120 سال انتظار برای رصد کسوف قرن آینده

طولانی‌ترین خورشیدگرفتگی قرن بیست و یکم هفته گذشته و در آخرین روز تیرماه به وقوع پیوست. این خورشیدگرفتگی کامل که مناظر بسیار زیبایی را به وجود آورد در نتیجه قرار گرفتن خورشید، ماه و زمین در یک راستا اتفاق افتاد. کسوف که در عین حال ترسناک نیز هست در طول 15 هزار کیلومتر و در دالانی به عرض 200 کیلومتر از کشورهای هندوستان، ‌نپال، بوتان، بنگلادش، میانمار، چین،‌ ژاپن و جزایر رویوکو عبور کرد. در این پدیده خورشید حداکثر به مدت 6 دقیقه و 39 ثانیه کاملا تاریک شد. این کسوف که ششمین کسوف قرن حاضر است در روز بیست و دوم جولای و در فاصله ساعت پنج و 28 دقیقه تا هفت و 40 دقیقه صبح به وقت محلی هند رخ داد. در هند تاریکی کامل بین سه تا چهار دقیقه طول کشید و در شانگهای تاریکی حدود پنج دقیقه برآورد شد. این کسوف با میانگین مدت زمان پنج دقیقه‌ای فرصت فیلمبرداری و عکسبرداری از تمام لحظات را برای علاقه‌مندان به وجود آورد و عده بسیاری هم توانستد از طریق سایت‌های اینترنتی شاهد آن باشند. آمار‌ها نشان می‌دهد حدود 2 میلیارد نفر این پدیده را مشاهده کردند. دانشمندان معتقدند:«هیچ‌کس آنقدر عمر نمی‌کند که بتواند چنین کسوفی را بیش از یک بار در زندگی خود ببیند.» بر اساس گزارش لاستمپا، نمونه مشابه این خورشیدگرفتگی با این گستردگی و طول زمان تا سال 2132 تکرار نخواهد شد. در حالی که در بسیاری از مناطق ابری بودن هوا و بارش باران مانع رصد کسوف شد، دهکده«تارگنا» در هند واضح‌ترین دید را در طول این خورشیدگرفتگی داشت و به همین دلیل هزاران دانشمند، دانشجو و دوستدار طبیعت برای رصد آسمان در این دهکده گرد هم آمدند. تا پیش از وقوع این کسوف طولانی‌ترین خورشیدگرفتگی در 11 جولای 1991 رخ داده بود که در آن پدیده گرفتگی کامل 6 دقیقه و 53 ثانیه به طول انجامیده بود. چین پرجمعیت‌ترین کشورهای جهان یعنی چین و هندوستان در طولانی‌ترین خورشید‌گرفتگی قرن بیست و یکم در تاریکی مطلق فرورفتند تا این تاریکی موجب رونق بی‌سابقه گردشگری در این کشورها شود. این کسوف که در واقع برای چین و هند تبدیل به یک ابزار مهم تجاری شد و باران پول را به این کشورها سرازیر کرد، موجب شد تمام هتل‌های شانگهای از مسافران خارجی پرشود. سازمان‌های گردشگری چین با اعلام خبر ورود بیش از 80 گروه تفریحی و گردشگری به این کشور از کسوف به عنوان تب گردشگری چین در قرن حاضر یاد کردند. شهرهای سوژو، ژیاجینگ، شانگهای و کوهستان هوانگشان شلوغ‌ترین مناطق رصد بودند و مراکز اقامتی آنها از مدت‌ها پیش توسط گردشگران و ستاره‌شناسان رزرو شده بود. پارک مجسمه در شانگهای که رصدخانه‌ای ایده‌آل برای مشاهده این پدیده محسوب می‌شد در این روز بیش از دو هزار بلیت فروخت. بلند‌ترین ساختمان‌های شهر بلیت‌هایی به قیمت 414 دلار برای رصد این پدیده با استفاده از تلسکوپ، یک شب اقامت و صبحانه به علاقه‌مندان فروختند. همچنین پنج خط هوایی هنگامی که خورشیدگرفتگی از استان «چندو» عبور می‌کرد پروزاهایی در طول مسیر کسوف داشتند که برای هر نفر200 دلار قیمت داشت. 20 زوج چینی به‌رغم تاریکی هوا و اوضاع ویژه جوی در اقدامی نمادین لحظه به هم رسیدن ماه و خورشید را برای ازدواج خویش انتخاب کردند و همراه با میهمانانشان عینک‌های محافظ به چشم زدند و به تماشای خورشیدگرفتگی نشستند. در این مدت عینک‌های محافظ به قیمت یک دلار در خیابان‌ها به فروش می‌رسید و هتل‌ها این عینک‌ها را به صورت رایگان در اختیار میهمانان خود قرار می‌دادند. عده‌ای از مردم هم فیلم‌های سوخته عکاسی را جلوی چشمشان می‌گرفتند. مقامات راهنمایی و رانندگی به علت وجود ترافیک بی‌سابقه مقررات ویژه‌ای را در شهرها وضع کرده بودند و رانندگان موظف به رعایت قوانین رانندگی در شب شدند. مقامات امنیتی در آماده‌باش کامل بسر می‌بردند، کارهای ساختمانی و برخی کارگاه‌ها تعطیل شدند تا زمانی که یکدفعه هوا تاریک شد و گویی نیمه‌شب شده است. یکی از شاهدان خورشیدگرفتگی می‌گوید:«این یک پدیده منحصر به فرد است. من هرگز فکر نمی‌کردم بتوانم در زندگی‌ام چنین واقعه‌ای را ببینم. شگفت‌انگیز بود. ناگهان همه جا مثل شب تاریک شد». چینی‌ها افسانه‌های کهنی دارند که علت وقوع خورشیدگرفتگی را بازگو می‌کند. در این داستان که همزمان با طولانی‌ترین کسوف قرن بارها در رسانه‌های این کشور مطرح شد، آمده است: «غولی به نام «کوآفو» خورشید را تعقیب کرد تا به خشکسالی پایان دهد اما پس از مدتی غول در اثر گرما هلاک شد و مرد». در ادامه این داستان آمده است خداوند به علت مرگ غول خورشید را تنبیه کرد و خورشیدگرفتگی به وجود آمد. هند یکی از بهترین مناطق برای رصد خورشیدگرفتگی ساحل رودخانه گنگ بود. در این منطقه که شبکه‌های تلویزیونی اقدام به پخش مستقیم کسوف از آن کردند هزاران هندی گرد هم آمده بودند. خورشیدگرفتگی کامل در این منطقه سه دقیقه و 48 ثانیه به طول انجامید که در این مدت هندی‌ها سعی کردند به عبادت و نیایش بپردازند. در هند پیروان ادیان و آیین‌های مختلف عکس‌العمل‌های متفاوتی در برابر خورشیدگرفتگی داشتند. عده‌ای زیادی از هندی‌ها طولانی‌ترین کسوف را نشانه‌ای از آخرالزمان دانستند و عده‌ای نیز برپایه اسطوره‌های هندی آن را نشان از این می‌دانستند که اژدهای دیوسیرت سایه خود را بر خورشید افکنده است. اگرچه چین بهترین مکان برای تماشای کسوف بوده اما در ایالت گجرات هند بیش از پنج هزار نفر گردشگر داخلی و خارجی به رصد خورشیدگرفتگی پرداختند. هندی‌ها برای جذب گردشگر بیشتر نرخ هتل‌ها و رستوران‌ها را در منطقه کسوف کاهش دادند و در بیش از یکهزار تفرجگاه امکانات اقامت و پذیرایی رایگان ایجاد کردند. در هند یک آژانس مسافری با اجاره یک هواپیمای بوئینگ 737 کمی قبل از طلوع آفتاب تا ارتفاع 12 هزار متری پرواز و مسیر این پدیده را به سمت شرق دنبال کرد. قیمت هر بلیت برای هر نفر در این پرواز ویژه یکهزار و 200 یورو یعنی بیش از یک میلیون و 600 هزار تومان بود. در این میان برخی سازمان‌های گردشگری نیز با طراحی بسته‌های گردشگری مخصوص همچون برگزاری مسافرت‌های یک روزه به جذب گردشگران محلی و هزینه مسافرتی آنها می‌پردازند. حیوانات در کسوف بعضی از گونه‌های حیوانات تاریکی نابهنگام روز را شب قلمداد می‌کنند و به طور غریزی همان رفتارهایی را که شب‌ها دارند تکرار می‌کنند. در طولانی‌ترین کسوف قرن بسیاری از مردم شاهد این بودند که مرغ‌ها و اسب‌ها به محض مشاهده خورشیدگرفتگی و به‌رغم اینکه اندک زمانی بیش از طلوع خورشید نگذشته بود دوباره به خواب رفتند. برخی از پرندگان از خواندن دست کشیدند و برخی به طرزی عجیب در آسمان پرواز کردند. پرستوها و کبوترها بر اثر تاریکی ناگهانی هوا راهشان را گم کردند و گاهی به علت برخورد با دیوارها کشته شدند. گاو‌ها درست مانند زمانی که می‌خواهند برابر یک حمله از خودشان دفاع کنند،‌ دور هم حلقه زدند، اما در عوض خورشیدگرفتگی برای حیوانات شبگرد و پرندگان شب‌پرواز یک نعمت غیرمترقبه است مثلا جغد‌ها و خفاش‌ها بلافاصله شروع به پرواز می‌کنند و با بازگشت مجدد خورشید دوباره به مخفیگاهشان پناه می‌برند، خروس نیز پس از رفع خورشیدگرفتگی دوباره می‌خواند.