تأثیر تغذیه در تعادل اخلاط بدن
همان‌طور که در شماره‌های قبل گفته شد، بدن هر فردی از ترکیب 4 خلط تشکیل شده است؛ صفرا، دم، بلغم و سودا و هر کدام از این اخلاط دارای وظایف مشخصی هستند که با کمک آنها، بدن وظایف خود را درست و بموقع انجام می‌دهد. «غلبه بلغم و نحوه درمان آن» عنوان موضوع قبلی «طب سنتی» بود و در این شماره به بررسی «سودا» می‌پردازیم.
سودا : سودا، خلط سرد دیگری است که در بدن به سرد و خشک معروف است. سودا ترکیبی است به رنگ قرمز تیره كه پایین‌ترین لایه در بدن را تشکیل می‌دهد. جایگاه سودا در طحال است و وظیفه آن تشکیل بافت استخوانی، مو، دندان و تحریک اشتهاست.سودا نیز همانند سه خلط دیگر، در صورتی که بیش از حد اعتدال ترشح شود، به شکل فاسد، خام یا سوخته درآمده و باعث ایجاد بیماری در بدن می‌شود. بیماری‌هایی که بر اثر فساد سودا در بدن ایجاد می‌شوند عبارتند از: لرزش اعضا، تیک، لقوه، پارکینسون، سیاهی دور چشم، ناآرامی در خواب، اگزمای پوستی، بهق، برص، چروک صورت، وجود خال‌های متعدد در پوست، هموروئید (بواسیر)، واریس، بوی بد مدفوع، بوی بد دهان، تکرر ادرار، شب‌ادراری کودکان و مهم‌تر از همه استعداد ابتلا به یبوست که در طب سنتی از آن به «ام‌الامراض» یاد شده است.
خصوصیات ظاهری سوداوی‌ها : سوداوی‌ها از نظر هیکل باریک و کشیده و با مفاصلی درشت و انگشتانی کشیده، رنگ پوست آنها تیره، موي جوگندمی پررنگ تا سیاه و چشمان آنها تنگ و ریز و تیره‌رنگ است. رگ‌های سوداوی‌ها برجسته، نازک و تیره است.
عوامل ایجاد سودای زائد در بدن عبارتنداز: خوردن غذاهای سودازا مانند غذاهای مانده، سریع پخته، مصرف میوه‌های نارس، مصرف غذاهایی که طبع سرد و خشک دارند مانند عدس آن هم بدون مصلح خود که گلپر است، بیماری‌های مزمن و مستمر، غم مستمر، بی‌تحرکی جسمی و فکری، رنگ سیاه، مصرف برخی داروهای شیمیایی، خوردن هر نوشیدنی یا غذای داغ، ایستاده غذا خوردن، مصرف نگهدارنده‌ها در غذاها و ....
غذاهای مناسب برای افراد سوداوی عبارتند از: انجیر، کشمش، انگور، زرشک، گل سرخ، سنا، عناب، گل گاوزبان، نخودآب، سوپ جوجه، زرده تخم‌مرغ، سوپ گوشت گوسفندی (گوشت گاو و گوساله سودازاست)، انار شیرین، بادام شیرین، فندق و آب هندوانه. علاوه بر این غذاها و مواد گیاهی، داروهای گياهي مناسب برغلبه سودا عبارتند از: ریشه ختمی، ریشه شیرین‌بیان، ریشه کاسنی، انجیر، کشمش، زرشک، شربت بنفشه، گاوزبان، بادرنجبویه، اسطوخدوس و... در طب سنتی آمده است «تیرماه زمان ازدیاد سودا در بدن است!» و بر اثر ازدیاد این خلط در بدن، خون کثیف، غلیظ و تیره می‌شود و در نتیجه چهره شخص نیز به رنگ خفه و تیره درمی‌آید. بنابراین برای رفع سودای اضافی در بدن، نخست باید غذاهای ممنوعه را که در بدن ایجاد سودای فاسد می‌کنند حذف کرد یا به همراه مصلحاتشان مصرف کرد. بعضی از این غذاها عبارتند از: کلم، ماهی، عدس، بادمجان، سرکه (مصلح: عسل)، گوشت گاو و گوساله، خرمای سیاه و... دوم، از عوامل ایجاد‌کننده سودا دوری کرد و سوم، غذاها و موادی را که در بالا گفته شد و برای از بین بردن سودا مناسب دانسته‌اند، استفاده کرد.
صفرا : همان‌طور که قبلا گفته شد، صفرا شکل اول غذایی است که بر اثر فعل و انفعالات کبد در بدن شکل می‌گیرد و ترکیبی قرمز متمایل به زرد با طبیعت گرم و خشک است که در کیسه صفرا نگهداری می‌شود. در صورت غلبه صفرا، یعنی ازدیاد صفرا از حد تعامل چه کمی و چه کیفی، فرد دچار مشکل خواهد شد.
خصوصیات ظاهری صفراوی‌مزاج‌ها: از ویژگی‌های بارز آنها می‌توان به زردی رنگ صورت، چشم و زبان آنها اشاره کرد. صفراوی‌ها معمولا افرادی لاغراندام و قدبلند هستند و نمی‌توان آنها را به سادگی چاق کرد! از نظر پوستی خشک و رگ‌های بدنشان برجسته است و گهگاه دچار عصبانیت آنی می‌شوند. گاه ممکن است با خوردن کمی فلفل دچار آلرژی شوند و از نظر اخلاقی افرادی شجاع، پرانرژی، محکم، باهوش، بی‌قرار و حاضرجوابند.
دلیل ازدیاد صفرای فاسد در بدن: استفاده مداوم از مواد غذایی که طبیعت گرم و خشک دارند، موجب ازدياد صفراي فاسد در بدن مي‌شود؛ زیرا این شخص برای تعدیل مزاج خود باید بیشتر از موادی که سرد و تر و اصطلاحا خنک هستند استفاده کند تا دچار غلبه صفرا نشود. غذاهایی که باعث اعتدال این مزاج می‌شوند عبارتند از: سوپ ماش، سوپ جو همراه گشنیز، سوپ اسفناج، کدو با آبغوره، آبلیمو، زرشک، آب‌زرشک، گوشت مرغ، آلوخشک، تمرهندی، شربت نارنج، شربت به، شربت توت سیاه، لیمو عمانی، خیار، سماق، شاهتره، تخم یا ریشه کاسنی، جعفری، بابونه، جو، لیموترش، هویج، سیر، کاهو، ازگیل، شربت سکنجبین دارویی و...
در درمان افراد صفراوی علاوه بر رعایت و استفاده از مواد گفته شده، حجامت در 2 فصل سال، یکی در پاییز و دیگری در بهار، نتیجه بسیار مطلوب و موثری دربر خواهد داشت و باعث آرامش و تعدیل مزاج شخص خواهد شد. غذاها و موادی که برای تعدیل مزاج دموی‌ها مناسب است عبارتند از: آلو، زرشک و آب‌زرشک، انار و آب انار، تمرهندی، اسفناج، پیاز سفید، آبلیمو، آبغوره، سرکه، عرق کاسنی، تخم گشنیز، تخم‌شاهی، گوجه فرنگی، آب پرتقال، تمشک، آلبالو، سیر، نعناع، عناب، هندوانه، توت‌فرنگی، کیوی، نارنج، سیب زرد، ریواس، کنگر، کاهو، کرفس، کلم، والک، خرفه(جوشانده یا تازه آن)، سماق، زردچوبه، خربزه، گریپ‌فروت(ناشتا)، تمشک، جوشانده گل همیشه بهار، دم‌کرده برگ گردو، کاسنی و ...
در نهایت برای تعدیل مزاج افراد دموی، علاوه بر مصرف مواد بالا، فصد (به شکل سنتی) یا حجامت سالانه حداقل دو تا سه‌بار که در بهار یا پاییز انجام شود، توصیه می‌شود و در صورتی که شخص دسترسی به حجامت نداشته باشد، حداقل بین یک تا سه‌بار اهدای خون سالانه توصیه می‌شود و علاوه بر تمام اینها، استفاده از سرکه انگور خانگی(و نه شرکتی)، طی روز به همراه سالاد و غذا توصیه می‌شود.
*پژوهشگر طب سنتي طب سنتی
تأثیر تغذیه در تعادل اخلاط بدن
همان‌طور که در شماره‌های قبل گفته شد، بدن هر فردی از ترکیب 4 خلط تشکیل شده است؛ صفرا، دم، بلغم و سودا و هر کدام از این اخلاط دارای وظایف مشخصی هستند که با کمک آنها، بدن وظایف خود را درست و بموقع انجام می‌دهد. «غلبه بلغم و نحوه درمان آن» عنوان موضوع قبلی «طب سنتی» بود و در این شماره به بررسی «سودا» می‌پردازیم.
سودا : سودا، خلط سرد دیگری است که در بدن به سرد و خشک معروف است. سودا ترکیبی است به رنگ قرمز تیره كه پایین‌ترین لایه در بدن را تشکیل می‌دهد. جایگاه سودا در طحال است و وظیفه آن تشکیل بافت استخوانی، مو، دندان و تحریک اشتهاست.سودا نیز همانند سه خلط دیگر، در صورتی که بیش از حد اعتدال ترشح شود، به شکل فاسد، خام یا سوخته درآمده و باعث ایجاد بیماری در بدن می‌شود. بیماری‌هایی که بر اثر فساد سودا در بدن ایجاد می‌شوند عبارتند از: لرزش اعضا، تیک، لقوه، پارکینسون، سیاهی دور چشم، ناآرامی در خواب، اگزمای پوستی، بهق، برص، چروک صورت، وجود خال‌های متعدد در پوست، هموروئید (بواسیر)، واریس، بوی بد مدفوع، بوی بد دهان، تکرر ادرار، شب‌ادراری کودکان و مهم‌تر از همه استعداد ابتلا به یبوست که در طب سنتی از آن به «ام‌الامراض» یاد شده است.
خصوصیات ظاهری سوداوی‌ها : سوداوی‌ها از نظر هیکل باریک و کشیده و با مفاصلی درشت و انگشتانی کشیده، رنگ پوست آنها تیره، موي جوگندمی پررنگ تا سیاه و چشمان آنها تنگ و ریز و تیره‌رنگ است. رگ‌های سوداوی‌ها برجسته، نازک و تیره است.
عوامل ایجاد سودای زائد در بدن عبارتنداز: خوردن غذاهای سودازا مانند غذاهای مانده، سریع پخته، مصرف میوه‌های نارس، مصرف غذاهایی که طبع سرد و خشک دارند مانند عدس آن هم بدون مصلح خود که گلپر است، بیماری‌های مزمن و مستمر، غم مستمر، بی‌تحرکی جسمی و فکری، رنگ سیاه، مصرف برخی داروهای شیمیایی، خوردن هر نوشیدنی یا غذای داغ، ایستاده غذا خوردن، مصرف نگهدارنده‌ها در غذاها و ....
غذاهای مناسب برای افراد سوداوی عبارتند از: انجیر، کشمش، انگور، زرشک، گل سرخ، سنا، عناب، گل گاوزبان، نخودآب، سوپ جوجه، زرده تخم‌مرغ، سوپ گوشت گوسفندی (گوشت گاو و گوساله سودازاست)، انار شیرین، بادام شیرین، فندق و آب هندوانه. علاوه بر این غذاها و مواد گیاهی، داروهای گياهي مناسب برغلبه سودا عبارتند از: ریشه ختمی، ریشه شیرین‌بیان، ریشه کاسنی، انجیر، کشمش، زرشک، شربت بنفشه، گاوزبان، بادرنجبویه، اسطوخدوس و... در طب سنتی آمده است «تیرماه زمان ازدیاد سودا در بدن است!» و بر اثر ازدیاد این خلط در بدن، خون کثیف، غلیظ و تیره می‌شود و در نتیجه چهره شخص نیز به رنگ خفه و تیره درمی‌آید. بنابراین برای رفع سودای اضافی در بدن، نخست باید غذاهای ممنوعه را که در بدن ایجاد سودای فاسد می‌کنند حذف کرد یا به همراه مصلحاتشان مصرف کرد. بعضی از این غذاها عبارتند از: کلم، ماهی، عدس، بادمجان، سرکه (مصلح: عسل)، گوشت گاو و گوساله، خرمای سیاه و... دوم، از عوامل ایجاد‌کننده سودا دوری کرد و سوم، غذاها و موادی را که در بالا گفته شد و برای از بین بردن سودا مناسب دانسته‌اند، استفاده کرد.
صفرا : همان‌طور که قبلا گفته شد، صفرا شکل اول غذایی است که بر اثر فعل و انفعالات کبد در بدن شکل می‌گیرد و ترکیبی قرمز متمایل به زرد با طبیعت گرم و خشک است که در کیسه صفرا نگهداری می‌شود. در صورت غلبه صفرا، یعنی ازدیاد صفرا از حد تعامل چه کمی و چه کیفی، فرد دچار مشکل خواهد شد.
خصوصیات ظاهری صفراوی‌مزاج‌ها: از ویژگی‌های بارز آنها می‌توان به زردی رنگ صورت، چشم و زبان آنها اشاره کرد. صفراوی‌ها معمولا افرادی لاغراندام و قدبلند هستند و نمی‌توان آنها را به سادگی چاق کرد! از نظر پوستی خشک و رگ‌های بدنشان برجسته است و گهگاه دچار عصبانیت آنی می‌شوند. گاه ممکن است با خوردن کمی فلفل دچار آلرژی شوند و از نظر اخلاقی افرادی شجاع، پرانرژی، محکم، باهوش، بی‌قرار و حاضرجوابند.
دلیل ازدیاد صفرای فاسد در بدن: استفاده مداوم از مواد غذایی که طبیعت گرم و خشک دارند، موجب ازدياد صفراي فاسد در بدن مي‌شود؛ زیرا این شخص برای تعدیل مزاج خود باید بیشتر از موادی که سرد و تر و اصطلاحا خنک هستند استفاده کند تا دچار غلبه صفرا نشود. غذاهایی که باعث اعتدال این مزاج می‌شوند عبارتند از: سوپ ماش، سوپ جو همراه گشنیز، سوپ اسفناج، کدو با آبغوره، آبلیمو، زرشک، آب‌زرشک، گوشت مرغ، آلوخشک، تمرهندی، شربت نارنج، شربت به، شربت توت سیاه، لیمو عمانی، خیار، سماق، شاهتره، تخم یا ریشه کاسنی، جعفری، بابونه، جو، لیموترش، هویج، سیر، کاهو، ازگیل، شربت سکنجبین دارویی و...
در درمان افراد صفراوی علاوه بر رعایت و استفاده از مواد گفته شده، حجامت در 2 فصل سال، یکی در پاییز و دیگری در بهار، نتیجه بسیار مطلوب و موثری دربر خواهد داشت و باعث آرامش و تعدیل مزاج شخص خواهد شد. غذاها و موادی که برای تعدیل مزاج دموی‌ها مناسب است عبارتند از: آلو، زرشک و آب‌زرشک، انار و آب انار، تمرهندی، اسفناج، پیاز سفید، آبلیمو، آبغوره، سرکه، عرق کاسنی، تخم گشنیز، تخم‌شاهی، گوجه فرنگی، آب پرتقال، تمشک، آلبالو، سیر، نعناع، عناب، هندوانه، توت‌فرنگی، کیوی، نارنج، سیب زرد، ریواس، کنگر، کاهو، کرفس، کلم، والک، خرفه(جوشانده یا تازه آن)، سماق، زردچوبه، خربزه، گریپ‌فروت(ناشتا)، تمشک، جوشانده گل همیشه بهار، دم‌کرده برگ گردو، کاسنی و ...
در نهایت برای تعدیل مزاج افراد دموی، علاوه بر مصرف مواد بالا، فصد (به شکل سنتی) یا حجامت سالانه حداقل دو تا سه‌بار که در بهار یا پاییز انجام شود، توصیه می‌شود و در صورتی که شخص دسترسی به حجامت نداشته باشد، حداقل بین یک تا سه‌بار اهدای خون سالانه توصیه می‌شود و علاوه بر تمام اینها، استفاده از سرکه انگور خانگی(و نه شرکتی)، طی روز به همراه سالاد و غذا توصیه می‌شود.
*پژوهشگر طب سنتي ارسال نظر
پربیننده