۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۱:۲۴
طاق‌های هزارساله طاق‌بستان کرمانشاه ترک برداشت

گنجینه تاریخی ایران در گرداب سوءمدیریت!

نقوش برجسته ایوان کوچک طاق‌های هزارساله طاق‌بستان ترک خورده و این اثر فاخر فرهنگی کشور را با خطر جدی مواجه کرده اما این موضوع تاکنون از سوی مسؤولان امر نادیده گرفته شده است. نقوش طاق‌بستان یادمانی باستانی است و سند ماندگار تاریخ ساسانیان بر این سامان بوده که شاهکار هنر ایرانیان است. ایوان‌های کوچک و بزرگ مجموعه تاریخی طاق‌بستان که آوازه‌ای در جهان دارد و یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کرمانشاه هم به شمار می‌رود تمام زیبایی و ارزشش را وامدار نقوش برجسته حکاکی شده در دل خود است که همواره در معرض تخریب طبیعی و انسانی قرار داشته‌ است. زمانی این نقوش به خاطر مرمت‌های غیرکارشناسی تهدید شده‌اند و زمانی دیگر زیر بار رعشه‌های هولناک بیل‌ها و مته‌های مکانیکی خطر را بیخ گوش خود احساس کردند و زمانی هم خزه‌ها، آبگرفتگی‌ها و... این بنای سنگی و اثر فاخر فرهنگی کشور را مورد تهدید قرار داده است.  به هر حال هر چند وقت یک بار خبری از تخریب، بی‌توجهی و آسیب به این طاق‌های هزارساله امپراتوری ساسانی در صدر اخبار قرار می‌گیرد و عملکرد حافظان آثار تاریخی استان را به جد زیر سوال می‌برد.  بگذریم از اینکه سایر آثار تاریخی بی نظیر کرمانشاه نیز وضعیت مشابهی دارند.  در دل ایوان کوچک مجموعه تاریخی طاق‌بستان نقوش برجسته پدر و پسری با نام‌های شاهپور دوم و شاهپور سوم از پادشاهان ساسانی حکاکی شده که متاسفانه همانگونه که در عکس مشاهده می‌شود دست نقش برجسته متعلق به شاهپور دوم ترک برداشته است و به شکلی ترمیم یا به قول کارشناسان سمبل شده است.  احمدی‌نصر، کارشناس ارشد باستان‌شناسی در این باره به مهر گفت: بر اثر ریزش نزولات جوی، با توجه به آهکی بودن جنس سنگ در این خطه، آب به طاق‌ها ورود کرده و با تغییر شکل از مایع به جامد که با افزایش حجم مواجه خواهد بود فشار زیادی برای ترک خوردن سنگ می‌آورد. مدیر سابق مجموعه تاریخی طاق‌بستان اظهار داشت: این نوع مرمت که به نوعی سمبل کردن کار به نظر می‌رسد، اصولا به هیچ عنوان مرمت صحیحی نخواهد بود، چرا که اضافه کردن ساختارهای سیلیسی موجب آسیب و جدایی و گسستگی ساختار سنگی می‌شود که البته در دهه 70 از این سیکل مدیریت‌ها در طاق‌بستان کم انجام نشد.  وی افزود: اثر مهمی چون طاق‌بستان که جایگاه جهانی دارد و بزرگ‌ترین نقش‌نگاره ساسانی جهان است نیازمند مدیریتی کارآمد و درست است نه به این شکل که مدیری غیربومی برسر کار باشد که در نهایت ماهانه 3-2 روز بیشتر نمی‌تواند در استان باشد. احمدی‌نصر ادامه داد: این کاری که انجام دادند شبیه لکه‌گیری نقاشی است، در صورتی که باید دوخت لازم صورت می‌گرفت و سپس رزین می‌شد. این کارشناس باستان‌شناسی تصریح کرد: تردیدی وجود ندارد که اگر پیگیری‌ها و پیشگیری‌های اصولی و بررسی‌های روزانه انجام می‌شد این اتفاق پیش نمی‌آمد ولی متاسفانه می‌توانیم بگوییم طاق‌بستان رها شده است. معاون سابق اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمانشاه نیز در این باره گفت: این موضوع شاید به دلیل لایه‌برداری‌ای باشد که در ضلع غربی نقش برجسته صورت گرفته و شاید دستگاه‌ها و تجهیزات به کار گرفته شده بر آن تاثیر گذاشته یا تاثیرات آب و سرمایش و گرمایش آن باشد. نصرت‌الله سپهر وقوع زلزله را یکی دیگر از دلایل احتمالی این موضوع بیان کرد و افزود: شاید هم تاثیر زمین‌لرزه‌های مکرری باشد که اخیرا در استان کرمانشاه به وقوع پیوسته که باید آثار از حفاظت لازم برخوردار می‌شدند. وی در پاسخ به اینکه آیا امکان حفاظت از آثار تاریخی در برابر زلزله وجود دارد یا خیر نیز بیان داشت: برای جلوگیری از تخریب آثار در برابر عوامل طبیعی تمهیداتی وجود دارد اما درباره زلزله بستگی به نوع ریشتر و قدرت تخریب آن می‌توان تمهیداتی اندیشید. کارشناس میراث فرهنگی تصریح کرد: برای محافظت در برابر زلزله‌های با قدرت کم می‌توان تمهیداتی در نظر گرفت.  سپهر ادامه داد: سازه‌های دست بشر نمی‌توانند در مقابل زلزله‌های 6 و 7 ریشتر مقاومت کنند اما می‌توان برای قدرت‌های کمتر، تمهیداتی اندیشید که لطمه‌ای به اثر وارد نکند. وی انجام کارهای کارشناسی برای حفاظت از آثار تاریخی با حضور افرادی که در حوزه زلزله صاحب نظر هستند را از جمله این تمهیدات عنوان کرد و گفت: همچنین در برابر باد و باران‌های اسیدی و سرمایش و گرمایش هم می‌توان با ایجاد سایه‌بان‌هایی، از آثار محافظت کرد. معاون سابق اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمانشاه تصریح کرد: درباره مهار سازه‌ها البته مطالعاتی در زمان ایجاد آثار نقوش برجسته بیستون و طاق‌بستان انجام و از نظر بحث کارشناسی سنجیده شده که باد، باران و عوامل طبیعی کمترین تاثیر را روی آنها دارد. سپهر تصریح کرد: امروز هم برای حفاظت از این آثار نیاز به کار پژوهشی و کارشناسی داریم، ایده‌های پژوهشگران در این زمینه باید اجرایی و عملیاتی شود و از تیم‌هایی که در این زمینه سوابقی دارند استفاده شود چون در غیر این صورت کار عبثی است. به گزارش مهر، مجموعه تاریخی طاق‌بستان حدود یک دهه است که در گیر و دار طرح ساماندهی معطل مانده، طرحی که قرار بود از تخریب آثار با ارزش تاریخی جلوگیری کند و نجات بخش طاق‌بستان باشد، حالا با این وجود می‌بینیم که مسؤولان میراث فرهنگی استان در این طرح ساماندهی تنها به فکر تملک اطراف و ظاهرسازی بوده‌اند و تنها موضوعی که به آن توجه نشده خود آثار تاریخی و وضعیت آنها بوده است!

ارسال نظر
captcha