
سعودیها با سرمایهگذاری روی پروژه خط لوله گاز ترکمنستان به شبهقاره هند از طریق افغانستان، نه فقط برای به چالش کشیدن جایگاه ایران در حوزه انرژی آسیا و خاورمیانه نقشه کشیده بلکه به دنبال نفوذ مخرب در کشورهای شرقی ایران هستند. در حالی که کار ساخت پروژه خط لوله گاز تاپی در داخل ترکمنستان آغاز شده، قرار است این خط با عبور از ولایتهای هرات، فراه، نیمروز، هلمند و قندهار افغانستان وارد پاکستان و سپس هندوستان شود. سال گذشته اشرف غنی، رئیسجمهور افغانستان در مراسمی با حضور نارندرا مودی، نخستوزیر هند و همتای پاکستانیاش، نواز شریف و همچنین امامعلی رحمان، رئیسجمهور ترکمنستان عزم 4 کشور را برای راهاندازی خط تاپی نشان دادند. اخیرا نیز سرور دانش، معاون رئیسجمهور افغانستان اعلام کرده کار ساخت این خط لوله تا 2 ماه آینده در ولایت هرات آغاز خواهد شد. طبق معاهدات طرفها این خط با ظرفیت نهایی انتقال سالانه ۳۳ میلیارد مترمکعب گاز از میدان گازی گلکنش- دومین میدان گازی بزرگ در جهان- در نزدیکی دریای خزر به سواحل اقیانوس هند باید در سال ۲۰۱۸ تکمیل شده و به بهرهبرداری برسد. «هشت صبح» مهمترین روزنامه فارسی زبان افغانستان 2 سال پیش زمانی که برای نخستینبار رهبران ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند برای آغاز این پروژه
۱۰ میلیارد دلاری در کنفرانس انرژی عشقآباد گرد هم آمدند، پروژه تاپی را از زبان مقامات عالی 4 کشور و حتی برخی مقامات انگلیسی فراتر از یک پروژه بزرگ اقتصادی دانسته بود. اما نهتنها افغانستان امنیت لازم برای میزبانی از خط لوله بینالمللی حساس و آسیبپذیری چون خط گاز تاپی را ندارد بلکه عود کردن مجدد اختلافات مرزی دولتهای پاکستان و هند و تغییرات سیاسی در اسلامآباد و دهلینو، 3 سال پس از عقد قرارداد اولیه پروژه تاپی توسط دولتهای مزبور قطعا ساخت و افتتاح کریدور گازی مزبور را تا سالها به تعویق خواهد انداخت به طوری که رویای گازی تاپی برای 4 کشور مسیر خط ممکن است همچنان رویایی دستنیافتنی باشد. مثلا نواز شریف، نخستوزیر وقت پاکستان که در جریان افتتاح این پروژه گفته بود، خط گازی تاپی، سبب بهوجود آمدن صلح و تشویق تجارت بین کشورهای منطقه خواهد شد، مجبور به استعفا از پست خود شد آن هم در حالی که تنشهای این کشور با هند بویژه بر سر مسأله کشمیر در حال عود کردن است. همچنین معاون رئیسجمهور وقت هند 2 سال پیش گفته بود تاپی در مقیاس و اندازهگیری اهمیتی بیشتر از یک پروژه اقتصادی دارد و نخستین گام برای وحدت کشورهای منطقه است. اما از آن زمان نهتنها «پراناب موکرجی»، رئیسجمهور معتدل و توانمند هند که به «آچار فرانسه» مشهور بود از عرصه کنار رفته بلکه با روی کار آمدن «رام نات کوویند»، رئیسجمهور مورد حمایت هندوهای در حال قدرتگیری به رهبری نخستوزیر نارندرا مودی، حتی وضعیت سیاسی داخلی این کشور نیز بر اثر فعال شدن تندروها بشدت در حال قطبی شدن است، چه رسد به اوضاع کشمیر و رابطه همیشه بحرانی هندوها با همسایه مسلمانشان پاکستان. جدای از هندوها، لولههای خط گازی تاپی در مسیر صعب کوهستانیشان از ترکمنستان به هند با موانع صعبتری چون تروریستهای نوخاسته داعش افغانستان، طالبان درگیر با اشغالگران غربی فلات پامیر، سلفیهای تندروی پاکستان و استقلالطلبان کشمیر مواجه است. با همه اینها رژیم سعودی به فرصت مشارکت در امیدواری کم رمق تاپی به عنوان بهانهای برای دخالت در اوضاع همسایگان شرقی ایران مینگرند. مقصد بابایف، معاون نخستوزیر ترکمنستان در نشست کابینه این کشور اعلام کرد رژیم عربستان بر اساس قرارداد سال 2016 مبلغ هنگفتی را برای سرمایهگذاری در پروژه تاپی اختصاص داده است. این پروژه که توسط کنسرسیومی از شرکتهای ترکی و جاپانی نظارت خواهد شد همچنین توسط بانک توسعه آسیایی، بانک اروپایی بازسازی و توسعه و دولت ژاپن حمایت مالی میشود. در این میان نقش یک کنسرسیوم پنهان انگلیسی- آمریکایی در پس پرده نیز مشخص است. اما سعودیها که با مشکل شدید کسر بودجه مواجه هستند مشخص نیست چگونه در هزینههای سنگین ساخت تقریبا 10 میلیارد دلار تاپی مشارکت میکنند، مگر آنکه تاپی برای حاکمان خام ریاض صرفا جنبهای امنیتی داشته باشد.