تحلیلی بر افزایش مشارکت
در سومین دوره انتخابات شورایاری‌ها
سومین دوره انتخابات شورایاری‌های محلات شهر تهران در هفته‌های پایانی شهریورماه سال گذشته برگزار شد. آنچه این دوره را از انتخابات پیشین متمایز کرد، کثرت داوطلبان عضویت و مشارکت بیشتر شهروندان در انتخابات است. در این دوره حدود 500 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند و رای خود را برای انتخاب نماینده خود در شورایاری محله‌شان به صندوق انداختند در حالی که در دوره پیشین مشارکت در حدود 330 هزار نفر بود. دوره اول انتخابات شورایاری‌ها نیز بیشتر حالت پایلوت و آزمایشي داشت و در سطح برخی از محلات برگزار شد و همانند دومین و سومین دوره انتخابات در تمام محلات نبود. پرسش اینجاست با وجود آنکه شورایاری‌ها از قدرت اجرایی و قانونی چندانی برخوردار نیستند و میزان تاثیرگذاری آنها بر مدیریت شهری به عنوان سطح محلی قدرت سیاسی اندک است، چه عواملی سبب استقبال از آنها در سومین دوره فعالیت‌شان شده است؟ چند توضیح را می‌توان در پاسخ به پرسش مذکور عنوان کرد:
1- افزایش آشنایی شهروندان تهرانی با شورایاری‌ها پس از گذشت حدود هشت سال از آغاز فعالیت آنها و پذیرش آن به عنوان نهاد محله‌ای که قادر است حداقل نیازهای مردم محله را به گوش مقامات شهرداری برساند و به عنوان واسطه‌ای میان مردم و شهرداری منطقه عمل کند.
2- بیداری تدریجی طبقه متوسط از رخوت سیاسی ناشی از شکست‌های انتخاباتی سال‌های اخیر و به تحقق نرسیدن اهداف اصلاح‌طلبانه و رسیدن به این جمع‌بندی که برای تغییر شرایط، عمل کردن بهتر از بی‌عملی و بی‌تفاوتی است. اگر این توضیح را بپذیریم، می‌توان مشارکت قابل توجه مردم در انتخابات شورایاری‌های محلات را در ادامه مشارکت آنها در سومین دوره انتخابات شورای اسلامی شهرها دانست. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در دوره دوم انتخابات مذکور تنها 12درصد از مردم شهر تهران شرکت داشتند اما در دوره سوم مشارکت افزایش یافت و به حدود 40 درصد رسید.
3- فعالیت‌ها و تبلیغات ستاد شورایاری در شورای شهر تهران نیز عامل مهمی در ثبات و استمرار شورایاری بوده است. با وجود آنکه در سال‌های اخیر افراد مختلفی در شورای شهر تهران حضور یافته‌اند اما بدنه کارشناسی و اندیشه‌های ستاد شورایاری تقریبا دست نخورده باقی مانده و ستاد مذکور موفق شده با جلب نظر برخی اعضای شورای شهر که علاقه‌مند به فعالیت شورایاری‌ها بوده‌اند به راه خود ادامه دهد.
4- سیاست کنونی شهرداری تهران معطوف به شهروندمداری و محله‌گرایی است، از همین رو پشتیبانی شهرداری در حمایت از سیاست تاسیس شورایاری محله و به بازی گرفتن آن در برنامه‌های شهرداری نیز از عواملی است که به استمرار شورایاری و نقش‌آفرینی آن کمک کرده است.
تحلیل‌های دقیق‌تر نیازمند آگاهی از طرز فکر افراد راه یافته به شورایاری محله و بررسی ویژگی‌های شرکت‌کنندگان در انتخابات است، اما در حال حاضر می‌توان گفت این نهاد نوپا موفق شده است نظر بخش قابل توجهی از شهروندان را به خود جلب کرده و با وجود تبلیغات اندک، آنها را پای صندوق‌های رای بکشاند. اگرچه ممکن است در میان راه‌یافتگان به شورایاری‌ها افراد سودجو و علاقه‌مند به تعقیب منافع شخصی یا گروهی از طریق لابی کردن با شهرداری و دیگر ادارات باشند، اما از اطلاعات اولیه چنین برمی‌آید که گروه قابل توجهی از شرکت‌کنندگان و کاندیداها را افراد نخبه محلی با سطح تحصیلی بالا تشکیل داده بودند. بدیهی است اگر فضای لازم برای دادن نقشی موثر‌تر به شورایاری از طریق حمایت قانونی و اختیارات اجرایی به وجود نیاید، این نهاد تاکنون خوش‌اقبال، ممکن است در تداوم حرکت خود با مشکل مواجه شود.
* عضو هيأت علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران نگاه
تحلیلی بر افزایش مشارکت
در سومین دوره انتخابات شورایاری‌ها
سومین دوره انتخابات شورایاری‌های محلات شهر تهران در هفته‌های پایانی شهریورماه سال گذشته برگزار شد. آنچه این دوره را از انتخابات پیشین متمایز کرد، کثرت داوطلبان عضویت و مشارکت بیشتر شهروندان در انتخابات است. در این دوره حدود 500 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند و رای خود را برای انتخاب نماینده خود در شورایاری محله‌شان به صندوق انداختند در حالی که در دوره پیشین مشارکت در حدود 330 هزار نفر بود. دوره اول انتخابات شورایاری‌ها نیز بیشتر حالت پایلوت و آزمایشي داشت و در سطح برخی از محلات برگزار شد و همانند دومین و سومین دوره انتخابات در تمام محلات نبود. پرسش اینجاست با وجود آنکه شورایاری‌ها از قدرت اجرایی و قانونی چندانی برخوردار نیستند و میزان تاثیرگذاری آنها بر مدیریت شهری به عنوان سطح محلی قدرت سیاسی اندک است، چه عواملی سبب استقبال از آنها در سومین دوره فعالیت‌شان شده است؟ چند توضیح را می‌توان در پاسخ به پرسش مذکور عنوان کرد:
1- افزایش آشنایی شهروندان تهرانی با شورایاری‌ها پس از گذشت حدود هشت سال از آغاز فعالیت آنها و پذیرش آن به عنوان نهاد محله‌ای که قادر است حداقل نیازهای مردم محله را به گوش مقامات شهرداری برساند و به عنوان واسطه‌ای میان مردم و شهرداری منطقه عمل کند.
2- بیداری تدریجی طبقه متوسط از رخوت سیاسی ناشی از شکست‌های انتخاباتی سال‌های اخیر و به تحقق نرسیدن اهداف اصلاح‌طلبانه و رسیدن به این جمع‌بندی که برای تغییر شرایط، عمل کردن بهتر از بی‌عملی و بی‌تفاوتی است. اگر این توضیح را بپذیریم، می‌توان مشارکت قابل توجه مردم در انتخابات شورایاری‌های محلات را در ادامه مشارکت آنها در سومین دوره انتخابات شورای اسلامی شهرها دانست. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در دوره دوم انتخابات مذکور تنها 12درصد از مردم شهر تهران شرکت داشتند اما در دوره سوم مشارکت افزایش یافت و به حدود 40 درصد رسید.
3- فعالیت‌ها و تبلیغات ستاد شورایاری در شورای شهر تهران نیز عامل مهمی در ثبات و استمرار شورایاری بوده است. با وجود آنکه در سال‌های اخیر افراد مختلفی در شورای شهر تهران حضور یافته‌اند اما بدنه کارشناسی و اندیشه‌های ستاد شورایاری تقریبا دست نخورده باقی مانده و ستاد مذکور موفق شده با جلب نظر برخی اعضای شورای شهر که علاقه‌مند به فعالیت شورایاری‌ها بوده‌اند به راه خود ادامه دهد.
4- سیاست کنونی شهرداری تهران معطوف به شهروندمداری و محله‌گرایی است، از همین رو پشتیبانی شهرداری در حمایت از سیاست تاسیس شورایاری محله و به بازی گرفتن آن در برنامه‌های شهرداری نیز از عواملی است که به استمرار شورایاری و نقش‌آفرینی آن کمک کرده است.
تحلیل‌های دقیق‌تر نیازمند آگاهی از طرز فکر افراد راه یافته به شورایاری محله و بررسی ویژگی‌های شرکت‌کنندگان در انتخابات است، اما در حال حاضر می‌توان گفت این نهاد نوپا موفق شده است نظر بخش قابل توجهی از شهروندان را به خود جلب کرده و با وجود تبلیغات اندک، آنها را پای صندوق‌های رای بکشاند. اگرچه ممکن است در میان راه‌یافتگان به شورایاری‌ها افراد سودجو و علاقه‌مند به تعقیب منافع شخصی یا گروهی از طریق لابی کردن با شهرداری و دیگر ادارات باشند، اما از اطلاعات اولیه چنین برمی‌آید که گروه قابل توجهی از شرکت‌کنندگان و کاندیداها را افراد نخبه محلی با سطح تحصیلی بالا تشکیل داده بودند. بدیهی است اگر فضای لازم برای دادن نقشی موثر‌تر به شورایاری از طریق حمایت قانونی و اختیارات اجرایی به وجود نیاید، این نهاد تاکنون خوش‌اقبال، ممکن است در تداوم حرکت خود با مشکل مواجه شود.
* عضو هيأت علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران ارسال نظر
پربیننده