دریاچه ارومیه و حرکت در مسیر نابودی

دریاچه ارومیه، یکی از مهم‌ترین و ارزشمندترین زیست بوم‌های آبی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی کشور و دومین دریاچه آب ‌شور دنیا محسوب می‌شود که آب آن عمدتاً از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تامین می‌شود. این دریاچه که از سال 1346 براساس مصوبه شماره یک شوراي حفاظت محیط زیست کشور، به‌عنوان منطقه حفاظت شده شناخته شده پس از خشک شدن با انواع و اقسام مشکلات زیست‌محیطی دست به گریبان است؛ مشکلاتی که علاوه بر تاثیر روی محدوده اکولوژیکی دریاچه، اکوسیستم و سلامت انسان‌ها را هم در معرض خطر قرار داده است. این دریاچه که از قدیم نقش مهمی در جلوگیری از آلودگی محیط زیست و اقتصاد شهرهای اطرافش داشته اکنون با خشک شدن مراحل مرگ تدریجی خود را طی می‌کند. کارشناسان بر این باورند كه خطر خشکی این دریاچه، نه تنها مناطق همجوار دریاچه‌ ارومیه را در داخل کشور، بلکه کشورهای همسایه را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد چراکه بادهای موسمی که به این دریاچه می‌وزند ذرات نمک را در هوا معلق کرده و به طور جدی تهدیدی برای این مناطق محسوب می‌شود به طوری که کشاورزی، محیط زیست و بعضی از پارامترهای زیست محیطی این کشورها در معرض خطر قرار گرفته‌اند. بیوک رئیسی، مدیرکل حفاظت از محیط زیست آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایسنا با تایید خطرات ناشی از خشک شدن دریاچه ارومیه، به افزایش دو برابری غلظت نمک و رسیدن آن به بیش از 320 گرم بر لیتر و کاهش شش متری آب دریاچه ارومیه طی سال‌های گذشته اشاره کرد و افزود: شرایط بغرنج فعلی، وضعیت آب دریاچه را در حالت فوق اشباع قرار داده است. وی معتقد است که دولت باید منابع مالی ویژه‌ای برای نجات این دریاچه از خشک شدن اختصاص دهد. این در حالی است که حفاظت از محیط زیست آذربایجان شرقی بر اجرایی شدن سند ملی دریاچه ارومیه تاکید کرده و معتقد است با این کار بخش عمده‌ای از مشکلات زیست‌محیطی این دریاچه بسیار ارزشمند برطرف شود. وی این سند را در راستای خروج از بخشی‌نگری و فرابخشی کردن مقوله دریاچه ارومیه دانست و افزود: تمام آحاد مردم، مسؤولان، جوامع محلی و مجامع بین‌المللی باید برای نجات دریاچه ارومیه وارد عرصه شوند. احمد علیرضا بیگی، استاندار آذربایجان شرقی نیز با تاکید بر لزوم حل مشکل دریاچه ارومیه، گفت: باید شیوه‌های جدیدی درباره آبیاری مزارع زراعی اطراف دریاچه ارومیه به کار گیریم و ضمن آشنا کردن کشاورزان منطقه با این شیوه‌ها، سیاست‌های ویژه‌ای برای منابع آب داشته باشیم. وی با اشاره به اینکه استان آذربایجان شرقی بیشترین خسارات را از بابت خشک شدن دریاچه ارومیه متحمل می‌شود، افزود: با توجه به وزش باد غرب به شرق، ذرات نمک دریاچه ارومیه به سمت شهرها و روستاهای شرق دریاچه ارومیه سرازیر می‌شود که این امر ضمن متاثر کردن نباتات و حیوانات منطقه، به زندگی مردم محلی نیز خسارات جبران‌ناپذیری وارد می‌کند و به دنبال آن تحولات اجتماعی، مهاجرت‌ها و ... را خواهیم داشت. استاندار آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه روش‌های کنونی آبیاری دیگر جوابگو نبوده و موجب اتلاف منابع آبی می‌شود، گفت: دولت نهم اقدامات بسیار خوبی در زمینه آبیاری قطره‌ای و تحت فشار داشته است. اما آنچه در حل بحران دریاچه ارومیه بسیار مهم به نظر می‌رسد و خارج از بحث تغییرات اقلیمی مطرح بوده و در اختیار ما است، مربوط به ساخت بی رویه سد بر روی رودخانه‌هایی است که حوضه آبریز آنها دریاچه ارومیه است. جلوگیری از این ساخت و سازها و اصلاح راندمان آب در حوضه آبریز این دریاچه از مهم‌ترین راهکارهای برون رفت از بحران دریاچه ارومیه به نظر می‌رسد و این ممکن نیست مگر با توجه ویژه تمام اقشار جامعه و همت مسؤولان.