تا پیش از اکران «تهران انار ندارد» جز سینماروهای حرفه‌ای و پیگیران اخبار جشنواره‌ها، کمتر مخاطبی شاید شناختی از مسعود بخشی داشت، اما فروش فیلم نشان می‌دهد این عدم شناخت تأثیری در استقبال این گروه هم نداشته است، به‌عنوان نخستین سوال کمی از سابقه هنری‌تان بگویید.
من تا قبل از شاخت مستند بلند «تهران انار ندارد» 8 فیلم کوتاه کار کرده بودم، اما این فیلم نخستین تجربه کارگردانی بلند من بود که به صورت مستند ساخته شد. نخستين طرح اين مستند در سال 78 نوشته شد و دو سال هم تحقيق آن به‌طول انجاميد و در نهايت در سال 84 مراحل ساخت اين فيلم آغاز شد، البته يكسال قبل و بعد از فيلمبرداري، زمان ما صرف پيدا‌كردن آرشيو، كپي‌كردن، موسيقي و صداگذاري و ... شد.
چرا حوزه مستند را برای نخستین فیلم بلند انتخاب کردید؟
من دیدم دوستان بسیار زیادی هستند که نخستین کار بلندشان داستانی است، برای همین فکر کردم می‌توانم در زمینه فیلم مستند کار کنم تا تجربه متفاوتی داشته باشم. علاوه‌بر این معتقدم همین فیلم‌هایی که تا امروز در حوزه داستانی ساخته می‌شود و روی پرده می‌رود علاقه‌مندان این حوزه را کفایت می‌کند که در همین نمونه‌ها هم داستان‌های کلیشه‌ای و مورد توجه فیلمسازان قرار می‌گیرد. من خواستم روایتم واقعی‌تر باشد و از چیزی حرف بزنم که همه در دلشان از آن خبر دارند ولی کمتر آن را به زبان می‌آورند.
یعنی انتخاب گونه مستند، به این خاطر بوده که آن را برای کارگردانی کمی راحت‌تر از گونه داستانی ارزیابی کرده باشید؟ چون برخی معتقدند چون در مستند با واقعیات سروکار داریم و همه خودشان هستند راحت‌تر می‌توان فیلم را هدایت کرد.
نه، این فقط یک تصور است که درباره فیلم‌های مستند وجود دارد. اینکه ما فقط یک دوربین داریم، آن را دست می‌گیریم و فیلم خودبه‌خود ساخته می‌شود، اما کسانی که با این نگاه وارد عرصه فیلمسازی مستند می‌شوند، وقتی فیلم‌های‌شان به مرحله نمایش می‌رسند، می‌بینیم هیچ ارزشی ندارند. ما اصطلاحا به آنها می‌گوییم «صدا- تصویر» نه فیلم. من هنگامی که تصمیم به ساخت «تهران انار ندارد» گرفتم، نخستین هدفم این بود که یک فیلم بلند بسازم، مستند یا داستانی بودنش هم برایم فرقی نمی‌کرد مهم خوب ساختنش بود. به همین خاطر هم در عنوان‌بندی کار نوشتیم «فیلم مستند، عشقی، درام، کمدی و...».
مستندسازی در سینمای ایران بویژه از نظر اکران و گیشه رونق چندانی نداشت اما با اکران «تهران انار ندارد» ما شاهد احیای این‌گونه بودیم. فکر می‌کنید اکران این فیلم و چیزی که بسیاری بحق از آن تعبیر به احیای سینمای مستند کرده‌اند، تا چه حد در استمرار اکران آثار مستند تأثیرگذار خواهد بود؟
خب، قطعا به دیده شدن نوع دیگری از سینما از سوی مخاطبان کمک می‌کند؛ نوعی که تا به حال مهجور بوده و فقط به فرهنگسراها، جشنواره‌های تخصصی و... محدود بوده البته اين‌گونه هم نيست که خودم معتقد باشم با اكران فيلم من مشكلات این حوزه به کلی حل مي‌شود، چرا كه هستند آثار بسیار دیگری با قابليت‌هاي بسیار بالا که در آینده مي‌توانند در سينماها به اکران عمومی گذاشته شوند و اتفاقاً استقبال بیشتری را هم برانگیزند، فيلم‌هايي كه حتی درصورت بهره‌مندي از تبليغات مناسب و البته فرهنگسازي مي‌توانند مخاطبان ثابتی را برای این گونه سینمایی جذب کنند.
البته فکر می‌کنم در بحث اکران تعداد سالن‌ها پارامتر موثری باشد؛ چراکه می‌بینیم همین فیلم شما در ابتدا و به صرف مستند بودن، تنها در دو تک‌سئانس اکران داشت، اما استقبال مخاطبان موجبات اکران گسترده‌تر را فراهم آورد تا جایی که سینمایی مثل سپیده حتی به اکران تمام سئانس آن پرداخته است.
فکر می‌کنم مستند بودن در تعداد سالن اولیه موثر بوده اما به هر حال پیش از این هم اعلام کرده بودم که همین تعداد کم سالن هم برای دیده شدن یک فیلم غنیمت است؛ آن هم برای فیلمی که سال 80 تولیدش شروع و سرانجام سال 88 فرصت اکران پیدا کرد. من به همین مناسبت هم خدا را شکر می‌کنم، همين كه فيلم در همين سه سينما و در حد دوتاسه هفته هم نمايش خوب و سلامتي داشته باشد جاي شكر دارد، اما معتقدم قابليت سينمای مستند ایران به مراتب بالاتر از اين ميزان امکانات اکران است.
خب، برسیم به خود فیلم؛ ایده اولیه ساخت این مستند و اینکه آن را در قالب گزارشی از ناکامی خودتان در ساخت فیلمی با موضوع تهران تنظیم کردید، از کجا به ذهنتان رسید؟
من قبلا می‌خواستم فیلمی درباره چند تا از میدان‌های شهر تهران بسازم. بعد هرچه پیش می‌رفتم می‌دیدیم اگر بخواهم به هر کدام از این میادین بپردازم، باید مسائلی را هم پیرامون این میدان‌ها لازم است، بگویم به فیلم اضافه شود؛ مسائلی که بخشی هم برآمده از تاریخ ایران است. این بود که دیدم پرداخت اینها در کنار هم می‌شود داستان یک شهر، یک فرهنگ و به طور کلی داستان یک ملت که می‌توان آن را به زبان امروزی روایت کرد.
زبان و ادبیات فیلم‌های مستند غالباً جدی است؛ زيرا به نوعی می‌خواهند حقیقت‌ها را مطرح کنند، اما شما برای بیان‌تان از زبان طنز استفاده کردید. این انتخاب چه دلیلی داشت و فکر نمی‌کنید تأثیرگذاری آن را تحت‌الشعاع قرار دهد؟
درباره انتخاب زبان طنز که فکر می‌کنم با توجه به جنس مسائلی که در این فیلم بیان می‌شود، زبانی غیر از این زبان نمی‌توانستم انتخاب کنم، حتی به همین شکل هم الان خیلی‌ها وقتی فیلم را می‌بینند ترش می‌کنند! واقعیتش این است که به جز این لحن و زبان هیچ حالتی را برایش متصور نبودم در عین اینکه معتقدم این در تأثیرگذاری فیلم هم اثر مثبت دارد، مانند فيلم‌هاي تجاري دهه 40 سینمای خودمان که به هرحال در زمينه نوع نگاه به مخاطب تاثيراتي در ذهن من بر جاي گذاشته‌اند. اثري مانند «حاجي آقا آكتور سينما» یکی از نمونه‌هايي است كه هنوز هم معتقدم قابل مطالعه و مثال‌زدن است و نشان مي‌دهد كه سينماي ايران در ابتداي راه خود چگونه توانسته با بهره‌گيري از طنز با مردم ارتباط برقرار كند و شايد مقايسه وضعيت طنز و بهره‌گيري از آن در آن سال‌ها و امروز خالي از لطف نباشد.
چرا اینقدر فیلم دیر اکران شد؟
نمی‌دانم اما همین که اکران شد باید راضی باشم.
بالاخره فکر نمی‌کنید این تأخیر در اکران موجب سوخت شدن موضوع فیلم شده باشد، بی‌تردید تهران امروز با تهران سال 80 چندان قابل قیاس نیست. اتفاقاً در فیلم هم بر این موضوع تأکید می‌شود که در برخی زمینه‌ها تغییرات تهران روزانه است.
البته بی‌تأثیر هم نیست، اما نکته‌ای که هست اینکه در اين فيلم نه‌تنها شهر تهران، بلكه گذشته ما از ديروز تا به امروز مورد انتقاد قرار مي‌گيرد و اين مساله‌اي است كه طي اين سال‌ها كمتر شاهد آن بوده‌ايم و اینکه امروز می‌بینیم مردم هم از فیلم استقبال کرده‌اند نشان‌دهنده این است مردم با آن ارتباط برقرار کرده‌اند و از آن راضی هستند.
یکی از امتیازات فیلم این است که در آن از فیلم‌های آرشیوی جذابی که پیش از این کمتر نشان داده شده بود بهره برده‌اید، چطور به این آرشیو دست پیدا کردید؟
اتفاقاً یکی از مسائلی که موجب شد فیلم دیر اکران شود بحث مجوز همین فیلم‌های آرشیوی بود، اما این را بگویم که نشان دادن این فیلم‌ها امتیازی برای فیلم من نیست، امتیاز یک فیلم مستند به استفاده درست از این‌طور فیلم‌هاست.
در بخش‌هایی از فیلم شاهد صحنه بریده شدن نگاتیو هستیم که پس از‌آن هم موضوع بحث تغییر می‌کند. آیا این نمادی از وجود پاره‌ای ممیزی‌ها برای بیان برخی معضلات شهری است؟
این برداشت شماست که البته درست هم می‌تواند باشد!
یعنی اصلاً فیلم « تهران انار ندارد» با مشکل ممیزی از سوی هیچ ارگانی مواجه نشد؟
قطعا نمی‌توان در هیچ جای دنیا فیلمی سراغ داشت که به ممیزی نخورده باشد. حالا برخی از این فیلم‌ها در ممیزی معطل می‌شود و برخی زودتر بیرون می‌آید. فیلم ما هم تقریباً جزو گروه دوم است که با مشکلات کمی به مرحله نهایی رسید.
امتیاز دیگر فیلم همکاری با عوامل حرفه‌ای است. با توجه به اینکه این نخستین فیلم بلندتان بود، چگونه این تیم را دور هم جمع کردید؟
بایرام فضلی، قاسمی و چند نفر دیگر که از دوستان من هستند و پیش‌تر با هم همکار بوده‌ایم و فکر می‌کنم حضور آنها در این فیلم با توجه به اینکه خیلی از آنها خودشان هم فیلمساز هستند، یک نقطه قوت برای فیلم من بود. یقین دارم بدون حضور این عزیزان ساخت این فیلم خیلی دشوار بود.
امروز که این استقبال گسترده را از اکران فیلم شاهدیم، از کلیت کارتان راضی هستید؟
من صدهزار بار خدا را شکر می‌کنم، حتی اگر این فیلم اکران هم نمی‌شد همین که ساخته شده خودش یک معجزه است، البته ایران کشور معجزه‌هاست و هر روز در گوشه‌ای یک معجزه رخ می‌دهد؛ این هم سهم ما.
این فیلم تا به حال در چند فستیوال بین‌المللی هم حضور داشته، از برآیند این حضورها راضی بوده‌اید؟
خوشبختانه تا امروز این فیلم در بیشتر از 30 فستیوال حضور داشته که مهم‌ترین آنها جشنواره‌های فیلم‌های مستند بوده که همه هم برایشان جالب بود که این فیلم مستند اینقدر روایتش آمیخته با فرهنگ و طنز است. «تهران انار ندارد» نخستین فیلم مستند ایرانی است که برای اسکار معرفی می‌شود، البته از طرف پخش‌کننده آمریکایی. اين فيلم با وجودي‌كه سه‌سال از زمان ساخته‌شدنش مي‌گذرد، هنوز هم نمايش دارد و در نمايش‌هاي محدودش در بخش‌های بين‌المللي بيش از يك فيلم داستاني توفيق داشته. اين مساله گوياي آن است كه قابليت‌هاي فيلم خارج از مرز‌هاي ايران هم مد‌نظر قرار گرفته شده است. حال اينكه مديران و كساني كه سينماي ما را مديريت و هدايت مي‌كنند و برنامه‌ريزي آن را به دست دارند، چقدر به اين فيلم و فيلم‌هاي ديگر سينمايي، كوتاه و مستند توجه دارند بحث ديگري است.
آقای بخشی! ادامه روند کارگردانی‌تان به چه صورت است؟
من فیلمی مستند (تهران انار ندارد) ساختم، خیلی‌ها گفتند داستانی است، حالا می‌خواهم یک فیلم داستانی بسازم که مطمئنم خیلی‌ها می‌گویند مستند است! برای من نوعی از سینما که دوست دارم در آن بمانم و ادامه دهم، سینمایی است که در آن همه چیز واقعی و براساس واقعیت است، تمام آن چیزی که از سینمای ایران افتخارآفرین شده پرداخت به واقعیت‌هاست
نه خیال‌پردازی‌ها.
این فیلم داستانی که اشاره کردید، الان در چه مرحله‌ای است؟
در مرحله تفکر(می‌خندد)! فیلمی است که فعلاً درباره‌اش مشغول تحقیق هستیم و فکر می‌کنم یک همچنین زمانی هم لازم است تا سناریواش را بنویسم.
خیلی عجیب است در ایران همه چیز براساس سرعت است و حتی کارگردانان خیلی زود فیلم می‌سازند، اما شما برای کارهایتان یک پروسه طولانی‌مدت را در نظر می‌گیرید، چرا؟
درباره دوستانی که در سال می‌توانند چند فیلم بلند بسازند، چند فیلم مستند تهیه کنند و هفت، هشت تا فیلم کوتاه هم کارگردانی، فکر می‌کنم خداوند نبوغی به آنها داده که من ندارم. درباره سرعت اتفاقات در ایران هم باید بگویم که این چیزی که شما می‌گویید، درست است اما این لایه‌ای سطحی و ظاهری از واقعیت ایرانی‌هاست که خیلی زود تغییر می‌کند، اما لایه‌ای دیگر هم وجود دارد که بسیار عمیق و فرهنگ ما ناشی از آن است. شنیدن از این لایه برای مردم خیلی جذاب است و من می‌خواهم آن را نمایش بدهم.
یعنی شما کارگردانی هستید که واقعیات را نشان می‌دهید و با تعمق بسیار کار می‌کنید؟
امیدوارم که بتوانم این کار را بکنم.
ما هم برای شما آرزوی موفقیت می‌کنیم.
من هم از شما ممنونم. گفت‌وگو با مسعود بخشی، کارگردان مستند «تهران انار ندارد»
ایران کشور معجزه‌هاست
تا پیش از اکران «تهران انار ندارد» جز سینماروهای حرفه‌ای و پیگیران اخبار جشنواره‌ها، کمتر مخاطبی شاید شناختی از مسعود بخشی داشت، اما فروش فیلم نشان می‌دهد این عدم شناخت تأثیری در استقبال این گروه هم نداشته است، به‌عنوان نخستین سوال کمی از سابقه هنری‌تان بگویید.
من تا قبل از شاخت مستند بلند «تهران انار ندارد» 8 فیلم کوتاه کار کرده بودم، اما این فیلم نخستین تجربه کارگردانی بلند من بود که به صورت مستند ساخته شد. نخستين طرح اين مستند در سال 78 نوشته شد و دو سال هم تحقيق آن به‌طول انجاميد و در نهايت در سال 84 مراحل ساخت اين فيلم آغاز شد، البته يكسال قبل و بعد از فيلمبرداري، زمان ما صرف پيدا‌كردن آرشيو، كپي‌كردن، موسيقي و صداگذاري و ... شد.
چرا حوزه مستند را برای نخستین فیلم بلند انتخاب کردید؟
من دیدم دوستان بسیار زیادی هستند که نخستین کار بلندشان داستانی است، برای همین فکر کردم می‌توانم در زمینه فیلم مستند کار کنم تا تجربه متفاوتی داشته باشم. علاوه‌بر این معتقدم همین فیلم‌هایی که تا امروز در حوزه داستانی ساخته می‌شود و روی پرده می‌رود علاقه‌مندان این حوزه را کفایت می‌کند که در همین نمونه‌ها هم داستان‌های کلیشه‌ای و مورد توجه فیلمسازان قرار می‌گیرد. من خواستم روایتم واقعی‌تر باشد و از چیزی حرف بزنم که همه در دلشان از آن خبر دارند ولی کمتر آن را به زبان می‌آورند.
یعنی انتخاب گونه مستند، به این خاطر بوده که آن را برای کارگردانی کمی راحت‌تر از گونه داستانی ارزیابی کرده باشید؟ چون برخی معتقدند چون در مستند با واقعیات سروکار داریم و همه خودشان هستند راحت‌تر می‌توان فیلم را هدایت کرد.
نه، این فقط یک تصور است که درباره فیلم‌های مستند وجود دارد. اینکه ما فقط یک دوربین داریم، آن را دست می‌گیریم و فیلم خودبه‌خود ساخته می‌شود، اما کسانی که با این نگاه وارد عرصه فیلمسازی مستند می‌شوند، وقتی فیلم‌های‌شان به مرحله نمایش می‌رسند، می‌بینیم هیچ ارزشی ندارند. ما اصطلاحا به آنها می‌گوییم «صدا- تصویر» نه فیلم. من هنگامی که تصمیم به ساخت «تهران انار ندارد» گرفتم، نخستین هدفم این بود که یک فیلم بلند بسازم، مستند یا داستانی بودنش هم برایم فرقی نمی‌کرد مهم خوب ساختنش بود. به همین خاطر هم در عنوان‌بندی کار نوشتیم «فیلم مستند، عشقی، درام، کمدی و...».
مستندسازی در سینمای ایران بویژه از نظر اکران و گیشه رونق چندانی نداشت اما با اکران «تهران انار ندارد» ما شاهد احیای این‌گونه بودیم. فکر می‌کنید اکران این فیلم و چیزی که بسیاری بحق از آن تعبیر به احیای سینمای مستند کرده‌اند، تا چه حد در استمرار اکران آثار مستند تأثیرگذار خواهد بود؟
خب، قطعا به دیده شدن نوع دیگری از سینما از سوی مخاطبان کمک می‌کند؛ نوعی که تا به حال مهجور بوده و فقط به فرهنگسراها، جشنواره‌های تخصصی و... محدود بوده البته اين‌گونه هم نيست که خودم معتقد باشم با اكران فيلم من مشكلات این حوزه به کلی حل مي‌شود، چرا كه هستند آثار بسیار دیگری با قابليت‌هاي بسیار بالا که در آینده مي‌توانند در سينماها به اکران عمومی گذاشته شوند و اتفاقاً استقبال بیشتری را هم برانگیزند، فيلم‌هايي كه حتی درصورت بهره‌مندي از تبليغات مناسب و البته فرهنگسازي مي‌توانند مخاطبان ثابتی را برای این گونه سینمایی جذب کنند.
البته فکر می‌کنم در بحث اکران تعداد سالن‌ها پارامتر موثری باشد؛ چراکه می‌بینیم همین فیلم شما در ابتدا و به صرف مستند بودن، تنها در دو تک‌سئانس اکران داشت، اما استقبال مخاطبان موجبات اکران گسترده‌تر را فراهم آورد تا جایی که سینمایی مثل سپیده حتی به اکران تمام سئانس آن پرداخته است.
فکر می‌کنم مستند بودن در تعداد سالن اولیه موثر بوده اما به هر حال پیش از این هم اعلام کرده بودم که همین تعداد کم سالن هم برای دیده شدن یک فیلم غنیمت است؛ آن هم برای فیلمی که سال 80 تولیدش شروع و سرانجام سال 88 فرصت اکران پیدا کرد. من به همین مناسبت هم خدا را شکر می‌کنم، همين كه فيلم در همين سه سينما و در حد دوتاسه هفته هم نمايش خوب و سلامتي داشته باشد جاي شكر دارد، اما معتقدم قابليت سينمای مستند ایران به مراتب بالاتر از اين ميزان امکانات اکران است.
خب، برسیم به خود فیلم؛ ایده اولیه ساخت این مستند و اینکه آن را در قالب گزارشی از ناکامی خودتان در ساخت فیلمی با موضوع تهران تنظیم کردید، از کجا به ذهنتان رسید؟
من قبلا می‌خواستم فیلمی درباره چند تا از میدان‌های شهر تهران بسازم. بعد هرچه پیش می‌رفتم می‌دیدیم اگر بخواهم به هر کدام از این میادین بپردازم، باید مسائلی را هم پیرامون این میدان‌ها لازم است، بگویم به فیلم اضافه شود؛ مسائلی که بخشی هم برآمده از تاریخ ایران است. این بود که دیدم پرداخت اینها در کنار هم می‌شود داستان یک شهر، یک فرهنگ و به طور کلی داستان یک ملت که می‌توان آن را به زبان امروزی روایت کرد.
زبان و ادبیات فیلم‌های مستند غالباً جدی است؛ زيرا به نوعی می‌خواهند حقیقت‌ها را مطرح کنند، اما شما برای بیان‌تان از زبان طنز استفاده کردید. این انتخاب چه دلیلی داشت و فکر نمی‌کنید تأثیرگذاری آن را تحت‌الشعاع قرار دهد؟
درباره انتخاب زبان طنز که فکر می‌کنم با توجه به جنس مسائلی که در این فیلم بیان می‌شود، زبانی غیر از این زبان نمی‌توانستم انتخاب کنم، حتی به همین شکل هم الان خیلی‌ها وقتی فیلم را می‌بینند ترش می‌کنند! واقعیتش این است که به جز این لحن و زبان هیچ حالتی را برایش متصور نبودم در عین اینکه معتقدم این در تأثیرگذاری فیلم هم اثر مثبت دارد، مانند فيلم‌هاي تجاري دهه 40 سینمای خودمان که به هرحال در زمينه نوع نگاه به مخاطب تاثيراتي در ذهن من بر جاي گذاشته‌اند. اثري مانند «حاجي آقا آكتور سينما» یکی از نمونه‌هايي است كه هنوز هم معتقدم قابل مطالعه و مثال‌زدن است و نشان مي‌دهد كه سينماي ايران در ابتداي راه خود چگونه توانسته با بهره‌گيري از طنز با مردم ارتباط برقرار كند و شايد مقايسه وضعيت طنز و بهره‌گيري از آن در آن سال‌ها و امروز خالي از لطف نباشد.
چرا اینقدر فیلم دیر اکران شد؟
نمی‌دانم اما همین که اکران شد باید راضی باشم.
بالاخره فکر نمی‌کنید این تأخیر در اکران موجب سوخت شدن موضوع فیلم شده باشد، بی‌تردید تهران امروز با تهران سال 80 چندان قابل قیاس نیست. اتفاقاً در فیلم هم بر این موضوع تأکید می‌شود که در برخی زمینه‌ها تغییرات تهران روزانه است.
البته بی‌تأثیر هم نیست، اما نکته‌ای که هست اینکه در اين فيلم نه‌تنها شهر تهران، بلكه گذشته ما از ديروز تا به امروز مورد انتقاد قرار مي‌گيرد و اين مساله‌اي است كه طي اين سال‌ها كمتر شاهد آن بوده‌ايم و اینکه امروز می‌بینیم مردم هم از فیلم استقبال کرده‌اند نشان‌دهنده این است مردم با آن ارتباط برقرار کرده‌اند و از آن راضی هستند.
یکی از امتیازات فیلم این است که در آن از فیلم‌های آرشیوی جذابی که پیش از این کمتر نشان داده شده بود بهره برده‌اید، چطور به این آرشیو دست پیدا کردید؟
اتفاقاً یکی از مسائلی که موجب شد فیلم دیر اکران شود بحث مجوز همین فیلم‌های آرشیوی بود، اما این را بگویم که نشان دادن این فیلم‌ها امتیازی برای فیلم من نیست، امتیاز یک فیلم مستند به استفاده درست از این‌طور فیلم‌هاست.
در بخش‌هایی از فیلم شاهد صحنه بریده شدن نگاتیو هستیم که پس از‌آن هم موضوع بحث تغییر می‌کند. آیا این نمادی از وجود پاره‌ای ممیزی‌ها برای بیان برخی معضلات شهری است؟
این برداشت شماست که البته درست هم می‌تواند باشد!
یعنی اصلاً فیلم « تهران انار ندارد» با مشکل ممیزی از سوی هیچ ارگانی مواجه نشد؟
قطعا نمی‌توان در هیچ جای دنیا فیلمی سراغ داشت که به ممیزی نخورده باشد. حالا برخی از این فیلم‌ها در ممیزی معطل می‌شود و برخی زودتر بیرون می‌آید. فیلم ما هم تقریباً جزو گروه دوم است که با مشکلات کمی به مرحله نهایی رسید.
امتیاز دیگر فیلم همکاری با عوامل حرفه‌ای است. با توجه به اینکه این نخستین فیلم بلندتان بود، چگونه این تیم را دور هم جمع کردید؟
بایرام فضلی، قاسمی و چند نفر دیگر که از دوستان من هستند و پیش‌تر با هم همکار بوده‌ایم و فکر می‌کنم حضور آنها در این فیلم با توجه به اینکه خیلی از آنها خودشان هم فیلمساز هستند، یک نقطه قوت برای فیلم من بود. یقین دارم بدون حضور این عزیزان ساخت این فیلم خیلی دشوار بود.
امروز که این استقبال گسترده را از اکران فیلم شاهدیم، از کلیت کارتان راضی هستید؟
من صدهزار بار خدا را شکر می‌کنم، حتی اگر این فیلم اکران هم نمی‌شد همین که ساخته شده خودش یک معجزه است، البته ایران کشور معجزه‌هاست و هر روز در گوشه‌ای یک معجزه رخ می‌دهد؛ این هم سهم ما.
این فیلم تا به حال در چند فستیوال بین‌المللی هم حضور داشته، از برآیند این حضورها راضی بوده‌اید؟
خوشبختانه تا امروز این فیلم در بیشتر از 30 فستیوال حضور داشته که مهم‌ترین آنها جشنواره‌های فیلم‌های مستند بوده که همه هم برایشان جالب بود که این فیلم مستند اینقدر روایتش آمیخته با فرهنگ و طنز است. «تهران انار ندارد» نخستین فیلم مستند ایرانی است که برای اسکار معرفی می‌شود، البته از طرف پخش‌کننده آمریکایی. اين فيلم با وجودي‌كه سه‌سال از زمان ساخته‌شدنش مي‌گذرد، هنوز هم نمايش دارد و در نمايش‌هاي محدودش در بخش‌های بين‌المللي بيش از يك فيلم داستاني توفيق داشته. اين مساله گوياي آن است كه قابليت‌هاي فيلم خارج از مرز‌هاي ايران هم مد‌نظر قرار گرفته شده است. حال اينكه مديران و كساني كه سينماي ما را مديريت و هدايت مي‌كنند و برنامه‌ريزي آن را به دست دارند، چقدر به اين فيلم و فيلم‌هاي ديگر سينمايي، كوتاه و مستند توجه دارند بحث ديگري است.
آقای بخشی! ادامه روند کارگردانی‌تان به چه صورت است؟
من فیلمی مستند (تهران انار ندارد) ساختم، خیلی‌ها گفتند داستانی است، حالا می‌خواهم یک فیلم داستانی بسازم که مطمئنم خیلی‌ها می‌گویند مستند است! برای من نوعی از سینما که دوست دارم در آن بمانم و ادامه دهم، سینمایی است که در آن همه چیز واقعی و براساس واقعیت است، تمام آن چیزی که از سینمای ایران افتخارآفرین شده پرداخت به واقعیت‌هاست
نه خیال‌پردازی‌ها.
این فیلم داستانی که اشاره کردید، الان در چه مرحله‌ای است؟
در مرحله تفکر(می‌خندد)! فیلمی است که فعلاً درباره‌اش مشغول تحقیق هستیم و فکر می‌کنم یک همچنین زمانی هم لازم است تا سناریواش را بنویسم.
خیلی عجیب است در ایران همه چیز براساس سرعت است و حتی کارگردانان خیلی زود فیلم می‌سازند، اما شما برای کارهایتان یک پروسه طولانی‌مدت را در نظر می‌گیرید، چرا؟
درباره دوستانی که در سال می‌توانند چند فیلم بلند بسازند، چند فیلم مستند تهیه کنند و هفت، هشت تا فیلم کوتاه هم کارگردانی، فکر می‌کنم خداوند نبوغی به آنها داده که من ندارم. درباره سرعت اتفاقات در ایران هم باید بگویم که این چیزی که شما می‌گویید، درست است اما این لایه‌ای سطحی و ظاهری از واقعیت ایرانی‌هاست که خیلی زود تغییر می‌کند، اما لایه‌ای دیگر هم وجود دارد که بسیار عمیق و فرهنگ ما ناشی از آن است. شنیدن از این لایه برای مردم خیلی جذاب است و من می‌خواهم آن را نمایش بدهم.
یعنی شما کارگردانی هستید که واقعیات را نشان می‌دهید و با تعمق بسیار کار می‌کنید؟
امیدوارم که بتوانم این کار را بکنم.
ما هم برای شما آرزوی موفقیت می‌کنیم.
من هم از شما ممنونم. ارسال نظر
پربیننده