اخباری که مبنی بر تخریب آرامگاه کورش در حین مرمت آن -توسط یک تیم نه چندان کارشناس- مطرح شد به پتک خبری سال گذشته سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور بدل شده بود به گونه‌ای که مسؤولان این سازمان در نهایت به تحریم رسانه‌های منتقد پرداخته و حتی بعضی‌ها را مورد عتاب قرار دادند اما سال 87 با همه پستی و بلندی‌ها و شرنگی که در کام میراث فرهنگی و تاریخی کشور ریخت به پایان رسید و خبر داغی آنچنان که در بالا رفت، به فراموشی سپرده شد. به گونه‌ای که اکنون کمتر کسی از خوابگاه ابدی کورش خبر دارد و مطلع است که سرانجام آن پروژه مرمتی پرحاشیه به کجا رسیده است. حتی خردادماه امسال و در آستانه انتخابات خبرهایی مبنی بر بازگشتن ایتالیایی‌ها به سر کارشان در این پروژه به گوش رسید اما هنوز نتیجه قطعی آن مشخص نشده است. این گروه ایتالیایی را «استفانو تیلیا» فرزند
«بریتا تیلیا» مرمتگر بزرگ سنگ و رئیس سابق مؤسسه مطالعات آسیایی- آفریقایی ایتالیا که در سال‌های قبل از انقلاب نخستین کارهای مرمتی و استحکام بخشی در پاسارگاد و تخت جمشید را انجام می‌دادند، سرپرستی می‌کرد. مرمتگران ایتالیایی از قدیمی‌ترین گروه‌هایی بودند که اسنادی مبنی بر چگونگی نگهداری و مراقبت از عمارت ابدی کورش فراهم کرده بودند اما به یکباره سال گذشته از ادامه کار با سازمان میراث فرهنگی انصراف دادند و به ناچار کار به دست مرمتگران داخلی افتاد تا اما و اگرهای بازسازی و مرمت سقف آرامگاه کورش به میان آمد و زمانی که خبرگزاری مهر عکس‌هایی که یکی از فعالان مرمت این عمارت به دفترشان فرستاده بود را منتشر کرد، جنگی علنی اما طاقت‌فرسا میان رسانه‌ها و سازمان میراث فرهنگی در گرفت؛ جنگی که البته باعث آشکار شدن بسیاری از چالش‌های این پروژه شد اما در عمل با تاکید مدیران سازمان بر منطقی بودن روند فعالیتشان هیچگاه به نتیجه نینجامید و در آخر این خبرگزاری با انعکاس دغدغه‌های جامعه فرهنگی ایران نسبت به این پروژه مرمتی به شكل طرح 28 سوال، پایش را برای همیشه از این بازی باخت- باخت بیرون کشید. این البته تمام ماجرا نیست. باید این متن همراه با یک فایل تصویری منعکس می‌شد تا همه از نزدیک فاجعه‌ای که سازمان میراث فرهنگی به اسم مرمت در حال انجام آن است را ببینند.
شاگردان درس‌نخوانده مرمتگر می‌شوند
آخرین خبرهایی که از منطقه باستانی پاسارگاد مخابره شده حکایت از آن دارد که مرمتگرانی که هم‌اینک به کار مرمت آرامگاه کورش مشغول هستند، با وجود دلسوزی فاقد هرگونه تحصیلات و دانش آکادمیک هستند و کار مرمت را تنها با کسب تجربه نزد مرمتگران خارجی-ایتالیایی‌هایی که قبلا کار روی این پروژه را به دست داشتند-فراگرفته‌اند. البته با منتشر شدن خبرهایی در رابطه با غیرعلمی و غیرکارشناسی بودن مرمت آرامگاه کورش در محوطه پاسارگاد و آسیب دیدن این بنای تاریخی، کارشناسان زیادی با تایید این اخبار چگونگی این آسیب‌ها و مرمت غیرکارشناسی انجام گرفته در این بنا را توضیح دادند. جالب در این میان این بود که با بالا گرفتن درگیری میان رسانه‌ها و میراث بر سر کارشناسی بودن مرمت‌های انجام گرفته، نام کارشناسان از خروجی خبرگزاری‌ها قلم گرفته شد تا همچنان «به دلیل پاره‌ای از ملاحظات شغلی رسانه‌ها از افشای نام آنها خودداری کنند». با توجه به اینکه بیشتر این کارشناسان یا کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور هستند یا با آن قرارداد کاری دارند، اعلام اخبار مربوط به این تعمیرات را به دلیل اینکه خلاف میل مسؤولان است مضر به آینده کاری خود دانسته و حاضر نمی‌شوند نام خود را اعلام کنند. حال سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا سازمان میراث فرهنگی کشور درباره مرمت آرامگاه کورش و بسیاری دیگر از پروژه‌های مناقشه‌برانگیزش، شرایطی را به وجود آورده که کارشناسان آن جرات نمی‌کنند حتی اخبار مربوط به میراث باستانی کشورمان را به بیرون منتقل کنند؟ و سوال دیگر اینکه با شرایطی که هم‌اکنون در سازمان میراث فرهنگی کشور برای کارشناسان به وجود آمده است، آیا در صورت رخ دادن اتفاقی که خلاف طبع مسؤولان این سازمان باشد، مانند آسیب رسیدن یا سرقت یکی از آثار باستانی کشور، می‌توان نسبت به رسیدن این خبر به منابع خبری امیدوار بود؟
اتصال‌های دردسرساز
جالب اینجاست که وقتی مدیر بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد که خود یکی از مدیران این پروژه مرمت است در گفت‌وگویی درباره مرمتگران این بنا می‌گوید «عملیات مرمت این اثر تاریخی با مسؤولیت یکی از استادان و کارشناسان مرمت سنگ برجسته کشور و همکاری مرمتگران بومی شهرستان پاسارگاد فارس صورت گرفته»، یکی دیگر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی در برابر این ادعا موضع گرفته و عنوان می‌کند استاد مورد اشاره، مرمتگری را به طور تجربی آموخته است و در این زمینه تحصیلات علمی و دانشگاهی ندارد و در طول مرمت اشتباهاتی انجام داده که بیشترین آن مربوط به تخریب سقف آرامگاه است. دومین محوری که بسیاری از کارشناسان در پروژه مرمت آرامگاه کورش روی آن تاکید کردند، بحث اتصال داربست‌ها به بدنه آرامگاه بود به گونه‌ای که یکی از متخصصان باستان‌شناسی یکی از دانشگاه‌های معتبر کشور که ما نیز از ذکر نامش معذوریم، در این باره معتقد است: متصل کردن داربست‌ها به بنای آرامگاه یکی از اشتباهات خطرناک گروه مرمتگر است
چرا که این داربست‌ها خود بار اضافی به بنا وارد می‌کند که قطعا در نهایت به سنگ‌های آرامگاه آسیب وارد خواهد کرد و متاسفانه در برخی از نقاط نیز میله‌های داربست اطراف آرامگاه با سیمان به سنگ‌های آن متصل شده که موجب تاسف و تاثر همه کارشناسان و علاقه‌مندان میراث باستانی کشور شده است.
چرخیدن در بر همان پاشنه‌ای که بود
آرامگاه کورش اثری جهانی است که در سال 1383 در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده و به شکلی معنوی به تمام جهانیان تعلق دارد و مطابق کنوانسیون میراث طبیعی و تاریخی باید از سوی کشور نگهدارنده اثر موردتوجه ویژه قرار گیرد و انجام هرگونه اقدامی در به خطر افتادن آن ممنوع است. این در حالی است که پس از آغاز به کار پرحاشیه مرمت سقف آرامگاه هیچ خبری درباره نتایج آن روی خبرگزاری‌ها قرار نگرفت و اگر واقعا اتفاق بدی نیفتاده بود بی‌شک در دوره‌ای که سازمان میراث فرهنگی به فهرست کردن فعالیت‌های موفق خود مشغول بود، دوباره اسمی از این بنا به گوشمان می‌خورد. شاید این دلایل برای نگرانی نسبت به انجام کار آرامگاه ابدی کورش کافی نباشد، شاید مرمتگران پرتجربه
و کم‌دانش آن کارشان را با دقت انجام دادند و شاید حتی نتیجه کار هم به کام همه شد اما به نظر می‌رسد که هیچ کدام این «شایدها» تحقق نیافتند و این همه نگرانی از سوی جامعه دلسوز فرهنگ کشور هم به همین خاطر است. حال که با این انتخاب جدید در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور بناست در روی همان پاشنه‌ای که بود بچرخد، چنین می‌نماید که نباید چندان به بهتر شدن آرامگاه کورش و دیگر پروژه‌های پرحاشیه سازمان میراث فرهنگی امیدوار باشیم. شاید هم بهتر است تابوتی برای کورش فراهم کنیم چرا که دیگر از آرامگاهش چیزی نمی‌ماند!
ادامه نگرانی‌ها درباره آخرین وضع آرامگاه کورش
«نگين پاسارگاد» ميراث‌ماندگار‌مي‌ماند؟
اخباری که مبنی بر تخریب آرامگاه کورش در حین مرمت آن -توسط یک تیم نه چندان کارشناس- مطرح شد به پتک خبری سال گذشته سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور بدل شده بود به گونه‌ای که مسؤولان این سازمان در نهایت به تحریم رسانه‌های منتقد پرداخته و حتی بعضی‌ها را مورد عتاب قرار دادند اما سال 87 با همه پستی و بلندی‌ها و شرنگی که در کام میراث فرهنگی و تاریخی کشور ریخت به پایان رسید و خبر داغی آنچنان که در بالا رفت، به فراموشی سپرده شد. به گونه‌ای که اکنون کمتر کسی از خوابگاه ابدی کورش خبر دارد و مطلع است که سرانجام آن پروژه مرمتی پرحاشیه به کجا رسیده است. حتی خردادماه امسال و در آستانه انتخابات خبرهایی مبنی بر بازگشتن ایتالیایی‌ها به سر کارشان در این پروژه به گوش رسید اما هنوز نتیجه قطعی آن مشخص نشده است. این گروه ایتالیایی را «استفانو تیلیا» فرزند
«بریتا تیلیا» مرمتگر بزرگ سنگ و رئیس سابق مؤسسه مطالعات آسیایی- آفریقایی ایتالیا که در سال‌های قبل از انقلاب نخستین کارهای مرمتی و استحکام بخشی در پاسارگاد و تخت جمشید را انجام می‌دادند، سرپرستی می‌کرد. مرمتگران ایتالیایی از قدیمی‌ترین گروه‌هایی بودند که اسنادی مبنی بر چگونگی نگهداری و مراقبت از عمارت ابدی کورش فراهم کرده بودند اما به یکباره سال گذشته از ادامه کار با سازمان میراث فرهنگی انصراف دادند و به ناچار کار به دست مرمتگران داخلی افتاد تا اما و اگرهای بازسازی و مرمت سقف آرامگاه کورش به میان آمد و زمانی که خبرگزاری مهر عکس‌هایی که یکی از فعالان مرمت این عمارت به دفترشان فرستاده بود را منتشر کرد، جنگی علنی اما طاقت‌فرسا میان رسانه‌ها و سازمان میراث فرهنگی در گرفت؛ جنگی که البته باعث آشکار شدن بسیاری از چالش‌های این پروژه شد اما در عمل با تاکید مدیران سازمان بر منطقی بودن روند فعالیتشان هیچگاه به نتیجه نینجامید و در آخر این خبرگزاری با انعکاس دغدغه‌های جامعه فرهنگی ایران نسبت به این پروژه مرمتی به شكل طرح 28 سوال، پایش را برای همیشه از این بازی باخت- باخت بیرون کشید. این البته تمام ماجرا نیست. باید این متن همراه با یک فایل تصویری منعکس می‌شد تا همه از نزدیک فاجعه‌ای که سازمان میراث فرهنگی به اسم مرمت در حال انجام آن است را ببینند.
شاگردان درس‌نخوانده مرمتگر می‌شوند
آخرین خبرهایی که از منطقه باستانی پاسارگاد مخابره شده حکایت از آن دارد که مرمتگرانی که هم‌اینک به کار مرمت آرامگاه کورش مشغول هستند، با وجود دلسوزی فاقد هرگونه تحصیلات و دانش آکادمیک هستند و کار مرمت را تنها با کسب تجربه نزد مرمتگران خارجی-ایتالیایی‌هایی که قبلا کار روی این پروژه را به دست داشتند-فراگرفته‌اند. البته با منتشر شدن خبرهایی در رابطه با غیرعلمی و غیرکارشناسی بودن مرمت آرامگاه کورش در محوطه پاسارگاد و آسیب دیدن این بنای تاریخی، کارشناسان زیادی با تایید این اخبار چگونگی این آسیب‌ها و مرمت غیرکارشناسی انجام گرفته در این بنا را توضیح دادند. جالب در این میان این بود که با بالا گرفتن درگیری میان رسانه‌ها و میراث بر سر کارشناسی بودن مرمت‌های انجام گرفته، نام کارشناسان از خروجی خبرگزاری‌ها قلم گرفته شد تا همچنان «به دلیل پاره‌ای از ملاحظات شغلی رسانه‌ها از افشای نام آنها خودداری کنند». با توجه به اینکه بیشتر این کارشناسان یا کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور هستند یا با آن قرارداد کاری دارند، اعلام اخبار مربوط به این تعمیرات را به دلیل اینکه خلاف میل مسؤولان است مضر به آینده کاری خود دانسته و حاضر نمی‌شوند نام خود را اعلام کنند. حال سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا سازمان میراث فرهنگی کشور درباره مرمت آرامگاه کورش و بسیاری دیگر از پروژه‌های مناقشه‌برانگیزش، شرایطی را به وجود آورده که کارشناسان آن جرات نمی‌کنند حتی اخبار مربوط به میراث باستانی کشورمان را به بیرون منتقل کنند؟ و سوال دیگر اینکه با شرایطی که هم‌اکنون در سازمان میراث فرهنگی کشور برای کارشناسان به وجود آمده است، آیا در صورت رخ دادن اتفاقی که خلاف طبع مسؤولان این سازمان باشد، مانند آسیب رسیدن یا سرقت یکی از آثار باستانی کشور، می‌توان نسبت به رسیدن این خبر به منابع خبری امیدوار بود؟
اتصال‌های دردسرساز
جالب اینجاست که وقتی مدیر بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد که خود یکی از مدیران این پروژه مرمت است در گفت‌وگویی درباره مرمتگران این بنا می‌گوید «عملیات مرمت این اثر تاریخی با مسؤولیت یکی از استادان و کارشناسان مرمت سنگ برجسته کشور و همکاری مرمتگران بومی شهرستان پاسارگاد فارس صورت گرفته»، یکی دیگر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی در برابر این ادعا موضع گرفته و عنوان می‌کند استاد مورد اشاره، مرمتگری را به طور تجربی آموخته است و در این زمینه تحصیلات علمی و دانشگاهی ندارد و در طول مرمت اشتباهاتی انجام داده که بیشترین آن مربوط به تخریب سقف آرامگاه است. دومین محوری که بسیاری از کارشناسان در پروژه مرمت آرامگاه کورش روی آن تاکید کردند، بحث اتصال داربست‌ها به بدنه آرامگاه بود به گونه‌ای که یکی از متخصصان باستان‌شناسی یکی از دانشگاه‌های معتبر کشور که ما نیز از ذکر نامش معذوریم، در این باره معتقد است: متصل کردن داربست‌ها به بنای آرامگاه یکی از اشتباهات خطرناک گروه مرمتگر است
چرا که این داربست‌ها خود بار اضافی به بنا وارد می‌کند که قطعا در نهایت به سنگ‌های آرامگاه آسیب وارد خواهد کرد و متاسفانه در برخی از نقاط نیز میله‌های داربست اطراف آرامگاه با سیمان به سنگ‌های آن متصل شده که موجب تاسف و تاثر همه کارشناسان و علاقه‌مندان میراث باستانی کشور شده است.
چرخیدن در بر همان پاشنه‌ای که بود
آرامگاه کورش اثری جهانی است که در سال 1383 در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده و به شکلی معنوی به تمام جهانیان تعلق دارد و مطابق کنوانسیون میراث طبیعی و تاریخی باید از سوی کشور نگهدارنده اثر موردتوجه ویژه قرار گیرد و انجام هرگونه اقدامی در به خطر افتادن آن ممنوع است. این در حالی است که پس از آغاز به کار پرحاشیه مرمت سقف آرامگاه هیچ خبری درباره نتایج آن روی خبرگزاری‌ها قرار نگرفت و اگر واقعا اتفاق بدی نیفتاده بود بی‌شک در دوره‌ای که سازمان میراث فرهنگی به فهرست کردن فعالیت‌های موفق خود مشغول بود، دوباره اسمی از این بنا به گوشمان می‌خورد. شاید این دلایل برای نگرانی نسبت به انجام کار آرامگاه ابدی کورش کافی نباشد، شاید مرمتگران پرتجربه
و کم‌دانش آن کارشان را با دقت انجام دادند و شاید حتی نتیجه کار هم به کام همه شد اما به نظر می‌رسد که هیچ کدام این «شایدها» تحقق نیافتند و این همه نگرانی از سوی جامعه دلسوز فرهنگ کشور هم به همین خاطر است. حال که با این انتخاب جدید در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور بناست در روی همان پاشنه‌ای که بود بچرخد، چنین می‌نماید که نباید چندان به بهتر شدن آرامگاه کورش و دیگر پروژه‌های پرحاشیه سازمان میراث فرهنگی امیدوار باشیم. شاید هم بهتر است تابوتی برای کورش فراهم کنیم چرا که دیگر از آرامگاهش چیزی نمی‌ماند!
ارسال نظر
پربیننده