دکتر محمد شفیع‌پور*
«خبر» و« نگار»، 2 کلید واژه کلمه «خبرنگار» است که کمتر کسی به تحلیل آن پرداخته است. اگر ما نمی‌توانیم ارزش مادی و معنوی یک خبرنگار را درک کنیم برای این است که ارزش خبر و نگارنده خبر را نمی‌دانیم. خبر به عنوان سرآغاز هر تحولی است. وقتی خداوند در قرآن می‌فرماید: «عم یتسائلون عن النباء العظیم» و درباره خبر عظیمی بشارت می‌دهد، می‌توان به ارزش «خبر» در سطوح بسیار بالا پی برد. هر اندازه که ما به اهمیت خبر پی ببریم به همان اندازه برای آن و نگارنده آن ارزش قائل خواهیم شد. وقتی پیامبر اسلام(ص) خبر از معاد می‌آورد که انسان‌ساز، تعهدآور و اخلاق‌ساز است و منشأ عظیم تحول انسانی به شمار می‌رود، ارزش خبر و منتشرکننده و نگارنده آن مشخص می‌شود.
متاسفانه در زمان حال اهمیت خبر و نگارنده خبر شناخته نشده که می‌توان علت آن را در گردش نیافتن اطلاعات درست، مطلوب، بهنگام و با شاخصه گستردگی جست‌وجو کرد.
برای اینکه اهمیت خبر مشخص شود و موضوعیت خبر شناخته شود، مهندسین خبر باید آن را فرآورده کنند که در این بین چند راهکار پیشنهاد می‌شود.
در وهله اول باید پیشینه تاریخی خبرهایی که منشأ تحول اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و تاریخی بوده را منعکس کرد. در بسیاری از تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ردپای خبر و خبرنگار دیده می‌شود که نقش محوری داشته و اگر نگارنده خبری نبود، چنین تحولی اهمیت خود را از دست می‌داده است. متاسفانه در انتهای قرن بیستم خبرها از حالت انتزاعی خود درآمدند و به سمت واقع‌گرایی و عینیت‌گرایی پیش رفتند و در این بین خبرهایی که منشأ تحولات سیاسی، انسان‌سازی و راهبردی بود به فراموشی سپرده شد. راهکار دوم برای فرآورده شدن خبر و ارزش خبرنگاری، تخصصی‌شدن این حرفه است. خبرنگاران به علت وجود مشکلات مالی از این ستون به آن ستون می‌روند و در یک حوزه تخصصی کار نمی‌کنند، به همین علت جایگاه خبرنگار در تردید قرار دارد. در دنیای ارتباطات مدرن، خبرنگار خبرهای موضوعی و تخصصی را می‌پروراند، تحلیل می‌کند و ارائه می‌دهد تا جایی که به سطح کارشناسی در آن حوزه می‌رسد. وقتی خبرنگار به سطح کارشناسی در حوزه تخصصی خود رسید، می‌توان به تاسیس« انجمن صنفی تخصصی خبرنگاری» امیدوار بود که به عنوان راهکار سوم پیشنهاد می‌شود. یک انجمن صنفی وقتی می‌تواند تاثیرگذار باشد که به عنوان انجمن عمومی، سیاسی مطرح نباشد. هنگامی که انجمن صنفی در جناح بندی‌های سیاسی جای گرفت، نمی‌توان انتظار چندانی از آن داشت، اما با تاسیس انجمن‌های صنفی تخصصی، جایگاه خبرنگاری و خبرنگار مشخص می‌شود. برای رسیدن به این هدف آن انجمن، نهاد یا ارگان با انجام طرح رتبه‌بندی خود، رتبه و جایگاه هر خبرنگار را نیز مشخص می‌کند. این پیشنهاد از سال‌های گذشته ارائه شده اما هنوز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نتیجه‌ای نرسیده است. در کشورهای پیشرفته مسؤولان رده‌بالا از مشاوران متعددی بهره می‌برند که به یقین عده‌اي از این مشاوران، خبرنگارانی هستند ...
که از نظر رتبه در سطح بالایی قرار دارند و کارشناس شده‌اند. مسؤولان ما هم می‌توانند از مشاورانی قوی مانند خبرنگاران تخصصی که زبده هستند استفاده کنند، اما این کار تا زمانی که به صورت قانون و مصوبه ارائه نشود، نمی‌تواند به عنوان فرهنگ معرفی شود.
با انجام این راهکار و شناخت اهمیت و ارزش خبر و نگارنده خبر، به طور طبیعی و عملی، جایگاه حقوقی و اقتصادی یک خبرنگار مشخص می‌شود. وقتی رتبه خبرنگار مشخص شود، دیگر مشکلات صنفی معمول مانند بیمه و مسائل مالی او برطرف می‌شود چرا که جایگاه حقوقی و اقتصادی او تعریف می‌شود.
خبرنگار کالای خود را که اطلاعات پخته است به مسؤولان و مردم ارائه می‌دهد و این اطلاعات که محصول تجربیات شغل سخت و زیان‌آور خبرنگار است، به عنوان اهرم تصمیم‌ساز استفاده می‌شود، این روال به خودی خود بسیاری از مسائل و مشکلات صنفی که مهم‌ترین آن بحث جایگاه خبرنگار است را روشن می‌کند. به عبارت بهتر خبرنگار مانند سیمرغی است که در آتش تخم می‌گذارد، آن را می‌پروراند و در آتش هم می‌میرد، در بحران‌ها حضور دارد و خبر آن را تولید و تحلیل می‌کند و ارائه می‌دهد. وقتی اهمیت تجربیات «خبرنگاری بحران» را درک کنیم، ارزش خبر و نگارنده خبر نیز افزوده می‌شود، کاری که تحقق آن تلاشی فزاینده و ذهنیت منصف می‌خواهد.
* استاد ارتباطات دانشگاه وپژوهشگر عرصه خبر خبرنگار و مهندسي خبر
دکتر محمد شفیع‌پور*
«خبر» و« نگار»، 2 کلید واژه کلمه «خبرنگار» است که کمتر کسی به تحلیل آن پرداخته است. اگر ما نمی‌توانیم ارزش مادی و معنوی یک خبرنگار را درک کنیم برای این است که ارزش خبر و نگارنده خبر را نمی‌دانیم. خبر به عنوان سرآغاز هر تحولی است. وقتی خداوند در قرآن می‌فرماید: «عم یتسائلون عن النباء العظیم» و درباره خبر عظیمی بشارت می‌دهد، می‌توان به ارزش «خبر» در سطوح بسیار بالا پی برد. هر اندازه که ما به اهمیت خبر پی ببریم به همان اندازه برای آن و نگارنده آن ارزش قائل خواهیم شد. وقتی پیامبر اسلام(ص) خبر از معاد می‌آورد که انسان‌ساز، تعهدآور و اخلاق‌ساز است و منشأ عظیم تحول انسانی به شمار می‌رود، ارزش خبر و منتشرکننده و نگارنده آن مشخص می‌شود.
متاسفانه در زمان حال اهمیت خبر و نگارنده خبر شناخته نشده که می‌توان علت آن را در گردش نیافتن اطلاعات درست، مطلوب، بهنگام و با شاخصه گستردگی جست‌وجو کرد.
برای اینکه اهمیت خبر مشخص شود و موضوعیت خبر شناخته شود، مهندسین خبر باید آن را فرآورده کنند که در این بین چند راهکار پیشنهاد می‌شود.
در وهله اول باید پیشینه تاریخی خبرهایی که منشأ تحول اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و تاریخی بوده را منعکس کرد. در بسیاری از تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ردپای خبر و خبرنگار دیده می‌شود که نقش محوری داشته و اگر نگارنده خبری نبود، چنین تحولی اهمیت خود را از دست می‌داده است. متاسفانه در انتهای قرن بیستم خبرها از حالت انتزاعی خود درآمدند و به سمت واقع‌گرایی و عینیت‌گرایی پیش رفتند و در این بین خبرهایی که منشأ تحولات سیاسی، انسان‌سازی و راهبردی بود به فراموشی سپرده شد. راهکار دوم برای فرآورده شدن خبر و ارزش خبرنگاری، تخصصی‌شدن این حرفه است. خبرنگاران به علت وجود مشکلات مالی از این ستون به آن ستون می‌روند و در یک حوزه تخصصی کار نمی‌کنند، به همین علت جایگاه خبرنگار در تردید قرار دارد. در دنیای ارتباطات مدرن، خبرنگار خبرهای موضوعی و تخصصی را می‌پروراند، تحلیل می‌کند و ارائه می‌دهد تا جایی که به سطح کارشناسی در آن حوزه می‌رسد. وقتی خبرنگار به سطح کارشناسی در حوزه تخصصی خود رسید، می‌توان به تاسیس« انجمن صنفی تخصصی خبرنگاری» امیدوار بود که به عنوان راهکار سوم پیشنهاد می‌شود. یک انجمن صنفی وقتی می‌تواند تاثیرگذار باشد که به عنوان انجمن عمومی، سیاسی مطرح نباشد. هنگامی که انجمن صنفی در جناح بندی‌های سیاسی جای گرفت، نمی‌توان انتظار چندانی از آن داشت، اما با تاسیس انجمن‌های صنفی تخصصی، جایگاه خبرنگاری و خبرنگار مشخص می‌شود. برای رسیدن به این هدف آن انجمن، نهاد یا ارگان با انجام طرح رتبه‌بندی خود، رتبه و جایگاه هر خبرنگار را نیز مشخص می‌کند. این پیشنهاد از سال‌های گذشته ارائه شده اما هنوز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نتیجه‌ای نرسیده است. در کشورهای پیشرفته مسؤولان رده‌بالا از مشاوران متعددی بهره می‌برند که به یقین عده‌اي از این مشاوران، خبرنگارانی هستند ...
که از نظر رتبه در سطح بالایی قرار دارند و کارشناس شده‌اند. مسؤولان ما هم می‌توانند از مشاورانی قوی مانند خبرنگاران تخصصی که زبده هستند استفاده کنند، اما این کار تا زمانی که به صورت قانون و مصوبه ارائه نشود، نمی‌تواند به عنوان فرهنگ معرفی شود.
با انجام این راهکار و شناخت اهمیت و ارزش خبر و نگارنده خبر، به طور طبیعی و عملی، جایگاه حقوقی و اقتصادی یک خبرنگار مشخص می‌شود. وقتی رتبه خبرنگار مشخص شود، دیگر مشکلات صنفی معمول مانند بیمه و مسائل مالی او برطرف می‌شود چرا که جایگاه حقوقی و اقتصادی او تعریف می‌شود.
خبرنگار کالای خود را که اطلاعات پخته است به مسؤولان و مردم ارائه می‌دهد و این اطلاعات که محصول تجربیات شغل سخت و زیان‌آور خبرنگار است، به عنوان اهرم تصمیم‌ساز استفاده می‌شود، این روال به خودی خود بسیاری از مسائل و مشکلات صنفی که مهم‌ترین آن بحث جایگاه خبرنگار است را روشن می‌کند. به عبارت بهتر خبرنگار مانند سیمرغی است که در آتش تخم می‌گذارد، آن را می‌پروراند و در آتش هم می‌میرد، در بحران‌ها حضور دارد و خبر آن را تولید و تحلیل می‌کند و ارائه می‌دهد. وقتی اهمیت تجربیات «خبرنگاری بحران» را درک کنیم، ارزش خبر و نگارنده خبر نیز افزوده می‌شود، کاری که تحقق آن تلاشی فزاینده و ذهنیت منصف می‌خواهد.
* استاد ارتباطات دانشگاه وپژوهشگر عرصه خبر ارسال نظر
پربیننده