خرده تلاش‌هاي بي‌نتيجه!
حسین قناعت،کارگردان سینمای ایران درباره وضعیت سینمای کودک می‌گوید: به نظر من اساسا در ایران چیزی به نام سینمای کودک و نوجوان نداریم که بخواهیم درباره جایگاه آن صحبت کنیم. با شرایط نامطلوب فعلی چیزی به نام سینمای کودک و نوجوان قابل تصور نیست و خرده تلاش‌هایی هم که در این زمینه صورت می‌گیرد به مانند دست و پا زدن‌های‌آدمی است که می‌خواهد از غرق شدن خود جلوگیری کند. این کارگردان سینمای کودک ادامه می‌دهد: سینمای کودک اکنون تنها به برگزاری یک جشنواره خلاصه شده است. جشنواره بهانه‌ای است تا فکر کنیم که این سینما فعال و زنده است. بی‌شک نگاهی به آمار فیلم‌های تولید شده کودک و نوجوان در طول فعالیت یک ساله سینمای ایران گواه جایگاه متزلزل این ژانر است. فریدون حسن‌پور تعداد بسیار اندک این آثار را توجیهی برای بحراني بودن وضعیت سینمای کودک و نوجوان می‌داند. کارگردان فیلم «نشانی» درباره این موضوع چنین می‌گوید: در شرایطی که تنها تعداد انگشت‌شماری از آثار تولید شده در سال سینمای ایران مربوط به قشر کودک و نوجوان است، صحبت کردن پیرامون جایگاه این سینما کار عبث و بیهوده‌ای است. وقتی تولیدی دراين زمینه وجود ندارد پس طبیعتا فعالیت و تکاپويی هم دیده نخواهد شد. این وضعیت تنها تداعی‌کننده رکودی وحشتناک است که حتی با گذشت سال‌ها چاره‌ای برای‌آن اندیشیده نشده است. او می‌افزاید: در طول تمام این سال‌ها هیچگاه شاهد رویکرد و نگاه جدی دست‌اندرکاران و مسوولان به این سینما نبوده‌ایم و تمام این مسائل گواه جایگاه این سینماست اما این غفلت در شرایطی صورت می‌گیرد که اکثر جوامع دنیا در این حوزه دست به بازتعریف مفاهیم گذشته زده و رویکرد جدیدی را در این باره اتخاذ کرده‌اند. در نظر آنها سرمایه‌گذاری برای این قشر گسترده و خاص در واقع تضمین آینده جامعه آنهاست. ابراهیم معيری، کارگردان فیلم سینمایی «کتونی سفید» با اشاره به اهمیت قشر جوان و نوجوان برای متولیان فرهنگی ديگر کشورها چنین می‌گوید: اکنون تقریبا تمام جوامع به این نتیجه رسیده‌اند که نسل آینده بسیار مهم بوده و باید بیشترین سرمایه‌گذاری و هزینه صرف آموزش این قشر شود. آنها تمام برنامه‌ریزی خود را بر اساس نسل آینده که همان کودکان و نوجوانان امروز هستند، انجام می‌دهند چرا که می‌دانند ادامه حیات اجتماعی یک جامعه در گرو تامین نیازهای مختلف این قشر است. این مساله بسیار مهمی است که ما همواره در تمام عرصه‌ها از آن غافل بوده‌ایم. مسیری که سینمای کودک و نوجوان پیموده همواره با موانع زیادی رو به رو بوده است؛ موانعی که با گذشت زمان هنوز پابرجاست تا نفس این سینما به شماره بیفتد.
سينماي فقير
فریدون حسن‌پور مشکلات و محدودیت‌های این سینما را اینگونه تشریح می‌کند: هنگامي که فیلم کودک ساخته نمی‌شود یا بسیار کم تولید می‌شود نشان از وجود مانع و مشکلی در راه تولید این آثار دارد. شاید بهتر باشد که درباره این مشکلات دست‌اندرکاران اقتصاد سینما پاسخگو باشند اما در مقام یک کارگردان به نظر من موتور محرک این ماشین بودجه و مسائل مالی است. فقدان حمایت‌های مالی از اینگونه تولیدات معضل بسیار بزرگی است که دست‌اندرکاران این سینما همواره با آن دست به گریبان بوده‌اند. کارگردان «تعطیلات تابستانی» ادامه می‌دهد: برخلاف نظر بسیاری از دوستان همواره گفته‌ام که این ژانر برای زنده ماندن نیازمند حمایت سازمان‌ها و ارگان‌های دولتی است. این دولت است که باید با حمایت همه‌جانبه خود مانع از سقوط این سینما شده و دست آن را بگیرد در غیر این صورت باید نظاره‌گر سقوط آزاد آن بود. مسعود کرامتی، کارگردان و بازیگر سینمای ایران نیز نقش مشکلات اقتصادی را در رکود سینمای کودک و نوجوان بسیار پررنگ دانسته و می‌گوید: سینمای ایران اعم از کودک و نوجوان و... کاملا دولتی است و تا وقتی این وضعیت ادامه دارد تنها با کمک و حمایت دولت اوج خواهد گرفت. اگر دولت کمک کند این سینما اوج می‌گیرد، اگر‌نه رو به نابودی خواهد رفت. هنگامی که سینمای ما دولتی است تنها راه برون‌رفت این است که دولت راه چاره‌ای برای پایان دادن به بحران بیندیشد.
لزوم خصوصي‌سازي سينماي كودك
کارگردان فیلم سینمایی «پاتال و آرزوهای کوچک» همچنین تأکید می‌کند: اگر بخش خصوصی سرنوشت سینما را در دست گرفته و این حوزه از اختیار دولت خارج شود، در آن صورت می‌توان انتظار بهبود این وضعیت را داشت. این اتفاق در دهه 60 افتاد و ما شاهد رشد و شکوفایی سینمای کودک و نوجوان بوده‌ایم اما مشکلات سینمای کودک و نوجوان ایران تنها به مشکلات و کمبودهای اقتصادی خلاصه نمی‌شود و این تنها بخش کوچکی از این واقعیت تلخ است. معیری به دیگر مشکلات این سینما اینگونه اشاره می‌کند: سینمای کودک ایران هم اکنون چه به لحاظ کمیت و چه به لحاظ کیفیت به دشواری ادامه حیات می‌دهد. نمی‌توان مسائل و مشکلات را در این حوزه به یک یا دو نمونه خلاصه کرد، اما آنچه بیش از همه عوامل تأثیر منفی‌اش را نشان می‌دهد، مشکلات مربوط به اکران این دسته از آثار است. ما هم‌اکنون در اکران اینگونه تولیدات دچار مشکلات بزرگ و اساسی هستیم؛ مشکلاتی که سرنوشت یک فیلم را به آسانی تحت تأثیر قرار می‌دهد. آنچه واضح و روشن است اینکه این سینما با این شرایط رونقی نخواهد یافت، مگر آنکه خون تازه‌ای در آن جاری شده و شاهد تفکرات جدیدی در این حوزه باشیم. این سینما در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت و کمک است. حسين قناعت نیز مشکلات مربوط به اکران این آثار را بزرگ‌ترین معضل این ژانر می‌داند. کارگردان فیلم سینمایی «من نگین دات‌کام» می‌گوید: هرچند تعداد تولیدات آثار کودکان و نوجوانان در سال بسیار انگشت‌شمار است، اما مشکلات مربوط به اکران همین تعداد فیلم نیز از مشکلات بزرگ دست‌اندرکاران سینماست. مشکلات اکران در واقع کابوس کارگردانان کشورمان است. با این وضعیت نامطلوب همین پنج فیلمی هم که در طول سال ساخته می‌شوند فرصت نمایش و عرض‌اندام پیدا نمی‌کنند. از این‌رو باید گفت که مشکل اکران، معضل بسیار بزرگی است که سینمای ایران را در کل دچار رکود کرده و این مساله تنها مختص
به ایران نیست.
حقی که به کودکان داده نمی‌شود
بی‌شک در شرایطی که برخی از تولیدات سینمای ایران پس از گذشت مدت‌ها امکان اکران و نمایش عمومی می‌یابند انتظار اکران آثار مربوط به کودکان و نوجوانان در فصل‌های مناسب اکران انتظاری بیهوده است. اینگونه است که حتی همین تعداد محصولات اندک فرصت دیده شدن نیافته یا در بهترین شرایط در فصل‌های مرده اکران و در کمترین زمان ممکن در معرض نمایش قرار می‌گیرد. فریدون حسن‌پور با بیان اینکه کودکان و نوجوانان آسیب‌پذیرترین قشر جامعه هستند، در این‌باره می‌گوید: حق این قشر است که در طول سال حداقل 5 فیلم خوب تولید داخل را در شرایطی مناسب تماشا کند. متاسفانه در کشور ما کمترین بودجه و امکانات به این پروژه‌ها اختصاص می‌یابد؛ چرا که نوع نگاه به این حوزه، سطحی و غیرحرفه‌ای است. مسوولان فرهنگی کشور باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که در سال حداقل 15 فیلم کودک و نوجوان ساخته و به نمایش درآید. بدون شک در این صورت پنج یا شش فیلم بسیار خوب و استاندارد به چشم می‌خورد که می‌تواند در هر فصل به مرور اکران شود. با این شرایط مخاطبان این سینما در هر فصل با یک اثر قابل تامل روبه‌رو خواهند بود. او می‌افزاید: این برنامه‌ریزی موجب می‌شود تا تهیه‌کنندگان و مخاطبان به این سینما و دیدن آثار آن علاقه‌مند شده و به عادت دائمی آنها تبدیل شود.
روز حسرت هم می‌رسد
در شرایطی که مسوولان و متولیان فرهنگی کشور خطر تهاجم فرهنگی را بارها و بارها گوشزد کرده و بر لزوم مقابله با این پدیده تاکید می‌کنند بی‌توجهی به سینمای ملی بويژه سینمای کودک و نوجوان به عنوان آسیب‌پذیرترین مخاطب این تهاجم غیرقابل قبول است. حسین قناعت این بی‌توجهی را اینگونه تشریح می‌کند: متاسفانه ما با غفلت خود کاری کرده‌ایم که کودک و نوجوانمان در سراسر کشور براحتی رو به سوی آثار خارجی آورده و به یک مصرف‌کننده همیشگی کالاهای فرهنگی این کشورها تبدیل شده‌اند. در این شرایط کاملا طبیعی است که آنها از تولیدات داخلی کاملا روگردان شده و نسبت به این محصولات بی‌تفاوت باشند. این در حالی است که این قشر آسیب‌پذیرترین قشر اجتماع بوده و در واقع آینده‌سازان این مرز و بوم محسوب می‌شوند. این کارگردان سینما می‌افزاید: قشر جوان ما نیازمند خوراک فرهنگی داخلی است. آنها باید از سنین بسیار پایین فرهنگ و آیین کشور خود را در قالب آثار فرهنگی شناخته و نسبت به تاریخ و تمدن چندین هزار‌ساله خودآگاه باشند. این وظیفه مسوولان است که با اتخاذ تدابیری ویژه فرهنگ ملی و مذهبی کشور را در ذهن آنها نهادینه کرده و مانع از گرایش و علاقه این قشر به فرهنگ‌ها و آداب و رسوم کشورهای دیگر شوند. مطمئن هستم که در آینده حسرت از دست دادن این روزها را خواهیم خورد. آن زمان است که با خود می‌گوییم ما بزرگ‌ترها برای فرزندان این سرزمین چه کرده‌ایم و چه میراثی برای آنها
برجای گذاشته‌ایم.
فریدون حسن‌پور هم خطر تهاجم فرهنگی را گوشزد کرده و تاکید می‌کند: شبانه‌روز از واژه تهاجم فرهنگی و لزوم مقابله با این پدیده اجتماعی صحبت می‌شود. اکنون سؤال مهم این است که هدف و مخاطبان این تهاجم چه کسانی هستند. بی‌شک مخاطبان اصلی این تهاجم قشر کودک و نوجوان ما هستند که در معرض بیشترین آسیب و تغییر قرار دارند. اگر ذهن، فرهنگ و طرز تفکر این نوجوانان و جوانان تغییر کند بلافاصله فرهنگ آن کشور نیز دستخوش تغییراتی اساسی می‌شود. این کارگردان سینما تاکید می‌کند که بهترین راه برای مقابله با تهاجم فرهنگی غرب تهیه آثار فرهنگی استاندارد و با کیفیت برای این قشر و بها دادن بیشتر به نیازهای آنهاست چرا که کوچک‌ترین غفلت در این زمینه آینده فرهنگی و اجتماعی یک کشور رابه خطر می‌اندازد. ابراهیم معیری اما خطرات و تبعات این بی‌توجهی را به گونه‌ای دیگر گوشزد می‌کند: سینمای کودک و نوجوان در جهان امروز بهترین ابزار و وسیله برای آموزش غیرمستقیم به مخاطبان است. امروز شاهد هستیم که کشورهای پیشرفته دنیا بیشترین سرمایه را صرف ساخت اینگونه پروژه‌ها کرده و انواع ابزارها از صنعت کامپیوتر تا دیگر تکنولوژی‌های روز را در خدمت رشد این سینما به کار گرفته‌اند. بی‌توجهی به این مساله و جهت ندادن به شخصیت و نوع نگاه نوجوانان و جوانان زمینه را برای بسیاری از نابهنجاری‌های اجتماعی فراهم کرده است اما در مقابل، بها دادن به این ژانر و سرمایه‌گذاری برای پیشرفت آن بسیاری از نابهنجاری‌ها و مشکلات اجتماعی کنونی جامعه را حل خواهد کرد.
سینماگران هم مقصرند...
هر چند سینمای کودک و نوجوان در سال‌هایی دور دورانی طلایی را تجربه کرده اما این تجربه هیچگاه تضمینی برای بازگشت به آن دوران در شرایط کنونی نیست. از این رو سیاستگذاری در این باره نیازمند تدابیر ویژه و جدیدی است. قناعت شرایط کنونی را اینگونه توصیف می‌کند: اکنون شرایط با دهه 60 و حتی 70 تفاوت‌های زیادی دارد. در آن زمان به دلیل تنوع بسیار کم برنامه‌های تلویزیونی و نبود دسترسی آسان به آثار و تولیدات خارجی، سینما رفتن برای کودکان و نوجوانان یک تفریح بزرگ و به یادماندنی محسوب می‌شد اما اکنون شرایط کاملا متفاوت است. کودک و نوجوان امروز فردی بسیار مطلع و آگاه است که بسیار زود میان تولیدات داخلی و خارجی دست به قضاوت می‌زند از این رو فیلم ساختن برای این قشر در شرایط کنونی کار بسیار دشواری است. او می‌گوید: در این باره خودمان هم تا اندازه زیادی مقصر هستیم چرا که آن‌طور که باید تلاش نکرده و به نوعی این سینما و مخاطبان آن را ساده انگاشته‌ایم. ما سینمای کودک را ساده گرفتیم و اکنون باید
نظاره‌گر سقوط و نزول این سینما باشیم.
سینمای کودک عزمی جدی می‌طلبد
تردیدی نیست که سینمای کودک و نوجوان در چنین شرایطی بیش از پیش نیازمند حمایت و شاید یک ناجی باشد. رهایی از این بحران که روز به روز بر دامنه آن افزوده می‌شود عزمی جدی و همگانی را می‌طلبد. راه‌هایی که در این سال‌ها بارها و بارها پیموده شده تنها به مسکنی می‌ماند که تاثیراتی مقطعی داشته است. فریدون حسن‌پور نیز راه حل پایان دادن به این بحران را وجود عزمی جمعی و حمایتی همه جانبه می‌داند:«تنها راه نجات این سینما در شرایط فعلی حمایت گسترده و بی‌دریغ تمام ارگان‌های مربوطه و توجه ویژه به این ژانر است. فیلم کودک حتی اگر شاهکار باشد با این ساختار و حمایت اندک موفق به جلب مخاطب نخواهد شد. این سینما برای نجات از این معضل نیازمند حمایتی ویژه است. اگر در این راه با برنامه مدون و مشخص پیش رویم پس از چند دوره تهیه‌کنندگان خود، برای سرمایه‌گذاری ترغیب می‌شوند و با انگیزه‌ای مضاعف قدم در راه تولید اینگونه پروژه‌ها می‌گذارند».
این قصه سر دراز دارد
موضوع اکران این آثار اما موضوع مهم دیگری است که می‌تواند نجات دهنده آن باشد. ایجاد فرصت دیده شدن فیلم‌های کودک و نوجوان در فصل اکران مناسب موضوعی است که حسین قناعت بر آن اصرار می‌ورزد.
راه حل مناسب این است که چند سالن را به صورت اختصاصی در اختیار سینمای کودک و نوجوان قرار دهیم که در طول سال تنها اینگونه آثار را به نمایش بگذارند. در شرایط کنونی که تنها چند سینمای انگشت شمار برای اکران یک فیلم اختصاص داده می‌شود نمی‌توان انتظار معجزه داشت. یک فیلم در بدترین شرایط و زمان ممکن به نمایش گذاشته می‌شود و طبیعی است که با این وضعیت دیده نخواهد شد. سینمای کودک ما تنها مصداقی است از آثاری که نام کودک و نوجوان را یدک کشیده و آن را بهانه‌ای برای خود قرار می‌دهند. این در حالی است که سینمای جهان
نه تنها با تولید انبوه خود کودکان و نوجوانان را مخاطب قرار می‌دهد که حتی پای بزرگسالان را نیز به سالن‌های سینما و تماشای آثار کودکان باز می‌کند. در این میان تنها باید امیدوار بود، هر چند که این قصه سردراز دارد... . بررسی سینمای کودک در گفت‌و‌گوی «وطن امروز» با سینماگران در آستانه جشنواره بيست و سوم
رؤياي شيرين
خرده تلاش‌هاي بي‌نتيجه!
حسین قناعت،کارگردان سینمای ایران درباره وضعیت سینمای کودک می‌گوید: به نظر من اساسا در ایران چیزی به نام سینمای کودک و نوجوان نداریم که بخواهیم درباره جایگاه آن صحبت کنیم. با شرایط نامطلوب فعلی چیزی به نام سینمای کودک و نوجوان قابل تصور نیست و خرده تلاش‌هایی هم که در این زمینه صورت می‌گیرد به مانند دست و پا زدن‌های‌آدمی است که می‌خواهد از غرق شدن خود جلوگیری کند. این کارگردان سینمای کودک ادامه می‌دهد: سینمای کودک اکنون تنها به برگزاری یک جشنواره خلاصه شده است. جشنواره بهانه‌ای است تا فکر کنیم که این سینما فعال و زنده است. بی‌شک نگاهی به آمار فیلم‌های تولید شده کودک و نوجوان در طول فعالیت یک ساله سینمای ایران گواه جایگاه متزلزل این ژانر است. فریدون حسن‌پور تعداد بسیار اندک این آثار را توجیهی برای بحراني بودن وضعیت سینمای کودک و نوجوان می‌داند. کارگردان فیلم «نشانی» درباره این موضوع چنین می‌گوید: در شرایطی که تنها تعداد انگشت‌شماری از آثار تولید شده در سال سینمای ایران مربوط به قشر کودک و نوجوان است، صحبت کردن پیرامون جایگاه این سینما کار عبث و بیهوده‌ای است. وقتی تولیدی دراين زمینه وجود ندارد پس طبیعتا فعالیت و تکاپويی هم دیده نخواهد شد. این وضعیت تنها تداعی‌کننده رکودی وحشتناک است که حتی با گذشت سال‌ها چاره‌ای برای‌آن اندیشیده نشده است. او می‌افزاید: در طول تمام این سال‌ها هیچگاه شاهد رویکرد و نگاه جدی دست‌اندرکاران و مسوولان به این سینما نبوده‌ایم و تمام این مسائل گواه جایگاه این سینماست اما این غفلت در شرایطی صورت می‌گیرد که اکثر جوامع دنیا در این حوزه دست به بازتعریف مفاهیم گذشته زده و رویکرد جدیدی را در این باره اتخاذ کرده‌اند. در نظر آنها سرمایه‌گذاری برای این قشر گسترده و خاص در واقع تضمین آینده جامعه آنهاست. ابراهیم معيری، کارگردان فیلم سینمایی «کتونی سفید» با اشاره به اهمیت قشر جوان و نوجوان برای متولیان فرهنگی ديگر کشورها چنین می‌گوید: اکنون تقریبا تمام جوامع به این نتیجه رسیده‌اند که نسل آینده بسیار مهم بوده و باید بیشترین سرمایه‌گذاری و هزینه صرف آموزش این قشر شود. آنها تمام برنامه‌ریزی خود را بر اساس نسل آینده که همان کودکان و نوجوانان امروز هستند، انجام می‌دهند چرا که می‌دانند ادامه حیات اجتماعی یک جامعه در گرو تامین نیازهای مختلف این قشر است. این مساله بسیار مهمی است که ما همواره در تمام عرصه‌ها از آن غافل بوده‌ایم. مسیری که سینمای کودک و نوجوان پیموده همواره با موانع زیادی رو به رو بوده است؛ موانعی که با گذشت زمان هنوز پابرجاست تا نفس این سینما به شماره بیفتد.
سينماي فقير
فریدون حسن‌پور مشکلات و محدودیت‌های این سینما را اینگونه تشریح می‌کند: هنگامي که فیلم کودک ساخته نمی‌شود یا بسیار کم تولید می‌شود نشان از وجود مانع و مشکلی در راه تولید این آثار دارد. شاید بهتر باشد که درباره این مشکلات دست‌اندرکاران اقتصاد سینما پاسخگو باشند اما در مقام یک کارگردان به نظر من موتور محرک این ماشین بودجه و مسائل مالی است. فقدان حمایت‌های مالی از اینگونه تولیدات معضل بسیار بزرگی است که دست‌اندرکاران این سینما همواره با آن دست به گریبان بوده‌اند. کارگردان «تعطیلات تابستانی» ادامه می‌دهد: برخلاف نظر بسیاری از دوستان همواره گفته‌ام که این ژانر برای زنده ماندن نیازمند حمایت سازمان‌ها و ارگان‌های دولتی است. این دولت است که باید با حمایت همه‌جانبه خود مانع از سقوط این سینما شده و دست آن را بگیرد در غیر این صورت باید نظاره‌گر سقوط آزاد آن بود. مسعود کرامتی، کارگردان و بازیگر سینمای ایران نیز نقش مشکلات اقتصادی را در رکود سینمای کودک و نوجوان بسیار پررنگ دانسته و می‌گوید: سینمای ایران اعم از کودک و نوجوان و... کاملا دولتی است و تا وقتی این وضعیت ادامه دارد تنها با کمک و حمایت دولت اوج خواهد گرفت. اگر دولت کمک کند این سینما اوج می‌گیرد، اگر‌نه رو به نابودی خواهد رفت. هنگامی که سینمای ما دولتی است تنها راه برون‌رفت این است که دولت راه چاره‌ای برای پایان دادن به بحران بیندیشد.
لزوم خصوصي‌سازي سينماي كودك
کارگردان فیلم سینمایی «پاتال و آرزوهای کوچک» همچنین تأکید می‌کند: اگر بخش خصوصی سرنوشت سینما را در دست گرفته و این حوزه از اختیار دولت خارج شود، در آن صورت می‌توان انتظار بهبود این وضعیت را داشت. این اتفاق در دهه 60 افتاد و ما شاهد رشد و شکوفایی سینمای کودک و نوجوان بوده‌ایم اما مشکلات سینمای کودک و نوجوان ایران تنها به مشکلات و کمبودهای اقتصادی خلاصه نمی‌شود و این تنها بخش کوچکی از این واقعیت تلخ است. معیری به دیگر مشکلات این سینما اینگونه اشاره می‌کند: سینمای کودک ایران هم اکنون چه به لحاظ کمیت و چه به لحاظ کیفیت به دشواری ادامه حیات می‌دهد. نمی‌توان مسائل و مشکلات را در این حوزه به یک یا دو نمونه خلاصه کرد، اما آنچه بیش از همه عوامل تأثیر منفی‌اش را نشان می‌دهد، مشکلات مربوط به اکران این دسته از آثار است. ما هم‌اکنون در اکران اینگونه تولیدات دچار مشکلات بزرگ و اساسی هستیم؛ مشکلاتی که سرنوشت یک فیلم را به آسانی تحت تأثیر قرار می‌دهد. آنچه واضح و روشن است اینکه این سینما با این شرایط رونقی نخواهد یافت، مگر آنکه خون تازه‌ای در آن جاری شده و شاهد تفکرات جدیدی در این حوزه باشیم. این سینما در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت و کمک است. حسين قناعت نیز مشکلات مربوط به اکران این آثار را بزرگ‌ترین معضل این ژانر می‌داند. کارگردان فیلم سینمایی «من نگین دات‌کام» می‌گوید: هرچند تعداد تولیدات آثار کودکان و نوجوانان در سال بسیار انگشت‌شمار است، اما مشکلات مربوط به اکران همین تعداد فیلم نیز از مشکلات بزرگ دست‌اندرکاران سینماست. مشکلات اکران در واقع کابوس کارگردانان کشورمان است. با این وضعیت نامطلوب همین پنج فیلمی هم که در طول سال ساخته می‌شوند فرصت نمایش و عرض‌اندام پیدا نمی‌کنند. از این‌رو باید گفت که مشکل اکران، معضل بسیار بزرگی است که سینمای ایران را در کل دچار رکود کرده و این مساله تنها مختص
به ایران نیست.
حقی که به کودکان داده نمی‌شود
بی‌شک در شرایطی که برخی از تولیدات سینمای ایران پس از گذشت مدت‌ها امکان اکران و نمایش عمومی می‌یابند انتظار اکران آثار مربوط به کودکان و نوجوانان در فصل‌های مناسب اکران انتظاری بیهوده است. اینگونه است که حتی همین تعداد محصولات اندک فرصت دیده شدن نیافته یا در بهترین شرایط در فصل‌های مرده اکران و در کمترین زمان ممکن در معرض نمایش قرار می‌گیرد. فریدون حسن‌پور با بیان اینکه کودکان و نوجوانان آسیب‌پذیرترین قشر جامعه هستند، در این‌باره می‌گوید: حق این قشر است که در طول سال حداقل 5 فیلم خوب تولید داخل را در شرایطی مناسب تماشا کند. متاسفانه در کشور ما کمترین بودجه و امکانات به این پروژه‌ها اختصاص می‌یابد؛ چرا که نوع نگاه به این حوزه، سطحی و غیرحرفه‌ای است. مسوولان فرهنگی کشور باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که در سال حداقل 15 فیلم کودک و نوجوان ساخته و به نمایش درآید. بدون شک در این صورت پنج یا شش فیلم بسیار خوب و استاندارد به چشم می‌خورد که می‌تواند در هر فصل به مرور اکران شود. با این شرایط مخاطبان این سینما در هر فصل با یک اثر قابل تامل روبه‌رو خواهند بود. او می‌افزاید: این برنامه‌ریزی موجب می‌شود تا تهیه‌کنندگان و مخاطبان به این سینما و دیدن آثار آن علاقه‌مند شده و به عادت دائمی آنها تبدیل شود.
روز حسرت هم می‌رسد
در شرایطی که مسوولان و متولیان فرهنگی کشور خطر تهاجم فرهنگی را بارها و بارها گوشزد کرده و بر لزوم مقابله با این پدیده تاکید می‌کنند بی‌توجهی به سینمای ملی بويژه سینمای کودک و نوجوان به عنوان آسیب‌پذیرترین مخاطب این تهاجم غیرقابل قبول است. حسین قناعت این بی‌توجهی را اینگونه تشریح می‌کند: متاسفانه ما با غفلت خود کاری کرده‌ایم که کودک و نوجوانمان در سراسر کشور براحتی رو به سوی آثار خارجی آورده و به یک مصرف‌کننده همیشگی کالاهای فرهنگی این کشورها تبدیل شده‌اند. در این شرایط کاملا طبیعی است که آنها از تولیدات داخلی کاملا روگردان شده و نسبت به این محصولات بی‌تفاوت باشند. این در حالی است که این قشر آسیب‌پذیرترین قشر اجتماع بوده و در واقع آینده‌سازان این مرز و بوم محسوب می‌شوند. این کارگردان سینما می‌افزاید: قشر جوان ما نیازمند خوراک فرهنگی داخلی است. آنها باید از سنین بسیار پایین فرهنگ و آیین کشور خود را در قالب آثار فرهنگی شناخته و نسبت به تاریخ و تمدن چندین هزار‌ساله خودآگاه باشند. این وظیفه مسوولان است که با اتخاذ تدابیری ویژه فرهنگ ملی و مذهبی کشور را در ذهن آنها نهادینه کرده و مانع از گرایش و علاقه این قشر به فرهنگ‌ها و آداب و رسوم کشورهای دیگر شوند. مطمئن هستم که در آینده حسرت از دست دادن این روزها را خواهیم خورد. آن زمان است که با خود می‌گوییم ما بزرگ‌ترها برای فرزندان این سرزمین چه کرده‌ایم و چه میراثی برای آنها
برجای گذاشته‌ایم.
فریدون حسن‌پور هم خطر تهاجم فرهنگی را گوشزد کرده و تاکید می‌کند: شبانه‌روز از واژه تهاجم فرهنگی و لزوم مقابله با این پدیده اجتماعی صحبت می‌شود. اکنون سؤال مهم این است که هدف و مخاطبان این تهاجم چه کسانی هستند. بی‌شک مخاطبان اصلی این تهاجم قشر کودک و نوجوان ما هستند که در معرض بیشترین آسیب و تغییر قرار دارند. اگر ذهن، فرهنگ و طرز تفکر این نوجوانان و جوانان تغییر کند بلافاصله فرهنگ آن کشور نیز دستخوش تغییراتی اساسی می‌شود. این کارگردان سینما تاکید می‌کند که بهترین راه برای مقابله با تهاجم فرهنگی غرب تهیه آثار فرهنگی استاندارد و با کیفیت برای این قشر و بها دادن بیشتر به نیازهای آنهاست چرا که کوچک‌ترین غفلت در این زمینه آینده فرهنگی و اجتماعی یک کشور رابه خطر می‌اندازد. ابراهیم معیری اما خطرات و تبعات این بی‌توجهی را به گونه‌ای دیگر گوشزد می‌کند: سینمای کودک و نوجوان در جهان امروز بهترین ابزار و وسیله برای آموزش غیرمستقیم به مخاطبان است. امروز شاهد هستیم که کشورهای پیشرفته دنیا بیشترین سرمایه را صرف ساخت اینگونه پروژه‌ها کرده و انواع ابزارها از صنعت کامپیوتر تا دیگر تکنولوژی‌های روز را در خدمت رشد این سینما به کار گرفته‌اند. بی‌توجهی به این مساله و جهت ندادن به شخصیت و نوع نگاه نوجوانان و جوانان زمینه را برای بسیاری از نابهنجاری‌های اجتماعی فراهم کرده است اما در مقابل، بها دادن به این ژانر و سرمایه‌گذاری برای پیشرفت آن بسیاری از نابهنجاری‌ها و مشکلات اجتماعی کنونی جامعه را حل خواهد کرد.
سینماگران هم مقصرند...
هر چند سینمای کودک و نوجوان در سال‌هایی دور دورانی طلایی را تجربه کرده اما این تجربه هیچگاه تضمینی برای بازگشت به آن دوران در شرایط کنونی نیست. از این رو سیاستگذاری در این باره نیازمند تدابیر ویژه و جدیدی است. قناعت شرایط کنونی را اینگونه توصیف می‌کند: اکنون شرایط با دهه 60 و حتی 70 تفاوت‌های زیادی دارد. در آن زمان به دلیل تنوع بسیار کم برنامه‌های تلویزیونی و نبود دسترسی آسان به آثار و تولیدات خارجی، سینما رفتن برای کودکان و نوجوانان یک تفریح بزرگ و به یادماندنی محسوب می‌شد اما اکنون شرایط کاملا متفاوت است. کودک و نوجوان امروز فردی بسیار مطلع و آگاه است که بسیار زود میان تولیدات داخلی و خارجی دست به قضاوت می‌زند از این رو فیلم ساختن برای این قشر در شرایط کنونی کار بسیار دشواری است. او می‌گوید: در این باره خودمان هم تا اندازه زیادی مقصر هستیم چرا که آن‌طور که باید تلاش نکرده و به نوعی این سینما و مخاطبان آن را ساده انگاشته‌ایم. ما سینمای کودک را ساده گرفتیم و اکنون باید
نظاره‌گر سقوط و نزول این سینما باشیم.
سینمای کودک عزمی جدی می‌طلبد
تردیدی نیست که سینمای کودک و نوجوان در چنین شرایطی بیش از پیش نیازمند حمایت و شاید یک ناجی باشد. رهایی از این بحران که روز به روز بر دامنه آن افزوده می‌شود عزمی جدی و همگانی را می‌طلبد. راه‌هایی که در این سال‌ها بارها و بارها پیموده شده تنها به مسکنی می‌ماند که تاثیراتی مقطعی داشته است. فریدون حسن‌پور نیز راه حل پایان دادن به این بحران را وجود عزمی جمعی و حمایتی همه جانبه می‌داند:«تنها راه نجات این سینما در شرایط فعلی حمایت گسترده و بی‌دریغ تمام ارگان‌های مربوطه و توجه ویژه به این ژانر است. فیلم کودک حتی اگر شاهکار باشد با این ساختار و حمایت اندک موفق به جلب مخاطب نخواهد شد. این سینما برای نجات از این معضل نیازمند حمایتی ویژه است. اگر در این راه با برنامه مدون و مشخص پیش رویم پس از چند دوره تهیه‌کنندگان خود، برای سرمایه‌گذاری ترغیب می‌شوند و با انگیزه‌ای مضاعف قدم در راه تولید اینگونه پروژه‌ها می‌گذارند».
این قصه سر دراز دارد
موضوع اکران این آثار اما موضوع مهم دیگری است که می‌تواند نجات دهنده آن باشد. ایجاد فرصت دیده شدن فیلم‌های کودک و نوجوان در فصل اکران مناسب موضوعی است که حسین قناعت بر آن اصرار می‌ورزد.
راه حل مناسب این است که چند سالن را به صورت اختصاصی در اختیار سینمای کودک و نوجوان قرار دهیم که در طول سال تنها اینگونه آثار را به نمایش بگذارند. در شرایط کنونی که تنها چند سینمای انگشت شمار برای اکران یک فیلم اختصاص داده می‌شود نمی‌توان انتظار معجزه داشت. یک فیلم در بدترین شرایط و زمان ممکن به نمایش گذاشته می‌شود و طبیعی است که با این وضعیت دیده نخواهد شد. سینمای کودک ما تنها مصداقی است از آثاری که نام کودک و نوجوان را یدک کشیده و آن را بهانه‌ای برای خود قرار می‌دهند. این در حالی است که سینمای جهان
نه تنها با تولید انبوه خود کودکان و نوجوانان را مخاطب قرار می‌دهد که حتی پای بزرگسالان را نیز به سالن‌های سینما و تماشای آثار کودکان باز می‌کند. در این میان تنها باید امیدوار بود، هر چند که این قصه سردراز دارد... . ارسال نظر
پربیننده