۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۱:۳۶
آبنماها در طراحی فضاهای مدرن شهری چه جايگاهي دارند؟

نمايش آب در هياهوي شهر!

آب به عنوان یکی از اساسی‌ترین عناصر منظر در شکل‌گیری فضاهای شهری تاثیر بسزایی دارد. شناخت ویژگی‌های آب از یک سو به تشخیص معیارهای مناسب برای ارتقای کیفیت آبنماها منجر می‌شود و از سوی دیگر شادابی و نشاط را برای شهروندان به ارمغان می‌آورد. پارک ملنیوم شیکاگو پارک هزاره یا همان ملنیوم در شیکاگو یکی از کم‌نظیرترین مراکز تفریحی در دنیاست. این پارک که در سال 2004 در مساحتی حدود 99 هزار متر مربع احداث شده یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های گردشگری شیکاگو است. ملنیوم که برنده جایزه بهترین اثر اجرا شده موسیقی، معماری و معماری منظر شده است دارای بخش‌های مختلفی است. پارک هزاره به دو صورت ایده‌های شهر سنتی و تأویل این ایده‌ها به صورتی که ذاتاً ایده‌هایی تکان‌دهنده هستند، جلب توجه می‌کند. برجسته‌ترین اثر معماری این پارک، پاویلیون جی پریتکزاست که بزرگ‌ترین فضای سر باز اجرای موسیقی در آمریکا به حساب می‌آید و توسط معمار مشهور، فرانک گری طراحی شده است. این مجموعه با بودجه‌ای بالغ بر 475 میلیون دلار با همکاری سازمان فرهنگی شیکاگو و کمک‌های مالی مؤسسات خیریه ساخته شده است به طوری که 270 میلیون از هزینه‌های مربوط به احداث پارک توسط شهرداری پرداخت شد و مابقی آن را مردم به صورت داوطلبانه پرداخت کرده‌اند. ساختن این پارک چهار سال به درازا کشید و این تأخیر موجب شد تا انتقادهای زیادی متوجه این پارک و معمار فضاهای اصلی آن یعنی گری شود. تأخیر چندین ساله افتتاح پارک موجب شده بسیاری از مردم آن را پارک هزاره آینده بنامند. مجله تایمز اقتصادی این پارک را که به لوکیشن فیلم‌های بسیاری نیز تبدیل شده فوق‌العاده‌ترین پارک قرن 21 می‌خواند که نتیجه قرار گرفتن ثروت و به کارگیری هنر آزادانه است. آبنماي باغ لوري آبنمای کرون با طراحی هنرمند اسپانیایی جیم پلنزا، باغ لوری با طراحی تیم کاترین گاستفسن و دروازه ابری با طراحی آنیش کپور، مجسمه‌ساز انگلیسی پارک را شایسته عنوان هزاره کرده‌اند. بخش فواره‌ها که به افتخار خانواده تاج‌دار شیکاگو نامگذاری شده اولین در نوع خود است كه شیشه‌های شفاف مشکی همچون آجرهای کوچک ساختمانی به ارتفاع 15 متر را تشکیل داده است که هر کدام در آب غوطه‌ور هستند. زیر این پوشش شیشه‌ای صفحات ال سی تی دی ویدئویی با تکنولوژی بسیار بالا صورت حدود یکهزار نفر از اهالی شیکاگو را به تصویر کشیده‌اند. این ساختمان‌ها با ناودانی‌هایی که از آنها آب با فشار بیرون می‌ریزد یکی از مفرح‌ترین تفریحات تابستانی مردم و گردشگران در شیکاگو به حساب می‌آیند. آبشار کوچکی از دهان صورتک یک شهروند هر پنج دقیقه به پایین و به حوض کم‌عمق بین دو برج می‌ریزد. هر یک از برج‌ها یک تصویر را که فاکتور‌های انسانی آن در حال تغییر است در داخل سطح دیوار به صورت دوره‌ای نمایش می‌دهند به طوری که تصاویر زنده و پویا به نظر می‌رسند. نامعین بودن مرز بین مفهوم مجسمه و معماری از جمله اهدافی بوده که معمار آبنما به خوبی به آن دست یافته است. پلنزا درباره فواره‌هایی که در تمام عمر بدون هیچ‌گونه تغییری دیده می‌شوند، می‌گوید: متاسفانه آنها فیگورهایی سنگی بودند که حداقل 500 سال به همان حالت اولیه حفظ شده بودند، اما آبنمای کرون مانند یک شئ نیست بلکه همچون یک محوطه طراحی شده است. وی می‌گوید: من همیشه تصور می‌کردم روزی بتوانم روی آب راه بروم. به نظر می‌رسد مردم در شهرهای کنونی بیش از پیش به فضاهایی احتیاج دارند که بتوانند آزادانه و کودکانه هر کاری دوست دارند، انجام دهند و روی آب هر چیزی امکانپذیر است. کافی است کمی به عقب برگردیم به مبدأ اولیه زندگی؛ یونانیان می‌گفتند آب سمبل حقیقی تغییر است. او می‌افزاید: آن چهره عظیم ناودان‌های کله‌اژدهایی بخش عجیب و مضحک خود ما هستند. این آبنماها تصویری از خودمان به نمایش می‌گذارند؛ تصویری از اوقاتی که قابل کنترل نیستیم. به همین دلیل هنگامی که آب از دهان مجسمه‌ها بیرون می‌ریزد به ما زندگی می‌بخشند و این برای من خیلی زیباست. در واقع هر سه معمار به مفهوم حجم معماری در طراحی این پارک توجه خاص داشته‌اند. در حالی که حدوداً از قرن 19 به بعد نوعی گمگشتگی در بیان مفهوم حجم معماری وجود داشته است. کپور و پلنزا در بیان مفهوم همزمانی حجم معماری عمومی هم‌عقیده‌اند به صورتی که حجم در معماری می‌تواند عمیقاً معمارانه و مشغول‌کننده ذهن باشد و توام با ایجاد منظری که بیشتر از یک مصرف کننده منفعل اشیای ایستا و ساکن هستند. کپور روش متفاوتی را برای تاثیرگذاری روی دیگران به کار می‌گیرد؛ دروازه ابر درست مانند یک سوراخ در فضاست، یک شئ با هویت غیر مادی که می‌کوشد تصویری از اجسام فیزیکی و مادی را برای مخاطبش خلق کند. در مجموع باید گفت: برخلاف گونه‌های نخستین فضاهای سبز که صرفا جزئی از طبیعت بودند، تسهیلات و خدمات امروزی عناصری منفعل نیستند. فضاهای سبز مدرن می‌خواهند مخاطبشان را چه به صورت عقلانی و چه به صورت روحی درگیر خود کنند. فواره‌های میدان دانداس میدان یانگ دانداس در تورنتوی کانادا تملک خصوصی دارد اما به صورت عمومی اداره می‌شود. این میدان در جنوب خیابان یانگ، یکی از مراکز مهم تجاری و مرکز برگزاری بسیاری از کنسرت‌هاست، اما وجه تمایز این میدان با دیگر میادین مهم شهری در فضای شادابی است که در آن جریان دارد. گفته می‌شود این میدان با حدود 56 میلیون رفت و آمد سالانه یکی از شلوغ ترین‌ها درجهان به شمار می‌رود. این میدان که به میدان تایمز تورنتو هم شهرت دارد، معمارش آن را همچون یک صحنه تئاتر طراحی کرده است به طوری که در ضلع شمالی این میدان یک مثلث متحرک طراحی شده که برای اجرای کنسرت و نمایش از آن استفاده می‌شود. برای هر قطعه از سنگفرش گرانیتی این میدان حدود 15 هزار دلار هزینه شده و یک ردیف فواره نورپردازی شده هم در این میدان طراحی شده است. یانگ علاوه بر اتاق‌های پمپاژ آب فواره‌ها اتاق تعویض لباس و تمرین هم در طبقه زیرین خود دارد. 10 فواره در دو ردیف کنار پیاده‌روی اصلی کشیده شده‌اند و بازدیدکنندگان را کمی خیس می‌کنند. آب فواره‌ها از طریق انرژی خورشیدی گرم می‌شود. بچه‌ها معمولا کنار این فواره‌ها آب بازی می‌کنند و گاهی هم از آب آن می‌نوشند، گاهی هم بزرگ‌تر‌ها مسابقه پرش از روی فواره‌ها را برگزار كرده و گاهی هم بطری‌های آبشان را پر می‌کنند. این فواره‌ها 24 ساعته کار می‌کنند. پس از مرکز علوم انتاریو این میدان تنها جایی است که در تورنتو به صورت شبانه‌روزی نمایش آبی دارد. البته به علت سرمای طاقت فرسای شهر آبنما فقط در بهار و تابستان روشن است. در قسمت جنوب غربی و شرقی آب آشامیدنی از فواره‌ها جاری است و ذرات پراکنده آب آن خنک است اما مابقی فواره‌ها آب گرمی دارند. آب این فواره‌ها به علت استفاده مردم برای آشامیدن هر روز بین ساعت 9 تا 10 صبح آزمایش می‌شود. معماری این میدان تاکنون جوایز متعددی را از آن خود کرده است.
ارسال نظر
captcha