ساخت فیلمی که سلیقه تماشاگر را تنزل ندهد، دشوار است

قبل از آنکه به فیلم «امشب شب مهتابه» بپردازیم، اجازه بدهید کمی به عقب برگردیم. محمدهادی کریمی فیلمنامه‌نویس، چطور سر از دنیای کارگردانی درآورد و آیا از ابتدای ورود به سینما هم هدف فیلمسازی داشتید؟ راستش را بخواهید دلیل اصلی روی آوردن من به فیلمسازی، فیلمنامه‌هایی تقریباً شخصی بود که به آنها بسیار علاقه‌مند بودم اما برای آنها کارگردانی پیدا نمی‌شد... . یعنی فیلمنامه‌هایی بودند که امکان ساختش فراهم نمی‌شد؟ دقیقا و من به همین خاطر به فیلمسازی روی آوردم تا بستر لازم برای ساخت این فیلمنامه‌ها را خودم فراهم کرده باشم. دو فیلم اخیر یعنی «غیر منتظره» و «امشب شب مهتابه» هم به این دلیل ساخته شد تا جاده ساخت آن فیلمنامه‌ها در آینده هموار شود. پس دغدغه کارگردانی شما هم به‌نوعی مکمل همان دغدغه فیلمنامه‌نویسی است؟ من همیشه بر این باور بوده‌ام که نفس ساخت یک فیلم با نوشتن اتفاق می‌افتد و اگر هم من فیلم می‌سازم، علتش علاقه شدید به فیلمنامه آن است. من با اینکه فیلمساز شده‌ام اما همچنان می‌نویسم و هدفم ساخته شدن یک اثر در چارچوب فکری و اندیشه نهفته در قصه است؛ حال چه خودم آن را بسازم و چه شخص دیگری. البته به این موضوع هم شدیداً اعتقاد دارم که یک اثر باید در زمان خودش ساخته شود تا موثر باشد و تاثیر لازم را بگذارد و به همین جهت است که من همچنان می‌نویسم و نوشتن را به مثابه پالایش روح می‌دانم. با تاکیدی که بر چارچوب فکری و اندیشه‌ای فیلمنامه دارید، چه چیزی در فیلمنامه «امشب شب مهتابه» وجود داشت که تصمیم گرفتید خودتان آن را بسازید؟ همانطور که گفتم من تعدادی فیلمنامه دارم که بشدت به آنها علاقه‌مندم. بعضی از آنها مشکل ممیزی دارند و بعید می‌دانم به آنها مجوز ساخت بدهند، اما «امشب شب مهتابه» از آن دست فیلمنامه‌هایی بود که هم به آن خیلی علاقه داشتم و هم توانستم مجوز ساخت و نمایش آن را بگیریم؛ فیلمنامه‌ای که در عین عامه‌پسند بودن، ‌خاص هم هست؛ یعنی هم مخاطب عام دارد و هم مخاطب خاص. داستان و پیام این فیلم درباره گسست نسل‌ها و راه‌های ترمیم آن است؛ موضوعی که چیز کمی نیست. ما امروزه در جامعه بشدت با این معضل مواجهیم و آن چیزی است که شخصا خیلی دوست دارم تا خانواده‌های ایرانی به آن توجه نشان بدهند و به آن فکر کنند. به نظر شما استفاده از عنصر موسیقی در تار و پود یک داستان ملودرام تا چه اندازه جذابیت دارد و اصلا موزیسین بودن شخصیت اصلی داستان چه کمکی به روند فیلم می‌کند؟ درباره بخش اول سوالتان باید بگویم که قطعا جذابیت دارد. داستان، لحن و قالب یک فیلم ملودرام هم این را می‌طلبد. اما درباره موسیقی باید بگویم که موسیقی در این فیلم شخصیت دارد؛ یعنی خود از عناصر و شخصیت‌های اصلی فیلم به حساب می‌آید و نه فقط پارامتری که بخواهیم با آن تماشاگر را جذب کنیم. موسیقی در این فیلم درست مانند شخصیت‌ها در یک برزخ سیر می‌کند و بعضی از آدم‌ها که عمدتا آدم‌های سنتی هستند آن را نمی‌پذیرند. در واقع در این فیلم موسیقی باعث جدایی دو نسل شده است. از ابتدا به احسان خواجه‌امیری فکر می‌کردید یا دلیل این انتخاب محبوبیت او بود؟ ما به دنبال کسی بودیم که هم ترانه بسازد، هم موسیقی فیلم بسازد، ترانه اجرا کند و در ضمن هم پاپ بخواند و هم سنتی. در نتیجه ما به چهار نفر احتیاج داشتیم و هماهنگی این چهار نفر کمی سخت بود، ‌اما احسان خواجه‌امیری کسی بود که می‌توانست تمام آن چهار نفر باشد و این توانایی موجب شد از وی استفاده کنیم، ضمن اینکه محبوبیت او هم بی‌تاثیر نبود. بازیگران فعلی فیلم، انتخاب‌های اول بودند؟ بله، ما عمدتا افرادی را انتخاب کردیم که بیننده سابقه‌ای از او نداشته باشد یا اگر هم دارد در خدمت فیلم باشد، مثلا برای نقش پدر و مادر پسر سعی کردیم از چهره‌هایی استفاده کنیم که تماشاگر پیش‌زمینه‌ای نسبت به آنها نداشته باشد. یا مثلا درباره نقش مهناز افشار ما به این علت از ایشان استفاده کردیم که بازی برون‌گرای او در خدمت فیلم بود و این کمک می‌کرد تا تماشاگر، ‌آن بخش از قصه را که نمی‌گوییم، خودش بفهمد و بتواند حدس بزند. شما در هر دو فیلمتان در مقام کارگردان، از دانیال عبادی برای بازی استفاده کرده‌اید. آیا این یک اتفاقي بوده یا دلیل خاصی داشته است؟ برای فیلم «غیرمنتظره» به دنبال یک چهره نو و جدید بودیم، خیلی از بازیگران و علاقه‌مندان کار کرده و کار نکرده تست شدند تا اینکه یک روز شهاب حسینی،‌ دانیال عبادی را به ما معرفی کرد که هم ظاهرش به نقش می‌خورد و هم گریمش حسابی به نقش نشست. درباره فیلم «امشب شب مهتابه» هم ما به دنبال بازیگری بودیم که اولا پرسونای بازیگری‌اش هنوز شکل نگرفته باشد و ثانیا کسی باشد که در چهره و ظاهرش در حالی که غرور دارد نوعی شکنندگی هم دیده شود؛ کسی که کودک درونش هنوز زنده باشد. راستش را بخواهید من بازی برون‌گرا را برای این کاراکتر فیلم سم می‌دانستم. در مجموع مراحل پیش‌تولید چه مدت طول کشید؟ حدود یک ماه. در طول تولید هم ‌همه چیز خیلی خوب بود و تولید بسیار صمیمانه‌ای داشتیم و با تمام انرژی و قوا کار کردیم. همین موضوع موجب شد کل فیلم در کمتر از یک ماه فیلمبرداری شود و تهیه‌کننده هم از هیچ امکان مادی و معنوی‌ای برای فیلم دریغ نکرد. با توجه به اینکه شما فیلمنامه‌نویس هم هستید، آیا ممکن است هنگام فیلمبرداری، فیلمنامه را براساس حس صحنه تغییر دهید؟ تغییر نمی‌توان گفت،‌ در واقع تبدیل به احسن می‌کنیم. به‌عنوان مثال در زمان نوشتن فیلمنامه به دلیل آنکه شما نمی‌دانید امکاناتتان سر صحنه چیست، ممکن است به حداقل‌ها بسنده کنید، ‌اما سر صحنه می‌توانید آن را ارتقا ببخشید. فکر نمی‌کنید اگر پایان فیلم شاد بود، تماشاگر بیشتری جذب فیلم می‌شد؟ راستش من این طوری فکر نکردم. فکر کردم که پایان فعلی یک پایان ضد کلیشه است و مخاطب را به فکر فرو می‌برد. درست است که پایان فیلم تلخ است اما سیاه نیست، به‌عنوان مثال صحنه پایانی فیلم که هر سه شخصیت فیلم در یک قاب حضور دارند. به اعتقاد من با پایان فیلم، ‌فیلم تمام نمی‌شود و مخاطب به فکر فرو می‌رود. در ادامه فعالیت‌هایتان و با توجه به تب فیلم‌های طنز و اینکه در شرایط فعلی به نوعی فیلم‌های طنز تضمین فروش دارند، آیا قصد ساخت فیلم طنز را ندارید؟ اتفاقا کار بعدی که قرار است بسازم یک کار طنز است،‌ اما این نکته را هم اضافه کنم که بسیاری از چیزهایی که ما می‌بینیم را نمی‌شود طنز گفت و بیشتر به لودگی شباهت دارد و در واقع یک نوع تخریب سلیقه مخاطب با آسان‌پسندی و ابتذال است. من شخصا کمدی را دوست دارم اما اینکه این طنز یا کمدی بستری برای ابتذال باشد،‌ به هیچ‌وجه قبول ندارم. اگر اشتباه نکنم پیش از این در فیلمنامه‌نویسی هم کار طنز نداشتید؟ خیر، ‌فقط کار «اتانازی» بود که البته یک کار طنز مذهبی بود. احتمال ساخت سریال یا تله‌فیلم برای تلویزیون هم در کارنامه‌تان وجود دارد؟ خیر! شرایط تولید را در فضای فعلی سینما چگونه می‌بینید؟ متاسفانه شرایط تولید به طور کلی مساعد نیست و ساخت فیلم‌های سالمی که سطح سلیقه تماشاگر را تنزل ندهد بسیار سخت و دشوار است. به عنوان آخرین سوال، بفرمایید برای آینده چه برنامه‌ای دارید؟ درصدد ساخت فیلم سینمایی با عنوان «مستاجر طبقه سوم» هستم که فضای آن طنز با درونمایه‌ای معنوی است.