
پیروزی عمران خان در پاکستان نشان از تحولی عمیق در صحنه بازیگران سیاسی در این کشور دارد. پاکستان به عنوان یک جامعه دوقطبی که میان چپها از حزب مردم و محافظهکاران از جریان سیاسی مسلملیگ همواره در نوسان بوده است، اکنون شاهد یک چهره کاملا جدید بدون سابقه سیاسی ریشهدار در فضای سیاسی و اجتماعی خود است. این تغییر میتواند چهره تحولات منطقهای را نیز دستخوش تحول کند، مسالهای که گمانهزنیها را درباره تمرکز راهبرد آمریکا در شبهقاره هند جدیتر از گذشته میکند. ترامپ به عنوان رئیسجمهوری ساختارشکن ایالات متحده امیدوار بود مانند سلفش باراک اوباما در دهلینو از او استقبال شود اما تجار هندی از تجار آمریکاییها استقبال میکنند و در عرصه سیاسی دولت مودی چندان مناسبات دوستانهای با ترامپ ندارد، این موضوع را پس از دیدار طرفین در میانه سال 2017 میتوان ارزیابی کرد که اوج تعاملات طرفین تحلیل شد. ترامپ درباره شبهقاره هند عملا طی 2 سال گذشته شکست خورده است، فشارهای اقتصادی که به هندیها درباره تحریم میآورد و تقابل آنها را با چین تقویت میکند شاید در ظاهر نوعی کشمکش سیاسی ساده به نظر برسد اما دولت دهلینو را نسبت به آینده رفتارهای سیاسی ترامپ بدگمان کرده است. رئیسجمهوری آمریکا سال 2016 و در میان هندوهای مقیم آمریکا گفت: «من شما را دوست دارم! و هیچ ارتباطی مهمتر از ارتباط میان هند و آمریکا نیست.» اما اکنون و با گذشت 2 سال ترامپ و هیات حاکمه آمریکا از هند فاصله گرفتهاند. به نظر میرسد اهمیت هند تا اندازهای که برای نخبگان آمریکایی آشکار است برای سیاستمداران این کشور آشکار نیست. هند میتواند بازوی آمریکا در مقابله با پاکستان و چین باشد و از سوی دیگر قادر خواهد بود در پاسیفیک و مسائل امنیتی آن وارد عمل شود. هندیها در گروه بریکس با روسیه همپیمان هستند و آمریکاییها نتوانستهاند خللی در روابط مسکو و دهلی وارد کنند. بسیاری از نخبگان آمریکایی با توجه به تحولاتی که در حال حاضر در مناسبات چین و آمریکا در حال رخ دادن است بر این باور بودند ترامپ باید بیش از هر رئیسجمهور دیگری مناسبات خود را با هندیها تقویت کند، چرا که چین در منطقه شرق آسیا در حال پیشروی است و همکاریهای نظامی آمریکا در قالب رزمایش بهداشت و حمایتهای پزشکی که با حضور 28 کشور در سپتامبر (شهریور 97) برگزار خواهد شد نیز نشانهای از مناسبات نزدیک میان پکن و واشنگتن نخواهد داشت، چرا که چینیها قصد دارند نقش جهانی خود را در مقابله با آمریکا بازتعریف کنند. مناسبات نزدیک تجاری و اقتصادی میان هند و آمریکا با حضور 5 پروژه شرکت ترامپ در این کشور قوت گرفت و مناسبات میان دولت هندوی مودی و ترامپ را وارد فضای نزدیکی کرد اما این روند چندان به طول نینجامید و جیمز متیس و مایک پمپئو (وزیران دفاع و خارجه آمریکا) دیدارهای خود را با همتایان هندیشان لغو کردند. سوالی که در این میان پیش میآید آن است که آیا تغییری در آمریکا رخ داده است؟ چرا تا این سطح مناسبات طرفین در نوسان است؟ پمپئو گفته بود باید از کرهشمالی دیدار کند و نمیتواند به دهلینو برود که طرف هندی این اقدام را به نشانه یک تهدید قلمداد کرد. هندیها بر این باورند این کشور اگر جنگ تجاری آمریکا وارد مرحله جدیتری شود آسیبهای قابل توجهی خواهد دید و آمریکاییها نیز شرکتهای هندی را برای تجارت با ایران تحت فشار قرار دادهاند. این بخش از مناسبات میان هند و آمریکا در برنامه رئیسجمهور علاقهمند به هندوها دیده نشده بود به همین جهت در دهلینو به همکاریهای اقتصادی و سیاسی با آمریکا با تردید نگریسته میشود. هند در سیاست خارجی آمریکا جایگاه خاصی دارد و پمپئو نیز بر این نکته تاکید دارد که دهلینو در مرکز سیاستهای شبهقارهای آمریکا و در مواجهه با چین است. آنچه آمریکاییها با جدیت دنبال میکنند، تقویت هند دموکراتیک در مقابل چین اقتدارگراست اما باید به این نکته با ظرافت نگریسته شود، چرا که ممکن است این تقابل در نهایت منجر به خروج هند از دستان آمریکا شود.