آلودگی بخش‌های مختلف بیمارستان از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز انتقال عفونت‌های بیمارستانی در بیماران بستری شده به شمار می‌رود.
در بررسی‌های انجام شده توسط سازمان بهداشت جهانی که در 55 بیمارستان از 14 کشور مختلف انجام شده، به طور متوسط 7/8 درصد بیماران بستری در بیمارستان مبتلا به عفونت بیمارستانی می‌شوند. به طور کلی در جهان از هر 4 بیمار که در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شوند، یک نفر دچار عفونت می‌شود.
دكتر مریم کشتکار، متخصص بیماری‌های عفونی در گفت‌وگو با «وطن امروز» علت عفونت‌های بیمارستانی را باکتری‌هایی دانست که نسبت به مواد ضدعفونی کننده و همچنین آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت پیدا کرده‌اند و گفت: در بیشتر بخش‌های بیمارستان‌ها به علت فقدان نظارت و کنترل کافی، عفونت‌ها بیش از حد استاندارد شیوع دارند. وی ادامه داد: اتکای بیش از حد پزشکان به آنتی‌بیوتیک‌ها و غفلت از روش‌های سترون‌سازی و گندزدایی باعث ایجاد روش‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها و ایجاد عفونت‌های مرگبار توسط آنها در بیمارستان‌ها شده است.
کشتکار در تعریف عفونت‌های بیمارستانی گفت: عفونت، فرآیندی است که در طول آن عامل بیماری‌زا به میزبان حساس حمله کرده، رشد و تکثیر یافته و باعث آسیب رساندن به میزبان می‌شود. وی افزود: باید توجه داشت عفونت بیمارستانی، عفونتی است که 48 یا 72 ساعت بعد از پذیرش بیمار در بیمارستان ایجاد شود، به شرط آنکه فرد در زمان پذیرش، علائم آشکار عفونت را نداشته باشد. این متخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه انواع عفونت‌های بیمارستانی مربوط به مواردی همچون عفونت ادراری، عفونت محل جراحی، عفونت تنفسی و عفونت خون است، ادامه داد: بیشتر عوامل عفونی باعث بیماری نمی‌شوند و در مواردی که عفونتی وارد بدن می‌شود، معمولا فرآیند آن کاملا بدون علامت است. تنها عوامل عفونی خاصی بیماری‌زا هستند که از همان ابتدا باعث تولید بیماری شوند. وی اظهار داشت: یکی از نکات مهم در زمینه عفونت‌های بیمارستانی این است که بسیاری از ویروس‌ها و باکتری‌ها بدون تشخیص یا آگاهی از وجود آن به فرد دیگري منتقل می‌شوند و عفونت‌های مزمن یا ناقلان باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها، اغلب بدون علامت هستند.
راه‌های عفونت‌زدایی
امروز کنترل، رعایت بهداشت، ضدعفونی مناسب و استریلیزاسیون جزو مهم‌ترین فعالیت‌ها در تمام سیستم‌های مراقبت بهداشتی هستند. محمد برومند، متخصص بیماری عفونی و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی درباره راه‌های عفونت‌زدایی بیمارستانی گفت: دستیابی به سیستمی اثربخش و کارآ برای ضدعفونی و استریلیزاسیون بیش از کیفیت تجهیزات اهمیت دارد. این درحالی است که روش‌های منتخب برای عفونت‌زدایی (شست‌وشو و تمیز کردن، ضدعفونی یا استریلیزاسیون) به عوامل متعددی بستگی داشته ولی انتخاب اولیه می‌تواند بر اساس میزان خطر انتقال عفونت به بیماران صورت گیرد. برومند، استریلیزاسیون را مهم‌ترین بخش در مراقبت بیماران دانست و افزود: برآورد می‌شود 5 درصد بیماران پس از بستری در بیمارستان دچار عفونت شوند. بدون‌شک وقتی عفونت در بیمارستانی گسترش می‌یابد به طور قطع بیمار به دلیل تماس مستقیم و دائم با سطوح مختلف، وسایل و البسه آلوده خواهد شد. وی ابراز داشت: در مراکز درمانی گردش بزرگی از وسایل وجود دارد که تعدادی کثیف و خاک گرفته، تعدادی ضدعفونی نشده و تعدادی استریل هستند. این گردش وسایل باید به دقت جداسازی شده و کارکنان باید از روش‌های مطمئنی استفاده کنند تا دانش کاملی درباره بهداشت و کنترل عفونت ایجاد شود. این متخصص بیماری‌های عفونی معتقد است: کنترل عفونت همیشه باید در اولویت باشد حتی اگر مشکلات فراوانی همچون فشارهای مالی، ترس از کمبود منابع برای پیشگیری از عفونت و... را به همراه داشته باشد. وی ادامه داد: بدون‌شک بار کاری کارکنان بهداشتی، پیروی آنها از دستورات روتین بهداشتی را با شکست مواجه می‌کند. همچنین ردگیری منبع یک عفونت یا مسیر انتقال عفونت در هر دو عفونت باکتریال و ویروسی می‌تواند فرآیندی طاقت‌فرسا باشد.
برومند با توجه به این مطلب که عفونت‌ها در مراکز بهداشتی- درمانی هم می‌توانند انتقال یابند گفت: این انتقال می‌تواند بین بیمار و کارکنان و تماس بیمار با ابزار آلوده یا ناقص ضدعفونی شده یا از محیط فیزیکی داخل درمانگاه باشد. وی با اشاره به اینکه شواهد قطعی‌اي وجود دارد که دستان آلوده مسؤول انتقال عفونت‌ها و عامل مهمی در عفونت‌های تهدیدکننده حیات در بیماران بستری شده هستند، افزود: بهداشت دست از انتقال عفونت درون بیمارستان جلوگیری می‌کند ولی انجام این کار توسط کارکنان بهداشتی- درمانی خیلی جدی گرفته نمی‌شود. برومند ادامه داد: برای ضدعفونی کردن دست‌ها، شستن آنها با محلولی الکلی در مقایسه با آب و صابون ترجیح داده می‌شود. البته این محلول‌ها نه‌تنها در کنار هر تخت بلکه در هر جایی که ضدعفونی کردن دست‌ها مورد نیاز است باید موجود باشد. ضدعفونی کردن دست‌ها با محلول‌های الکلی به زمان کمتری نیاز دارد و تحریک کمتری در پوست ایجاد می‌کند.
وی درباره استفاده از دستکش توسط افرادی که در معرض آلودگی قرار دارند، اظهار داشت: استفاده از دستکش نیاز به ضدعفونی کردن دست را افزایش می‌دهد چرا که هوای بسیار کمی درون دستکش وجود دارد که می‌تواند رشد باکتری‌های هوازی را تحریک کند. رطوبت و تعریق دست در درون دستکش، بستری مناسب برای رشد باکتری‌هاست، بنابراین باید دقت کرد دستکش از جنس یک ماده نرم و الاستیکی بوده که قدرت کشش مطلوب داشته باشد تا در برابر سوراخ شدن مقاوم باشد چرا که علت اصلی پوشیدن دستکش، محافظت دست از سوراخ شدن و ایجاد زخم‌های نفوذی است. مهم‌ترین دلیل انتقال عفونت به کارکنان بهداشتی- درمانی ایجاد این زخم‌ها به دنبال کار با وسایل تیز و آلوده است.
امروز باید کنترل انتقال عفونت، بهداشت و استریلیزاسیون مهم‌ترین وظیفه در سیستم‌های درمانی باشد. 5 درصد بیماران بستری شده در بیمارستان‌ها دچار عوارض ناشي از عفونت‌ها می‌شوند
کنترل عفونت؛ مهم‌ترین وظیفه سیستم‌های درمانی
آلودگی بخش‌های مختلف بیمارستان از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز انتقال عفونت‌های بیمارستانی در بیماران بستری شده به شمار می‌رود.
در بررسی‌های انجام شده توسط سازمان بهداشت جهانی که در 55 بیمارستان از 14 کشور مختلف انجام شده، به طور متوسط 7/8 درصد بیماران بستری در بیمارستان مبتلا به عفونت بیمارستانی می‌شوند. به طور کلی در جهان از هر 4 بیمار که در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شوند، یک نفر دچار عفونت می‌شود.
دكتر مریم کشتکار، متخصص بیماری‌های عفونی در گفت‌وگو با «وطن امروز» علت عفونت‌های بیمارستانی را باکتری‌هایی دانست که نسبت به مواد ضدعفونی کننده و همچنین آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت پیدا کرده‌اند و گفت: در بیشتر بخش‌های بیمارستان‌ها به علت فقدان نظارت و کنترل کافی، عفونت‌ها بیش از حد استاندارد شیوع دارند. وی ادامه داد: اتکای بیش از حد پزشکان به آنتی‌بیوتیک‌ها و غفلت از روش‌های سترون‌سازی و گندزدایی باعث ایجاد روش‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها و ایجاد عفونت‌های مرگبار توسط آنها در بیمارستان‌ها شده است.
کشتکار در تعریف عفونت‌های بیمارستانی گفت: عفونت، فرآیندی است که در طول آن عامل بیماری‌زا به میزبان حساس حمله کرده، رشد و تکثیر یافته و باعث آسیب رساندن به میزبان می‌شود. وی افزود: باید توجه داشت عفونت بیمارستانی، عفونتی است که 48 یا 72 ساعت بعد از پذیرش بیمار در بیمارستان ایجاد شود، به شرط آنکه فرد در زمان پذیرش، علائم آشکار عفونت را نداشته باشد. این متخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه انواع عفونت‌های بیمارستانی مربوط به مواردی همچون عفونت ادراری، عفونت محل جراحی، عفونت تنفسی و عفونت خون است، ادامه داد: بیشتر عوامل عفونی باعث بیماری نمی‌شوند و در مواردی که عفونتی وارد بدن می‌شود، معمولا فرآیند آن کاملا بدون علامت است. تنها عوامل عفونی خاصی بیماری‌زا هستند که از همان ابتدا باعث تولید بیماری شوند. وی اظهار داشت: یکی از نکات مهم در زمینه عفونت‌های بیمارستانی این است که بسیاری از ویروس‌ها و باکتری‌ها بدون تشخیص یا آگاهی از وجود آن به فرد دیگري منتقل می‌شوند و عفونت‌های مزمن یا ناقلان باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها، اغلب بدون علامت هستند.
راه‌های عفونت‌زدایی
امروز کنترل، رعایت بهداشت، ضدعفونی مناسب و استریلیزاسیون جزو مهم‌ترین فعالیت‌ها در تمام سیستم‌های مراقبت بهداشتی هستند. محمد برومند، متخصص بیماری عفونی و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی درباره راه‌های عفونت‌زدایی بیمارستانی گفت: دستیابی به سیستمی اثربخش و کارآ برای ضدعفونی و استریلیزاسیون بیش از کیفیت تجهیزات اهمیت دارد. این درحالی است که روش‌های منتخب برای عفونت‌زدایی (شست‌وشو و تمیز کردن، ضدعفونی یا استریلیزاسیون) به عوامل متعددی بستگی داشته ولی انتخاب اولیه می‌تواند بر اساس میزان خطر انتقال عفونت به بیماران صورت گیرد. برومند، استریلیزاسیون را مهم‌ترین بخش در مراقبت بیماران دانست و افزود: برآورد می‌شود 5 درصد بیماران پس از بستری در بیمارستان دچار عفونت شوند. بدون‌شک وقتی عفونت در بیمارستانی گسترش می‌یابد به طور قطع بیمار به دلیل تماس مستقیم و دائم با سطوح مختلف، وسایل و البسه آلوده خواهد شد. وی ابراز داشت: در مراکز درمانی گردش بزرگی از وسایل وجود دارد که تعدادی کثیف و خاک گرفته، تعدادی ضدعفونی نشده و تعدادی استریل هستند. این گردش وسایل باید به دقت جداسازی شده و کارکنان باید از روش‌های مطمئنی استفاده کنند تا دانش کاملی درباره بهداشت و کنترل عفونت ایجاد شود. این متخصص بیماری‌های عفونی معتقد است: کنترل عفونت همیشه باید در اولویت باشد حتی اگر مشکلات فراوانی همچون فشارهای مالی، ترس از کمبود منابع برای پیشگیری از عفونت و... را به همراه داشته باشد. وی ادامه داد: بدون‌شک بار کاری کارکنان بهداشتی، پیروی آنها از دستورات روتین بهداشتی را با شکست مواجه می‌کند. همچنین ردگیری منبع یک عفونت یا مسیر انتقال عفونت در هر دو عفونت باکتریال و ویروسی می‌تواند فرآیندی طاقت‌فرسا باشد.
برومند با توجه به این مطلب که عفونت‌ها در مراکز بهداشتی- درمانی هم می‌توانند انتقال یابند گفت: این انتقال می‌تواند بین بیمار و کارکنان و تماس بیمار با ابزار آلوده یا ناقص ضدعفونی شده یا از محیط فیزیکی داخل درمانگاه باشد. وی با اشاره به اینکه شواهد قطعی‌اي وجود دارد که دستان آلوده مسؤول انتقال عفونت‌ها و عامل مهمی در عفونت‌های تهدیدکننده حیات در بیماران بستری شده هستند، افزود: بهداشت دست از انتقال عفونت درون بیمارستان جلوگیری می‌کند ولی انجام این کار توسط کارکنان بهداشتی- درمانی خیلی جدی گرفته نمی‌شود. برومند ادامه داد: برای ضدعفونی کردن دست‌ها، شستن آنها با محلولی الکلی در مقایسه با آب و صابون ترجیح داده می‌شود. البته این محلول‌ها نه‌تنها در کنار هر تخت بلکه در هر جایی که ضدعفونی کردن دست‌ها مورد نیاز است باید موجود باشد. ضدعفونی کردن دست‌ها با محلول‌های الکلی به زمان کمتری نیاز دارد و تحریک کمتری در پوست ایجاد می‌کند.
وی درباره استفاده از دستکش توسط افرادی که در معرض آلودگی قرار دارند، اظهار داشت: استفاده از دستکش نیاز به ضدعفونی کردن دست را افزایش می‌دهد چرا که هوای بسیار کمی درون دستکش وجود دارد که می‌تواند رشد باکتری‌های هوازی را تحریک کند. رطوبت و تعریق دست در درون دستکش، بستری مناسب برای رشد باکتری‌هاست، بنابراین باید دقت کرد دستکش از جنس یک ماده نرم و الاستیکی بوده که قدرت کشش مطلوب داشته باشد تا در برابر سوراخ شدن مقاوم باشد چرا که علت اصلی پوشیدن دستکش، محافظت دست از سوراخ شدن و ایجاد زخم‌های نفوذی است. مهم‌ترین دلیل انتقال عفونت به کارکنان بهداشتی- درمانی ایجاد این زخم‌ها به دنبال کار با وسایل تیز و آلوده است.
امروز باید کنترل انتقال عفونت، بهداشت و استریلیزاسیون مهم‌ترین وظیفه در سیستم‌های درمانی باشد. ارسال نظر
پربیننده