دوره نخست و دوم شورایاریها را باید دوره کسب تجربه و آزمون و خطا دانست اما در این دورهها هم اتفاقات خوبی در شهر افتاد که در آنها شورایاران شریک بودند. جذب مشارکتهای مردمی در اداره شهر که آرزوی دیرینه مدیریت شهری بود تا حدی تحقق یافت و خانواده بزرگ شورایی کشور کامل شد، اما پس از پایان دوره دوم درست هنگامی که شورایاریها پلههای کسب تجربه را بالا میرفتند، از برگزاری انتخابات دوره سوم خبری نشد. پیگیری شورایاریها و انتقاد رسانهها کار را به جایی رساند که پس از ماهها انتظار تهرانی ها، مقدمات برگزاری انتخابات سومین دوره شورایاریها فراهم شود.
البته چالشهای پیش روی شورایاران به همین دوره ختم نشد. دو سال پیش در همین روزها رسول خادم که ریاست ستاد مرکزی شورایاریهای محلات تهران را برعهده داشت، گفت: «مردم حذف شورایاریهای مـحلــهها تـوسـط مجلـس هفتـم را نمیبخشند».
این عضو شورای شهر تهران با حضور در باشگاه خبرنگاران از احتمال خطر حذف شورایاریها برای همیشه توسط مجلس شورای اسلامی خبر داد.
وی این مساله را مهمترین چالش شورایاریها در حال حاضر عنوان کرد و در توضیح بیشتر افزود: «مجلس شورای اسلامی در زمان بررسی اصلاح قانون شوراها، بند 7 ماده 71 قـانـون شـوراها را که مربوط به تشکیل شورایاریها بود، با این توجیه که کار شوراها نباید اجرایی باشد، حذف کرد».
وی ایجاد شورایاریها از سوی شوراهای اسلامی را مانند تشکیل شوراهای اسلامی تـوسـط مجلس عنوان کرد و گفت: «بنابراین مجلس هم برای تشکیل شورای اسلامی در سراسر کشور کار اجرایی میکند».
خادم در این بین به نکتهای هم اشاره کرد و از مجلس خواست با توجه به اینکه لایحه اصلاح قانون شوراها از طرف شورای نگهبان به خاطر برخی موارد به مجلس ارجاع شده، در نگاه مجدد به این قانون به شورایاریها بهطور ویژه توجه شود.
وی در عین حال این اقدام مجلس را مغایر با قانون اساسی عنوان کرد و ادامه داد: «در قانون اساسی تشکیل شوراهای محلات پـیـشبینـی شده که شکلگیری شورایاریها میتوانست زمینههای ایجاد شورای محله را فراهم کند». وی حذف شورایاریها را آخرین حلقه در تحقق مشارکتهای اجتماعی دانست و گفت: «تنها مشارکتهای اجتماعی نمادین در عرصه انتخابات باقی مانده است». به گفته خادم، با این اقدام عملا در بحث مشارکتهای اجتماعی عقبگرد داشتیم. وی افزود: «حذف نهایی شورایاری بهطور قطع با وجود این نهاد در کشور، تبعات منفی روانی و اجتماعی را به دنبال
خواهد داشت».
از سوی دیگر مهدی چمران اعلام کرد: «حذف انجمنهای محلی یا شورایاریها از قانون شوراها، حتی اگر به مجمع تشخیص مصلحت نظام هم ارائه شود، به صلاح نیست».
رئیس شورای شهر تهران سال 86 با اشاره به اینکه اصلاح قانون شوراها آنگونه که مدنظر شوراها بود صورت نگرفته است، افزود: «شورای نگهبان ایراداتی را بر این لایحه وارد و به مجلس شورای اسلامی ارائه کرده تا مجددا مورد بررسی قرار گیرد».
وی گفت: «شورای نگهبان به انتخاب دهیاران و تشکیل انجمنهای محلی و شورایاریها توسط شوراها ایراد گرفته و کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی نیز این دو اختیار شوراها را حذف کرده است، این در حالی است که معتقدیم باید مجلس با اصلاحاتی مانع از سلب این اختیارات از شوراها شود. رئیس شورای شهر تهران گفت: شورای نگهبان توجهی به مسائل حاشیهای ندارد، بلکه طبق قانون اعلام کرده شورای شهر نباید کار اجرایی کند، اما شورا معتقد است تشکیل انجمنهای محلی و شورایاریها و انتخاب دهیاران کار اجرایی نیست». وی افزود: «خواهش ما از نمایندگان مردم در مجلس این است که با اصلاحاتی مانع از حذف اختیارات از شوراها شوند و آن را تصویب نکنند. چمران اظهار داشت: «شورایارها بازوی اصلی شوراها هستند و اگر آنها به اسم شورایاری یا شورای محلات هم نباشند، بالاخره شورا به عنوان نمایندگان خود با آنها همکاری میکند و تنها برگزاری انتخابات شورایاریها مورد ایراد واقع میشود که برای آن هم فکری خواهیم کرد.» وی افزود: «بهطور قطع شورای محلات و شورایاریها از بین نخواهند رفت و شورای شهر با ریشسفیدان، معتمدان و افرادی که قصد کمک به شورای شهر را دارند، همکاری خواهد کرد».
سرانجام اعتراض به انتخابات
سرانجام سال گذشته پس از کش و قوسهای زیاد میان شورای شهر تهران و وزارت کشور انتخابات برگزار شد. اختلافات میان شورا و دولت به حدی بود که احمد مسجدجامعی در کسوت رئیس ستاد مرکزی شورایاریهای محلات تهران در مصاحبههای خود هرگز از کلمه «انتخابات» استفاده نکرد و همه تلاش خود را به کار گرفت تا با جایگزین کردن کلماتی مانند «شکلگیری» و «تشکیل» حساسیت وزارت کشور را برنینگیزد. مسجدجامعی در تمام مراحل سعی داشت طوری عمل کند تا این اتفاق به نام او تمام نشود چون احساس میکرد تنها در این صورت میتوان انتخابات را برگزار کرد. به همین دلیل در بیشتر مواقع اطلاعرسانی در این حوزه را به رئیس و نایبرئیس شورا سپرد.
پس از برگزاری انتخابات موجی از اعتراضها از سوی بسیاری از نامزدها شکل گرفت که در نهایت منجر به ابطال انتخابات در چهار محله شد.
سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران پس از خبرهای غیررسمی در اینباره از ابطال انتخابات شورایاریها در چهار محله تهران خبر داد: «در ابتدای جلسه رئیس ستاد شورایاریهای تهران از انتخابات شورایاریها در 374 محله تهران گزارش داد. این انتخابات که در دو روز برگزار شد با 300 مورد شکایت مواجه شد و حجم شکایتها در برخی محلهها به حدی بود که چارهای جز برگزاری انتخابات مجدد نیست».
به گفته خسرو دانشجو، این تصمیم به فرمانداری ارسال شد و طبق برنامه قرار است شورایاران دوره سوم در نیمه دوم آبانماه فعالیت خود را با تشکیل جلسهای در شورای شهر آغاز کنند. دانشجو به محلههایی که انتخابات آنها ابطال شده اشارهای نکرد. سخنگوی شورا پس از اینکه از شکایتهای گسترده در این دوره صحبت کرد، این اتفاق ناخوشایند را با حرفهای خوشایندی درباره شورایاریها به پایان برد: «تعداد شرکتکنندگان و نامزدها نسبت به دورههای قبل رشد چشمگیری داشت و در میان نامزدها مسؤول اجرایی و حتی خبرنگار هم به چشم میخوردند که این اتفاق نشان از رویه رو به جلوی شورایاریها دارد». دبیر ستاد مرکزی تشکیل شورایاریها پس از اظهارات دانشجو در 29 آبانماه سال گذشته گفت: «انتخابات شورایاریهای پنج محله در تهران تا پایان امسال برگزار میشود».
چندی بعد محمدرضا طالبینژاد، دبیر ستاد انتخابات شورایاریها در حاشیه همایش شورایاریهای منطقه ۲۰ شهرداری، محلههایی که انتخابات در آنها ابطال شده را محله جوانمرد قصاب در منطقه ۲۰، محله اکباتان در منطقه ۵، محلههای دولتخواه و نعمتآباد در منطقه ۱۹و محله سنگلج در منطقه ۱۲برشمرد.
او اعلام کرد: «انتخابات شورایاریها، محلی است که در ۲۲ شهریورماه دوره سوم آن در بیش از ۲۷۰ محله تهران برگزار شد ولی انتخابات این پنج محله به دلیل اعتراضات مردمی و تخلف در هنگام رایگیری باطل شد».
نادیده گرفتن ستاد هماهنگی شورایاریها
اعتراضها تنها به این موضوع ختم نشد بلکه شورای شهر در بودجه سال جاری بودجه دو میلیارد تومانی را برای برگزاری انتخابات شورایاریها در نظر گرفته بود، با این حال هنوز پس از گذشت هفت ماه از برگزاری این انتخابات و مشخص شدن نتایج آن بسیاری از افرادی که در ستادهای انتخاباتی فعالیت داشتند، حقوق خود را دریافت نکردهاند.
این موضوع تنها محدود به مجریان انتخابات نیست چرا که برخی شرکتهایی که در زمینه چاپ تراکت و تبلیغات انتخابات نیز مشارکت داشتند برای دریافت پول خود دچار مشکل شدند.
به نظر میرسد مشکل اصلی جای دیگری است و آن چیزی است که محمدعلی نجفی در یادداشتی که به مناسب برگزاری انتخابات شورایاریها نوشته بود، آورده است: «مدیریت اجرایی شورا حمایت چندانی از آقاي مسجد جامعي نکرد تا جایی که ایشان به عنوان درددل میگفتند حتی یک ریال برای تامین هزینههای این انتخابات در اختیار وی قرار نگرفته است».
شورای شهر تهران هیچگاه هزینههای برگزاری انتخابات را در اختیار ستاد هماهنگی شورایاریها که مسؤول اصلی برگزاری انتخابات بود، قرار نداد که شاید باز هم دلیل آن را بتوان از یادداشت نجفی استخراج کرد: «به نظر میرسد خیلیها امید و انتظار داشتند که این کارها برگزاری انتخابات شورایاریها، صورت نگیرد ولی به لطف خدا خواست آنها محقق نشد».
تکاپوی بیسرانجام
پس از این اتفاق نامزدهای شورایاری برای رقابت دوباره دورخیز کردند اما این تکاپوی آنها هرگز به سرانجام نرسید. ماه پایانی سال گذشته از ستاد شورایاری با نامزدها تماس گرفته و اعلام شد انتخابات هفته آینده برگزار میشود. بار دیگر نامزدها برای تکمیل فرم ثبتنام و ارائه مدارک وارد عمل شدند اما پس از آغاز تبلیغات به آنها اعلام شد انتخابات یک هفته به تاخیر افتاده است. بار دیگر پوسترها و بنرها بر در و دیوارهای محلات نصب شد و ائتلافها شکل گرفت اما انتخابات برگزار نشد! از ستاد برگزاری انتخابات با تمام نامزدها تماس گرفته و اعلام شد دولت از برگزاری انتخابات جلوگیری شده است.
اگر اینطور است نقش شورا در پیگیری این موضوع چندان به چشم نمیآید و این شبهه ایجاد میشود که هرگاه خطری برای محدود شدن اختیارات شوراها ایجاد شود، این نهاد برای پیشگیری از آن بشدت موضعگیری کرده و به رایزنی میپردازد اما برای خطرات شکل گرفته پیرامون شورایاریها کمتر تکاپو از خود نشان میدهد. بدونشک در این بین نقش چمران به دلیل ارتباط حسنهای که با دولت دارد، میتواند راهگشا باشد و مدیریت شهری پایتخت را از عقبگردی بزرگ در جذب مشارکتهای مردمی نجات دهد. حركتی که با برگزار نشدن انتخابات میاندورهای شکل می گیرد
آغازي بر حذف شورایاریها
دوره نخست و دوم شورایاریها را باید دوره کسب تجربه و آزمون و خطا دانست اما در این دورهها هم اتفاقات خوبی در شهر افتاد که در آنها شورایاران شریک بودند. جذب مشارکتهای مردمی در اداره شهر که آرزوی دیرینه مدیریت شهری بود تا حدی تحقق یافت و خانواده بزرگ شورایی کشور کامل شد، اما پس از پایان دوره دوم درست هنگامی که شورایاریها پلههای کسب تجربه را بالا میرفتند، از برگزاری انتخابات دوره سوم خبری نشد. پیگیری شورایاریها و انتقاد رسانهها کار را به جایی رساند که پس از ماهها انتظار تهرانی ها، مقدمات برگزاری انتخابات سومین دوره شورایاریها فراهم شود.
البته چالشهای پیش روی شورایاران به همین دوره ختم نشد. دو سال پیش در همین روزها رسول خادم که ریاست ستاد مرکزی شورایاریهای محلات تهران را برعهده داشت، گفت: «مردم حذف شورایاریهای مـحلــهها تـوسـط مجلـس هفتـم را نمیبخشند».
این عضو شورای شهر تهران با حضور در باشگاه خبرنگاران از احتمال خطر حذف شورایاریها برای همیشه توسط مجلس شورای اسلامی خبر داد.
وی این مساله را مهمترین چالش شورایاریها در حال حاضر عنوان کرد و در توضیح بیشتر افزود: «مجلس شورای اسلامی در زمان بررسی اصلاح قانون شوراها، بند 7 ماده 71 قـانـون شـوراها را که مربوط به تشکیل شورایاریها بود، با این توجیه که کار شوراها نباید اجرایی باشد، حذف کرد».
وی ایجاد شورایاریها از سوی شوراهای اسلامی را مانند تشکیل شوراهای اسلامی تـوسـط مجلس عنوان کرد و گفت: «بنابراین مجلس هم برای تشکیل شورای اسلامی در سراسر کشور کار اجرایی میکند».
خادم در این بین به نکتهای هم اشاره کرد و از مجلس خواست با توجه به اینکه لایحه اصلاح قانون شوراها از طرف شورای نگهبان به خاطر برخی موارد به مجلس ارجاع شده، در نگاه مجدد به این قانون به شورایاریها بهطور ویژه توجه شود.
وی در عین حال این اقدام مجلس را مغایر با قانون اساسی عنوان کرد و ادامه داد: «در قانون اساسی تشکیل شوراهای محلات پـیـشبینـی شده که شکلگیری شورایاریها میتوانست زمینههای ایجاد شورای محله را فراهم کند». وی حذف شورایاریها را آخرین حلقه در تحقق مشارکتهای اجتماعی دانست و گفت: «تنها مشارکتهای اجتماعی نمادین در عرصه انتخابات باقی مانده است». به گفته خادم، با این اقدام عملا در بحث مشارکتهای اجتماعی عقبگرد داشتیم. وی افزود: «حذف نهایی شورایاری بهطور قطع با وجود این نهاد در کشور، تبعات منفی روانی و اجتماعی را به دنبال
خواهد داشت».
از سوی دیگر مهدی چمران اعلام کرد: «حذف انجمنهای محلی یا شورایاریها از قانون شوراها، حتی اگر به مجمع تشخیص مصلحت نظام هم ارائه شود، به صلاح نیست».
رئیس شورای شهر تهران سال 86 با اشاره به اینکه اصلاح قانون شوراها آنگونه که مدنظر شوراها بود صورت نگرفته است، افزود: «شورای نگهبان ایراداتی را بر این لایحه وارد و به مجلس شورای اسلامی ارائه کرده تا مجددا مورد بررسی قرار گیرد».
وی گفت: «شورای نگهبان به انتخاب دهیاران و تشکیل انجمنهای محلی و شورایاریها توسط شوراها ایراد گرفته و کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی نیز این دو اختیار شوراها را حذف کرده است، این در حالی است که معتقدیم باید مجلس با اصلاحاتی مانع از سلب این اختیارات از شوراها شود. رئیس شورای شهر تهران گفت: شورای نگهبان توجهی به مسائل حاشیهای ندارد، بلکه طبق قانون اعلام کرده شورای شهر نباید کار اجرایی کند، اما شورا معتقد است تشکیل انجمنهای محلی و شورایاریها و انتخاب دهیاران کار اجرایی نیست». وی افزود: «خواهش ما از نمایندگان مردم در مجلس این است که با اصلاحاتی مانع از حذف اختیارات از شوراها شوند و آن را تصویب نکنند. چمران اظهار داشت: «شورایارها بازوی اصلی شوراها هستند و اگر آنها به اسم شورایاری یا شورای محلات هم نباشند، بالاخره شورا به عنوان نمایندگان خود با آنها همکاری میکند و تنها برگزاری انتخابات شورایاریها مورد ایراد واقع میشود که برای آن هم فکری خواهیم کرد.» وی افزود: «بهطور قطع شورای محلات و شورایاریها از بین نخواهند رفت و شورای شهر با ریشسفیدان، معتمدان و افرادی که قصد کمک به شورای شهر را دارند، همکاری خواهد کرد».
سرانجام اعتراض به انتخابات
سرانجام سال گذشته پس از کش و قوسهای زیاد میان شورای شهر تهران و وزارت کشور انتخابات برگزار شد. اختلافات میان شورا و دولت به حدی بود که احمد مسجدجامعی در کسوت رئیس ستاد مرکزی شورایاریهای محلات تهران در مصاحبههای خود هرگز از کلمه «انتخابات» استفاده نکرد و همه تلاش خود را به کار گرفت تا با جایگزین کردن کلماتی مانند «شکلگیری» و «تشکیل» حساسیت وزارت کشور را برنینگیزد. مسجدجامعی در تمام مراحل سعی داشت طوری عمل کند تا این اتفاق به نام او تمام نشود چون احساس میکرد تنها در این صورت میتوان انتخابات را برگزار کرد. به همین دلیل در بیشتر مواقع اطلاعرسانی در این حوزه را به رئیس و نایبرئیس شورا سپرد.
پس از برگزاری انتخابات موجی از اعتراضها از سوی بسیاری از نامزدها شکل گرفت که در نهایت منجر به ابطال انتخابات در چهار محله شد.
سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران پس از خبرهای غیررسمی در اینباره از ابطال انتخابات شورایاریها در چهار محله تهران خبر داد: «در ابتدای جلسه رئیس ستاد شورایاریهای تهران از انتخابات شورایاریها در 374 محله تهران گزارش داد. این انتخابات که در دو روز برگزار شد با 300 مورد شکایت مواجه شد و حجم شکایتها در برخی محلهها به حدی بود که چارهای جز برگزاری انتخابات مجدد نیست».
به گفته خسرو دانشجو، این تصمیم به فرمانداری ارسال شد و طبق برنامه قرار است شورایاران دوره سوم در نیمه دوم آبانماه فعالیت خود را با تشکیل جلسهای در شورای شهر آغاز کنند. دانشجو به محلههایی که انتخابات آنها ابطال شده اشارهای نکرد. سخنگوی شورا پس از اینکه از شکایتهای گسترده در این دوره صحبت کرد، این اتفاق ناخوشایند را با حرفهای خوشایندی درباره شورایاریها به پایان برد: «تعداد شرکتکنندگان و نامزدها نسبت به دورههای قبل رشد چشمگیری داشت و در میان نامزدها مسؤول اجرایی و حتی خبرنگار هم به چشم میخوردند که این اتفاق نشان از رویه رو به جلوی شورایاریها دارد». دبیر ستاد مرکزی تشکیل شورایاریها پس از اظهارات دانشجو در 29 آبانماه سال گذشته گفت: «انتخابات شورایاریهای پنج محله در تهران تا پایان امسال برگزار میشود».
چندی بعد محمدرضا طالبینژاد، دبیر ستاد انتخابات شورایاریها در حاشیه همایش شورایاریهای منطقه ۲۰ شهرداری، محلههایی که انتخابات در آنها ابطال شده را محله جوانمرد قصاب در منطقه ۲۰، محله اکباتان در منطقه ۵، محلههای دولتخواه و نعمتآباد در منطقه ۱۹و محله سنگلج در منطقه ۱۲برشمرد.
او اعلام کرد: «انتخابات شورایاریها، محلی است که در ۲۲ شهریورماه دوره سوم آن در بیش از ۲۷۰ محله تهران برگزار شد ولی انتخابات این پنج محله به دلیل اعتراضات مردمی و تخلف در هنگام رایگیری باطل شد».
نادیده گرفتن ستاد هماهنگی شورایاریها
اعتراضها تنها به این موضوع ختم نشد بلکه شورای شهر در بودجه سال جاری بودجه دو میلیارد تومانی را برای برگزاری انتخابات شورایاریها در نظر گرفته بود، با این حال هنوز پس از گذشت هفت ماه از برگزاری این انتخابات و مشخص شدن نتایج آن بسیاری از افرادی که در ستادهای انتخاباتی فعالیت داشتند، حقوق خود را دریافت نکردهاند.
این موضوع تنها محدود به مجریان انتخابات نیست چرا که برخی شرکتهایی که در زمینه چاپ تراکت و تبلیغات انتخابات نیز مشارکت داشتند برای دریافت پول خود دچار مشکل شدند.
به نظر میرسد مشکل اصلی جای دیگری است و آن چیزی است که محمدعلی نجفی در یادداشتی که به مناسب برگزاری انتخابات شورایاریها نوشته بود، آورده است: «مدیریت اجرایی شورا حمایت چندانی از آقاي مسجد جامعي نکرد تا جایی که ایشان به عنوان درددل میگفتند حتی یک ریال برای تامین هزینههای این انتخابات در اختیار وی قرار نگرفته است».
شورای شهر تهران هیچگاه هزینههای برگزاری انتخابات را در اختیار ستاد هماهنگی شورایاریها که مسؤول اصلی برگزاری انتخابات بود، قرار نداد که شاید باز هم دلیل آن را بتوان از یادداشت نجفی استخراج کرد: «به نظر میرسد خیلیها امید و انتظار داشتند که این کارها برگزاری انتخابات شورایاریها، صورت نگیرد ولی به لطف خدا خواست آنها محقق نشد».
تکاپوی بیسرانجام
پس از این اتفاق نامزدهای شورایاری برای رقابت دوباره دورخیز کردند اما این تکاپوی آنها هرگز به سرانجام نرسید. ماه پایانی سال گذشته از ستاد شورایاری با نامزدها تماس گرفته و اعلام شد انتخابات هفته آینده برگزار میشود. بار دیگر نامزدها برای تکمیل فرم ثبتنام و ارائه مدارک وارد عمل شدند اما پس از آغاز تبلیغات به آنها اعلام شد انتخابات یک هفته به تاخیر افتاده است. بار دیگر پوسترها و بنرها بر در و دیوارهای محلات نصب شد و ائتلافها شکل گرفت اما انتخابات برگزار نشد! از ستاد برگزاری انتخابات با تمام نامزدها تماس گرفته و اعلام شد دولت از برگزاری انتخابات جلوگیری شده است.
اگر اینطور است نقش شورا در پیگیری این موضوع چندان به چشم نمیآید و این شبهه ایجاد میشود که هرگاه خطری برای محدود شدن اختیارات شوراها ایجاد شود، این نهاد برای پیشگیری از آن بشدت موضعگیری کرده و به رایزنی میپردازد اما برای خطرات شکل گرفته پیرامون شورایاریها کمتر تکاپو از خود نشان میدهد. بدونشک در این بین نقش چمران به دلیل ارتباط حسنهای که با دولت دارد، میتواند راهگشا باشد و مدیریت شهری پایتخت را از عقبگردی بزرگ در جذب مشارکتهای مردمی نجات دهد. ارسال نظر
پربیننده