با توجه به نقش معلمان و فرهنگیان در تربیت نیروی انسانی ماهر، بفرمایید این مربیان باید چه ویژگی‌هایی داشته باشند و اکنون شأن و جایگاه این افراد در چه سطحی قرار دارد؟
در ارتباط با ویژگی‌های مربیان آموزش و پرورش و معلمان که در خدمت نظام تعلیم و تربیت هستند باید یادآور شویم که در عصری زندگی می‌کنیم که آموزشي و پرورشي رقبای جدی در مقابل خود دارد و برای اینکه بتواند به فعالیت‌های خودش ادامه دهد و اثربخشی هم داشته باشد باید جاذبه‌های فراوانی را برای خود، بیش از پیش تدارک ببیند. برخی از این جاذبه‌ها به مادیات و امکانات مدارس برمی‌گردد که شامل فضای پاکیزه و بهداشتی، شاداب و باطراوت و وسیع و دارای امکانات آموزشی و پرورشی لازم است و بخشی هم به این مساله برمی‌گردد که مدارس از وجود مربیان، مدیران و معلمان اسوه، شایسته، امین، خلاق، عالم، دلسوز و توانمند برای تحقق وظایف حرفه‌ای خویش بهره‌مند باشند تا بتوانند با دانش‌آموزان تعاملی سازنده برقرار کرده و با رفاقت خودشان و دانش‌آموزان فضای تعلیم و تربیتی مناسبی ایجاد کرده و جذابیت خلق کنند که آنها از حضور در کلاس درس لذت ببرند. همچنین تغییر شیوه تدریس از متکلم وحده بودن معلم به شیوه‌های تعاملی و گفتمانی می‌تواند در این راه به کمک نظام آموزشی در جهت افزایش جذابیت بيايد. بنابراین اگر بتوانیم چنین معلمانی را جذب و تربیت کنیم، مسلماً می‌توانیم در تربیت دانش‌آموزان موفق‌تر بوده و در رقابت با رسانه‌های گروهی از جمله اینترنت و ماهواره پیروز باشیم. این نکته نیز قابل توجه است که معلمان در مقایسه با گذشته تلاش‌های بیشتری انجام داده‌اند و سطح تحصیلاتشان به مراتب بالاتر از گذشته است و با آموزش‌های ضمن خدمت از رفتارهای اجتماعی روان‌تری برخوردارند. با این وجود حضور رقیب جدی موجب تنزل جایگاه و منزلت معلمان در سال‌های اخیر شده است. پیش از انقلاب و در اوایل پیروزی انقلاب، معلمان از جایگاه بی‌بدیلی در تعلیم و تربیت برخوردار بودند اما به مرور زمان، توسعه رسانه‌ها بویژه رسانه‌های جهانی مثل ماهواره و اینترنت، نوجوانان و جوانان را به سمت دیگری سوق
داده و اثربخشی فعالیت‌های مربیان و معلمان را کاهش داد.
به نظر شما روش اصلاح فعالیت‌ها برای جذب دانش‌آموزان چیست؟
لازمه فائق آمدن بر این چالش، تلاش بیشتر است که همراستایی نهادهای فرهنگی با مدرسه را می‌طلبد. خانواده‌ها باید با مدرسه همکاری بیشتری داشته باشند و نهادهای مکمل آموزش و پرورش از جمله بسیج و مساجد، فرهنگسراها، کتابخانه‌ها، کانون‌های فرهنگی و هنری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و... باید دست به دست نظام آموزشی کشور دهند تا با یک جهت‌گیری واحد بتوانیم به اهداف تعلیم و تربیت برسیم.
نقش آموزش و پرورش در این میان چیست؟
یک پراکندگی و تفرق در فعالیت‌های آموزش و پرورش وجود دارد که هنوز بخشی از آن وجود دارد و ساختار معیوبی را به ارمغان آورده است بنابراین تقسیم کارها نیز کارآمد و منطقی نیست.
از یک طرف ساختارهای داخلی را به طور نسبی اصلاح کرديم و از طرفی بین بخش‌های مختلف آن همگرایی به‌وجود آوردیم و به طور مثال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را به خدمت درآوردیم و طرح کانون مدرسه را پیاده‌سازی کردیم. پیش از این کانون پرورش فکری کاری به مدارس و نظام تعلیم و تربیت نداشت و به کار تولید فیلم، اداره کتابخانه و چاپ کتاب برای کودکان و نوجوانان و برگزاری مسابقات می‌پرداخت اما در دولت نهم در سال 87 با طرح کانون مدرسه معلمان و شاگردان چند روز به همراه هم در کانون حضور یافته و با انواع فعالیت‌های فرهنگی، هنری، ادبی و سرگرمی آشنا شدند. همچنین بخش‌های مختلف آموزش و پرورش را در تصمیم‌گیری‌ها شرکت دادیم. ستاد هماهنگی فعالیت‌های فنی- حرفه‌ای و ستاد هماهنگی فعالیت‌های فناوری و ارتباطات را تشکیل دادیم و نشست‌هایی بین کارشناسان تشکیل دادیم و تفاهمنامه‌هایی با وزارتخانه‌هایی که به نحوی با ما در تعلیم و تربیت و امور فرهنگی همکاری داشتند، منعقد شد که از جمله آنها وزارت کار، بهداشت و درمان، سازمان تربیت بدنی و صدا و سیما را می‌توان نام برد. این اجازه داده شد که معلمان پرورشی بخشی از وقت خود را آزاد باشند که دانش‌آموزان را به مراکز فرهنگی پیرامون مدرسه از جمله نماز جمعه، فرهنگسراها، بسیج و... ببرند بنابراین با وجود یک همراستایی در نظام تعلیم و تربیت و سازمان‌های فعال در این زمینه است که می‌توان به اهداف اصلی دست یافت.
آموزش و پرورش چه تلاشی برای ارتقای سطح و جایگاه فرهنگیان انجام داده است؟
برای تجلیل از عملکرد معلمان مناسبت‌های مختلفی تعیین شد، معلمان نمونه و معلمان پژوهشگر مورد تشویق قرار گرفتند. برای نخستین‌بار، 30 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، معلمان ماندگار آموزش و پرورش شناسایی و معرفی شدند. برای حضور معلمان در تصمیم‌گیری‌ها فراخوان داده شد و نظام مشارکت در ارائه پیشنهادات توسعه پیدا کرد. برای ارتقای سطح زندگی و معیشت معلمان تلاش شد که موفق شدیم حقوق و مزایای آنها و بازنشستگان را افزایش دهیم. مکان‌های تفریحی، سیاحتی و زیارتی در شهرهای مختلف را در نظر گرفتیم و به دنبال این هستیم که امکاناتی را برای سفر به عتبات عالیات برای بخشی از همکاران فرهنگی ایجاد کنیم. در هر یک از سفرهای استانی، تسهیلاتی را برای اقامت فرهنگیان در مدارس طی تعطیلات عید و تابستان در نظر گرفتیم. همچنین تسهیلاتی برای اعطای وام خرید خودرو به مدیران و بخشی از معلمان در نظر گرفته شد. طرح مسکن مهر را با جدیت پیگیری کردیم که واحدهایی را در دست ساخت دارد. سطح کمک‌های رفاهی فرهنگیان را از سال گذشته افزایش دادیم و برای نخستین‌بار علاوه بر کارکنان ستادی به مناسبت‌های مختلف به معلمان عیدی پرداخت کردیم. برای تقویت سطح درمان معلمان، قراردادی با شرکت‌های بیمه منعقد کردیم تا بزودی طرح بیمه تکمیلی معلمان و فرهنگیان برای همکارانی که علاقه‌مند هستند به همراه خانواده‌شان عملی شود. معلمان حق‌التدریس را تحت پوشش بیمه خدمات درمانی و احتساب سنوات بازنشستگی قرار دادیم و سطح پرداختی آنها را افزایش دادیم و به جای 5/8 ماه 12 ماه دریافتی به آنها تعلق خواهد گرفت که همگی پاره‌ای از اقداماتی است که برای بالا بردن‌شأن و منزلت فرهنگیان انجام شده یا در حال اجرایی شدن است.
برای ارتقای سطح علمی فرهنگیان، دانشگاه فرهنگیان از چه زمانی فعالیت خواهد کرد؟
با توجه به اینکه معلمان به دنبال بالا بردن سطح علمی خود هستند علاوه بر پیگیری جهت حل مشکل مدرک معادل فرهنگیان جهت شرکت در آزمون‌های مدارج بالاتر، دانشگاه فرهنگیان را تأسیس کردیم. ترکیب هیات امنای این دانشگاه مشخص شده و اساسنامه آن در حال طراحی است. دفتر مرکزی دانشگاه فرهنگیان در محل مدرسه دارالفنون شکل گرفته و پس از تصویب اساسنامه در شورایعالی انقلاب فرهنگی، رئیس آن مشخص خواهد شد و برای پذیرش دانشجو اقدام خواهد کرد که امیدواریم تا پایان امسال این امر محقق شود.
در صورت تصویب استخدام معلمان حق التدریسی در وزارت آموزش و پرورش، این امر محقق خواهد شد؟
براساس قانون، تعهداتی که تاکنون برای استخدام حق‌التدریس‌ها و مربیان نهضت داشتیم را عملی کرده‌ایم و عده‌ای که قانون، ما را مکلف به استخدام آنها کرده بود، اکنون حقوق و مزایا می‌گیرند اما برای کسانی که تکلیف قانونی در برابر استمرارشان نداشتیم رویه‌ای را جهت بازنشستگی، بیمه و دریافت حقوق به طور ماه به ماه آنها انجام دادیم تا ضرورت استخدام رسمی‌شان را تحت‌الشعاع قرار دهد. با این وجود مرجع تصمیم‌گیری برای استخدام یا عدم استخدام حق‌التدریسی‌های بلاتکلیف، مجلس شورای اسلامی است و البته مشورت‌هایی درباره بهبود طرح مجلس و چگونگی تأمین مالی آن ارائه داده‌ایم، اما شرایط به گونه‌ای شده است که تصمیم‌گیری با ما نیست.
طرح تحول بنیادین در وزارت آموزش و پرورش که مورد نظر رهبر انقلاب است چه زمانی دراین وزارتخانه، اجرایی می‌شود؟
از توفیقات دولت نهم، تشکیل ستاد تحول بنیادین در آموزش و پرورش و چاره‌اندیشی برای تحول اساسی در ابعاد مختلف آموزش و پرورش بود که جزو مطالبات به حق رهبر انقلاب قرار داشت در این راستا تاکنون فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی را تبیین و فلسفه آموزش و پرورش رسمی مبتنی بر اصول تعلیم و تربیت و اهداف، رویکردها و خرده نظام‌های آن را تدوین کرده‌ایم. برای تحقق اهداف نظام تعلیم وتربیت و گذر از مبانی تئوریک نیز، رهنامه و دکترین آموزش و پرورش را در دست تدوین داریم که به دنبال آن سند ملی آموزش و پرورش در افق سال 1404 نهایی خواهد شد. براین اساس گزارشی از پیشرفت فعالیت‌هایی که برای تحول در آموزش و پرورش داشتیم به شورایعالی انقلاب فرهنگی، شورایعالی آموزش و پرورش و خدمت رهبر معظم انقلاب و رئیس جمهور محترم ارائه داده‌ایم که مورد تأیید ایشان قرار گرفت و رهبری خواستند با جدیت به طور انقلابی به دنبال اجرایی‌شدن این طرح باشیم. براساس این طرح و مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی کتب درسی در حال باز تعریف است و برنامه درس ملی را در دست تدوین داریم که راهنمایی برای چگونگی تغییر محتوای کتب درسی است. با نیازسنجی‌های صورت گرفته در روش ارزشیابی و دوره‌های مختلف تحصیلی بازتعریف صورت خواهد گرفت. در این طرح به فناوری‌های جدید آموزشی نیز توجه شده است و مدارس باید مجهز به مولتی‌مدیا، اینترنت و اینترانت و آزمایشگاه‌های فناوری اطلاعات شوند. احیای فعالیت‌های پژوهشی، ایجاد خلاقیت و نوآوری، توسعه کارآفرینی، مهارت‌آموزی و مهارت زندگی، توسعه فعالیت‌های تربیت‌بدنی و گسترش نشاط و شادابی در مدارس از دیگر برنامه‌های این تحول بنیادین است.
منظور از تغییر روش ارزشیابی که در تحول بنیادین به آن اشاره شده چیست؟
بر طبق روش ارزشیابی توصیفی، دانش‌آموز از معلم و نمره گرفتن واهمه ندارد و پیشرفت تحصیلی به ارمغان خواهد آمد. از سال گذشته در تعدادی از مدارس ابتدایی این روش اجرایی شد و بتدریج به پایه‌های تحصیلی راهنمایی نیز گسترش خواهد یافت. اکنون درحال دریافت نتایج اجرایی آن هستیم تا اگر نارسایی‌هایی داشته باشد، برطرف کنیم.
پیشنهاد ادغام وزارت آموزش و پرورش با وزارت علوم تناقضی با تحول بنیادین در آموزش و پرورش ندارد؟
در این باره باید به چند اصل توجه کرد؛ یکی بحث همراستایی و برنامه‌های تربیتی پیش و بعد از دانشگاه است. هم‌اکنون دوره پیش‌دانشگاهی با دانشگاه سازگار نیست و فعالیت پرورشی و فرهنگی در مدارس انجام می‌شود به طوری که در دانشگاه به طور نظام مند انجام نمی‌گیرد. همچنین فعالیت‌های پژوهشی که در دانشگاه‌ها مرسوم است باید در آموزش و پرورش نیز زمینه‌ساز شود تا روحیه جست‌وجوگری در دانش‌آموزان به پژوهش، خلاقیت و نوآوری تبدیل شود تا بتوانیم جایگاه اول منطقه از نظر علمی و فنی را در سال 1404 کسب کنیم. اینها نشان‌دهنده نیاز به تعامل بیشتر در چارچوب مشترک بین دانشگاه‌ها و آموزش و پرورش از حیث محتوا و برنامه است. از سوی دیگر تشکیلات عریض و طویل باید مناسب‌سازی شود و کاهش پیدا کند تا هم از نظر بهره‌وری و هم اثربخشی مدیریت پدید آید. نکته دیگر اینکه برای ادغام هر چند سازمان در یکدیگر باید مقدماتی به وجود آید و سیاست‌هایی تدوین و اختیاراتی به واحدهای استانی تفویض شود تا بخش‌های زائد حذف شده و سبک بال سازی صورت گیرد. آن موقع است که می‌توان دو دستگاه را در یکدیگر ادغام کرد اما با یک تصمیم عجولانه و انجام نشدن کار کارشناسی به اندازه کافی و فراهم کردن مقدمات کار، نباید این کار صورت گیرد بنابراین قضاوت در این باره را به زمان دیگری موکول می‌کنم زیرا موقع آن نرسیده است.
شما برای ساماندهی نیروی انسانی و تأیید آن در مدیریت منابع مالی چه برنامه‌ای دارید؟
یکی از چالش‌های جدی آموزش و پرورش که اساسی و قدیمی است، کسری بودجه مزمن است. اگر به تاریخ آموزش و پرورش کشور نگاهی بیندازیم مشاهده می‌شود که دخل و خرج آن هیچگاه با هم مطابق نبوده است. بنابراین معتقدیم باید بر منابع مدیریت بهتری اعمال کنیم و همچنین منابع جدیدی برای توسعه فعالیت‌های کیفی فراهم آوریم. از سوی دیگر باید بخشی از فعالیت‌هایی که می‌تواند از سوی آموزش و پرورش صورت نگیرد را به مردم یا دستگاه‌های دیگر واگذار کنیم. در این جهت ساماندهی نیروی انسانی نیز یکی از روش‌های اصلاح استفاده از منابع است. در وزارت آموزش و پرورش با توزیع نامتوازن نیروی انسانی روبه‌رو هستیم. در تعدادی از شهرها با تراکم نیرو مواجه هستیم و در تعدادی از روستاها با کمبود نیرو. از یک سو معلم مازاد داشته و از طرف دیگر سرباز معلم و نیروی حق‌التدریس سر کلاس داریم. بنابراین کار ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی در اینجا پیچیده است و پر است از تناقض‌ها.
اکنون چند سیاست را پیش گرفته‌ایم؛ یکی تسهیل راه خروج از آموزش و پرورش از طریق بازنشستگی و موافقت با انتقال به دستگاه‌های دیگر که همگی داوطلبانه است و از سوی دیگر سختگیری در ورود به آموزش و پرورش تا جایی که قانون اجازه داده است. افرادی که معدل زیر 14 کسب کرده‌اند و از طریق آزمون سراسری برای ورود به مراکز تربیت معلم اقدام کرده‌اند را نمی‌پذیریم زیرا سرنوشت نسل در حال تحصیل و دانش‌آموزان در دست این معلمان خواهد افتاد لذا رقابتی را میان داوطلبانی که می‌خواهند وارد مراکز تربیت معلم شوند برقرار کردیم. افرادی که معدل17 به بالا داشته باشند از بدو استخدام مقرری خواهند گرفت و به افرادی که معدل بین 14 تا 17 دارند یک ترم زمان داده می‌شود تا نمره بالا بگیرند و به مقرری بگیران افزوده شوند. مقرری پرداختی به متعهدان خدمت آموزش و پرورش با اجرای قانون مدیریت کشوری حدود چهار برابر شده است.
چه تعداد نیرو در آموزش و پرورش مشغول فعالیت هستند؟
اکنون نیروهای شاغل رسمی تمام وقت کارمند و معلم با کاهش‌هایی که پیدا شده است جمعیتی کمتر از یک‌میلیون نفر را تشکیل می‌دهند و حدود 500 هزار نفر نیز نیروی حق‌التدریس، نهضت سواد‌آموزی، مربی مهدکودک، نیروی شرکتی، کار معین، قراردادی، جهادی، مربی پیش‌دبستانی و... داریم.
برای سبک‌بال سازی آموزش و پرورش، خصوصی‌سازی صورت می‌گیرد یا خیر؟
اصلی‌ترین راه برون‌رفت از مشکلات آموزش و پرورش توسعه مشارکت‌های مردمی است. در این راستا خواستار تسهیل بیشتر ورود مردم برای مشارکت در نظام آموزش و پرورش هستیم. این نکته قابل توجه است که سهم مدارس غیردولتی درحال حاضر کم است و در سال‌های آینده نیز به دلایل اقتصادی، فرهنگی و... افزایش چشمگیری نخواهد داشت. یکی از دلایل وجود اصل 30 قانون اساسی و انتظار مردم، استفاده از آموزش و پرورش رایگان است. با این حال سیاستی پیش گرفته‌ایم که با رعایت اصل 30 قانون اساسی، مدارس را به شکل هیأت امنایی توسعه دهیم زیرا در این مدارس به جای یک نفر گروهی از معلمان، اولیا و مدیران مدارس را اداره می‌کنند. همچنین شرایطی فراهم می‌کنیم تا مدارس غیردولتی در صورت نداشتن فضای آموزشی با پرداخت اجاره از یک شیفت مدارس دولتی استفاده کنند و به دنبال این هستیم که پیشکسوتان و بازنشستگان فرهنگی دارای تجارب موفق تعلیم و تربیتی امکان حضور دوباره در مدارس غیردولتی را بیابند. سیاست دیگر وزارتخانه برون سپاری برخی فعالیت‌های آموزش و پرورش است به گونه‌ای که مدیریت بخش‌هایی از فعالیت‌ها که حساسیت کمتری دارد به شخصیت‌های حقیقی و حقوقی صاحب صلاحیت واگذار شود. همچنین به دنبال این هستیم که ساختمان‌های نیمه‌تمام و در حال ساختی که داریم را با حفظ کاربری آموزشی به متقاضیان مدارس غیردولتی بسپاریم و با اعزام معلم و مدیر به آنها کمک کنیم.
الگوی مدرسه‌سازی در وزارت آموزش و پرورش چیست؟
با توجه به اینکه در سال اصلاح الگوی مصرف قرار داریم، اقداماتی در زمینه الگوی ساخت و ساز مدارس صورت گرفته و ما در نظر داریم در مناطقی که وسعت زمین و امکانات قابل دسترسی وجود دارد به جای اینکه مدارس پراکنده بسازیم، مجتمع‌های مدرسه‌ای تأسیس کنیم. در این صورت بسیاری از فضاها از جمله کارگاه، آزمایشگاه، سایت کامپیوتر، حیاط، کتابخانه و نمازخانه می‌تواند مشترک مورد استفاده قرار گیرد و صرفه‌جویی و بهره‌وری از منابع صورت گیرد.
از طرف دیگر مقاوم‌سازی مدارس برای ما اهمیت دارد، زیرا با صرف هزینه‌های زیادی مدرسه ساخته می‌شود و این نباید تنها عمری 20 تا 25 ساله داشته باشد بنابراین به دنبال اصلاح الگوی ساخت و ساز هستیم. همچنین به دنبال این هستیم که مدارس از نظر شکل ظاهری شاداب باشند و دانش‌آموزان در آن محیط احساس امنیت و راحتی کنند. بویژه برای مدارس دخترانه طرح شاداب‌سازی مدارس را در نظر گرفتیم تا در صورت امکان و داشتن شرایطی از جمله مشرف نبودن به مناطق مسکونی بتوانند راحت‌تر در حیاط مدرسه رفت و آمد کنند و محرم‌سازی انجام شود. با این وجود برخی مدارس این امکان را به دلیل شرایط منطقه‌ای ندارند.
تملک آموزش و پرورش بر مدارس به چه نحوی است و مشکل برخی مدارس همچون مدرسه مروی که دستور تخلیه آن صادر شده، چیست؟
از چالش‌هایی که در آموزش و پرورش با آن مواجه هستیم مدارس قلع و قمعی و استیجاری هستند، مدارس قلع و قمعی مدارسی هستند که زمین مدرسه از آن مالک دیگری است و آموزش و پرورش ساختمان در آن بنا کرده است. مدارس استیجاری نیز، مالک زمین و ساختمان فردی دیگری است و برای استفاده از آن آموزش و پرورش اجاره‌بها پرداخت می‌کند. برخی مدارس هم زمین اوقافی دارند که باید پذیره پرداخت کنیم. عرفاً و قانوناً هم باید رسم امانتداری را به جا بیاوریم و در نخستین فرصت یا ملک اشخاص را بخریم یا به آنها برگردانیم اما منابع مالی‌ای که داریم با نیازهایی که هست قابل تطابق نیست. این در حالی است که صاحبان زمین یا مالکان مدارس استیجاری با مراجعه به دادگاه حکم قانونی تخلیه دریافت می‌کنند و در صورتی که نتوانیم به توافق برسیم مجبور به ترک محل حتی در اواسط سال تحصیلی هستیم. در این باره در تلاش هستیم از طریق وزارت مسکن، سازمان اوقاف و منابع طبیعی زمین‌هایی دریافت کرده و به طور معوض به این صاحبان املاک دهیم یا با کمک شهرداری و تغییر کاربری برخی زمین‌های در اختیار را با مدارس معاوضه کنیم.
درباره مدرسه مروی هم باید توجه داشت که از طریق محاکم قضایی حکم تخلیه دریافت شده بود اما با مقاومت مسؤولان مدرسه نتوانسته بودند این کار را بکنند. البته اگر میراث فرهنگی این مدرسه را به عنوان بنای تاریخی بشناسد، اجازه تخریب این مدرسه منتفی است. دارالفنون نیز که از قدیمی‌ترین مراکز آموزشی کشور است، اکنون متعلق به میراث فرهنگی و در حال مرمت است. البته موزه آموزش و پرورش و دفتر مرکزی دانشگاه فرهنگیان در دارالفنون مستقر است.
نگاه وزارت آموزش و پرورش به معاونت پرورشی چگونه است؟
فعالیت‌های پرورشی، تربیت بدنی و فرهنگی در طول زمان نیاز به نگاه جدیدی دارد و اکنون به دنبال این هستیم که نوع نگاه به آموزش و پرورش را در راستای فعالیت‌های تربیتی تکمیل و ترمیم کنیم.
به عقیده ما تقسیم کاری که میان معلم و مربی پرورشی تعریف شده، ناقص است. علاوه بر این، محیط مدرسه به عنوان محلی جهت شکوفایی استعدادها و بروز خلاقیت و یادگیری دانش است، مکان‌های مکملی همچون مسجد، کانون پرورش فکری، کانون‌های
فرهنگی- تربیتی، مراکز مشاوره، فرهنگسراها و دارالقرآن و پژوهشسرای دانش‌آموزی وجود دارد که پایگاهی برای تربیت دانش‌آموزان است. اکنون درحال بازتعریف نقش آموزش و پرورش در این راستا و تقسیم کار هستیم زیرا معلم می‌تواند هم نقش آموزشی داشته باشد و هم نقش پرورشی. ما از معلم دوران ابتدایی نقش پرورشی را نیز توقع داریم بنابراین باید آموزش ببیند زیرا چه بسا معلم ریاضی نقش پررنگ‌تری را در این زمینه بتواند ایفا کند. باید اجازه دهیم مدرسه علاوه بر استعدادهای مشترک، استعدادهای برتر فردی را هم کشف کند و به شکوفایی آن بپردازد که این از وظایف مربی تربیتی است که به کمک مشاوران و معلمان استعدادها را بشناسد و دانش‌آموزان با استعدادهای برتر در یک زمینه را در یک‌جا جمع کرده و از طریق فعالیت‌های فوق برنامه به تربیت آنها بپردازد. ما باید استعدادهای خلاق را شناسایی و به پژوهشسراها هدایت کنیم تا استعدادشان به بار بنشیند. هم اکنون این اجازه را داده‌ایم که مربیان پرورشی یک سوم وقت را در مدرسه و به هدایت شورا و تشکل‌های دانش‌آموزی و اداره کلاس‌های پرورشی بپردازند و دو سوم دیگر وقت را در بخش فوق برنامه به همراه دانش‌آموزان در کانون‌ها، مساجد، دارالقرآن‌ها، فرهنگسراها و اوقات غیررسمی مدارس صرف کنند.
مدتی است عربستان از حضور زنان بدون همراهی محارم در عمره ممانعت می‌کند، با این وجود آیا عمره دانش‌آموزی برای دختران و دانشجویان منتفی است؟
ما خواهان این هستیم که دانش‌آموزان و دانشجویان مانند قبل در سفرهای عمره مفرده شرکت کنند و حتی زمینه را برای حضور آنها در عتبات نیز فراهم خواهیم کرد، اما این مشکل باید از راه دیپلماتیک حل شود و در این باره به وزیر امور خارجه درخواست خود را ارائه کرده‌ایم. این آمادگی وجود دارد که در صورت تمکن مالی خانواده‌ها و اعطای سهمیه از سوی سازمان حج و زیارت بتوانیم یکی از محارم را به همراه دانش‌آموزان دختر به عمره بفرستیم.
آقای علی‌احمدی! دولت نهم به روزهای پایانی کار نزدیک می‌شود، ارزیابی شما از وزارت آموزش و پرورش در این دولت و دوران تصدی خود در این وزارتخانه چیست؟
مسائل و مشکلات آموزش و پرورش از یکصد سال گذشته انباشته شده و نارسایی‌های اساسی در این زمینه وجود دارد. بنده یک‌سال و نیم است در این وزارتخانه خدمت می‌کنم اما به عنوان فردی که حدود 30 سال در نظام تعلیم و تربیت کشور حضور داشته، اعلام می‌کنم که نظام تعلیم و تربیت نیاز به توجه جدی دارد و عزم ملی و اهتمام جدی برای تحول بنیادین در همه زمینه‌ها را می‌طلبد تا اصلاحاتی در آن رقم بخورد. خدا را شاکرم که در این مدت به همراه مدیران با کفایت در آموزش و پرورش خدمتگزار بودم و ارزیابی این دوره را به عهده خانواده‌ها، معلمان و مدیران همکار می‌گذارم تا قضاوت کنند که دهمین خدمتگزار آموزش و پرورش در مدت کوتاه یک‌سال و نیم چه مقدار موفق بوده است. از تلاش همه وزرای آموزش و پرورش که بنده دهمین آنها هستم نیز تقدیر و تشکر دارم و عرض می‌کنم آموزش و پرورش جایی است که شخصی باید تصدی آن را به عهده بگیرد که واقعاً عشق به نظام تعلیم و تربیت داشته و عاشق خدمت به فرهنگیان و دانش‌آموزان باشد تا موفق شود و مسؤولان قوای سه‌گانه نیز بايد با آموزش و پرورش همکاری کنند. دکتر علیرضا علی‌احمدی در گفت‌وگو با «وطن امروز» خبر داد
«مجتمع‌های مدرسه‌ای» ؛ راهکار تازه آموزش و پرورش در مدرسه‌سازی
با توجه به نقش معلمان و فرهنگیان در تربیت نیروی انسانی ماهر، بفرمایید این مربیان باید چه ویژگی‌هایی داشته باشند و اکنون شأن و جایگاه این افراد در چه سطحی قرار دارد؟
در ارتباط با ویژگی‌های مربیان آموزش و پرورش و معلمان که در خدمت نظام تعلیم و تربیت هستند باید یادآور شویم که در عصری زندگی می‌کنیم که آموزشي و پرورشي رقبای جدی در مقابل خود دارد و برای اینکه بتواند به فعالیت‌های خودش ادامه دهد و اثربخشی هم داشته باشد باید جاذبه‌های فراوانی را برای خود، بیش از پیش تدارک ببیند. برخی از این جاذبه‌ها به مادیات و امکانات مدارس برمی‌گردد که شامل فضای پاکیزه و بهداشتی، شاداب و باطراوت و وسیع و دارای امکانات آموزشی و پرورشی لازم است و بخشی هم به این مساله برمی‌گردد که مدارس از وجود مربیان، مدیران و معلمان اسوه، شایسته، امین، خلاق، عالم، دلسوز و توانمند برای تحقق وظایف حرفه‌ای خویش بهره‌مند باشند تا بتوانند با دانش‌آموزان تعاملی سازنده برقرار کرده و با رفاقت خودشان و دانش‌آموزان فضای تعلیم و تربیتی مناسبی ایجاد کرده و جذابیت خلق کنند که آنها از حضور در کلاس درس لذت ببرند. همچنین تغییر شیوه تدریس از متکلم وحده بودن معلم به شیوه‌های تعاملی و گفتمانی می‌تواند در این راه به کمک نظام آموزشی در جهت افزایش جذابیت بيايد. بنابراین اگر بتوانیم چنین معلمانی را جذب و تربیت کنیم، مسلماً می‌توانیم در تربیت دانش‌آموزان موفق‌تر بوده و در رقابت با رسانه‌های گروهی از جمله اینترنت و ماهواره پیروز باشیم. این نکته نیز قابل توجه است که معلمان در مقایسه با گذشته تلاش‌های بیشتری انجام داده‌اند و سطح تحصیلاتشان به مراتب بالاتر از گذشته است و با آموزش‌های ضمن خدمت از رفتارهای اجتماعی روان‌تری برخوردارند. با این وجود حضور رقیب جدی موجب تنزل جایگاه و منزلت معلمان در سال‌های اخیر شده است. پیش از انقلاب و در اوایل پیروزی انقلاب، معلمان از جایگاه بی‌بدیلی در تعلیم و تربیت برخوردار بودند اما به مرور زمان، توسعه رسانه‌ها بویژه رسانه‌های جهانی مثل ماهواره و اینترنت، نوجوانان و جوانان را به سمت دیگری سوق
داده و اثربخشی فعالیت‌های مربیان و معلمان را کاهش داد.
به نظر شما روش اصلاح فعالیت‌ها برای جذب دانش‌آموزان چیست؟
لازمه فائق آمدن بر این چالش، تلاش بیشتر است که همراستایی نهادهای فرهنگی با مدرسه را می‌طلبد. خانواده‌ها باید با مدرسه همکاری بیشتری داشته باشند و نهادهای مکمل آموزش و پرورش از جمله بسیج و مساجد، فرهنگسراها، کتابخانه‌ها، کانون‌های فرهنگی و هنری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و... باید دست به دست نظام آموزشی کشور دهند تا با یک جهت‌گیری واحد بتوانیم به اهداف تعلیم و تربیت برسیم.
نقش آموزش و پرورش در این میان چیست؟
یک پراکندگی و تفرق در فعالیت‌های آموزش و پرورش وجود دارد که هنوز بخشی از آن وجود دارد و ساختار معیوبی را به ارمغان آورده است بنابراین تقسیم کارها نیز کارآمد و منطقی نیست.
از یک طرف ساختارهای داخلی را به طور نسبی اصلاح کرديم و از طرفی بین بخش‌های مختلف آن همگرایی به‌وجود آوردیم و به طور مثال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را به خدمت درآوردیم و طرح کانون مدرسه را پیاده‌سازی کردیم. پیش از این کانون پرورش فکری کاری به مدارس و نظام تعلیم و تربیت نداشت و به کار تولید فیلم، اداره کتابخانه و چاپ کتاب برای کودکان و نوجوانان و برگزاری مسابقات می‌پرداخت اما در دولت نهم در سال 87 با طرح کانون مدرسه معلمان و شاگردان چند روز به همراه هم در کانون حضور یافته و با انواع فعالیت‌های فرهنگی، هنری، ادبی و سرگرمی آشنا شدند. همچنین بخش‌های مختلف آموزش و پرورش را در تصمیم‌گیری‌ها شرکت دادیم. ستاد هماهنگی فعالیت‌های فنی- حرفه‌ای و ستاد هماهنگی فعالیت‌های فناوری و ارتباطات را تشکیل دادیم و نشست‌هایی بین کارشناسان تشکیل دادیم و تفاهمنامه‌هایی با وزارتخانه‌هایی که به نحوی با ما در تعلیم و تربیت و امور فرهنگی همکاری داشتند، منعقد شد که از جمله آنها وزارت کار، بهداشت و درمان، سازمان تربیت بدنی و صدا و سیما را می‌توان نام برد. این اجازه داده شد که معلمان پرورشی بخشی از وقت خود را آزاد باشند که دانش‌آموزان را به مراکز فرهنگی پیرامون مدرسه از جمله نماز جمعه، فرهنگسراها، بسیج و... ببرند بنابراین با وجود یک همراستایی در نظام تعلیم و تربیت و سازمان‌های فعال در این زمینه است که می‌توان به اهداف اصلی دست یافت.
آموزش و پرورش چه تلاشی برای ارتقای سطح و جایگاه فرهنگیان انجام داده است؟
برای تجلیل از عملکرد معلمان مناسبت‌های مختلفی تعیین شد، معلمان نمونه و معلمان پژوهشگر مورد تشویق قرار گرفتند. برای نخستین‌بار، 30 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، معلمان ماندگار آموزش و پرورش شناسایی و معرفی شدند. برای حضور معلمان در تصمیم‌گیری‌ها فراخوان داده شد و نظام مشارکت در ارائه پیشنهادات توسعه پیدا کرد. برای ارتقای سطح زندگی و معیشت معلمان تلاش شد که موفق شدیم حقوق و مزایای آنها و بازنشستگان را افزایش دهیم. مکان‌های تفریحی، سیاحتی و زیارتی در شهرهای مختلف را در نظر گرفتیم و به دنبال این هستیم که امکاناتی را برای سفر به عتبات عالیات برای بخشی از همکاران فرهنگی ایجاد کنیم. در هر یک از سفرهای استانی، تسهیلاتی را برای اقامت فرهنگیان در مدارس طی تعطیلات عید و تابستان در نظر گرفتیم. همچنین تسهیلاتی برای اعطای وام خرید خودرو به مدیران و بخشی از معلمان در نظر گرفته شد. طرح مسکن مهر را با جدیت پیگیری کردیم که واحدهایی را در دست ساخت دارد. سطح کمک‌های رفاهی فرهنگیان را از سال گذشته افزایش دادیم و برای نخستین‌بار علاوه بر کارکنان ستادی به مناسبت‌های مختلف به معلمان عیدی پرداخت کردیم. برای تقویت سطح درمان معلمان، قراردادی با شرکت‌های بیمه منعقد کردیم تا بزودی طرح بیمه تکمیلی معلمان و فرهنگیان برای همکارانی که علاقه‌مند هستند به همراه خانواده‌شان عملی شود. معلمان حق‌التدریس را تحت پوشش بیمه خدمات درمانی و احتساب سنوات بازنشستگی قرار دادیم و سطح پرداختی آنها را افزایش دادیم و به جای 5/8 ماه 12 ماه دریافتی به آنها تعلق خواهد گرفت که همگی پاره‌ای از اقداماتی است که برای بالا بردن‌شأن و منزلت فرهنگیان انجام شده یا در حال اجرایی شدن است.
برای ارتقای سطح علمی فرهنگیان، دانشگاه فرهنگیان از چه زمانی فعالیت خواهد کرد؟
با توجه به اینکه معلمان به دنبال بالا بردن سطح علمی خود هستند علاوه بر پیگیری جهت حل مشکل مدرک معادل فرهنگیان جهت شرکت در آزمون‌های مدارج بالاتر، دانشگاه فرهنگیان را تأسیس کردیم. ترکیب هیات امنای این دانشگاه مشخص شده و اساسنامه آن در حال طراحی است. دفتر مرکزی دانشگاه فرهنگیان در محل مدرسه دارالفنون شکل گرفته و پس از تصویب اساسنامه در شورایعالی انقلاب فرهنگی، رئیس آن مشخص خواهد شد و برای پذیرش دانشجو اقدام خواهد کرد که امیدواریم تا پایان امسال این امر محقق شود.
در صورت تصویب استخدام معلمان حق التدریسی در وزارت آموزش و پرورش، این امر محقق خواهد شد؟
براساس قانون، تعهداتی که تاکنون برای استخدام حق‌التدریس‌ها و مربیان نهضت داشتیم را عملی کرده‌ایم و عده‌ای که قانون، ما را مکلف به استخدام آنها کرده بود، اکنون حقوق و مزایا می‌گیرند اما برای کسانی که تکلیف قانونی در برابر استمرارشان نداشتیم رویه‌ای را جهت بازنشستگی، بیمه و دریافت حقوق به طور ماه به ماه آنها انجام دادیم تا ضرورت استخدام رسمی‌شان را تحت‌الشعاع قرار دهد. با این وجود مرجع تصمیم‌گیری برای استخدام یا عدم استخدام حق‌التدریسی‌های بلاتکلیف، مجلس شورای اسلامی است و البته مشورت‌هایی درباره بهبود طرح مجلس و چگونگی تأمین مالی آن ارائه داده‌ایم، اما شرایط به گونه‌ای شده است که تصمیم‌گیری با ما نیست.
طرح تحول بنیادین در وزارت آموزش و پرورش که مورد نظر رهبر انقلاب است چه زمانی دراین وزارتخانه، اجرایی می‌شود؟
از توفیقات دولت نهم، تشکیل ستاد تحول بنیادین در آموزش و پرورش و چاره‌اندیشی برای تحول اساسی در ابعاد مختلف آموزش و پرورش بود که جزو مطالبات به حق رهبر انقلاب قرار داشت در این راستا تاکنون فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی را تبیین و فلسفه آموزش و پرورش رسمی مبتنی بر اصول تعلیم و تربیت و اهداف، رویکردها و خرده نظام‌های آن را تدوین کرده‌ایم. برای تحقق اهداف نظام تعلیم وتربیت و گذر از مبانی تئوریک نیز، رهنامه و دکترین آموزش و پرورش را در دست تدوین داریم که به دنبال آن سند ملی آموزش و پرورش در افق سال 1404 نهایی خواهد شد. براین اساس گزارشی از پیشرفت فعالیت‌هایی که برای تحول در آموزش و پرورش داشتیم به شورایعالی انقلاب فرهنگی، شورایعالی آموزش و پرورش و خدمت رهبر معظم انقلاب و رئیس جمهور محترم ارائه داده‌ایم که مورد تأیید ایشان قرار گرفت و رهبری خواستند با جدیت به طور انقلابی به دنبال اجرایی‌شدن این طرح باشیم. براساس این طرح و مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی کتب درسی در حال باز تعریف است و برنامه درس ملی را در دست تدوین داریم که راهنمایی برای چگونگی تغییر محتوای کتب درسی است. با نیازسنجی‌های صورت گرفته در روش ارزشیابی و دوره‌های مختلف تحصیلی بازتعریف صورت خواهد گرفت. در این طرح به فناوری‌های جدید آموزشی نیز توجه شده است و مدارس باید مجهز به مولتی‌مدیا، اینترنت و اینترانت و آزمایشگاه‌های فناوری اطلاعات شوند. احیای فعالیت‌های پژوهشی، ایجاد خلاقیت و نوآوری، توسعه کارآفرینی، مهارت‌آموزی و مهارت زندگی، توسعه فعالیت‌های تربیت‌بدنی و گسترش نشاط و شادابی در مدارس از دیگر برنامه‌های این تحول بنیادین است.
منظور از تغییر روش ارزشیابی که در تحول بنیادین به آن اشاره شده چیست؟
بر طبق روش ارزشیابی توصیفی، دانش‌آموز از معلم و نمره گرفتن واهمه ندارد و پیشرفت تحصیلی به ارمغان خواهد آمد. از سال گذشته در تعدادی از مدارس ابتدایی این روش اجرایی شد و بتدریج به پایه‌های تحصیلی راهنمایی نیز گسترش خواهد یافت. اکنون درحال دریافت نتایج اجرایی آن هستیم تا اگر نارسایی‌هایی داشته باشد، برطرف کنیم.
پیشنهاد ادغام وزارت آموزش و پرورش با وزارت علوم تناقضی با تحول بنیادین در آموزش و پرورش ندارد؟
در این باره باید به چند اصل توجه کرد؛ یکی بحث همراستایی و برنامه‌های تربیتی پیش و بعد از دانشگاه است. هم‌اکنون دوره پیش‌دانشگاهی با دانشگاه سازگار نیست و فعالیت پرورشی و فرهنگی در مدارس انجام می‌شود به طوری که در دانشگاه به طور نظام مند انجام نمی‌گیرد. همچنین فعالیت‌های پژوهشی که در دانشگاه‌ها مرسوم است باید در آموزش و پرورش نیز زمینه‌ساز شود تا روحیه جست‌وجوگری در دانش‌آموزان به پژوهش، خلاقیت و نوآوری تبدیل شود تا بتوانیم جایگاه اول منطقه از نظر علمی و فنی را در سال 1404 کسب کنیم. اینها نشان‌دهنده نیاز به تعامل بیشتر در چارچوب مشترک بین دانشگاه‌ها و آموزش و پرورش از حیث محتوا و برنامه است. از سوی دیگر تشکیلات عریض و طویل باید مناسب‌سازی شود و کاهش پیدا کند تا هم از نظر بهره‌وری و هم اثربخشی مدیریت پدید آید. نکته دیگر اینکه برای ادغام هر چند سازمان در یکدیگر باید مقدماتی به وجود آید و سیاست‌هایی تدوین و اختیاراتی به واحدهای استانی تفویض شود تا بخش‌های زائد حذف شده و سبک بال سازی صورت گیرد. آن موقع است که می‌توان دو دستگاه را در یکدیگر ادغام کرد اما با یک تصمیم عجولانه و انجام نشدن کار کارشناسی به اندازه کافی و فراهم کردن مقدمات کار، نباید این کار صورت گیرد بنابراین قضاوت در این باره را به زمان دیگری موکول می‌کنم زیرا موقع آن نرسیده است.
شما برای ساماندهی نیروی انسانی و تأیید آن در مدیریت منابع مالی چه برنامه‌ای دارید؟
یکی از چالش‌های جدی آموزش و پرورش که اساسی و قدیمی است، کسری بودجه مزمن است. اگر به تاریخ آموزش و پرورش کشور نگاهی بیندازیم مشاهده می‌شود که دخل و خرج آن هیچگاه با هم مطابق نبوده است. بنابراین معتقدیم باید بر منابع مدیریت بهتری اعمال کنیم و همچنین منابع جدیدی برای توسعه فعالیت‌های کیفی فراهم آوریم. از سوی دیگر باید بخشی از فعالیت‌هایی که می‌تواند از سوی آموزش و پرورش صورت نگیرد را به مردم یا دستگاه‌های دیگر واگذار کنیم. در این جهت ساماندهی نیروی انسانی نیز یکی از روش‌های اصلاح استفاده از منابع است. در وزارت آموزش و پرورش با توزیع نامتوازن نیروی انسانی روبه‌رو هستیم. در تعدادی از شهرها با تراکم نیرو مواجه هستیم و در تعدادی از روستاها با کمبود نیرو. از یک سو معلم مازاد داشته و از طرف دیگر سرباز معلم و نیروی حق‌التدریس سر کلاس داریم. بنابراین کار ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی در اینجا پیچیده است و پر است از تناقض‌ها.
اکنون چند سیاست را پیش گرفته‌ایم؛ یکی تسهیل راه خروج از آموزش و پرورش از طریق بازنشستگی و موافقت با انتقال به دستگاه‌های دیگر که همگی داوطلبانه است و از سوی دیگر سختگیری در ورود به آموزش و پرورش تا جایی که قانون اجازه داده است. افرادی که معدل زیر 14 کسب کرده‌اند و از طریق آزمون سراسری برای ورود به مراکز تربیت معلم اقدام کرده‌اند را نمی‌پذیریم زیرا سرنوشت نسل در حال تحصیل و دانش‌آموزان در دست این معلمان خواهد افتاد لذا رقابتی را میان داوطلبانی که می‌خواهند وارد مراکز تربیت معلم شوند برقرار کردیم. افرادی که معدل17 به بالا داشته باشند از بدو استخدام مقرری خواهند گرفت و به افرادی که معدل بین 14 تا 17 دارند یک ترم زمان داده می‌شود تا نمره بالا بگیرند و به مقرری بگیران افزوده شوند. مقرری پرداختی به متعهدان خدمت آموزش و پرورش با اجرای قانون مدیریت کشوری حدود چهار برابر شده است.
چه تعداد نیرو در آموزش و پرورش مشغول فعالیت هستند؟
اکنون نیروهای شاغل رسمی تمام وقت کارمند و معلم با کاهش‌هایی که پیدا شده است جمعیتی کمتر از یک‌میلیون نفر را تشکیل می‌دهند و حدود 500 هزار نفر نیز نیروی حق‌التدریس، نهضت سواد‌آموزی، مربی مهدکودک، نیروی شرکتی، کار معین، قراردادی، جهادی، مربی پیش‌دبستانی و... داریم.
برای سبک‌بال سازی آموزش و پرورش، خصوصی‌سازی صورت می‌گیرد یا خیر؟
اصلی‌ترین راه برون‌رفت از مشکلات آموزش و پرورش توسعه مشارکت‌های مردمی است. در این راستا خواستار تسهیل بیشتر ورود مردم برای مشارکت در نظام آموزش و پرورش هستیم. این نکته قابل توجه است که سهم مدارس غیردولتی درحال حاضر کم است و در سال‌های آینده نیز به دلایل اقتصادی، فرهنگی و... افزایش چشمگیری نخواهد داشت. یکی از دلایل وجود اصل 30 قانون اساسی و انتظار مردم، استفاده از آموزش و پرورش رایگان است. با این حال سیاستی پیش گرفته‌ایم که با رعایت اصل 30 قانون اساسی، مدارس را به شکل هیأت امنایی توسعه دهیم زیرا در این مدارس به جای یک نفر گروهی از معلمان، اولیا و مدیران مدارس را اداره می‌کنند. همچنین شرایطی فراهم می‌کنیم تا مدارس غیردولتی در صورت نداشتن فضای آموزشی با پرداخت اجاره از یک شیفت مدارس دولتی استفاده کنند و به دنبال این هستیم که پیشکسوتان و بازنشستگان فرهنگی دارای تجارب موفق تعلیم و تربیتی امکان حضور دوباره در مدارس غیردولتی را بیابند. سیاست دیگر وزارتخانه برون سپاری برخی فعالیت‌های آموزش و پرورش است به گونه‌ای که مدیریت بخش‌هایی از فعالیت‌ها که حساسیت کمتری دارد به شخصیت‌های حقیقی و حقوقی صاحب صلاحیت واگذار شود. همچنین به دنبال این هستیم که ساختمان‌های نیمه‌تمام و در حال ساختی که داریم را با حفظ کاربری آموزشی به متقاضیان مدارس غیردولتی بسپاریم و با اعزام معلم و مدیر به آنها کمک کنیم.
الگوی مدرسه‌سازی در وزارت آموزش و پرورش چیست؟
با توجه به اینکه در سال اصلاح الگوی مصرف قرار داریم، اقداماتی در زمینه الگوی ساخت و ساز مدارس صورت گرفته و ما در نظر داریم در مناطقی که وسعت زمین و امکانات قابل دسترسی وجود دارد به جای اینکه مدارس پراکنده بسازیم، مجتمع‌های مدرسه‌ای تأسیس کنیم. در این صورت بسیاری از فضاها از جمله کارگاه، آزمایشگاه، سایت کامپیوتر، حیاط، کتابخانه و نمازخانه می‌تواند مشترک مورد استفاده قرار گیرد و صرفه‌جویی و بهره‌وری از منابع صورت گیرد.
از طرف دیگر مقاوم‌سازی مدارس برای ما اهمیت دارد، زیرا با صرف هزینه‌های زیادی مدرسه ساخته می‌شود و این نباید تنها عمری 20 تا 25 ساله داشته باشد بنابراین به دنبال اصلاح الگوی ساخت و ساز هستیم. همچنین به دنبال این هستیم که مدارس از نظر شکل ظاهری شاداب باشند و دانش‌آموزان در آن محیط احساس امنیت و راحتی کنند. بویژه برای مدارس دخترانه طرح شاداب‌سازی مدارس را در نظر گرفتیم تا در صورت امکان و داشتن شرایطی از جمله مشرف نبودن به مناطق مسکونی بتوانند راحت‌تر در حیاط مدرسه رفت و آمد کنند و محرم‌سازی انجام شود. با این وجود برخی مدارس این امکان را به دلیل شرایط منطقه‌ای ندارند.
تملک آموزش و پرورش بر مدارس به چه نحوی است و مشکل برخی مدارس همچون مدرسه مروی که دستور تخلیه آن صادر شده، چیست؟
از چالش‌هایی که در آموزش و پرورش با آن مواجه هستیم مدارس قلع و قمعی و استیجاری هستند، مدارس قلع و قمعی مدارسی هستند که زمین مدرسه از آن مالک دیگری است و آموزش و پرورش ساختمان در آن بنا کرده است. مدارس استیجاری نیز، مالک زمین و ساختمان فردی دیگری است و برای استفاده از آن آموزش و پرورش اجاره‌بها پرداخت می‌کند. برخی مدارس هم زمین اوقافی دارند که باید پذیره پرداخت کنیم. عرفاً و قانوناً هم باید رسم امانتداری را به جا بیاوریم و در نخستین فرصت یا ملک اشخاص را بخریم یا به آنها برگردانیم اما منابع مالی‌ای که داریم با نیازهایی که هست قابل تطابق نیست. این در حالی است که صاحبان زمین یا مالکان مدارس استیجاری با مراجعه به دادگاه حکم قانونی تخلیه دریافت می‌کنند و در صورتی که نتوانیم به توافق برسیم مجبور به ترک محل حتی در اواسط سال تحصیلی هستیم. در این باره در تلاش هستیم از طریق وزارت مسکن، سازمان اوقاف و منابع طبیعی زمین‌هایی دریافت کرده و به طور معوض به این صاحبان املاک دهیم یا با کمک شهرداری و تغییر کاربری برخی زمین‌های در اختیار را با مدارس معاوضه کنیم.
درباره مدرسه مروی هم باید توجه داشت که از طریق محاکم قضایی حکم تخلیه دریافت شده بود اما با مقاومت مسؤولان مدرسه نتوانسته بودند این کار را بکنند. البته اگر میراث فرهنگی این مدرسه را به عنوان بنای تاریخی بشناسد، اجازه تخریب این مدرسه منتفی است. دارالفنون نیز که از قدیمی‌ترین مراکز آموزشی کشور است، اکنون متعلق به میراث فرهنگی و در حال مرمت است. البته موزه آموزش و پرورش و دفتر مرکزی دانشگاه فرهنگیان در دارالفنون مستقر است.
نگاه وزارت آموزش و پرورش به معاونت پرورشی چگونه است؟
فعالیت‌های پرورشی، تربیت بدنی و فرهنگی در طول زمان نیاز به نگاه جدیدی دارد و اکنون به دنبال این هستیم که نوع نگاه به آموزش و پرورش را در راستای فعالیت‌های تربیتی تکمیل و ترمیم کنیم.
به عقیده ما تقسیم کاری که میان معلم و مربی پرورشی تعریف شده، ناقص است. علاوه بر این، محیط مدرسه به عنوان محلی جهت شکوفایی استعدادها و بروز خلاقیت و یادگیری دانش است، مکان‌های مکملی همچون مسجد، کانون پرورش فکری، کانون‌های
فرهنگی- تربیتی، مراکز مشاوره، فرهنگسراها و دارالقرآن و پژوهشسرای دانش‌آموزی وجود دارد که پایگاهی برای تربیت دانش‌آموزان است. اکنون درحال بازتعریف نقش آموزش و پرورش در این راستا و تقسیم کار هستیم زیرا معلم می‌تواند هم نقش آموزشی داشته باشد و هم نقش پرورشی. ما از معلم دوران ابتدایی نقش پرورشی را نیز توقع داریم بنابراین باید آموزش ببیند زیرا چه بسا معلم ریاضی نقش پررنگ‌تری را در این زمینه بتواند ایفا کند. باید اجازه دهیم مدرسه علاوه بر استعدادهای مشترک، استعدادهای برتر فردی را هم کشف کند و به شکوفایی آن بپردازد که این از وظایف مربی تربیتی است که به کمک مشاوران و معلمان استعدادها را بشناسد و دانش‌آموزان با استعدادهای برتر در یک زمینه را در یک‌جا جمع کرده و از طریق فعالیت‌های فوق برنامه به تربیت آنها بپردازد. ما باید استعدادهای خلاق را شناسایی و به پژوهشسراها هدایت کنیم تا استعدادشان به بار بنشیند. هم اکنون این اجازه را داده‌ایم که مربیان پرورشی یک سوم وقت را در مدرسه و به هدایت شورا و تشکل‌های دانش‌آموزی و اداره کلاس‌های پرورشی بپردازند و دو سوم دیگر وقت را در بخش فوق برنامه به همراه دانش‌آموزان در کانون‌ها، مساجد، دارالقرآن‌ها، فرهنگسراها و اوقات غیررسمی مدارس صرف کنند.
مدتی است عربستان از حضور زنان بدون همراهی محارم در عمره ممانعت می‌کند، با این وجود آیا عمره دانش‌آموزی برای دختران و دانشجویان منتفی است؟
ما خواهان این هستیم که دانش‌آموزان و دانشجویان مانند قبل در سفرهای عمره مفرده شرکت کنند و حتی زمینه را برای حضور آنها در عتبات نیز فراهم خواهیم کرد، اما این مشکل باید از راه دیپلماتیک حل شود و در این باره به وزیر امور خارجه درخواست خود را ارائه کرده‌ایم. این آمادگی وجود دارد که در صورت تمکن مالی خانواده‌ها و اعطای سهمیه از سوی سازمان حج و زیارت بتوانیم یکی از محارم را به همراه دانش‌آموزان دختر به عمره بفرستیم.
آقای علی‌احمدی! دولت نهم به روزهای پایانی کار نزدیک می‌شود، ارزیابی شما از وزارت آموزش و پرورش در این دولت و دوران تصدی خود در این وزارتخانه چیست؟
مسائل و مشکلات آموزش و پرورش از یکصد سال گذشته انباشته شده و نارسایی‌های اساسی در این زمینه وجود دارد. بنده یک‌سال و نیم است در این وزارتخانه خدمت می‌کنم اما به عنوان فردی که حدود 30 سال در نظام تعلیم و تربیت کشور حضور داشته، اعلام می‌کنم که نظام تعلیم و تربیت نیاز به توجه جدی دارد و عزم ملی و اهتمام جدی برای تحول بنیادین در همه زمینه‌ها را می‌طلبد تا اصلاحاتی در آن رقم بخورد. خدا را شاکرم که در این مدت به همراه مدیران با کفایت در آموزش و پرورش خدمتگزار بودم و ارزیابی این دوره را به عهده خانواده‌ها، معلمان و مدیران همکار می‌گذارم تا قضاوت کنند که دهمین خدمتگزار آموزش و پرورش در مدت کوتاه یک‌سال و نیم چه مقدار موفق بوده است. از تلاش همه وزرای آموزش و پرورش که بنده دهمین آنها هستم نیز تقدیر و تشکر دارم و عرض می‌کنم آموزش و پرورش جایی است که شخصی باید تصدی آن را به عهده بگیرد که واقعاً عشق به نظام تعلیم و تربیت داشته و عاشق خدمت به فرهنگیان و دانش‌آموزان باشد تا موفق شود و مسؤولان قوای سه‌گانه نیز بايد با آموزش و پرورش همکاری کنند. ارسال نظر
پربیننده