«گرهارد وور تسباخر» در کتاب خود به نام «انسان به نام موجود اجتماعی و شخصی» آورده است در جوامع جدید افراد ضمن رشد کردن روابط اجتماعی خود را از درون خانواده به بیرون از آن و سپس به بخش‌های دیگر جامعه گسترش می‌دهند و هرگاه روابط آنها بخش جدیدی از جامعه را در برگیرد دوباره در فضای جدید اجتماعی و فرهنگ‌پذیر می‌شوند اما از آنجا که هنجارها در بخش‌های مختلف به طور کامل منسجم و متجانس نیستند، شخص باید هنجارهای متناقض این عضویت‌های چندگانه را به گونه‌ای در شخصیت خود با یکدیگر سازگار کند. در نتیجه هربار با گسترش روابط به بخش جدیدی از جامعه، شخصیت فرد متزلزل می‌شود که این امر تلاش در جهت دوباره متعادل شدن را برمی‌انگیزد. برخی از صاحبنظران در حوزه روانشناسی و جامعه‌شناسی معتقدند مهم‌ترین اشکال متزلزل شدن و برگشت دوباره به تعادل در دوران نوجوانی و جوانی رخ می‌دهد به همین دلیل این دوره از زندگی اصلی‌ترین زمان از نظر دستیابی به هویت بهنجار یا نابهنجار است. از سوی دیگر عوامل متعددی در روند اجتماعی شدن فرد از لحظه تولد دخیل است که از آن جمله می‌توان به خانواده، مدرسه، گروه همسالان و رسانه‌های جمعی اشاره کرد. این در حالی است که به‌رغم نقش مهم خانواده در همه فرهنگ‌ها در دوران طفولیت، در مراحل بعدی زندگی فرد، بسیاری از عوامل دیگر اجتماعی شدن نقش دارند. در این میان گروه همسالان از مهم‌ترین عوامل در دوران نوجوانی است که در شکل‌گیری رفتارها، افکار، نگرش‌ها، احساسات، آرزوها و به‌طور کلی شخصیت فرد سهم زیادی دارد. به‌طور نسبی می‌توان گفت که در شش سال اول زندگی خانواده، در شش سال دوم معلمان و در شش سال سوم زندگی همسالان و دوستان بیشترین نقش را در تربیت و شکل‌گیری شخصیت هر فرد ایفا می‌کنند.
اگرچه برقراری رابطه با دوستان و همقطاران در هر دوره‌ای از زندگی واجد اهمیت است، اما در دوره نوجوانی با توجه به ویژگی‌ها و رفتارهایی که توام با نوجوانی است، بویژه اینکه این افراد خواستار مستقل شدن از خانواده، اثبات وجود و کسب هویت‌‌اند، اهمیتی مضاعف پیدا می‌کند.
از نظرعلی رجب‌لو، جامعه‌شناس، عمر انسان به طور معمول به چند دوره تقسیم می‌شود؛ دوره نوزادی یا فرآیند تولد تا پایان شیردهی که فرد کاملا به مادرش وابسته است و خردسالی که از دو سالگی آغاز می‌شود و تا شش سالگی ادامه دارد. در این سن کودک تاثیرپذیری‌اش از محیط بیشتر تجربی و عینی است تا ذهنی به همین دلیل کودک از طریق دیدن، لمس یا تجربه فردی خود نسبت به محیط از اطرافش تجربه کسب می‌کند و روابط با همسالان که بیشتر بر موضوعاتی متمرکز است که جنبه تجربی دارند، مانند دعوا بر سر عروسک یا لوازم شخصی کوچک که به علت عینی بودن برایش اهمیت دارد، پس در این مرحله روابط گسترده‌ای میان کودکان وجود ندارد.
این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد از سن شش سالگی به بعد تاثیرپذیری فرد از اطرافش بیشتر ذهنی می‌شود به همین دلیل این سن، زمان رفتن به مدرسه است. در این مقطع ارتباط با محیط هم جنبه عینی و هم ذهنی دارد.
از 10 سالگی فرد شروع به تحلیل و برتری دادن مهارت‌های ذهنی می‌کند. از این زمان است که تاثیرپذیری از گروه‌های همسالان آغاز می‌شود بنابراین باید گفت فرد در 10 تا 15 سالگی بیشترین تاثیر را از گروه دوستان می‌پذیرد. دوستانی که در یک گروه سنی قرار دارند، می‌توانند بیشتر از آنکه تاثیرات مثبت بر رفتار و نگرش فرد داشته باشند درصورت نبود نظارت والدین موجبات انحراف نوجوان از هنجارها و ارزش‌ها را فراهم آورند.
پسرها بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان هستند
نتایج به دست آمده از یک تحقیق نشان می‌دهد 62درصد دانش‌آموزان در مقطع راهنمایی از گروه همسالان الگو پذیرفته‌اند. 72 درصد در نحوه گذران اوقات فراغت و 75 درصد در الگوی درس خواندن از گروه همسالان پیروی کرده، 48 درصد مانند پدر، 60 درصد مانند معلم تربیتی و 73 درصد مانند بهترین معلم خود رفتار می‌کنند. مقایسه پسران و دختران نشان داد که پسران بیش از دختران تحت تاثیر گروه همسالان خود بوده‌اند. این تفاوت را می‌توان به وجود امکان تعامل بیشتر پسران با گروه همسالان در جامعه ما نسبت داد. از سوی دیگر دختران بیش از پسران به خاطر همسالان خود دست از خواسته‌‌های خویش برمی‌دارند.
زهرا اسماعیل‌زاده، عضو نظام روانشناسی و مشاوره کشور معتقد است پسران در مقایسه با دختران بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان هستند. به گفته وی خانواده‌ها همواره تلاش می‌کنند تا کنترل بیشتری بر رفتار و روابط فرزندان دختر خود داشته باشند از سوی دیگر در فرهنگ سنتی جامعه ایرانی دختران در مقایسه با برادران خود وابستگی بیشتری به خانواده خود دارند و پسران به خاطر وجود تربیت جنسیتی و استقلال‌طلبی گرایش بیشتری به گروه‌های دوستی خود دارند که البته این امر در جوامع سنتی مصداق بیشتری دارد زیرا نوع تربیت فرزندان با جوامع صنعتی متفاوت است.
خانواده متهم ردیف اول در انتخاب دوستان ناباب
می‌توان گفت در عصر حاضر عدم دقت در انتخاب دوست یکی از اصلی‌ترین مشکلات دوران نوجوانی است زیرا افراد در این سنین دقت کمتری به معیارهای گزینش دوست دارندکه این امر موجب می‌شود تا اغلب به سراغ افرادی بروند که گاه نه‌تنها دوستی با آنها ثمرات مثبتی برایشان ندارد بلکه نتایج ناخوشایندش تمام دوران زندگی فرد را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. اینکه چرا نوجوانان گاه برای نظرات و عقاید دوستانشان در تبعیت از الگوها و پذیرش هنجارهاي زندگی سهم بیشتری از آموزش‌های والدین خود قائل می‌شوند، می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد.
رجب‌لو معتقد است درنوجوانی چون فرزند در نگاه والدین و بزرگسالان هنوز کودک است برای اثبات خود به سراغ همسالانش می‌رود که این دوره مهم‌ترین زمان برای شکل‌گیری شخصیت فرد است. در دوره‌های بعدی حیات انسان اگرچه گروه دوستان اهمیت دارد ولی میزان این تاثیرپذیری کاهش می‌یابد و تمایل به جنس مخالف بیشتر می‌شود، اما مجید ابهری عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی وجود فاصله نسلی را مهم‌ترین دلیل گرایش نوجوانان به دوستان همسن خود می‌داند. به گفته وی ناآشنایی والدین با دستاوردها و فناوری‌های نوین علمی مانند استفاده از اینترنت که گاه والدین نه‌تنها کارکردن با آنها را بلد نیستند بلکه برخی اوقات نامشان نیز برایشان ناآشناست، تمایل نوجوانان به گروه دوستان همسن خود را افزایش می‌دهد.
این آسیب‌شناس اجتماعی می‌گوید: در سنین بلوغ فرزندان همواره دوستان خود را عاقل‌تر از والدینشان می‌دانند و اینگونه می‌اندیشند که پدران و مادران شرایط آنها را درک نمی‌کنند پس بیشتر به سراغ همصحبتی و همدلی با دوستان خود می‌روند، به عبارتی می‌توان گفت نفوذپذیری همسالان در سنین 12 تا 25 سال بیشتر از والدین است. اسماعیل‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی وجود جنگ قدرت میان اعضای خانواده، سرد بودن کانون خانوادگی و نبود صمیمیت را از مهم‌ترین عوامل گرایش جوانان به تبعیت از دوستان همسن و جایگزین کردن آنها به جای خانواده در الگوبرداری و رسیدن به آرامش می‌داند و ادامه می‌دهد: برخورد تهاجمی با فرزندان در سنین نوجوانی برای قطع رابطه با دوستان راه‌حلی منطقی نیست زیرا چنین حساسیت‌ها و برخوردهایی تمایل نوجوانان را به گروه‌های همسالان یا همان دوستان ناباب افزایش می‌دهد، بنابراین باید گفت مهم‌ترین دلایلی که فرد را در سنین نوجوانی به الگوبرداری و تبعیت از گروه‌های همسال و گاه دوستان ناباب سوق می‌دهد را باید در خانواده جست‌وجو کرد. مطالعه بی‌شاپ، پژوهشگر انگلیسی نشان می‌دهد که تصمیم به ادامه تحصیل و رفتن به دانشگاه از سوی نوجوانان تا حد زیادی تحت تاثیر تصمیمات دوستان آنهاست، اما نقش جامعه در سوق دادن افراد به سمت تبعیت از دوستان همسن در زندگی چیست و آیا می‌توان سهمی برای آن قائل شد؟
به اعتقاد اسماعیل‌زاده محیط بیرونی یا همان جامعه هم سهم قابل توجهی در ایجاد چنین روابطی دارند زیرا فرزندان در میان مثلثی قرار گرفته‌اند که سه ضلع آن را خانواده، مدرسه و جامعه تشکیل می‌دهد، حال اگر هریک از این موارد قواعد تربیتی خاص خود را دیکته کنند که متناقض با یکدیگر باشند فرزند به سوی راه گریزی به نام گروه همسالان روی می‌آورد.با این وجود رجب‌لو معتقد است، معمولا در جوامعی که ارتباطات درون‌نسلی و بین‌نسلی با هنجارهای اجتماعی و فرهنگی همچنین معیارهای مذهبی تعیین شده به صورت اصولی به اجرا درمی‌آید، رابطه بین گروه‌های همسالان با دقت، مهارت و قابلیت بالایی برقرار می‌شود، اما در جوامعی که گذار را تجربه می‌کنند مانند اجتماعات سنتی که درحال تاثیرپذیری از جامعه مدرن هستند چون در آنها هنجارها به هم می‌ریزند و به قول دورکیم حالت آنومی به وجود می‌آید که در آن تمام معادلات مربوط به روابط گروه‌های سنی برهم می‌خورد و نوجوانان بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند زیرا از امکان بهره‌گیری از محیط و روابط بین‌نسلی براساس هنجارپذیری با دوام بی‌بهره می‌شوند به همین دلیل جامعه نقش بسیار مهمی در سوق دادن نوجوانان به برقراری رابطه و تبعیت از گروه‌های همسالان دارد. این در حالی است که در جوامع مدرن به دلیل رشد فردیت، شخصی شدن روابط و محور قرار گرفتن فرد اهمیت این موضوع به حداقل می‌رسد.
عضویت در گروه‌های دوستی اعتماد به نفس را تقویت می‌کند
اگرچه عضویت در گروه‌های دوستان ناباب پیامدها و تبعاتی منفی برای فرد در تمام دوران زندگی به همراه دارد اما باید توجه داشت که عضویت در گروه دوستی، نشانه پذیرش نوجوان در گروه همسالان است. نوجوانانی که توسط همسالان مثبت ارزیابی می‌شوند، نسبت به دیگر نوجوانان دارای عزت‌نفس بالاتری هستند. از سوی دیگر عضویت در چنین گروه‌هایی به فرد منزلت اجتماعی می‌بخشد. چنانچه نوجوانی در هیچ گروهی عضو نباشد ممکن است احساس حقارت و شرم اجتماعی کند، بنابراین آنچه اهمیت می‌یابد برخورد و نظارت والدین بر نحوه انتخاب دوست از سوی فرزندان نوجوان خویش است، زیرا انتخاب درست می‌تواند موجبات رشد و بالندگی همچنین یادگیری مهارت‌های اجتماعی را برای فرد فراهم کند. از نظر اسماعیل‌زاده بیشتر معضلات ریشه در خانواده دارد بنابراین اگر این نهاد قدیمی عزت نفس و اعتماد به نفس را در فرزندان خود در تمام مراحل رشد بویژه نوجوانی تقویت کند در کنار ایجاد صمیمیت و آموزش صحیح می‌توان امیدوار بود که نوجوانان کمتر به گروه‌های ناباب دوستی روی بیاورند زیرا براساس تحقیقات انجام شده 63 درصد انحرافات از جمله اعتیاد، ناشی از وجود دوستان ناباب در زندگی فرد و پیروی از هنجارهای آنهاست.
دوستی با نوجوان بهترین راه حل
براین اساس باید گفت تنها راه‌حل، دوست بودن با فرزندان است زیرا والدین اگر بخواهند در مقام فرمانده بمانند دوستان و همسالان، فرزندانشان را هرچه بیشتر از آنها جدا خواهند کرد بنابراین تنها راه رفتار برای مقابله با این آسیب‌ها، دوستی و همدلی با نوجوانان در خانواده است. به گفته وی نهادهای آموزشی با کمک در انتقال شفاف ارزش‌ها و هنجارها و نشان دادن جایگاه دوست خوب و بد به نوجوانان می‌توانند کمک قابل‌توجهی در پیشگیری از بروز تبعات ناخوشایند گرایش بیش از حد فرد به دوستان ناباب همسن داشته باشند. اگرچه آموزش، نظارت بر تصمیم‌گیری و عضویت نوجوانان از سوی والدین می‌توانند کمک قابل‌توجهی در انتخاب دوست مناسب از سوی نوجوان داشته باشند اما خانواده‌ها باید توجه داشته باشند که فرزندان آنها در این سن به دوستان خود وفادار هستند و هرگونه حمله به آنها به وسیله پدران و مادران خشم آنها را برمی‌انگیزد، بنابراین بهتر است والدین پذیرای دوستان فرزندان خود بوده و با ارزیابی رفتار آنها کنترل خویش را اعمال کنند. از سوی دیگر صمیمیت و دوستی میان اعضای خانواده، وجود تفاهم عاطفی و فکری و گفت‌و‌گوی دوستانه با فرزندان می‌تواند نقش زیادی در عدم گرایش نوجوانان به همسالانی داشته باشد که ما از آن به نام دوستان ناباب یاد می‌کنیم. دوستان ناباب؛ علت 63 درصد از انحرافات رفتاری در نوجوانان
پسران بیشتر تحت تأثیر گروه همسالان هستند
«گرهارد وور تسباخر» در کتاب خود به نام «انسان به نام موجود اجتماعی و شخصی» آورده است در جوامع جدید افراد ضمن رشد کردن روابط اجتماعی خود را از درون خانواده به بیرون از آن و سپس به بخش‌های دیگر جامعه گسترش می‌دهند و هرگاه روابط آنها بخش جدیدی از جامعه را در برگیرد دوباره در فضای جدید اجتماعی و فرهنگ‌پذیر می‌شوند اما از آنجا که هنجارها در بخش‌های مختلف به طور کامل منسجم و متجانس نیستند، شخص باید هنجارهای متناقض این عضویت‌های چندگانه را به گونه‌ای در شخصیت خود با یکدیگر سازگار کند. در نتیجه هربار با گسترش روابط به بخش جدیدی از جامعه، شخصیت فرد متزلزل می‌شود که این امر تلاش در جهت دوباره متعادل شدن را برمی‌انگیزد. برخی از صاحبنظران در حوزه روانشناسی و جامعه‌شناسی معتقدند مهم‌ترین اشکال متزلزل شدن و برگشت دوباره به تعادل در دوران نوجوانی و جوانی رخ می‌دهد به همین دلیل این دوره از زندگی اصلی‌ترین زمان از نظر دستیابی به هویت بهنجار یا نابهنجار است. از سوی دیگر عوامل متعددی در روند اجتماعی شدن فرد از لحظه تولد دخیل است که از آن جمله می‌توان به خانواده، مدرسه، گروه همسالان و رسانه‌های جمعی اشاره کرد. این در حالی است که به‌رغم نقش مهم خانواده در همه فرهنگ‌ها در دوران طفولیت، در مراحل بعدی زندگی فرد، بسیاری از عوامل دیگر اجتماعی شدن نقش دارند. در این میان گروه همسالان از مهم‌ترین عوامل در دوران نوجوانی است که در شکل‌گیری رفتارها، افکار، نگرش‌ها، احساسات، آرزوها و به‌طور کلی شخصیت فرد سهم زیادی دارد. به‌طور نسبی می‌توان گفت که در شش سال اول زندگی خانواده، در شش سال دوم معلمان و در شش سال سوم زندگی همسالان و دوستان بیشترین نقش را در تربیت و شکل‌گیری شخصیت هر فرد ایفا می‌کنند.
اگرچه برقراری رابطه با دوستان و همقطاران در هر دوره‌ای از زندگی واجد اهمیت است، اما در دوره نوجوانی با توجه به ویژگی‌ها و رفتارهایی که توام با نوجوانی است، بویژه اینکه این افراد خواستار مستقل شدن از خانواده، اثبات وجود و کسب هویت‌‌اند، اهمیتی مضاعف پیدا می‌کند.
از نظرعلی رجب‌لو، جامعه‌شناس، عمر انسان به طور معمول به چند دوره تقسیم می‌شود؛ دوره نوزادی یا فرآیند تولد تا پایان شیردهی که فرد کاملا به مادرش وابسته است و خردسالی که از دو سالگی آغاز می‌شود و تا شش سالگی ادامه دارد. در این سن کودک تاثیرپذیری‌اش از محیط بیشتر تجربی و عینی است تا ذهنی به همین دلیل کودک از طریق دیدن، لمس یا تجربه فردی خود نسبت به محیط از اطرافش تجربه کسب می‌کند و روابط با همسالان که بیشتر بر موضوعاتی متمرکز است که جنبه تجربی دارند، مانند دعوا بر سر عروسک یا لوازم شخصی کوچک که به علت عینی بودن برایش اهمیت دارد، پس در این مرحله روابط گسترده‌ای میان کودکان وجود ندارد.
این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد از سن شش سالگی به بعد تاثیرپذیری فرد از اطرافش بیشتر ذهنی می‌شود به همین دلیل این سن، زمان رفتن به مدرسه است. در این مقطع ارتباط با محیط هم جنبه عینی و هم ذهنی دارد.
از 10 سالگی فرد شروع به تحلیل و برتری دادن مهارت‌های ذهنی می‌کند. از این زمان است که تاثیرپذیری از گروه‌های همسالان آغاز می‌شود بنابراین باید گفت فرد در 10 تا 15 سالگی بیشترین تاثیر را از گروه دوستان می‌پذیرد. دوستانی که در یک گروه سنی قرار دارند، می‌توانند بیشتر از آنکه تاثیرات مثبت بر رفتار و نگرش فرد داشته باشند درصورت نبود نظارت والدین موجبات انحراف نوجوان از هنجارها و ارزش‌ها را فراهم آورند.
پسرها بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان هستند
نتایج به دست آمده از یک تحقیق نشان می‌دهد 62درصد دانش‌آموزان در مقطع راهنمایی از گروه همسالان الگو پذیرفته‌اند. 72 درصد در نحوه گذران اوقات فراغت و 75 درصد در الگوی درس خواندن از گروه همسالان پیروی کرده، 48 درصد مانند پدر، 60 درصد مانند معلم تربیتی و 73 درصد مانند بهترین معلم خود رفتار می‌کنند. مقایسه پسران و دختران نشان داد که پسران بیش از دختران تحت تاثیر گروه همسالان خود بوده‌اند. این تفاوت را می‌توان به وجود امکان تعامل بیشتر پسران با گروه همسالان در جامعه ما نسبت داد. از سوی دیگر دختران بیش از پسران به خاطر همسالان خود دست از خواسته‌‌های خویش برمی‌دارند.
زهرا اسماعیل‌زاده، عضو نظام روانشناسی و مشاوره کشور معتقد است پسران در مقایسه با دختران بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان هستند. به گفته وی خانواده‌ها همواره تلاش می‌کنند تا کنترل بیشتری بر رفتار و روابط فرزندان دختر خود داشته باشند از سوی دیگر در فرهنگ سنتی جامعه ایرانی دختران در مقایسه با برادران خود وابستگی بیشتری به خانواده خود دارند و پسران به خاطر وجود تربیت جنسیتی و استقلال‌طلبی گرایش بیشتری به گروه‌های دوستی خود دارند که البته این امر در جوامع سنتی مصداق بیشتری دارد زیرا نوع تربیت فرزندان با جوامع صنعتی متفاوت است.
خانواده متهم ردیف اول در انتخاب دوستان ناباب
می‌توان گفت در عصر حاضر عدم دقت در انتخاب دوست یکی از اصلی‌ترین مشکلات دوران نوجوانی است زیرا افراد در این سنین دقت کمتری به معیارهای گزینش دوست دارندکه این امر موجب می‌شود تا اغلب به سراغ افرادی بروند که گاه نه‌تنها دوستی با آنها ثمرات مثبتی برایشان ندارد بلکه نتایج ناخوشایندش تمام دوران زندگی فرد را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. اینکه چرا نوجوانان گاه برای نظرات و عقاید دوستانشان در تبعیت از الگوها و پذیرش هنجارهاي زندگی سهم بیشتری از آموزش‌های والدین خود قائل می‌شوند، می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد.
رجب‌لو معتقد است درنوجوانی چون فرزند در نگاه والدین و بزرگسالان هنوز کودک است برای اثبات خود به سراغ همسالانش می‌رود که این دوره مهم‌ترین زمان برای شکل‌گیری شخصیت فرد است. در دوره‌های بعدی حیات انسان اگرچه گروه دوستان اهمیت دارد ولی میزان این تاثیرپذیری کاهش می‌یابد و تمایل به جنس مخالف بیشتر می‌شود، اما مجید ابهری عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی وجود فاصله نسلی را مهم‌ترین دلیل گرایش نوجوانان به دوستان همسن خود می‌داند. به گفته وی ناآشنایی والدین با دستاوردها و فناوری‌های نوین علمی مانند استفاده از اینترنت که گاه والدین نه‌تنها کارکردن با آنها را بلد نیستند بلکه برخی اوقات نامشان نیز برایشان ناآشناست، تمایل نوجوانان به گروه دوستان همسن خود را افزایش می‌دهد.
این آسیب‌شناس اجتماعی می‌گوید: در سنین بلوغ فرزندان همواره دوستان خود را عاقل‌تر از والدینشان می‌دانند و اینگونه می‌اندیشند که پدران و مادران شرایط آنها را درک نمی‌کنند پس بیشتر به سراغ همصحبتی و همدلی با دوستان خود می‌روند، به عبارتی می‌توان گفت نفوذپذیری همسالان در سنین 12 تا 25 سال بیشتر از والدین است. اسماعیل‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی وجود جنگ قدرت میان اعضای خانواده، سرد بودن کانون خانوادگی و نبود صمیمیت را از مهم‌ترین عوامل گرایش جوانان به تبعیت از دوستان همسن و جایگزین کردن آنها به جای خانواده در الگوبرداری و رسیدن به آرامش می‌داند و ادامه می‌دهد: برخورد تهاجمی با فرزندان در سنین نوجوانی برای قطع رابطه با دوستان راه‌حلی منطقی نیست زیرا چنین حساسیت‌ها و برخوردهایی تمایل نوجوانان را به گروه‌های همسالان یا همان دوستان ناباب افزایش می‌دهد، بنابراین باید گفت مهم‌ترین دلایلی که فرد را در سنین نوجوانی به الگوبرداری و تبعیت از گروه‌های همسال و گاه دوستان ناباب سوق می‌دهد را باید در خانواده جست‌وجو کرد. مطالعه بی‌شاپ، پژوهشگر انگلیسی نشان می‌دهد که تصمیم به ادامه تحصیل و رفتن به دانشگاه از سوی نوجوانان تا حد زیادی تحت تاثیر تصمیمات دوستان آنهاست، اما نقش جامعه در سوق دادن افراد به سمت تبعیت از دوستان همسن در زندگی چیست و آیا می‌توان سهمی برای آن قائل شد؟
به اعتقاد اسماعیل‌زاده محیط بیرونی یا همان جامعه هم سهم قابل توجهی در ایجاد چنین روابطی دارند زیرا فرزندان در میان مثلثی قرار گرفته‌اند که سه ضلع آن را خانواده، مدرسه و جامعه تشکیل می‌دهد، حال اگر هریک از این موارد قواعد تربیتی خاص خود را دیکته کنند که متناقض با یکدیگر باشند فرزند به سوی راه گریزی به نام گروه همسالان روی می‌آورد.با این وجود رجب‌لو معتقد است، معمولا در جوامعی که ارتباطات درون‌نسلی و بین‌نسلی با هنجارهای اجتماعی و فرهنگی همچنین معیارهای مذهبی تعیین شده به صورت اصولی به اجرا درمی‌آید، رابطه بین گروه‌های همسالان با دقت، مهارت و قابلیت بالایی برقرار می‌شود، اما در جوامعی که گذار را تجربه می‌کنند مانند اجتماعات سنتی که درحال تاثیرپذیری از جامعه مدرن هستند چون در آنها هنجارها به هم می‌ریزند و به قول دورکیم حالت آنومی به وجود می‌آید که در آن تمام معادلات مربوط به روابط گروه‌های سنی برهم می‌خورد و نوجوانان بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند زیرا از امکان بهره‌گیری از محیط و روابط بین‌نسلی براساس هنجارپذیری با دوام بی‌بهره می‌شوند به همین دلیل جامعه نقش بسیار مهمی در سوق دادن نوجوانان به برقراری رابطه و تبعیت از گروه‌های همسالان دارد. این در حالی است که در جوامع مدرن به دلیل رشد فردیت، شخصی شدن روابط و محور قرار گرفتن فرد اهمیت این موضوع به حداقل می‌رسد.
عضویت در گروه‌های دوستی اعتماد به نفس را تقویت می‌کند
اگرچه عضویت در گروه‌های دوستان ناباب پیامدها و تبعاتی منفی برای فرد در تمام دوران زندگی به همراه دارد اما باید توجه داشت که عضویت در گروه دوستی، نشانه پذیرش نوجوان در گروه همسالان است. نوجوانانی که توسط همسالان مثبت ارزیابی می‌شوند، نسبت به دیگر نوجوانان دارای عزت‌نفس بالاتری هستند. از سوی دیگر عضویت در چنین گروه‌هایی به فرد منزلت اجتماعی می‌بخشد. چنانچه نوجوانی در هیچ گروهی عضو نباشد ممکن است احساس حقارت و شرم اجتماعی کند، بنابراین آنچه اهمیت می‌یابد برخورد و نظارت والدین بر نحوه انتخاب دوست از سوی فرزندان نوجوان خویش است، زیرا انتخاب درست می‌تواند موجبات رشد و بالندگی همچنین یادگیری مهارت‌های اجتماعی را برای فرد فراهم کند. از نظر اسماعیل‌زاده بیشتر معضلات ریشه در خانواده دارد بنابراین اگر این نهاد قدیمی عزت نفس و اعتماد به نفس را در فرزندان خود در تمام مراحل رشد بویژه نوجوانی تقویت کند در کنار ایجاد صمیمیت و آموزش صحیح می‌توان امیدوار بود که نوجوانان کمتر به گروه‌های ناباب دوستی روی بیاورند زیرا براساس تحقیقات انجام شده 63 درصد انحرافات از جمله اعتیاد، ناشی از وجود دوستان ناباب در زندگی فرد و پیروی از هنجارهای آنهاست.
دوستی با نوجوان بهترین راه حل
براین اساس باید گفت تنها راه‌حل، دوست بودن با فرزندان است زیرا والدین اگر بخواهند در مقام فرمانده بمانند دوستان و همسالان، فرزندانشان را هرچه بیشتر از آنها جدا خواهند کرد بنابراین تنها راه رفتار برای مقابله با این آسیب‌ها، دوستی و همدلی با نوجوانان در خانواده است. به گفته وی نهادهای آموزشی با کمک در انتقال شفاف ارزش‌ها و هنجارها و نشان دادن جایگاه دوست خوب و بد به نوجوانان می‌توانند کمک قابل‌توجهی در پیشگیری از بروز تبعات ناخوشایند گرایش بیش از حد فرد به دوستان ناباب همسن داشته باشند. اگرچه آموزش، نظارت بر تصمیم‌گیری و عضویت نوجوانان از سوی والدین می‌توانند کمک قابل‌توجهی در انتخاب دوست مناسب از سوی نوجوان داشته باشند اما خانواده‌ها باید توجه داشته باشند که فرزندان آنها در این سن به دوستان خود وفادار هستند و هرگونه حمله به آنها به وسیله پدران و مادران خشم آنها را برمی‌انگیزد، بنابراین بهتر است والدین پذیرای دوستان فرزندان خود بوده و با ارزیابی رفتار آنها کنترل خویش را اعمال کنند. از سوی دیگر صمیمیت و دوستی میان اعضای خانواده، وجود تفاهم عاطفی و فکری و گفت‌و‌گوی دوستانه با فرزندان می‌تواند نقش زیادی در عدم گرایش نوجوانان به همسالانی داشته باشد که ما از آن به نام دوستان ناباب یاد می‌کنیم. ارسال نظر
پربیننده