۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۸:۰۸
گفت‌و‌گو با عذرا وکیلی گوینده برنامه «سلام کوچولو»

هنوز کودک درونم را حفظ کرده ام

چطور شد که قدم به استودیوی رادیو گذاشتید؟‌ زمانی که من وارد رادیو شدم هنوز محصل بودم. آن سال، رادیو برای برنامه نوجوان گوینده انتخاب می‌کرد و بعد از یکسری آزمون‌های سخت، از میان افراد زیادی که برای گویندگی این برنامه ثبت‌نام کرده بودند پنج نفر انتخاب شدند که یکی از آنها من بودم. در همان سال‌ها همراه با درس خواندن در رادیو کار هم می‌کردم. از ابتدا به این کار علاقه‌مند بودید یا خیر؟ حقیقتا من علاقه زیادی به حضور در قسمت نمایش رادیو داشتم و از شنونده‌های همیشگی داستان شب رادیو بودم. دوره‌های تخصصی کار در نمایش رادیو مثل فن بیان و ... را یاد گرفتم و رفته‌رفته وارد کار هنر‌پیشگی رادیو شدم و تجربه‌های خوبی هم کسب کردم. بعد کم‌کم سعی کردم کار تهیه‌کنندگی برنامه‌های رادیویی را هم یاد بگیرم. مدتی دستیار تهیه‌کننده‌های بزرگ رادیو بودم. از کنار آموزش تهیه‌کنندگی، تدوین را هم یاد گرفتم و بعد به عنوان تهیه‌کننده امتحان دادم و قبول شدم. اوایل کار‌های مختلف رادیویی را تهیه می‌کردم تا اینکه یک‌بار برنامه کودک را برای تهیه به من سپردند، بعد هم که به توصیه یکی از دوستان فعالیتم را در رادیو در زمینه کودک، حرفه‌ای‌تر ادامه دادم و خوشبختانه نتیجه هم گرفتم. دست من در زمینه تهیه و اجرای برنامه‌های کودک بازتر شد و از همان زمان کار کودک در رادیو برای من به یک کار تخصصی تبدیل شد و تا امروز نیز ادامه پیدا کرد. سلام کوچولو مثل بیشتر برنامه‌هایی که در رادیو ماندگار می‌شوند بسیار خاص است، این شیوه برنامه‌سازی از ابتدا مدنظر عوامل سازنده این برنامه بوده یا خیر؟ در زمانی که سلام کوچولو را آغاز کردیم به دنبال پیدا کردن شیوه‌ای خاص برای این برنامه بودیم. می‌خواستیم متفاوت‌تر از دیگر برنامه‌های کودک و نوجوان باشد و تصور می‌کنم تفاوت این برنامه در طبیعی بودن آن است و استفاده کردن از بچه‌هایی که سعی می‌کنند با همسن و سال‌های خودشان صحبت کنند. این شیوه در برنامه یعنی حضور بچه‌ها در استودیو کنار من، نزدیک به چهار دهه است که ادامه پیدا کرده است. زمانی کودکانی کنار من برنامه اجرا می‌کردند که حالا خودشان صاحب بچه شده‌اند و به نظر من انرژی و ماندگاری برنامه بیشتر به خاطر حضور خود بچه‌ها در برنامه است و طبیعتا نشاط برنامه از شور و نشاط آنهاست. کار کردن با بچه‌ها سخت نیست؟ مطمئنا سختی‌های خاص خودش را دارد. اما اگر شیوه کار کردن با آنها را بدانید بعد از مدتی کار راحت می‌شود و به دست آوردن شیوه ارتباط با آنها از طریق تجربه به دست می‌آید. درست مثل یک مادر که به مرور زمان رفتارها و حالت‌های بچه را پیدا می‌کند و دیگر سختی‌های روزهای اول را ندارد. من هم در این سال‌ها تجربه‌های زیادی در زمینه چگونگی برقراری ارتباط با بچه‌ها یاد گرفته‌ام. بنابراین با بچه‌ها در استودیو بسیار راحتم و بچه‌ها هم همین احساس را دارند. هرچند هدایت بچه‌ها در استودیو کار آسانی نیست و سختگیری‌های لازم همواره در برنامه لحاظ می‌شود مثل آموزش حفظ حرمت‌های رادیویی به بچه‌ها، چگونگی برقراری نظم در استودیو و... البته من هم برای آنها یک الگو هستم و دقیقا هر رفتاری که داشته باشم را یاد می‌گیرند. به هر حال باید با بچه‌ها تمرین کرد و به آنها یاد داد که برای این کارها باید حوصله زیادی به خرج دهند. به هر حال در این سالیان از کار کردن با بچه‌ها بسیار لذت برده‌ام و هیچ وقت خسته نشده‌ام. شاید به این علت است که کودک درونم را هنوز حفظ کرده‌ام. در کل احساس می‌کنم اگر کسی به این کار علاقه داشته باشد به دنبال یادگیری آن هم می‌رود و سعی می‌کند روز به روز هم خوب ببیند و هم خوب بشنود. سال‌ها قبل سلام کوچولو از معدود برنامه‌های کودکان بود. برنامه‌ای که بیشتر کودکان با قصه‌ها و برنامه‌های شاد آن سرگرم می‌شدند و البته آمارهای این برنامه نشان می‌دهد که این برنامه تا به امروز نیز پرمخاطب است اما در حال حاضر رسانه‌ای مانند تلویزیون شاید یکی از رقیبان برنامه شنیداری (سلام کوچولو) است. فکر می‌کنید برنامه‌های تلویزیونی تا چه حد روی بچه‌ها تاثیرگذار است؟ من با این فکر که با رونق گرفتن تلویزیون به‌طور‌ کامل برنامه‌های رادیو کمرنگ‌تر شده است، موافق نیستم. باید به این موضوع توجه داشته باشیم که جمعیت کشور ما در سال‌های قبل کمتر بود بنابراین مردم هم نیاز چندانی به دیگر وسایل ارتباط جمعی احساس نمی‌کردند اما امروز نمی‌توانیم منکر وجود این نوع از امکانات باشیم. هرچند که در شهرهای کوچک هنوز رادیو بیشتر از تلویزیون مخاطب دارد. در حال حاضر تلویزیون برنامه‌های متنوعی دارد. من ترجیح می‌دهم درباره برنامه‌های تلویزیونی صحبت نکنم چرا که تخصص اصلی من رادیو است اما تا جایی که برنامه‌های کودک و نوجوان تلویزیون را می‌بینم برخی از برنامه‌ها قابل قبول هستند و برخی دیگر متاسفانه مخاطب را گمراه می‌کنند مثلا مجریان برنامه های خردسالان از کلماتی استفاده می‌کنند که مناسب سن آنها نیست. به هر حال تفاوت‌های اساسی‌ای میان تلویزیون و رادیو وجود دارد مثل اینکه تلویزیون با در اختیار داشتن تصویر، حرکت، نور، رنگ و... مطمئنا مطلوبیت بیشتری برای کودک به دنبال دارد. اما در رادیو فقط صداست و از این جهت کار در رادیو سخت‌تر است. اما با تمام این تفاوت‌ها به بزرگ‌ترها پیشنهاد می‌کنم سعی کنند بچه‌ها را با رادیو آشنا کنند تا حس شنیداری آنها از این طریق تقویت شود. در طول این سال‌ها تغییری در محتوای برنامه سلام‌کوچولو اعمال شده است؟ بچه‌ها همیشه محتاج شادی، نشاط، مسابقه و بازی هستند. مطمئنا سلیقه بچه‌ها هیچگاه تغییر نمی‌کند و ما هم باید همیشه یکسری آموزش‌هایی برای کودکان داشته باشیم مثل حرف بزرگ‌ترها را گوش کردن، مهربانی به یکدیگر، آموزش اعداد و ... که این آموزش‌ها هر بار به یک شیوه‌ای ارائه می‌شود. بنابراین، حرف‌ها همان حرف‌هاست اما با بیان دیگر ارائه می‌شود. سال‌ها پیش بچه‌ها حوصله بیشتری برای شنیدن قصه‌های طولانی‌تر داشتند اما در حال حاضر اگر قصه‌ای بیشتر از چند دقیقه طول بکشد بچه خسته می‌شود. بنابراین تنوع در کار کودک همواره لازم و ضروری است و به مرور زمان سلام کوچولو هم سعی کرده در نحوه ارائه مطالبش به کودکان تغییراتی اعمال کند. چرا هیچ وقت برنامه‌ای مثل سلام کوچولو را به شکل تصویری ارائه نکردید و به تلویزیون نرفتید؟ برای حضور در تلویزیون به من پیشنهاد زیادی شد اما همیشه فکر می‌کردم رادیو جایگاه دیگری در زندگی من دارد. حقیقتا اگر مردم خاطره‌ای از من داشته باشند به واسطه شنیدن صدای من در رادیو است و قشنگ نیست که تصور مردم را بعد از چندین سال به هم بریزم. بنابراین ترجیح دادم باز هم مادربزرگ بچه‌ها باشم و با صدایم برای بچه‌ها برنامه اجرا کنم. مدتی قبل که برای یک مصاحبه تلویزیونی در برنامه دعوت شدم ظاهرا مردم خیلی استقبال کردند اما باز هم ترجیح می‌دهم در رادیو فعالیت کنم. از تهیه نمایش‌های رادیویی بگویید. ظاهرا تفاوت‌های زیادی بین کارهای شما در رادیو وجود دارد، بین برنامه‌های مخصوص کودکان و تهیه نمایش‌های رادیویی؟ بله، بسیار متفاوت است. برنامه کودک دنیای طبیعی خودش را دارد. ما از مواردی در برنامه کودک می‌گذریم؛ مثل سر و صدای اضافه، حرف اضافه و ... اما در نمایش‌های رادیویی همه چیز بسیار منظم و مرتب است. سر و صدای اضافه در این کار به هیچ عنوان راه ندارد. در کل نمایش‌های رادیویی به دلیل نوع مخاطبانش با وسواس بیشتری تهیه می‌شود. سال‌هاست در جشنواره رادیو، سلام‌کوچولو مقام‌هایی را کسب می‌کند، به نظر شما دلیل موفقیت این برنامه چیست؟ به هر حال سلام‌کوچولو به دلیل نحوه برقراری ارتباطش با بچه‌ها بسیار موفق عمل کرده است و شاید مهم‌ترین دلیل موفقیت برنامه از این جهت باشد چرا که مدتی قبل در حین برگزاری جشنواره رادیو با من تماس گرفته می‌شد که خانمی از کشور چین که یکی از مسؤولان رادیو چین است درخواست دیدن شما را دارند و عکس شما نیز همراهش است و می‌خواهد مجری برنامه سلام‌کوچولو را ببیند. من به دلیل مشغله کاری هر دفعه موفق به دیدن ایشان نمی‌شدم اما در روز آخر جشنواره توانستم با آن خانم ملاقاتی داشته باشم. وقتی با هم صحبت می‌کردیم از حضور علی، کودک روشندلی که با من برنامه اجرا می‌کند، پرسید و من هم از نحوه حضور علی از کودکی در برنامه توضیح دادم. آن خانم برای من تعریف کرد که در کشور چین یک روز خانواده‌ای با ایشان تماس می‌گیرند و می‌گویند بچه‌ای دارم که مدتی است تمایلی به درس خواندن و فعالیت‌های جانبی ندارد. ظاهرا مدتی با آن بچه صحبت می‌کنند اما تاثیری نمی‌کند تا اینکه یک روز برنامه سلام‌کوچولو را برای آن بچه می‌برند با ترجمه و عکس من و علی. بعد از مدتی بچه علاقه‌ای به این برنامه نشان می‌دهد که برای اطرافیانش باورکردنی نبود و آن خانم برای قدردانی از برنامه ما می‌خواست مرا ببیند. خاطره جالبی برای من بود چرا که اصلا تصور نمی‌کردم برنامه در خارج از کشور هم شنونده داشته باشد و مهم تر از آن بتواند چنین تاثیرگذار هم باشد. علی مدت‌هاست با شما در این برنامه همکاری می‌کند. آیا علاقه‌ای برای ماندن در رادیو دارد یا خیر؟ بله، علی کار در رادیو را بسیار دوست دارد و من نگران همین علاقه او هستم، چرا که تا امروز نیاز چندانی به خواندن متن نداشت، البته مدت‌هاست خواندن خط بریل را یاد گرفته است اما خب ممکن است علی با رسیدن به سن بلوغ کمی صدایش تغییر کند و من امیدوارم علی در رادیو ماندگار شود، چرا که بسیار بچه با استعدادی است. البته مدتی قبل برنامه‌ای را در گروه خانواده رادیو ایران شروع کردم به نام «من چی بگم»، این برنامه در رابطه با سؤال‌هایی است که در خانواده‌ها عمدتا مطرح می‌شود و گاها جواب‌های مناسب و قابل‌قبولی برای آنها پیدا نمی‌شود. مثل سؤال‌هایی که بچه‌ها از پدر و مادر خود می‌پرسند، مثلا من چطور به دنیا آمدم و ... این برنامه طوری تهیه شده است که با اجرای یک قطعه نمایشی مبنی بر طرح چنین سؤالاتی اجرا می‌شود و بعد کارشناس برنامه با بیان طرز جواب دادن به سؤالات اینچنینی که تأثیر مستقیم در شکل‌گیری افکار و عقاید بچه‌ها دارد،‌پاسخگوی سؤالات می‌شود. من در قسمت نمایش این برنامه از یک پدر، مادر،‌دختر و پسر، مادربزرگ و پدربزرگ استفاده می‌کنم که پسر نمایش ما علی است و دختر خانواده ترنم است که هر دوی این بچه‌ها در برنامه «سلام کوچولو» حضور دارند. شاید این برنامه از معدود نمایش‌هایی است که از صدای واقعی بچه‌ها استفاده می‌شود و از این جهت باورپذیرتر است. بنابراین هنوز با علی کار می‌کنم و خوشحالم که از هنر بچه با استعدادی مثل او در کارهایم استفاده می‌کنم. در میان بچه‌هایی که با شما همکاری می‌کردند کسانی هستند که در رادیو ماندگار شده باشند؟ بله، افراد زیادی بودند که رفته‌رفته علاقه آنها به رادیو بیشتر شد، مثل خانم ژاله صادقیان که زمانی که در سلام کوچولو برنامه اجرا می‌کرد پنج ساله بود و الان یکی ازگویندگان موفق رادیو است. به نظر شما چرا بعد از سال‌ها غیر از دو، سه برنامه مختص کودکان و عمدتا برنامه‌هایی که سابقه زیادی دارند در سال‌های اخیر شاهد ساخت برنامه پرمخاطبی برای خردسالان و کودکان در رادیو نبوده‌ایم؟ شاید به این دلیل که مسؤولان رادیو کمی درباره اینگونه برنامه‌ها با وسواس و دقت بیشتری دست به انتخاب می‌زنند که البته حق دارند، چرا که قشری که ما با آنها سر و کار داریم قشر حساسی است. آیا زنده‌ یا تولیدی بودن این برنامه‌ تأثیری در نحوه ارائه این برنامه دارد؟ اجرای زنده سلام کوچولو بسیار مشکل است. آن هم به دلیل هدایت بچه‌ها. البته چندین‌بار به مناسبت‌های مختلف زنده اجرا کرده‌ام مثل زلزله بم، اما تصور می‌کنم تولیدی بودن سلام کوچولو بهتر است. و در آخر یک هدیه به بچه‌ها بدهید. فقط به آنها سلام می‌کنم.
ارسال نظر
captcha
پربیننده