حسام آبنوس: «ناصر فخرآرایی» و «رضا شمس‌آبادی» کسانی‌اند که دست به ترور «محمدرضا پهلوی» زدند. اینکه انگیزه‌های آنها چه بوده و چه نیت‌هایی در سر داشتند، بر کسی آشکار نشد، زیرا ناصر فخرآرایی که در دانشگاه تهران به سوی محمدرضا پهلوی تیراندازی کرده بود، در همان‌جا بدون محاکمه کشته شد و رضا شمس‌آبادی، عضو گارد جاویدان شاهنشاهی نیز در کاخ مرمر نقشه ترور شاه ایران را در سر داشت که به دلیل تأخیر چند دقیقه‌ای محمدرضا پهلوی موفق به این کار نشد و توسط نیروهای دفتر مخصوص شاه کشته شد. این دو چهره در تاریخ مبارزات انقلابی شاید تأثیر چندانی نداشته باشند اما به‌خاطر عملی که از آنها سر زده، در نوع خود شخصیت‌های جالبی محسوب می‌شوند. به‌خصوص اینکه این دو نفر در همان لحظات پس از ترور کشته شدند و هیچ سندی مبنی بر دلایل آنها از این کار در دسترس نیست. از این رو بر پیچیدگی‌های شخصیت آنها افزوده شده است و امروز که 40 سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد، باخبر شدن از انگیزه‌های آنها می‌تواند برای علاقه‌مندان به تاریخ جذاب باشد. درونیات این افراد و حالات آنها در واپسین ساعت‌های عملیاتی که در نظر داشتند، بسیار جالب و هیجان‌انگیز است اما چه سود که هیچ سند و روایتی از آن لحظات و حتی پس از عملیات ترور شاه، در دسترس نیست. حال «ابراهیم اکبری‌دیزگاه» دست به خلق اثری زده که شخصیت اصلی کتاب قصد دارد در جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی دست به ترور شاه بزند. او با استفاده از ابزار تخیل دست به خلق اثری زده که شخصیت اصلی آن با نام «سهراب» وارد برنامه‌ای می‌شود که منتهی به ترور شاه در روز رژه جشن‌های ۲۵۰۰ ساله خواهد شد. خواننده در ۲۴ ساعت پایانی منتهی به اجرای نقشه وارد ماجرا می‌شود. نثر و ساخت جمله‌های کتاب، منتقل‌کننده حالات شخصیت سهراب است و خواننده در مواجه شدن با اثر، بشدت با شخصیت سهراب همزاد‌پنداری می‌کند. شخصیتی که وارد عملی شده که تصور می‌شود مسیر بازگشتی برایش وجود ندارد. در طول داستان، همزمان که خواننده در ۲۴ ساعت پایانی منتهی به عملیات قرار دارد، رفت و برگشت‌هایی به گذشته روایت شده و به علت‌ها و ریشه انگیزه‌های او برای چنین اقدامی اشاره می‌کند و خواننده در جریان اتفاقاتی که شخصیت را به اینجا رسانده، قرار می‌گیرد. جملات کوتاه و ضرب‌دار سبب می‌شود دلهره و اضطراب شخصیت قصه به خواننده منتقل شود و این مهم‌ترین اتفاقی است که خواننده را به فضای کتاب و حال و هوای شخصیت اصلی که مشغول یک عمل جسورانه است، نزدیک می‌کند. در رمان «شاه‌کُشی» ابراهیم اکبری‌دیزگاه که نشر شهرستان ادب آن را منتشر کرده، خواننده با شخصیتی با نام «سهراب» روبه‌رو می‌شود که می‌خواهد شاه را ترور کند. او فرزند روحانی‌ای است که به دست عمال پهلوی در قم در ماجرای فیضیه به شهادت رسیده است. «آمیرز ابوالقاسم» یکی از نزدیکان امام خمینی(ره) در آن سال‌هاست. فرزندانش غیر از سهراب نیز هر کدام در مسیر مبارزه قرار دارند اما به نظر می‌رسد گرایش‌های اسلامی ندارند. شخصیت «سهراب» توسط خواهرش [مهسا] فردی ترسو قلمداد می‌شود اما این ترسو بودن در طول داستان نیز توجه خواننده را به خود جلب می‌کند و او با گزاره‌هایی که نویسنده در داستانش گنجانده، به این حس دست می‌یابد که شخصیت قصه نه‌تنها ترسو، بلکه مردد است. شخصیت‌پردازی قصه بویژه «سهراب» می‌تواند این پیام را به خواننده انتقال دهد که شخصیت اصلی در فاصله شهادت پدرش از 42 تا 50 دچار تحول روحی شده و حالا می‌خواهد در یک اقدام مسلحانه، دست به ترور شاه بزند اما حالات و رفتارهای او به نوعی است که به نظر می‌رسد در این رفتارش تردید دارد و شاید اینطور برداشت شود که سهراب به‌عنوان نماد مبارزان پیش از انقلاب، نه‌تنها تصمیم درستی برای این عمل نگرفته، بلکه تردید دارد و تا آخرین لحظه می‌خواهد قید ترور شاه را بزند. اگر چنین برداشتی درست باشد باید گفت اکبری‌دیزگاه در داستانش حداقل بخشی از جامعه مبارز را دچار نوعی تردید نشان داده است. از دیگر گزاره‌هایی که دال بر تردید شخصیت اصلی می‌تواند باشد، مساله نماز خواندن «سهراب» است. از ابتدای قصه او می‌خواهد «نماز» بخواند و حتی در فهرست کارهایی که باید انجام دهد هم آن را قید می‌کند ولی نسبتاً موفق نمی‌شود که آن را انجام دهد. حتی او «قبله» را پیدا نمی‌کند و اگر قبله را نیز نمادی بر مسیر و راهنمایی در پیمودن یک مسیر بدانیم، باز هم شخصیت «سهراب» دچار نوعی سردرگمی است و نمی‌تواند مسیر درست را پیدا کند. از این رو، این شخصیت باز هم برای ترور شاه قطعیت ندارد و حتی توانایی پیداکردن مسیر درست را ندارد و از این حیث باید گفت قبله و یافتن آن برای نمازخواندن هم کارکردی نمادگرایانه دارد و خواننده احساس می‌کند مبارزان مسیر مبارزه را گم کرده بودند و توانایی تشخیص مسیر صحیح را نداشتند. شخصیت‌پردازی سهراب دارای جزئیاتی است که واکنش خواننده نسبت به آنها برانگیخته می‌شود. برای مثال وقتی مشغول نوشتن «فهرست اعمال» خود است، خرید یک بسته سیگار را نیز قید می‌کند. از زبان او می‌خوانیم وقت‌هایی که مضطرب است، مرتب باید سیگار بکشد. این اشاره به جزئیات سبب شده خواننده در بخش‌هایی که شخصیت اصلی دست به سیگار می‌برد، متوجه شود اضطراب به سرحد انفجار رسیده و اینها همه در خدمت داستان و شخصیت‌پردازی آن است. یکی از ویژگی‌های رمان ابراهیم اکبری‌دیزگاه این است که او اغلب طیف‌های مبارزان را در سال‌های پیش از انقلاب در رمانش دیده و در داستانش تمام تفکرها نماینده دارند. این اتفاقی است که در داستان‌های مرتبط با سال‌های انقلاب کمتر دیده می‌شود که تمام طیف‌های فکری مبارز و حاضر در جریان مبارزات را دیده باشد. در این رمان «حجت» نماینده گروه‌های مبارز چپ، شخصیت «آمیرز ابوالقاسم» نماد شخصیت‌های مسلمان وابسته به روحانیت، شخصیت «استاد جاودان» نماد شخصیت‌های وابسته به طیف جبهه آزادی موسوم به ملی- مذهبی‌ها و... است که هرکدام نقشی در حرکت رو به جلوی انقلاب و سرنگونی رژیم پهلوی داشته‌اند. رمان «شاه‌کُشی» در پایان خواننده را در حالتی معلق نگه می‌دارد؛ پایان‌بندی داستان در اختیار خواننده است و معلوم نیست «سهراب» می‌تواند شاه را هدف قرار دهد یا اینکه خودش مورد اصابت گلوله محافظان شاه قرار گرفته است. البته خواننده روایت رسمی تاریخ را می‌داند که شاه پس از خروج از ایران در سال 59 بر اثر بیماری درگذشته است اما ابراهیم اکبری‌دیزگاه در این اثر تکلیف خواننده را با اتفاقی که در پایان اثرش می‌افتد روشن نمی‌کند و این سبب می‌شود خواننده خود با توجه به شناختی که از شخصیت اصلی پیدا کرده تصمیم بگیرد پایان داستان را رقم بزند. در مجموع رمان «شاه‌کُشی» اثر ابراهیم اکبری‌دیزگاه را باید اثری دانست که در انتخاب سوژه سراغ موضوعی رفته که از جذابیت‌های داستانی برخوردار است و همین می‌تواند خواننده را به مطالعه این اثر ترغیب کند، زیرا ترور شخصیت اصلی یک کشور موضوعی جذاب با ظرفیت‌های فراوان روایی است.