4 روز تلاش امدادگران در سایه هلال سرخ

کاظم برآبادی: در عین عافیت و راحت که هستیم، هر چه ما را به یاد روزگار سخت و تنگنا بیندازد برایمان کم اهمیت است. واقعا تا ریشترهای هولناک زمین‌لرزه، زمین سفت زیر پایمان را پریشان نکند یا مثلا قطره‌های باران سیلی را به دامن شهری نیندازد، نمی‌فهمیم آمادگی قبل از حادثه یعنی چه؟ اما حکایت امدادگران هلال احمر متفاوت از ماست. آنها بیدارند، برای یادگرفتن راهکارهای مقابله با بحران آموزش می‌بینند و آن روز «واقعه» به پریشانی ما رسیدگی می‌کنند. شاید به همین دلیل است که هر سال مسابقاتی در قالب یک برنامه منسجم برگزار می‌شود تا امدادگران خودشان را در حوزه‌های مختلف محک بزنند. هفته‌ای که پشت سرگذاشتیم برای هفتمین سال پیاپی این مسابقات در اردوگاه معروف هلال احمر در شهرستان چاف استان گیلان برگزار شد و پس از یک هفته رقابت، برندگان آن معرفی شدند. روزی که به عنوان خبرنگار به این مراسم دعوت شدم هرگز فکرش را هم نمی‌کردم که در یکی از به یادماندنی‌ترین برنامه‌هایی که موقعیت حضور یک خبرنگار حوزه اجتماعی در آن فراهم می‌شود، شرکت کنم. تیم خبری این مسابقات چهارشنبه با بالگرد از سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر در تهران به سمت اردوگاه چاف حرکت کرد. شرجی استان سبز ایران درست پس از عبور از رشته کوه البرز روی صورتمان عرق نشاند و کمی بعد در آسمان آبی و افق دریا در میان خزه‌ها فرود آمدیم و به نوعی حتی با وسیله سفر هم اولین بارقه‌های حضور در شرایط سخت در این عزیمت زده شد. اردوگاه را در لحظه ورود کاملا شلوغ و فعال دیدم. ماشین‌ها و آمبولانس‌هایی که در رفت و آمد بودند، امدادگرانی که در حال انجام بخش‌های مختلف مسابقه بودند، آشپزانی که غذا ساز می‌کردند و.... آفتاب گرم مرداد به صورت‌ها می‌تابید و شرجی و گرما نوعی کرختی در آدم تولید می‌کرد اما نجاتگران و امدادگران داوطلبی که بیشتر جوان بودند و شکننده، با استقامتشان نشان می‌دادند که به این زودی‌ها قصد «کم آوردن» در برابر این آب و هوای طغیانگر را ندارند. از 11 مرداد تیم‌های امداد و نجات از همه استان‌های کشور به این اردوگاه آمده بودند. روز اول کارها محدود به ایجاد فضای سکونت موقت و آشنایی با فضای اردوگاه بود تا یخ مجلس آب شود و دوستان تنی هم به ساحل خزر بزنند اما با طلوع دومین صبح، رقابت‌ها در سخت‌ترین شرایط ممکن و با سختگیری بیش از حد داوران زبده آغاز شد. 750 امدادگری که به اردوگاه چاف آمده بودند، قرار بود در 4 روز حضورشان جست‌وجو و نجات در آوار، سیلاب، تصادفات جاده‌ای، ارتفاع و فضای معلق و جست‌وجو و نجات در ساحل را آزمایش پس بدهند. رقابت‌هایی که محوریت همه آنها بر اساس جزوه‌های تئوری و تمرینات عملی بود که آنها در دوره‌های سازمان دیده بودند و حالا با پشت سر گذاشتن مراحل شهرستانی و استانی به این مسابقه آمده بودند تا خود را در سطح کشوری به آزمون بگذارند. پررنگ شدن مفهوم نجات راستش را بخواهید به علت جوزدگی فراوان(!) تا دلتان بخواهد از افراد حاضر در این مسابقه گفت‌وگو گرفتم که جا برای انعکاس همه‌شان نیست اما خلاصه‌ای از آن گفت‌وگوها را که حکایت این مسابقه را هم دربر داشته باشد در اینجا می‌آورم تا حق مطلب هم ادا شده باشد.عبدالرضا ارغائی، یکی از پیشکسوت‌های جمعیت هلال احمر ایران است که در این مسابقات داور رشته اسکان اضطراری بود و در حاشیه هر رقابت با اعضای تیم‌ها درباره جزئیات کارشان صحبت می‌کرد و نکته‌های استادانه‌ای را به آنها متذکر می‌شد. بنابراین با او درباره کیفیت برگزاری هفتمین دوره این مسابقات گپ کوتاهی زدم. ارغائی معتقد بود: به نسبت دوره‌های اول و با توجه به میزان دریافت آموزش‌ها، امکانات و شرایط موجود، کیفیت این مسابقات رو به تحول است اما مهم‌ترین تحولی که اتفاق افتاده ورود مفهوم نجات به بحث‌های امدادی در کشور است که این مساله واقعا جای شکر دارد. او می‌گفت که از سال 87 که نجات به مجموعه فعالیت‌های امدادی اضافه شده برنامه‌های آموزشی، تجهیزات پیشرفته و... برای آن فراهم شده تا توان نیروهای ما در مقوله نجات در حوادث بالا برود.این در حالی است که ارغائی از بومی شدن برنامه‌های آموزشی با فرهنگ و نوع سازه‌های ایرانی خیلی راضی به نظر می‌رسید.داوران دیگری هم درباره اهمیت بحث نجات صحبت کردند. آقای خدابنده که او هم یکی از پیشکسوت‌های هلال احمر است در این باره گفت: سابق بر این نجات جاده‌ای در کشور با خلأ همراه بود و متولی نداشت اما در 16 سال گذشته هلال احمر شروع به یکسری فعالیت‌ها کرده که جرقه آن در حادثه تونل کندوان زده شد و مسؤولان‌ دریافتند که فعالیت نجاتی چه نقشی در حل مشکلات حوادث دارد. بعد از این ماجرا قرار شد هلال احمر به صورت مستمر در محورهای پرخطر و پرتردد کشور این کار را ادامه دهد و الان بر اساس آمارها نزدیک به 200 پایگاه ثابت در جاده‌ها به وجود آمده که مردم احساس امنیت بیشتری پیدا کرده‌اند. ارتباط با جوانان هر مسابقه‌ای که برگزار می‌شود سوالات زیادی درباره سطح کیفی رقابت در آن به میان می‌آید. داوران هفتمین دوره مسابقات امداد و نجات معتقدند که سطح رقابت‌های امسال بهتر از گذشته است اما این در حالی است که این دست مسابقه‌ها در جهان متفاوت با ایران برگزار می‌شود و آن هم به خاطر شرایط هلال احمر در کشور ماست که جای توضیح بسیاری دارد. ارغائی می‌گوید: با توجه به امکاناتی که داریم مسابقات در سطح منحصر به فردی برگزار شد اما به نظر می‌رسد که سازمان در حال ارتقای این رقابت‌ها باشد و بزودی این رقابت‌ها میان همه سازمان‌های امدادی برگزار شود. همچنین سازمان این آمادگی را دارد که مسابقات را حتی به صورت بین‌المللی نیز برگزار کند. ارتباط با جوانان یکی از اهداف سنتی جمعیت‌هاست. جمعیت هلال احمر هم در این راستا تمایل بیشتری به عضوگیری داوطلبانه از میان جوان‌ها دارد. اردوگاه چاف هم در روزهای مسابقه پر از جوان‌های پر نشاطی بود که برای هر زورآزمایی با طبیعت و عوارض آن آماده بودند. مسؤولان‌ برگزاری مسابقه هم بر نقش تربیتی این مسابقه تاکید داشتند اما بشنوید که یکی از اعضای جوان تیم امدادی خراسان رضوی درباره این مسابقات چه می‌گوید: این اردوها و مسابقه‌ها بیشتر از هر چیزی برای ما خوب است چون علاوه بر آموزش و فراگیری روش‌های امداد و نجات می‌توانیم دور هم باشیم، کلی دوست و آشنای تازه پیدا کنیم و با فرهنگ‌های دیگر نقاط ایران آشنا شویم. حرفه‌ای کردن آموزش‌ها رئیس‌ امداد و نجات جمعیت هلال احمر صبح روز پنجشنبه به چاف آمد و قبل از نشست خبری به سراغ داوطلبان رفت و از نزدیک با آنها حرف زد. جلسه البته با کمی تاخیر اما با شروعی خوب آغاز شد چرا که احمد اسفندیاری در ابتدای سخن، مسابقات امسال را در سطحی بسیار عالی توصیف کرد. به اعتقاد وی مسابقات ملی امداد و نجات هلال‌احمر در راستای آمادگی و افزایش توانایی نیروهای امدادی برگزار می‌شود. وی با اشاره به نحوه مدیریت بحران و مراحل آن تصریح کرد: برای مدیریت هر بحرانی باید 4 مرحله شامل پیش بینی، پیشگیری، آمادگی مقابله و بازسازی و نوتوانی را در نظر گرفت که این مساله در قوانین کشور ما نیز موجود است. توسعه آموزش‌های امداد و نجات و بالابردن سطح آن تاثیر بسزایی بر کاهش میزان خسارات حوادث خواهد داشت و به همین دلیل باید بیش از هر مساله دیگر بر این مهم تاکید شود. اسفندیاری با تاکید بر اهمیت توسعه آموزش‌ها برای مقابله و پیشگیری از حوادث گفت: توسعه آموزش‌های امداد و نجات و بالابردن سطح آن تاثیر بسزایی بر کاهش میزان خسارات حوادث خواهد داشت و به همین دلیل باید بیش از هر مساله دیگر بر این مهم تاکید شود. رئیس سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر کشور تاکید کرد: در ارزیابی‌های اولیه مشخص می‌شود که سازمان امداد و نجات به این اهداف اولیه خود در پیش‌بینی‌‌ها دست یافته است و در ادامه برای پیشرفت بیشتر بنا داریم مانورهای بزرگ استانی نیز برای پیشرفت بیش از پیش و افزایش آمادگی امدادگران انجام دهیم. وی همچنین تصریح کرد: امسال سازمان امداد و نجات در 26 استان کشور واحد سگ‌های تجسس و در 12 استان نیز تکنولوژی «بیورادار» را برای مقابله بهتر و کاراتر با حوادث احتمالی اضافه کرده است. اسفندیاری با تاکید بر اینکه به دنبال حرفه‌ای کردن کار امداد هستیم، اظهار داشت: این کار نه به معنای استخدام امدادگران بلکه به این معناست که امدادگران به صورت تخصصی به کار خود بپردازند وبه عنوان یک کار سطحی و پیش پا افتاده آن را محسوب نکنند و ما هم امیدوار هستیم سازمان امداد و نجات یک سازمان تخصصی شود. اسفندیاری با اعلام اینکه هم‌اکنون 32 نوع آموزش برای ارائه‌ به امدادگران در دستور کار قرار دارد، یادآور شد: 5 هزار و 200 نفر در 380 پایگاه جاده‌ای، یکهزار و 300 نفر نجات غریق و نجاتگر در 331 پست ساحلی و 45 پایگاه کوهستان از سوی این سازمان مشغول امدادرسانی به مردم کشور هستند. سرانجام مسابقات امسال هم در 4 روز گرم تابستان ادامه داشت. داوطلب‌ها شب‌ها در چادرهایشان می‌خوابیدند و صبح در هوای گرگ و میش از خواب بیدار می‌شدند. در ميان برنامه‌ها گاهی بازی‌های دسته‌جمعی می‌کردند و ساعت‌هایی هم وقت برای شنا در ساحل خزر بود. خلاصه آنقدری خوش گذشته بود که پنجشنبه برای خداحافظی لحظه‌ای دلشان برای اردوگاه چاف تنگ شود و آرزو کنند که سال بعد هم به این مسابقات راه یابند.