگر لبنان همیشه نشان داده است که برآیندهای سیاسی‌اش با یک توافق و اجماع منطقه‌ای و یا مداخله‌ خارجی شکل گرفته است و کابینه سعد حریری هم از این قاعده مستثنا نیست. طی چند هفته گذشته رایزنی‌های فعال و فشرده‌ای میان مقامات عربستان و سوریه در جریان بود و می‌رفت که حتی با سفر ملک عبدالله به سوریه به نقطه عطف جدیدی در منطقه تبدیل شود و توافقاتی که بین دو طرف درباره کابینه و برنامه‌های حکومتی حریری در جریان بود به یکباره با فشار برخی بازیگرها متوقف شد. بخشی از این بازیگرها، داخلی و قانونی هستند مثل جعجع و جمیل که فضای رایزنی منطقه‌ای را بشدت به زیان خود تلقی می‌کردند و ذهنیت و تصور آنها این بود که در آینده دوره حکومتی حریری در انزوا و شرایط سختی قرار می‌گیرد. بویژه اینکه حریری و جنبلاط در رویکردهای جدید خود نسبت به سوریه یکسری گام‌های جدیدی را برداشته بودند و جعجع و جمیل خود را در یک محدوده بسیار سخت و تنگنای جدید می‌دیدند. بنابراین از طریق رایزنی با مصر و آمریکا زمینه شکست یا توقف رایزنی‌های عربستان و سوریه را فراهم کردند. مصری‌ها هم که متکفل موضوع مذاکره فلسطینی و روند آشتی ملی بودند تا زمینه صلح اسرائیل با فلسطین را فراهم کنند از یک طرف نیازمند نقش‌آفرینی سوریه در ایجاد زمینه نزدیکی میان فتح و حماس بودند و از طرف دیگر مصری‌ها خود را در یک شرایط غیرقابل قبول تصور کردند که اگر بین عربستان سعودی و سوریه آشتی صورت بگیرد و گام‌های نزدیک شدن آمریکا با سفر اوباما تکمیل شود آن موقع نقش مصر در این شرایط کمرنگ جلوه می‌کند. لذا مصر به این 2 دلیل بشدت وارد اقداماتی شد تا جلوی همگرایی سریع عربستان و سوریه را بگیرد. نکته دیگر که به عنوان یک عامل بیرونی موجب بروز سیاست انتظار شده نشست کنگره ششم فتح است که با انتشار سندهایی که توسط فاروق قدومی (ابولطف) انجام گرفته به نظر می‌رسد که این نشست یک نقطه عطف جدید در حیات سیاسی جنبش فتح خواهد بود و به نظر می‌رسد با قوت و جدیتی که فتح از سوی فاروق قدومی دارد آینده جنبش فتح با علامت سوال روبه‌رو است. از آنجایی که جریان‌های جوان و غیروابسته و مجموعه‌های مقاومت کتائب اقصی با رویکرد مزدوری با اسرائیل در تضاد هستند در آینده جنبش فتح می‌توان منتظر یک دگردیسی و تولد جدید بود. در نتیجه نشست کنگره ششم در فرآیند مذاکره با حماس هم مؤثر است و مذاکرات جدیدی که از روز شنبه در قاهره بین دو طرف فتح و حماس صورت گرفت باز به نتیجه‌ای نرسید و شرایط بازیگران منطقه تا حدود زیادی پیچیده شده است. عامل دیگر سفر نوری المالکی به آمریکاست که یکی از محورهای مذاکره و تبادل نظر مالکی و اوباما درباره نحوه حضور فعال‌تر بخش سنی یا به بیان روشن‌تر به کارگیری بعثی‌های سنی در ساختار حکومتی عراق است که دولت اوباما سعی می‌کند با وارد کردن جریان‌های بعثی به حکومت در یک معماری جدید سیاسی در ساختار قدرت وضعیت خود را بهبود بخشد. مجموعه این پارامترها موجب می‌شود که حتی سفر اوباما به سوریه با روند کندی پیش برود تا تطبیق نهایی فعل‌وانفعالات منطقه روشن شود. در محور پایانی هم فردریک هاف در سفر به اراضی اشغالی و مذاکراتی که با نتانیاهو و سایر مقامات داشته اعلام کرد که این سفر نتایج مثبتی را به بار نیاورده و با مخالفت دولت افراطی رژیم صهیونیستی مواجه شده و آنها معتقدند در پیشنهاد مذاکراتی یا طرح صلحی که هاف برای آغاز مذاکره صلح سوریه و اسرائیل در دست دارد باید عقب‌نشینی جزئی از بلندی‌های جولان در نظر گرفته شود که این مساله‌ای است که از طرف دولت سوریه با مخالفت جدی مواجه شده و معتقدند هر گونه مذاکرات صلح باید با مبنای بازگرداندن کل بلندی‌های جولان صورت پذیرد. لذا می‌بینیم که مجموعه تحولات مربوط به درون فلسطین و موضوع مذاکرات سوریه و رژیم صهیونیستی درباره بلندی‌های جولان، چگونگی معماری جدید در ساختار عراق و مذاکرات مالکی و اوباما و تاثیر این وضعیت در جایگاه مصری‌ها یا موقعیت سوریه عامل جدی است برای اینکه سیاست انتظار درباره تشکیل کابینه لبنان فضای جدی‌تری به خود بگیرد. تقریبا در هفته‌های گذشته و جاری این فضا بسیار جدی‌تر شده است. حریری رایزنی‌های داخلی خود را برای پر کردن فضای سیاسی ادامه می‌دهد اما از سوی دیگر حریری درباره دادن ثلث ضامن یا در واقع آن نسبتی که معارضه لبنان و جبهه 8 مارس دنبال می‌کند موضع منفی را اتخاذ کرده و نمی‌خواهد ثلث ضامن را به طرف 8‌مارس بدهد. اخیرا حریری اعلام کرده است در صورتی که ثلث ضامن از طرف 8 مارس پس گرفته شود و این درخواست را نداشته باشند سفر حریری به دمشق حتی می‌تواند قبل از تشکیل کابینه صورت بگیرد ولی از سوی دیگر محافل لبنانی معتقدند مجموعه مربوط به حریری در حال بررسی گزینه‌های مختلف درباره نسبت‌های مربوط به طرف‌های مختلف در کابینه دولتی است. صحبت از این است که برخی از پست‌های کیفی و مسؤولیت‌ها و وزارتخانه‌های کیفی به معارضه داده شود تا بتواند جلب رضایت آنها را بکند یا در گزینه دیگر معتقدند ممکن است حریری وزیر یازدهم در کابینه را (که همان یک سوم به علاوه یک هست و قبلا اصرار می‌ورزیدند تا انتخاب وزیر یازدهم در اختیار رئیس‌جمهور باشد) به انتخاب مشترک معارضه و رئیس‌جمهور واگذار کند تا فردی که فصل مشترک هر دو را داشته باشد تصدی وزارت یازدهم را بر عهده بگیرد که در واقع نوعی تعدیل در ثلث ضامن به علاوه یک خواهد بود.