۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۷:۰۵
گزارشي از وضع كهن‌ترين اكوسيستم‌هاي زمين در اعماق درياها

مرجان‌ها برای نسل آینده افسانه مي‌شوند!

این روزها حوزه محیط زیست پر است از خبرهای تلخ؛ خبرهایی که حاکی از انقراض گونه‌های حیوانات، پرندگان، آبزیان و ... است. انقراضی بدون بازگشت، ضایعاتی که هرگز جبران نمی‌شود و انسان عامل اصلی بیشتر این خسارات است. انسانی که با نادیده گرفتن قوانین طبیعت و سوءاستفاده از منابع طبیعی حق حیات را از دیگر موجودات می‌گیرد، موجوداتی که بر فراز آسمان بال می‌گشایند یا روی زمین زندگی می‌کنند و آبزیانی که در قعر دریاها جاخوش کرده‌اند. گویی قرار است همه چیز نابود شود برای آسودگی موجود متفکری که انسان نام دارد؛ موجودی که گویی فراموش کرده بزرگ‌ترین بازنده تخریب طبیعت در نهایت خود اوست. چندی پیش هفته نامه تایمز از انقراض صخره‌های مرجانی تا 20 سال آینده خبر داد. چارلی ورون، متخصص و مدیر سابق موسسه مرجانی استرالیا در این زمینه گفت: افزایش میزان دی‌اکسیدکربن و درجه دمای کره زمین به حدی است که پیش‌بینی‌ می‌شود در مدتی حدود 20 سال آینده همه صخره‌های دریایی در معرض انقراض قرار گیرند و این نخستین اکوسیستم جهانی خواهد بود که از بین می‌رود. تخریب مرجان‌ها نابودی حیات دریاهاست مرجان‌ها از کهن‌ترین اکوسیستم‌های زمین محسوب می‌شوند. این جانوران آبزی به 2 دسته مرجان‌های نرم و مرجان‌های سخت تقسیم می‌شوند و از طریق حرکت سلولی یا حرکت لاروها تولیدمثل می‌کنند. مرجان‌ها در اطراف فلوریدا و هند غربی و دریای مرجان هاوایی و فیلیپین تا استرالیا و آفریقای شرقی به وفور وجود دارند. 15 درصد مرجان‌ها در اقیانوس اطلس تجمع دارند که مجموعه‌ای از 70 گونه مرجان هستند و محل زندگی 500 نوع ماهی محسوب می‌شوند. در ایران نیز در مناطق خارک، خارکو، کیش، نایبند، قشم، هندورابی، لارک، تنب بزرگ و کوچک، ابوموسی، فارو، سیری و... مرجان‌ها وجود دارند؛ مرجان‌هایی که به گفته کارشناسان از جمله گونه‌های نادر هستند که البته متاسانه تاکنون بخش عظیمی از آنها در این منطقه از بین رفته‌اند. بر اساس گزارشی که در موسسه ورلدواچ منتشر شد یکی از بیشترین میزان تخریب مرجان‌ها مربوط به خلیج فارس است و تاکنون بیش از نیمی از مرجانی‌های این منطقه از بین رفته‌اند. گزارش‌های سازمان ملل حاکی است در چند دهه اخیر بیش از 70 درصد سواحل مرجانی کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله ایران نابود شده که عمده دلیل آن آلودگی نفتی و پیشروی ساخت و سازهای ساحلی در داخل دریا بوده است. این در حالی است که مرجان‌های جزایر لاوان، کیش و نایبند بیشترین قربانیان این تخریب‌ها بوده‌اند که با بهانه‌هايی چون توسعه گردشگری و توسعه صنایع نفتی انجام شده است؛ توسعه‌هایی که از سویی به بهای از بین رفتن مرجان‌ها و منابع دریایی بوده و از سوی دیگر موجب ضربه خوردن درآمدهای دیگری چون توریسم غواصی و ... خواهد بود. مدیرکل دفتر اکوبیولوژی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: فعالیت‌های انسانی گسترده و کنترل نشده موجب شده است میزان تخریب و خسارات به آبسنگ‌های مرجانی خلیج فارس بسیار شدیدتر از نرخ متوسط جهانی باشد. امید صدیقی افزود: با توجه به گزارش‌ها و مطالعات ملی و بین‌المللی، ساخت و سازهای غیراصولی و فاقد بررسی زیست محیطی یکی از مهم‌ترین عوامل نابودی مرجان‌ها در خلیج‌فارس و دریای عمان است. مرجان‌ها نقش مهمی در تامین زیستگاه و تغذیه طیف وسیعی از موجودات بویژه انواع بی‌مهرگان و ماهیان و آبزیان اقتصادی و زینتی دارند. در واقع می‌توان گفت تخریب مرجان‌ها موجب از بین رفتن بسیاری از گونه‌های آبزیان می‌شود. سواحل مرجانی همچنین یک موج‌شکن و حائل طبیعی در مقابل توفان‌ها و امواج شدید هستند که از سواحل محافظت می‌کنند و مانع تخریب آنها در اثر موج‌های سهمگین می‌شوند. آب‌های آرام و تالاب‌ها پناهگاهی را در مناطق ساحلی به‌وجود می‌آورند. بیولوژیست‌ها معتقدند 80 درصد آبزیان دریایی در آبسنگ‌های مرجانی پرورش می‌یابند و وجود این مناطق امکان تکثیر و زاد و ولد دیگر موجودات دریایی را فراهم می‌کند. نابودی سواحل مرجانی، یعنی هجوم توفان‌های مرگبار و تخریب تاسیسات موجود در سواحل، یعنی به خطر افتادن معیشت ساحل‌نشینان، یعنی نابودی صنعت شیلات و توریسم، یعنی نابودی تنوع زیستی و نابودی تنوع زیستی یعنی نابودی آن جامعه. با اینکه مرجان‌ها فقط یک‌درصد بستر دریاها را به خود اختصاص داده‌اند اما 25 درصد از حیات دریاها متکی به مرجان‌هاست و برآورد‌های جهانی حاکی است، هر مترمربع مرجان از نظر اقتصادی 47 هزار دلار ارزش دارد. نابودی مرجان‌ها به معنای نابودی حدود 80 درصد از آبزیان دریایی است. مرجان‌ها از بین می‌روند چون کره زمین هر روز گرم‌تر و گرم‌تر می‌شود، آنها از بین می‌روند چون انسان به صورت بی‌رویه‌ به صید ماهی‌ها می‌پردازد، دریاها را خشک می‌کند و محیط زیست را آلوده. معاون دریایی سازمان محیط زیست با اشاره به قاچاق مرجان‌ها گفت: بسیاری از مردم برای آکواریوم‌های خود و نگهداری از ماهی‌هایی که به این آبسنگ‌ها وابسته هستند، مبالغ بالایی برای مرجان‌ها هزینه می‌کنند که این امر موجب قاچاق مرجان‌ها شده است. نبوی در ادامه افزود: یکی دیگر از عوامل تخریب مرجان‌های خلیج فارس آلودگی این آب‌ها بر اثر نفت و ترکیبات نفتی است. ورود پسماندهای محلی، کشاورزی و صنعتی به دریا یا به رودخانه‌های منتهی به دریا از دیگر عوامل تخریب مرجان‌ها محسوب می‌شوند. از سوی دیگر کاهش بعضی از ماهیان جلبک‌خوار که در اکوسیستم‌های مرجانی زندگی می‌کنند موجب ایجاد فرصت گسترش و تقویت جلبک‌ها و غلبه کردن جلبک‌ها در رقابت با مرجان‌ها در اشغال بستر و در نتیجه تضعیف و کاهش صخره‌های مرجانی در زیستگاه مربوطه می‌شود. به گفته مدیرکل دفتر اکوبیولوژی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، سرعت تخریب درباره 10درصد آبسنگ‌های مرجانی جهان آنقدر زیاد است که حتی از بازیافت و ترمیم طبیعی آنها هم پیشی گرفته و پیش‌بینی‌ شده است با ادامه روند فعلی و شیوه مدیریت‌های حاضر بیش از دوسوم این ذخایر در دوره زمانی نوه‌های ما از بین می‌روند. به نظر روند کنونی به بهای از بین رفتن محیط زیست خواهد بود؛ بهایی که هزینه گزاف آن برعهده فرزندان ماست. این در حالی است که با مدیریت درست نه‌تنها می‌توان این منابع ارزشمند را حفظ کرد بلکه می‌توان به گونه‌ای پایدارتر و با تکیه بر صنعت توریسم و اکوتوریسم با شیوه‌ای اصولی و سازگار با محیط زیست درآمدزایی داشت.
ارسال نظر
captcha
پربیننده