سفر مالکی به کاخ سفید را که چند روز پیش انجام شد، میتوان به تلاشی برای بازسازی مناسبات بغداد و واشنگتن تعبیر کرد؛ مناسباتی که دوران افول خود را سپری میکند. پس از روی کار آمدن باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده، تمرکز کاخ سفید بر عراق از بین رفت و این تمرکز در حال حاضر صرف مسائل افغانستان و پاکستان میشود.
شاید این سیاست باراک اوباما و عدم تمرکز وی بر عراق را بتوان یکی از مسائلی دانست که سردی روابط دوطرف را بنیان گذاشته است. در زمان بوش پسر، سران عراق و ایالات متحده از مناسبات گرم و
به مراتب نزدیکتری برخوردار بودند به گونهای که بوش و نوریالمالکی، نخستوزیر عراق مکرر با یکدیگر از طریق تلفن و ویدئوکنفرانس در ارتباط بوده و مسائل روز را با هم تحلیل و ارزیابی میکردند، اما با روی کار آمدن اوباما عملا این وضعیت دگرگون شد تا جایی که در مدت حدود شش ماه ریاستجمهوری اوباما و حضور وی در کاخ سفید، وی تنها دو، سه بار با نوریالمالکی صحبت کرده است. در آن طرف ماجرا نوریالمالکی نیز با برخی از اظهارات و موضعگیریهای خود بارها اوباما و دیگر سران ایالاتمتحده را رنجانده است. مالکی چندی پیش روز خروج نیروهای آمریکایی را روز «پیروزی ملی» و تعطیل عمومی اعلام کرده و از مردم کشورش درخواست کرد این روز را جشن بگیرند که این موضوع ناراحتی مقامات واشنگتن را به دنبال داشت. افزون بر این برخی دیگر از موضعگیریهای نوریالمالکی علیه ایالات متحده نیز سران کاخ سفید را آزردهخاطر کرده است. بسیاری از سران آمریکا معتقدند نخستوزیر عراق با هدف جلب رضایت افکار عمومی مردم کشورش این سخنان را بر زبان رانده و به این وسیله تلاش دارد نظر مساعد مردم را برای دادن رأی مجدد به او در آستانه انتخابات جلب کند، هرچند به نظر میرسد نخستوزیر کنونی عراق تمایل زیادی نیز برای جلب نظر ایالات متحده به منظور حمایت از وی برای انتخاب مجدد به سمت نخستوزیری دارد. با این حال و برخلاف آنچه پیشبینی میشد، سفر نخستوزیر عراق به واشنگتن نتوانست چندان مناسبات دو کشور را از رکود فعلی خارج کند و به نظر میرسد تنشهای موجود میان دوطرف کماکان استمرار داشته باشد. در مذاکرات میان نوری المالکی و باراک اوباما، موضوع حمایت ایالات متحده از گروههای تروریستی بر فضای مذاکرات سایه افکنده بود و بسیاری اختلافنظر دوطرف در اینباره را باعث بینتیجه ماندن سفر نخستوزیر عراق به واشنگتن میدانند.
پیش از این نیز اختلافنظرهای بسیاری در اینباره میان مقامات ایالات متحده و عراق وجود داشت و در حالی که سران آمریکا بر آشتی با گروههای تروریستی اصرار میورزیدند و از دولت عراق میخواستند بستر را برای ورود این گروهها به عرصه سیاسی عراق فراهم کند، دولت مالکی بشدت با این موضوع مخالفت میکرد. از طرف دیگر به نظر میرسد توفیق نسبی نیروهای نظامی بومی عراق از ایجاد امنیت در مدت زمان خروج اولیه نیروهای اشغالگر از این کشور موجبات ناخرسندی سران ایالات متحده را به همراه داشته است. سران کاخ سفید و شخص اوباما پس از خروج نیروهای آمریکایی از شهرهای عراق، انتظار حملات متعدد و اغتشاشاتی گسترده را در عراق میکشیدند. حتی باراک اوباما، صراحتا اعلام کرد عراق پس از خروج نیروهای نظامی ایالات متحده روزهای سختی را در پیش خواهد داشت، اما این پیشبینی حداقل تاکنون محقق نشده و نیروهای عراقی در حفظ امنیت کشور تاکنون نمره قبولی دریافت کردهاند. به واقع سران کاخ سفید که تصور میکردند به دنبال عجز نیروهای بومی از برقراری امنیت به سرعت به شهرها باز خواهند گشت، اکنون این رویای خود را تعبیر نشده میبینند از این رو بشدت نگران وضعیت خود در عراق هستند چرا که دولت عراق نشان داده بدون حضور یکصد هزار نیروی نظامی خارجی در عراق نیز میتواند از عهده برقراری امنیت در کشور برآید. حتی بسیاری نیز معتقدند ایالات متحده با استفاده از عمال خود در عراق تلاش دارد ناآرامیهای گستردهای را در این کشور ایجاد کند تا بدینوسیله زمینه را برای بازگشت خود به شهرهای عراق فراهم آورد. در این میان ایالات متحده میتواند از تروریستهای بعثی و سلفی که از روابط نزدیکی با آنها برخوردار است، بهره ببرد. سران ایالات متحده با آزاد کردن بعثیها تلاش کردند آنها را برای تأمین منافع خود در اختیار بگیرند و فشارهای بسیاری را برای ورود بعثیها به عرصه سیاسی بر دولت عراق وارد کردند. همچنین استفاده از گروههای سلفی تروریستی که در قالب شوراهای بیداری سازماندهی شدهاند نیز دیگر گزینه پیشروی سران ایالات متحده است تا با توسل به آن به ناآرامیهای موجود در عراق دامن بزنند.
در کل به نظر میرسد ایالات متحده در فضای کنونی دو هدف عمده را در عراق دنبال میکند؛ نخستین هدفی که سران کاخ سفید آن را به جد پیگیری میکنند تلاش برای حضور درازمدت در عراق است. مقامات ایالات متحده میکوشند به هر نحو ممکن زمینه را برای حضور درازمدت در عراق فراهم سازند تا از این طریق بتوانند منافع خود را در ژئوپولتیکترین منطقه جهان تأمین کنند. هدف دیگر ایالات متحده به قدرت رساندن وابستگان و دستنشاندههای خود در عراق است. از این رو به نظر میرسد آمریکا در آستانه انتخابات عراق برنامههای گستردهای برای نیل به این هدف تدارک دیده باشد. به واقع سران ایالات متحده بسیار تمایل دارند نیروهای بعثی و لائیک را به عرصه سیاسی عراق بازگردانند. تجربه آمریکا در عراق اثبات کرده است بعثیها و لائیکها برای تأمین منافع کاخ سفید دست به هر اقدامی میزنند. تحلیلی بر مناسبات آمریکا و عراق
یخی که در واشنگتن هم آب نشد
سفر مالکی به کاخ سفید را که چند روز پیش انجام شد، میتوان به تلاشی برای بازسازی مناسبات بغداد و واشنگتن تعبیر کرد؛ مناسباتی که دوران افول خود را سپری میکند. پس از روی کار آمدن باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده، تمرکز کاخ سفید بر عراق از بین رفت و این تمرکز در حال حاضر صرف مسائل افغانستان و پاکستان میشود.
شاید این سیاست باراک اوباما و عدم تمرکز وی بر عراق را بتوان یکی از مسائلی دانست که سردی روابط دوطرف را بنیان گذاشته است. در زمان بوش پسر، سران عراق و ایالات متحده از مناسبات گرم و
به مراتب نزدیکتری برخوردار بودند به گونهای که بوش و نوریالمالکی، نخستوزیر عراق مکرر با یکدیگر از طریق تلفن و ویدئوکنفرانس در ارتباط بوده و مسائل روز را با هم تحلیل و ارزیابی میکردند، اما با روی کار آمدن اوباما عملا این وضعیت دگرگون شد تا جایی که در مدت حدود شش ماه ریاستجمهوری اوباما و حضور وی در کاخ سفید، وی تنها دو، سه بار با نوریالمالکی صحبت کرده است. در آن طرف ماجرا نوریالمالکی نیز با برخی از اظهارات و موضعگیریهای خود بارها اوباما و دیگر سران ایالاتمتحده را رنجانده است. مالکی چندی پیش روز خروج نیروهای آمریکایی را روز «پیروزی ملی» و تعطیل عمومی اعلام کرده و از مردم کشورش درخواست کرد این روز را جشن بگیرند که این موضوع ناراحتی مقامات واشنگتن را به دنبال داشت. افزون بر این برخی دیگر از موضعگیریهای نوریالمالکی علیه ایالات متحده نیز سران کاخ سفید را آزردهخاطر کرده است. بسیاری از سران آمریکا معتقدند نخستوزیر عراق با هدف جلب رضایت افکار عمومی مردم کشورش این سخنان را بر زبان رانده و به این وسیله تلاش دارد نظر مساعد مردم را برای دادن رأی مجدد به او در آستانه انتخابات جلب کند، هرچند به نظر میرسد نخستوزیر کنونی عراق تمایل زیادی نیز برای جلب نظر ایالات متحده به منظور حمایت از وی برای انتخاب مجدد به سمت نخستوزیری دارد. با این حال و برخلاف آنچه پیشبینی میشد، سفر نخستوزیر عراق به واشنگتن نتوانست چندان مناسبات دو کشور را از رکود فعلی خارج کند و به نظر میرسد تنشهای موجود میان دوطرف کماکان استمرار داشته باشد. در مذاکرات میان نوری المالکی و باراک اوباما، موضوع حمایت ایالات متحده از گروههای تروریستی بر فضای مذاکرات سایه افکنده بود و بسیاری اختلافنظر دوطرف در اینباره را باعث بینتیجه ماندن سفر نخستوزیر عراق به واشنگتن میدانند.
پیش از این نیز اختلافنظرهای بسیاری در اینباره میان مقامات ایالات متحده و عراق وجود داشت و در حالی که سران آمریکا بر آشتی با گروههای تروریستی اصرار میورزیدند و از دولت عراق میخواستند بستر را برای ورود این گروهها به عرصه سیاسی عراق فراهم کند، دولت مالکی بشدت با این موضوع مخالفت میکرد. از طرف دیگر به نظر میرسد توفیق نسبی نیروهای نظامی بومی عراق از ایجاد امنیت در مدت زمان خروج اولیه نیروهای اشغالگر از این کشور موجبات ناخرسندی سران ایالات متحده را به همراه داشته است. سران کاخ سفید و شخص اوباما پس از خروج نیروهای آمریکایی از شهرهای عراق، انتظار حملات متعدد و اغتشاشاتی گسترده را در عراق میکشیدند. حتی باراک اوباما، صراحتا اعلام کرد عراق پس از خروج نیروهای نظامی ایالات متحده روزهای سختی را در پیش خواهد داشت، اما این پیشبینی حداقل تاکنون محقق نشده و نیروهای عراقی در حفظ امنیت کشور تاکنون نمره قبولی دریافت کردهاند. به واقع سران کاخ سفید که تصور میکردند به دنبال عجز نیروهای بومی از برقراری امنیت به سرعت به شهرها باز خواهند گشت، اکنون این رویای خود را تعبیر نشده میبینند از این رو بشدت نگران وضعیت خود در عراق هستند چرا که دولت عراق نشان داده بدون حضور یکصد هزار نیروی نظامی خارجی در عراق نیز میتواند از عهده برقراری امنیت در کشور برآید. حتی بسیاری نیز معتقدند ایالات متحده با استفاده از عمال خود در عراق تلاش دارد ناآرامیهای گستردهای را در این کشور ایجاد کند تا بدینوسیله زمینه را برای بازگشت خود به شهرهای عراق فراهم آورد. در این میان ایالات متحده میتواند از تروریستهای بعثی و سلفی که از روابط نزدیکی با آنها برخوردار است، بهره ببرد. سران ایالات متحده با آزاد کردن بعثیها تلاش کردند آنها را برای تأمین منافع خود در اختیار بگیرند و فشارهای بسیاری را برای ورود بعثیها به عرصه سیاسی بر دولت عراق وارد کردند. همچنین استفاده از گروههای سلفی تروریستی که در قالب شوراهای بیداری سازماندهی شدهاند نیز دیگر گزینه پیشروی سران ایالات متحده است تا با توسل به آن به ناآرامیهای موجود در عراق دامن بزنند.
در کل به نظر میرسد ایالات متحده در فضای کنونی دو هدف عمده را در عراق دنبال میکند؛ نخستین هدفی که سران کاخ سفید آن را به جد پیگیری میکنند تلاش برای حضور درازمدت در عراق است. مقامات ایالات متحده میکوشند به هر نحو ممکن زمینه را برای حضور درازمدت در عراق فراهم سازند تا از این طریق بتوانند منافع خود را در ژئوپولتیکترین منطقه جهان تأمین کنند. هدف دیگر ایالات متحده به قدرت رساندن وابستگان و دستنشاندههای خود در عراق است. از این رو به نظر میرسد آمریکا در آستانه انتخابات عراق برنامههای گستردهای برای نیل به این هدف تدارک دیده باشد. به واقع سران ایالات متحده بسیار تمایل دارند نیروهای بعثی و لائیک را به عرصه سیاسی عراق بازگردانند. تجربه آمریکا در عراق اثبات کرده است بعثیها و لائیکها برای تأمین منافع کاخ سفید دست به هر اقدامی میزنند. ارسال نظر
پربیننده