هنر تکاملی گونه‌ای از هنر گروهی و جمعی است که با وجود شباهت‌های بسیار با «هنر مشارکتی» تعریف و رویکردی مستقل دارد. هنر تکاملی با آنکه برگردان واژه‌به‌واژه «Collaborative art» نیست، اما معادلی برای این اصطلاح است که دلایل انتخاب این عنوان را در همین مقال بررسی می‌کنیم. «Collaborative art» مانند
«Participate art» به معنای مشارکتی و گروهی بودن است و آنچه که شاید بتوان به عنوان تفاوتی جزئی برای این اصطلاح عنوان کنیم، معنای همفکری نهفته در «Collaborative art» است. انتخاب عنوان تکامل نیز به جای مشارکت از این‌رو بوده که در اینگونه از هنر، برخلاف هنر مشارکتی تعداد افراد شرکت‌کننده در خلق یک اثر هنری بسیار محدود می‌شود و در بیشتر موارد به مشارکت میان دو فرد می‌انجامد، چراکه همه افراد مشارکت‌کننده در یک اثر تکاملی نقشی اصلی را ایفا می‌کنند و به واقع یک اثر هنری تکاملی از همفکری دو یا چند فرد (که به طور معمول هنرمند هستند و در این دست آثار هنری مخاطب یا افراد عادی کمتر نقش دارند) شکل می‌گیرد که در کنار یکدیگر ساختار فکری و فیزیکی آن را در یک روند گروهی تعیین کرده‌اند. برای نمونه از این هنرمندان می‌توان به جورج و گیلبرت، جان وود و پل هریسون یا لیندا مونتانو و تچینگ هیسه اشاره کرد.
اگر به کارهای جورج و گیلبرت نگاهی بیندازیم، این زوج انگلیسی که سال‌هاست در کنار یکدیگر به کار می‌پردازند (George pass More متولد ۱۹۴۲) و (Gilbert proesch متولد ۱۹۴۳) از انجام پرفورمنس تاثیر می‌گرفتند به طوری که خود را مانند مجسمه‌های زنده عرضه می‌کردند تا آنجا که مخاطب آنها را همچون یک تکه عکس ببیند. بر خلاف بسیاری از هنرمندان که کارشان را در زمینه مجسمه‌سازی و محیط ادامه دادند، جورج و گیلبرت به سمت عکس‌های زنده خود پیش رفتند و در اواخر دهه ۱۹۶۰ کارهایی را پدید آوردند که به نوعی فاصله بین زندگی و هنر را از بین برد.
در روشی مشابه، این دو زندگی شخصی و علایق خود را موضوع عکس‌ها قرار دادند. امروزه نیز در سایه تکنولوژى رایانه، آنها مى‌توانند با سرعت بیشترى کار کنند. گیلبرت در مصاحبه‌ای درباره کارهای‌شان می‌گوید: «ما همیشه در حال کار هستیم و وقتى براى تفریح نداریم». نکته هنر این دو نفر همانند بسیاری از گروه‌ها و زوج‌های هنری دیگر در همان ضمیر جمعی است که برای یک زوج یا یک گروه هنری به کار می‌رود؛ همان روح جمعی مورد نیاز برای این دست هنرهای مشارکتی.
در هنر تکاملی با آنکه روند ارائه یک اثر به دلیل گروهی یا دست‌کم دو نفره بودن، روند خاصی می‌شود و اثر مراحل مختلفی را برای کامل شدن توسط دو یا چند فرد طی می‌کند، اما آنچه در نهایت به عنوان اثر هنری ارائه می‌شود اهمیت بیشتری داشته و به عنوان یک اثر گروهی و جمعی از آن نام برده می‌شود.
به تعبیر دیگر آنچه در این هنر بیش از همه اهمیت می‌یابد، تکامل یک اثر با همفکری چند نفر است که هر کدام بر اساس پذیرش یک روح گروهی و جمعی بخشی از آن را برعهده گرفته‌اند. آنچه در اینگونه آثار باید بر آن تاکید داشت، همان روح گروهی‌ای است که همانند آثار مشارکتی اثر هنری را از یک حالت فردی بیرون می‌آورد و کار به نام یک گروه ثبت می‌شود و نه یک فرد. این تاکید بر گروهی بودن به این دلیل است که مشارکت در هنر تکاملی، مشارکتی مستقیم و بی‌واسطه است و به واقع آنچه که این هنر را از هنرهای تعاملی یا مشارکتی که پیش‌تر هم از آنها صحبت شد جدا می‌سازد، این مساله است که در آن هنرها (تعاملی و مشارکتی) با وجود مشارکت افراد مختلف در کار هنوز هم یک هنرمند اصلی گرداننده و شکل‌دهنده اصلی وجود دارد (که البته بخشی از روند ساخت اثر هنری خود را به مخاطبان و افراد شرکت‌کننده در اثر واگذار می‌کند) اما در هنر تکاملی دیگر نمی‌توان نامی از یک گرداننده اصلی زد و آنچه در روند و فرم نهایی اثر ارائه می‌شود، نمی‌تواند نامی جز یک کار گروهی داشته باشد. البته این امر هرگز به معنای از میان رفتن خلاقیت‌های فردی در یک گروه یا سطح کاملا مساوی تاثیرگذاری افراد حاضر در آن نیست و به طور حتم در کارهای مختلف از جرقه نخستین یک ایده در ذهن هر کدام از هنرمندان تا پروراندن آن در یک فضای گروهی و یک همفکری، بالا و پایین‌های فراوانی وجود دارد.
برای پی بردن به فضای یک کار تکاملی و گروهی می‌توان به این جمله ساده اکتفا کرد که «در یک گروه حق با همه هست اما حق با هیچکس نیست»، به بیان دیگر تمام آنچه که در یک گروه شکل‌دهنده اصلی کار است همان اندیشه و تجربیات فردی است که دیگر از یک حالت شخصی خارج شده و در کنار اندیشه و تجربه دیگری به شکلی جدید رسیده است که دیگر هیچ کدام از اندیشه‌ها و فرم‌های فردی پیشین نیست، بلکه شکلی جدید از هنری است که در یک فضای گروهی تکامل یافته است. حقی برای همه و هیچکس
درباره هنر تکاملی (Collaborative art)
هنر تکاملی گونه‌ای از هنر گروهی و جمعی است که با وجود شباهت‌های بسیار با «هنر مشارکتی» تعریف و رویکردی مستقل دارد. هنر تکاملی با آنکه برگردان واژه‌به‌واژه «Collaborative art» نیست، اما معادلی برای این اصطلاح است که دلایل انتخاب این عنوان را در همین مقال بررسی می‌کنیم. «Collaborative art» مانند
«Participate art» به معنای مشارکتی و گروهی بودن است و آنچه که شاید بتوان به عنوان تفاوتی جزئی برای این اصطلاح عنوان کنیم، معنای همفکری نهفته در «Collaborative art» است. انتخاب عنوان تکامل نیز به جای مشارکت از این‌رو بوده که در اینگونه از هنر، برخلاف هنر مشارکتی تعداد افراد شرکت‌کننده در خلق یک اثر هنری بسیار محدود می‌شود و در بیشتر موارد به مشارکت میان دو فرد می‌انجامد، چراکه همه افراد مشارکت‌کننده در یک اثر تکاملی نقشی اصلی را ایفا می‌کنند و به واقع یک اثر هنری تکاملی از همفکری دو یا چند فرد (که به طور معمول هنرمند هستند و در این دست آثار هنری مخاطب یا افراد عادی کمتر نقش دارند) شکل می‌گیرد که در کنار یکدیگر ساختار فکری و فیزیکی آن را در یک روند گروهی تعیین کرده‌اند. برای نمونه از این هنرمندان می‌توان به جورج و گیلبرت، جان وود و پل هریسون یا لیندا مونتانو و تچینگ هیسه اشاره کرد.
اگر به کارهای جورج و گیلبرت نگاهی بیندازیم، این زوج انگلیسی که سال‌هاست در کنار یکدیگر به کار می‌پردازند (George pass More متولد ۱۹۴۲) و (Gilbert proesch متولد ۱۹۴۳) از انجام پرفورمنس تاثیر می‌گرفتند به طوری که خود را مانند مجسمه‌های زنده عرضه می‌کردند تا آنجا که مخاطب آنها را همچون یک تکه عکس ببیند. بر خلاف بسیاری از هنرمندان که کارشان را در زمینه مجسمه‌سازی و محیط ادامه دادند، جورج و گیلبرت به سمت عکس‌های زنده خود پیش رفتند و در اواخر دهه ۱۹۶۰ کارهایی را پدید آوردند که به نوعی فاصله بین زندگی و هنر را از بین برد.
در روشی مشابه، این دو زندگی شخصی و علایق خود را موضوع عکس‌ها قرار دادند. امروزه نیز در سایه تکنولوژى رایانه، آنها مى‌توانند با سرعت بیشترى کار کنند. گیلبرت در مصاحبه‌ای درباره کارهای‌شان می‌گوید: «ما همیشه در حال کار هستیم و وقتى براى تفریح نداریم». نکته هنر این دو نفر همانند بسیاری از گروه‌ها و زوج‌های هنری دیگر در همان ضمیر جمعی است که برای یک زوج یا یک گروه هنری به کار می‌رود؛ همان روح جمعی مورد نیاز برای این دست هنرهای مشارکتی.
در هنر تکاملی با آنکه روند ارائه یک اثر به دلیل گروهی یا دست‌کم دو نفره بودن، روند خاصی می‌شود و اثر مراحل مختلفی را برای کامل شدن توسط دو یا چند فرد طی می‌کند، اما آنچه در نهایت به عنوان اثر هنری ارائه می‌شود اهمیت بیشتری داشته و به عنوان یک اثر گروهی و جمعی از آن نام برده می‌شود.
به تعبیر دیگر آنچه در این هنر بیش از همه اهمیت می‌یابد، تکامل یک اثر با همفکری چند نفر است که هر کدام بر اساس پذیرش یک روح گروهی و جمعی بخشی از آن را برعهده گرفته‌اند. آنچه در اینگونه آثار باید بر آن تاکید داشت، همان روح گروهی‌ای است که همانند آثار مشارکتی اثر هنری را از یک حالت فردی بیرون می‌آورد و کار به نام یک گروه ثبت می‌شود و نه یک فرد. این تاکید بر گروهی بودن به این دلیل است که مشارکت در هنر تکاملی، مشارکتی مستقیم و بی‌واسطه است و به واقع آنچه که این هنر را از هنرهای تعاملی یا مشارکتی که پیش‌تر هم از آنها صحبت شد جدا می‌سازد، این مساله است که در آن هنرها (تعاملی و مشارکتی) با وجود مشارکت افراد مختلف در کار هنوز هم یک هنرمند اصلی گرداننده و شکل‌دهنده اصلی وجود دارد (که البته بخشی از روند ساخت اثر هنری خود را به مخاطبان و افراد شرکت‌کننده در اثر واگذار می‌کند) اما در هنر تکاملی دیگر نمی‌توان نامی از یک گرداننده اصلی زد و آنچه در روند و فرم نهایی اثر ارائه می‌شود، نمی‌تواند نامی جز یک کار گروهی داشته باشد. البته این امر هرگز به معنای از میان رفتن خلاقیت‌های فردی در یک گروه یا سطح کاملا مساوی تاثیرگذاری افراد حاضر در آن نیست و به طور حتم در کارهای مختلف از جرقه نخستین یک ایده در ذهن هر کدام از هنرمندان تا پروراندن آن در یک فضای گروهی و یک همفکری، بالا و پایین‌های فراوانی وجود دارد.
برای پی بردن به فضای یک کار تکاملی و گروهی می‌توان به این جمله ساده اکتفا کرد که «در یک گروه حق با همه هست اما حق با هیچکس نیست»، به بیان دیگر تمام آنچه که در یک گروه شکل‌دهنده اصلی کار است همان اندیشه و تجربیات فردی است که دیگر از یک حالت شخصی خارج شده و در کنار اندیشه و تجربه دیگری به شکلی جدید رسیده است که دیگر هیچ کدام از اندیشه‌ها و فرم‌های فردی پیشین نیست، بلکه شکلی جدید از هنری است که در یک فضای گروهی تکامل یافته است. ارسال نظر
پربیننده