میکائیل دیانی: در بررسی موضوع زلزله همواره اصطلاحاتی را می‌شنویم و تکرار می‌کنیم که شناخت دقیقی از آنها نداریم و شاید اگر بدانیم این اصطلاحات چیست متوجه اهمیت زلزله‌گردی در کشور شویم. صفحه، گسل و رانش، اصطلاحاتی است که به‌کار برده می‌شود اما شناخت چندانی نسبت به آنها نیست.
زمین از 3 لایه پوسته، گوشته و هسته تشکیل شده است. پوسته به لایه سخت بیرونی سیارات می‌گویند. پوسته قسمتی از لیتوسفر یا سنگ‌کره است و از انواع مختلفی از سنگ‌ها ساخته شده است. ضخامت پوسته در نقاط مختلف زمین بین ۵ تا ۷۰ کیلومتر است. پوسته قشر نسبتا نازکی در اطراف کره زمین است.
پوسته (سنگ‌کره) زمین از صفحاتی تشکیل شده که در کل شامل ۷ یا ۸ صفحه اصلی- که در مواردی خود از تعدادی صفحات کوچک تشکیل شده- است. این صفحات به‌صورت مداوم در حال حرکت است و براثر برخورد این صفحات پدیده‌هایی همچون زلزله، فوران آتشفشان‌ها، تشکیل کوه‌ها، درازگودال‌ها و... حاصل می‌شود. میزان حرکت این صفحات از کمترین حد یعنی صفر میلیمتر در سال تا بیشترین حد که ۱۰۰ میلیمتر در سال است، بسته به نوع، جایگاه و شرایط آنها تخمین زده می‌شود. اما در این میان صفحه ایران، صفحه تکتونیکی کوچکی است که با صفحات اوراسیا، عربستان، هند- استرالیا و آدریاتیک- ترکیه- یونان هم‌مرز است. دریای تتیس که زمانی تمام ایران را می‌پوشاند در آغاز دوره سنوزوئیک در ۶۵ میلیون سال پیش به خط ناوهای باقیمانده‌ای تقلیل یافت که تنها بخشی از آن را هنوز دریا فرا می‌گرفت. از سوی دیگر آنچه امروز با عنوان منطقه دریای سرخ- خلیج عدن می‌شناسیم در حال گسترش بیشتری بود. در نتیجه این رویداد، بخشی بزرگ به نام صفحه عربستان جدا شد و شروع به حرک به سمت شمال- شرق کرد، صفحه ایران را بشدت فشرد و باعث شد کوه‌های زاگرس ارتفاع یابند. این جابه‌جایی صفحه‌ای را حتی امروز نیز در جریان می‌دانند و بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران در مرز برخورد این دو صفحه در منطقه زاگرس متمرکز است. بر اساس اطلاعات مرکز لرزه‌نگاری کشوری موسسه ژئوفیزیک ایران، به طور میانگین هر ساله حدود 10 تا 12 هزار زمین‌لرزه با مقیاس بزرگی بیش از یک ریشتر در مناطق مختلف کشور رخ می‌دهد. مبتنی بر تحلیل موسسه زمین‌شناسی جهانی، ایران ششمین کشور بلاخیز جهان، چهارمین کشور از لحاظ بروز بلایای طبیعی در آسیا و دهمین کشور زلزله‌خیز جهان است، بنابراین بر اساس موقعیت جغرافیایی، بروز بلایای طبیعی اجتناب‌ناپذیر بوده و نیازمند شناخت صحیح از شرایط و مدیریت آن است.
گسلهای بزرگ در پوسته زمین نتیجه حرکت برشی زمین و زمین‌لرزه نیز نتیجه نیروی رها شده در حین لغزش سریع لبه‌های یک گسل به هم است. بزرگ‌ترین نمونه‌های گسل، مرزهای میان ورقه‌های زمین‌ساختی کره زمین است و از آنجا که یک گسل معمولا از یک شیار مستقیم و مرتب تشکیل نشده و ناحیه‌ای از تغییر شکل‌های پیچیده زمین را در بر می‌گیرد، معمولا به‌جای گسل از «منطقه گسلی» صحبت می‌کنند.(بزرگ‌ترین گسل ایران، گسل زاگرس است.)
اما این نکته نیز قابل توجه است که مناطق خطرناک از نظر رخداد زمین‌لرزه در پیرامون گسلهای فعال ایران هستند؛ این گسل‌ها بیشتر در نواحی مرز بین کوه‌ها و دشت‌‌های ایران قرار گرفته‌‌‌اند. در راستا و مرزهای ساختار در نواحی البرز، زاگرس، کپه‌داغ، ایران مرکزی (حاشیه‌‌های کویر مرکزی ایران)، آذربایجان، لوت و مکران، مهم‌ترین گسلهای فعال ایران را می‌توان مشاهده کرد. از اینجا به بعد اهمیت مقدمه بحث معلوم می‌شود، چرا که زلزله دوطرفه است، یعنی وجود گسلهای فراوان در یک منطقه سبب بروز زلزله شده که به نوبه خود سبب ایجاد گسل جدید و در نتیجه تعداد شکستگی‌ها زیادتر می‌شود و به این ترتیب قابلیت لزره‌خیزی منطقه افزایش می‌یابد و ممکن است یک زلزله به همراه خود پیش‌لرزه و پس‌لرزه‌هایی داشته باشد که این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممکن است وقوع یابند، به عبارت دیگر این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد.
این آزادی‌‌سازی انرژی می‌تواند منجر به زمین‌لغزش یا رانش زمین نیز شود، یعنی حرکت لایه‌های رسوبی غیرمتراکم و متراکم روی سطح شیب‌دار که ناپایدار شدهاند.
بزرگی زلزله کرمانشاه 3/7 ریشتر و از نوع زلزله‌های «داخل خاکی» بود. زلزله درون خاکی با بزرگای 3/7 ریشتر به معنای انفجار حدود
۷۰۰ بمب اتمی هیروشیما در عمق ۲۳ کیلومتری زمین است.
علاوه بر آن شتابی که دستگاه‌های شتاب‌نگار کشور به ثبت رسانده‌اند در حدود ۶۸۲ سانتیمتر بر مجذور ثانیه بوده؛ به این معنی که این شتاب معادل ۷۰ درصد شتاب ثقل زمین (980 سانتیمتر بر مجذور ثانیه) بوده است.
این زلزله اگرچه خسارت‌‌های بزرگی به استان کرمانشاه وارد کرد اما مهم‌ترین نقشش که کمتر نیز مورد توجه قرار گرفته اثر هم‌افزایی است که بر دیگر گسلهای کشور گذاشته و آنها را فعال کرده است.
پس از زلزله کرمانشاه بالغ بر 10 زلزله در مناطق مختلف کشور از جمله تهران، قزوین، کرمان و کهگیلویه‌وبویراحمد رخ داده است که هر کدام از این زلزله‌ها به تناوب موجب فعال‌‌‌‌‌‌تر شدن دیگر گسلهای مجاور خود خواهند شد. در اینکه هر کدام از گسل‌ها چه هنگام منجر به زلزله شوند یا با چه مقیاسی خود را ظهور و بروز دهند نمی‌توان سخن گفت و بیان آنکه زلزله‌ای با فلان مقیاس تا فلان بازه زمانی رخ خواهد داد پایه علمی ندارد اما اینکه گسلهای ایران فعال شدهاند و هر کدام پتانسیل بالقوه شروع زمین‌لرزه را دارند، صحبتی علمی است.