«بعضی وقت‌ها دلم می‌گیرد، شاید از وقتی که مادر بچه‌ها برای همیشه از پیشم رفت. از همان روز پسر بزرگم به من پیشنهاد داد که با آنها زندگی کنم. من هم برای راحتی بچه‌ها خانه کلنگی را کوبیدم و سهم هر کدام را دادم تا راحت‌تر زندگی کنند، آن وقت بود که فهمیدم تنها شدم و باید هر روز به امید همصحبتی با همسن‌هایم به پارک بیایم تا از بیکاری کنج خانه دلم نگیرد».
اینها را مرد میانسالی می‌گوید که هشت سال است روزهایش را در این پارک در کنار دیگر همسالان خود به شب می‌رساند تا باز فردا روی نیمکت روبه‌روی آبخوری بنشیند و شاید هم کمی آن طرف‌تر کنار زمین بازی با آنها شطرنج بازی کند. تمام روز نه‌تنها برای او بلکه برای تمام زنان و مردانی که در این گروه سنی قرار دارند حکم اوقات فراغتی را دارد که بدون برنامه‌ای منسجم فقط باید ساعت‌هایش را پر کنند، این در حالی است که اگرچه سازمان‌ها و نهادهای متعددی برای اوقات فراغت جوانان در کشور برنامه‌ریزی می‌کنند اما کمتر کسی برای نسلی که سال‌هاست از دوران جوانی فاصله گرفته برنامه‌ای تدارک می‌بیند. بیشتر این افراد با توجه به بازنشسته شدن و مشغول نبودن به کار، تمام وقتشان را تحت عنوان اوقات فراغت می‌گذرانند. در فصل‌های گرم سال سالمندان بیشتر وقت خود را در بوستان‌ها در کنار همسالان و دوستان خود سر می‌کنند.
آنتونی گیدنز، جامعه‌شناس انگلیسی معتقد است سالخوردگی اغلب زمان از دست دادن روابط است به عبارتی این دوران نه تنها به معنای از دست دادن شغل بلکه به مفهوم از دست دادن تماس با دیگران در محل کار نیز هست.
پژوهش‌های انجام شده درباره چگونگی فعالیت‌های اجتماعی و نحوه اوقات فراغت سالمندان نشان می‌دهد که بیشتر این افراد با انجام فرائض مذهبی، فعالیت‌های هنری، کشاورزی و دامداری، پیاده‌روی، قدم زدن در پارک، تماشای تلویزیون و نگهداری از نوه‌ها وقت خود را پر می‌کنند. براساس نتایج به دست آمده از تحقیقات، فعالیت‌های اوقات فراغت در مردان بیشتر از زنان است. با این وجود نبود برنامه‌ریزی باعث شده تا بسیاری از افراد پس از سال‌ها تلاش بی‌وقفه ناگهان با نوعی گسست در زندگی خود مواجه شوند. در این میان تقبل نقش تربیت و نگهداری از کودکان و نوه‌های کم سن و سال خانواده اگرچه شاید نوعی تحمیل خواسته جوانان برای رسیدن به مشغله‌های خارج از محیط خانه باشد، اما می‌تواند کارکرد قابل توجهی در پر کردن اوقات فراغت این افراد از یک سو و کمک به انتقال ارزش‌ها و فرهنگ جامعه به نسل‌های بعدی داشته باشد؛ طرحی که اجرای آن سال‌های گذشته در برخی از کشورهای جهان در قالب استفاده از تجربیات پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در مهدها نتایج مفیدی به دنبال داشته است زیرا کودکان امروز به دلیل درگیری شغلی والدین بیشتر به مهدها سپرده می‌شوند که در آنجا مربیانی از آنها مراقبت می‌کنند که همسن مادران‌شان هستند بنابراین این فرزندان از موهبت دانسته‌های مادربزرگ و پدربزرگ‌هایشان محرومند. از سوی دیگر باید گفت فرهنگسراها شاید در دسترس‌ترین گزینه برای برنامه‌ریزی در ایام فراغت باشند، با این وجود بیشتر فعالیت‌های آنها متمرکز بر نیازهای کودکان، نوجوانان و جوانان است. رئیس فرهنگسرای سالمند معتقد است با توجه به اینکه جمعیت جوان کشور ما زیاد است، اولویت در خانواده‌ها نیز با جوانان است، در صورتی که باید به مطالبات سالمندان نیز توجه کرد. آمارهای موجود گویای آن است كه در حالی که نرخ رشد کلی جمعیت جهان حدود
5/1 درصد است، این نرخ رشد درباره جمعیت سالمندان جهان، سالانه به حدود 4/2 درصد می‌رسد.
از سوی دیگر پیش‌بینی می‌شود تعداد افراد سالخورده تا سال 2025 میلادی از 600 میلیون نفر به یک میلیارد و 200 میلیون نفر برسد. داده‌های آماری نشان می‌دهد جمعیت سالمندان ایران در سال 2050 حدود یک چهارم جمعیت کشور خواهد بود بنابراین احساس تنهایی و انزوای اجتماعی مشکلی است که چهار دهه دیگر سلامت 25 درصد جمعیت کشور را تهدید خواهد کرد. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد، 75/43 درصد سالمندان ساکن در سراهای سالمندان احساس تنهایی می‌کنند، جالب اینکه با ازدیاد تعداد فرزندان، احساس تنهایی سالمند نیز افزایش می‌یابد. بنابراين بايد تدبیری بیندیشیم که ضمن تقویت روابط میان نسل جوان و افراد سالخورده با پر کردن بهینه اوقات فراغت سالمندان به انتقال ارزش‌ها و فرهنگ جامعه ایرانی نیز کمک کنیم. یک چهارم جمعیت ایران تا سال 2050 سالخورده می‌شوند
سالمندان در برنامه‌ريزي اوقات فراغت از قلم افتاده‌اند؟
«بعضی وقت‌ها دلم می‌گیرد، شاید از وقتی که مادر بچه‌ها برای همیشه از پیشم رفت. از همان روز پسر بزرگم به من پیشنهاد داد که با آنها زندگی کنم. من هم برای راحتی بچه‌ها خانه کلنگی را کوبیدم و سهم هر کدام را دادم تا راحت‌تر زندگی کنند، آن وقت بود که فهمیدم تنها شدم و باید هر روز به امید همصحبتی با همسن‌هایم به پارک بیایم تا از بیکاری کنج خانه دلم نگیرد».
اینها را مرد میانسالی می‌گوید که هشت سال است روزهایش را در این پارک در کنار دیگر همسالان خود به شب می‌رساند تا باز فردا روی نیمکت روبه‌روی آبخوری بنشیند و شاید هم کمی آن طرف‌تر کنار زمین بازی با آنها شطرنج بازی کند. تمام روز نه‌تنها برای او بلکه برای تمام زنان و مردانی که در این گروه سنی قرار دارند حکم اوقات فراغتی را دارد که بدون برنامه‌ای منسجم فقط باید ساعت‌هایش را پر کنند، این در حالی است که اگرچه سازمان‌ها و نهادهای متعددی برای اوقات فراغت جوانان در کشور برنامه‌ریزی می‌کنند اما کمتر کسی برای نسلی که سال‌هاست از دوران جوانی فاصله گرفته برنامه‌ای تدارک می‌بیند. بیشتر این افراد با توجه به بازنشسته شدن و مشغول نبودن به کار، تمام وقتشان را تحت عنوان اوقات فراغت می‌گذرانند. در فصل‌های گرم سال سالمندان بیشتر وقت خود را در بوستان‌ها در کنار همسالان و دوستان خود سر می‌کنند.
آنتونی گیدنز، جامعه‌شناس انگلیسی معتقد است سالخوردگی اغلب زمان از دست دادن روابط است به عبارتی این دوران نه تنها به معنای از دست دادن شغل بلکه به مفهوم از دست دادن تماس با دیگران در محل کار نیز هست.
پژوهش‌های انجام شده درباره چگونگی فعالیت‌های اجتماعی و نحوه اوقات فراغت سالمندان نشان می‌دهد که بیشتر این افراد با انجام فرائض مذهبی، فعالیت‌های هنری، کشاورزی و دامداری، پیاده‌روی، قدم زدن در پارک، تماشای تلویزیون و نگهداری از نوه‌ها وقت خود را پر می‌کنند. براساس نتایج به دست آمده از تحقیقات، فعالیت‌های اوقات فراغت در مردان بیشتر از زنان است. با این وجود نبود برنامه‌ریزی باعث شده تا بسیاری از افراد پس از سال‌ها تلاش بی‌وقفه ناگهان با نوعی گسست در زندگی خود مواجه شوند. در این میان تقبل نقش تربیت و نگهداری از کودکان و نوه‌های کم سن و سال خانواده اگرچه شاید نوعی تحمیل خواسته جوانان برای رسیدن به مشغله‌های خارج از محیط خانه باشد، اما می‌تواند کارکرد قابل توجهی در پر کردن اوقات فراغت این افراد از یک سو و کمک به انتقال ارزش‌ها و فرهنگ جامعه به نسل‌های بعدی داشته باشد؛ طرحی که اجرای آن سال‌های گذشته در برخی از کشورهای جهان در قالب استفاده از تجربیات پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در مهدها نتایج مفیدی به دنبال داشته است زیرا کودکان امروز به دلیل درگیری شغلی والدین بیشتر به مهدها سپرده می‌شوند که در آنجا مربیانی از آنها مراقبت می‌کنند که همسن مادران‌شان هستند بنابراین این فرزندان از موهبت دانسته‌های مادربزرگ و پدربزرگ‌هایشان محرومند. از سوی دیگر باید گفت فرهنگسراها شاید در دسترس‌ترین گزینه برای برنامه‌ریزی در ایام فراغت باشند، با این وجود بیشتر فعالیت‌های آنها متمرکز بر نیازهای کودکان، نوجوانان و جوانان است. رئیس فرهنگسرای سالمند معتقد است با توجه به اینکه جمعیت جوان کشور ما زیاد است، اولویت در خانواده‌ها نیز با جوانان است، در صورتی که باید به مطالبات سالمندان نیز توجه کرد. آمارهای موجود گویای آن است كه در حالی که نرخ رشد کلی جمعیت جهان حدود
5/1 درصد است، این نرخ رشد درباره جمعیت سالمندان جهان، سالانه به حدود 4/2 درصد می‌رسد.
از سوی دیگر پیش‌بینی می‌شود تعداد افراد سالخورده تا سال 2025 میلادی از 600 میلیون نفر به یک میلیارد و 200 میلیون نفر برسد. داده‌های آماری نشان می‌دهد جمعیت سالمندان ایران در سال 2050 حدود یک چهارم جمعیت کشور خواهد بود بنابراین احساس تنهایی و انزوای اجتماعی مشکلی است که چهار دهه دیگر سلامت 25 درصد جمعیت کشور را تهدید خواهد کرد. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد، 75/43 درصد سالمندان ساکن در سراهای سالمندان احساس تنهایی می‌کنند، جالب اینکه با ازدیاد تعداد فرزندان، احساس تنهایی سالمند نیز افزایش می‌یابد. بنابراين بايد تدبیری بیندیشیم که ضمن تقویت روابط میان نسل جوان و افراد سالخورده با پر کردن بهینه اوقات فراغت سالمندان به انتقال ارزش‌ها و فرهنگ جامعه ایرانی نیز کمک کنیم. ارسال نظر
پربیننده