جشنواره تئاتر آیینی – سنتی، از جمله جشنواره‌هایی است که به زعم بسیاری از صاحبنظران و کارشناسان، می‌تواند آیین و سنن کهن ایران‌زمین را در قالبی ماندگار و جاودان عرضه کند و برای آیندگان به ثبت رساند، اما در حالی که چهاردهمین دوره این جشنواره پایان یافت، ترس از افتادن در دام تکرار مباحث گفته شده و اسیر شدن در دور تسلسل نحوه اجرای آیین‌ها و سنن جذاب، ما را بر آن داشت تا گزارشی از دغدغه کسانی که دستی بر تئاتر آیینی و سنتی دارند تهیه کنیم و نظر کارشناسان این هنر ارزشمند را جویا شویم.
لزوم تغییر نگاه مسؤولان تئاتر
هرچند در این دوره امید می‌رود با حضور اساتید بزرگ تئاتر آیینی – سنتی و پژوهش‌های بی‌وقفه و مداوم‌شان کاری متفاوت انجام گیرد، اما بسیاری از اهالی تئاتر با نگاهی به عمر 13 دوره‌ای جشنواره تئاتر آیینی – سنتی، عملکرد مسؤولان تئاتر و نحوه مدیریت این عرصه را به بوته نقد می‌کشند.
بهزاد فراهانی از پیشکسوتان تئاتر کشورمان در این‌باره به «وطن‌امروز» می‌گوید:« اعتقاد دارم، تا هنگامی که نگاه مدیران تئاتر و مسؤولان این هنر ارزشمند تغییر نکند، نمی‌توان کار دندانگیری درجشنواره‌های تئاتر آیینی – سنتی انجام داد.» وی با اشاره به بودجه در نظر گرفته شده برای تئاتر اظهار می‌کند:« مسؤولان فرهنگ و مدیران کلان تئاتر باید نگاهشان را نسبت به آیین‌هایی که وجود دارد تغییر دهند. من به بحث آموزش کاری ندارم، چرا که هنرجو و علاقه‌مند به تئاتر وجود دارد و اساتید این رشته نیز در صورت ایجاد شرایط مناسب، عرصه تدریس را پرمی‌کنند، اما این منوط می‌شود به در نظر گرفتن بودجه کافی برای رشد و توسعه تئاتر ملی.» وی می‌افزاید: «متأسفانه امروز نیاز به تئاتر در جامعه کمتر درک می‌شود و نگاه عمیق نسبت به انسان‌ساز و جامعه‌ساز بودن این هنر متعالی کمتر احساس می‌شود و این درباره تئاتر آیینی و سنتی شدیدتر است. آیین و سنت می‌تواند انسان‌ساز باشد و روانشناسی جامعه را عوض کند، بنابراین نیاز است تا تماشاگر تئاتر تربیت کنیم و آنان را از همان دوران کودکی با تئاتر آشنا کرده و برای تماشای اجراهای متفاوت با مفاهیم و آیین‌هاي ملی پرورش دهیم.»
باید صبوری کرد
فراهانی با ادای احترام به برگزار‌کنندگان جشنواره تئاتر آیینی و سنتی، برگزاری این قسم جشنواره‌ها را مغتنم می‌شمارد و می‌گوید: «آنچه در این جشنواره درباره آیین و سنت ایران گفته می‌شود تنها مشتی از خروار است اما وجود دریچه کوچکی برای آشنایی نسل جدید تئاتر با مفاهیم ملی قابل ستایش و تقدیر است. جای خوشبختی است که برای برگزاری این جشنواره بودجه‌ای مستقل در نظر گرفته می‌شود اما امیدوارم فستیوال آیینی و سنتی ما که غنا و ارزشی والایی دارد، بیش از آنچه امروز شاهد آن هستیم مورد توجه قرار گیرد.» وی در ادامه همراهی و همدلی مسؤولان را خواستار می‌شود و می‌افزاید: «توانمندی تئاتر بسیار بالاست اما امیدوارم مسؤولان بیشتر از همیشه با هنرمندان همراه شوند، بویژه در تئاتر این همکاری را باید بیشتر شاهد بود و این در حالی است که ما هنوز نتوانسته‌ایم شبی را داشته باشیم که در آن 40 نماینده مجلس یا تعدادی از مدیران و مسؤولان بلندپایه به همراه خانواده‌هایشان در سالن تئاتر حضور داشته باشند و اجرای نمایشی را مورد نقد قرار دهند.» وی می‌افزاید: «من معتقدم نمایش و تئاتر باید دیده شود تا کاربرد‌های آن مورد توجه، تأمل و دقت قرار گیرد.» وی در پایان تصریح می‌کند: «باید صبوری کرد و منتظر ماند تا مفاهیم بویژه مفاهیم ملی و سنتی خود را در قالب تئاتر نشان دهند و مورد توجه قرار گیرند.»
آیا نمایش‌های آیینی و سنتی‌در خطر انقراض است؟
استاد داوود فتحعلی‌بیگی، محقق و پژوهشگر در زمینه تئاترهای آیینی و سنتی نیز این روزها پرمشغله ظاهر شده است. او امسال در سمینار جشنواره چهاردهم، مقاله‌ای درباره کتاب «طریق البکاء» و مجلس تعزیه ارائه داد و همچنین کتاب‌هایی را نیز به اتمام رساند.
فتحعلی‌بیگی که سال‌هاست در زمینه تئاتر ملی به پژوهش می‌پردازد، امسال دو کتاب دیگر را هم به آثار گذشته‌اش اضافه کرده است؛ مجموعه چهار مجلس از نمایش‌های سیاه‌بازی قدیم به نام«دفتر تقلید 2» و همچنین دفتر شماره 10 تعزیه که دارای توضیحات چهار مجلس تعزیه است. وقتی با این استاد تئاتر به گفت‌وگو می‌نشینیم، عشق او را به تئاترهای آیینی و سنتی به خوبی حس می‌کنیم. فتحعلی‌بیگی در حالی که برگزاری جشنواره تئاتر آیینی سنتی را بسیار مهم تلقی می‌کند، زبان به گلایه از برخی برخوردهای سلیقه‌ای با تئاتر باز می‌کند و می‌گوید: «گاهی پیش می‌آید سال‌ها وقت برای موضوعی که برایت اهمیت دارد صرف می‌کنی اما آن موضوع از سوی دیگران کم‌اهمیت دیده می‌شود و این نارحت‌کننده است؛ آنچنان که پیش از آمدن آقای پارسایی به مرکز هنرهای نمایشی یک دوره از جشنواره تئاتر آیینی و سنتی برگزار نشد!» وی درباره وضعیت کنونی جشنواره و برخی گمانه‌زنی‌ها درباره اینکه جشنواره تنها برای حفظ شدن و ماندن برگزار می‌شود نیز اظهار می‌کند: «اینکه برخی می‌گویند جشنواره آیینی و سنتی فقط برای آنکه بماند برگزار می‌شود و در یک دور تسلسل و تکرار افتاده، درست نیست، چرا که آیین‌ها و سنت‌ها نو نمی‌شوند و نوآوری در آنها بی‌معنی خواهد بود. نمایش‌های آیینی و سنتی بر اساس سنت اجرا می‌شوند؛ شاید بتوان در نحوه اجرای آنها بدعت و نوآوری به خرج داد اما درباره محتوای آنها این‌طور نیست. به‌عنوان مثال در سیاه‌بازی لازم نیست همه شبیه استاد
سعدی افشار صحبت کنند، اما سیاه‌بازی اصولی دارد که به اندام گفتاری مربوط است. اگر هنگام حرف زدن لب‌ها را جلو آوری، ناخودآگاه به جای سین، شین ادا می‌کنی یا سبک و سیاق صحبت کردن طوری رقم می‌خورد که به جای «ر»،«لام» گفته می‌شود.»
باید به فکر تربیت نیروهای متخصص بود
این پیشکسوت تئاتر درباره آموزش تئاترهای آیینی و سنتی نیز ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید: «متاسفانه موضوع آموزش این هنر و تربیت نیرو در این زمینه با مشکل مواجه شده است، چرا که امروز بسیاری از پیشکسوتان و اساتید هنر نقالی، سیاه‌بازی و تخته‌حوضی را از دست داده‌ایم. حتی در زمینه تربیت نیروهای تئاتر مذهبی و آیینی نیز همین‌طور است. مثلا درباره تعزیه‌خوانان با چنین مشکلی مواجه هستیم و این به منابعی برمی‌گردد که نیروهای جوان امروز از آنها بهره می‌برند و برای آموزش استفاده می‌کنند، در حالی که این منابع نوارهای ویدئویی است که بعضا توسط استادان خبره این هنر اجرا نشده و اگر جوانان گرفتار تقلید از این نوارها شوند، هنر تعزیه‌خوانی به شکل سنتی و صحیح آن اجرا نمی‌شود.» وی در ادامه به خیمه‌شب‌بازی، سیاه‌بازی و نقل‌های موسیقایی و موزیکال اشاره می‌کند و می‌گوید:« استادان زیادی را از دست داده‌ایم. امیدواریم یا سازمان ویژه‌ای برای رسیدگی به این موضوع مهم ملی تاسیس شود یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا سازمان میراث فرهنگی، پژوهش‌های انجام شده در این‌باره را جمع‌آوری، ثبت و نگهداری کنند و زمینه آموزش به علاقه‌مندان فراهم شود.»
این استاد هنر نمایش آیینی و سنتی، رغبت نسل جوان به هنر ملی را بسیار چشمگیر ارزیابی می‌کند و می‌افزاید: «اکثر شرکت‌کنندگان این جشنواره جوان‌ها هستند، فارغ‌التحصیلان یا دانشجویان تئاتر و... آنها اگر امکانات داشته باشند و زمینه را برای تمرین و اجرا مساعد ببینند به سوی این عرصه بیشتر از قبل جذب می‌شوند و امیدوارم این امکان بزودی فراهم شود.»
به سوی تئاتر خصوصی برویم!
کلیپ جشنواره تئاتر آیینی- سنتی را یکی از هنرمندان جوان و تازه‌نفس تئاتر ساخته است. نیما دهقان که در جشنواره امسال به همراه حمیدرضا آذرنگ نمایش
«زری بانو» را روی صحنه می‌برد، به‌عنوان یک جوان علاقه‌مند به عرصه هنر تئاتر بویژه تئاتر ملی از دغدغه‌هایش می‌گوید. در میان صحبت‌های دهقان، امید او به حمایت ارگان‌های دولتی از تئاتر آیینی- سنتی قابل ستایش است. او می‌گوید: «یکی از بزرگ‌ترین مشکلات و تکراری‌ترین مباحث تئاتر کمبود سالن است، بنابراین اگر در هر دوره از جشنواره تئاتر آیینی- سنتی می‌بینیم که تالار سنگلج مکانی دائمی برای برپایی این جشنواره شده است نباید تعجب کنیم.» دهقان یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌های معضل کمبود سالن را روی آوردن به سوی اجرای تئاترهای خصوصی قلمداد می‌کند و می‌افزاید: «گروه‌های آیینی و سنتی که امروز یکی از دغدغه‌مندترین گروه‌های تئاتر محسوب می‌شوند باید به دنبال سالن‌های مناسب در فرهنگسراها بگردند و با رایزنی و عقد قراردادهای خصوصی - به طوری که سودی دو طرفه شامل حالشان شود - زمینه رونق بیشتر هنر تئاتر ملی را فراهم کنند.» دهقان تصریح می‌کند: «هنرمندان باید به خود جرات دهند و به عرصه خصوصی کردن تئاتر وارد شوند و در این بین حمایت سالانه و دوره‌ای مجلس و دولت را نیز جذب کنند. معتقدم تئاتر خصوصی می‌تواند این هنر ارزشمند را بسیار ارتقا دهد و زمینه رشد آن را فراهم کند.»
ضرورت آکادمیک شدن
وی به نقد نحوه آموزش تئاتر آیینی- سنتی می‌پردازد و می‌گوید: «متاسفانه امروز استادان زیادی در زمینه آموزش تئاتر آیینی- سنتی نداریم اما آن دسته از استادان که مانده‌اند هم اعتقاد به آموزش به روش استاد و شاگردی دارند که این موضوع دامنه نیروهای این نوع تئاتر را محدود می‌کند. ای‌کاش قالبی علمی و دانشگاهی برای این هنر غنی در نظر گرفته شود تا افراد بیشتری به تحصیل در این زمینه بپردازند.»وی با تاکید بر اینکه فضای تئاتر آیینی- سنتی بیشتر در حال تلاش برای زنده نگه داشتن این هنر و حفظ آن است، اظهار می‌کند: «در تئاتر آیینی- سنتی به ندرت نوآوری دیده می‌شود و بیشتر افراد و فعالان تئاتر آیینی سعی دارند آن را حفظ کنند ولو به شرط تقلید. این موضوع آنقدر مهم است که من چند سال قبل به پژوهشی درباره نوآوری در نوع تئاتر پرداختم و زمانی که با آقای سعدی افشار درباره آن صحبت می‌کردم، ایشان هم همین را می‌گفتند. به‌عنوان مثال ایشان تاکید می‌کردند، سیاه‌بازی را بسیار متفاوت نسبت به سیاه‌بازی همدوره‌های شان اجرا می‌کرده‌اند، اما نیروهای جوان امروز به تقلید از استاد افشار، سعی دارند همان نحوه اجرا، صدا و طنز کلام را اجرا کنند.
* عنوان تیتر برگرفته از اثری است به کارگردانی فخرالدین خاک زند کارشناسان در گفت وگو با «وطن امروز» از تئاتر آیینی‌ـ سنتی می‌گویند
ما کجا ؟! اینجا کجا ؟*
جشنواره تئاتر آیینی – سنتی، از جمله جشنواره‌هایی است که به زعم بسیاری از صاحبنظران و کارشناسان، می‌تواند آیین و سنن کهن ایران‌زمین را در قالبی ماندگار و جاودان عرضه کند و برای آیندگان به ثبت رساند، اما در حالی که چهاردهمین دوره این جشنواره پایان یافت، ترس از افتادن در دام تکرار مباحث گفته شده و اسیر شدن در دور تسلسل نحوه اجرای آیین‌ها و سنن جذاب، ما را بر آن داشت تا گزارشی از دغدغه کسانی که دستی بر تئاتر آیینی و سنتی دارند تهیه کنیم و نظر کارشناسان این هنر ارزشمند را جویا شویم.
لزوم تغییر نگاه مسؤولان تئاتر
هرچند در این دوره امید می‌رود با حضور اساتید بزرگ تئاتر آیینی – سنتی و پژوهش‌های بی‌وقفه و مداوم‌شان کاری متفاوت انجام گیرد، اما بسیاری از اهالی تئاتر با نگاهی به عمر 13 دوره‌ای جشنواره تئاتر آیینی – سنتی، عملکرد مسؤولان تئاتر و نحوه مدیریت این عرصه را به بوته نقد می‌کشند.
بهزاد فراهانی از پیشکسوتان تئاتر کشورمان در این‌باره به «وطن‌امروز» می‌گوید:« اعتقاد دارم، تا هنگامی که نگاه مدیران تئاتر و مسؤولان این هنر ارزشمند تغییر نکند، نمی‌توان کار دندانگیری درجشنواره‌های تئاتر آیینی – سنتی انجام داد.» وی با اشاره به بودجه در نظر گرفته شده برای تئاتر اظهار می‌کند:« مسؤولان فرهنگ و مدیران کلان تئاتر باید نگاهشان را نسبت به آیین‌هایی که وجود دارد تغییر دهند. من به بحث آموزش کاری ندارم، چرا که هنرجو و علاقه‌مند به تئاتر وجود دارد و اساتید این رشته نیز در صورت ایجاد شرایط مناسب، عرصه تدریس را پرمی‌کنند، اما این منوط می‌شود به در نظر گرفتن بودجه کافی برای رشد و توسعه تئاتر ملی.» وی می‌افزاید: «متأسفانه امروز نیاز به تئاتر در جامعه کمتر درک می‌شود و نگاه عمیق نسبت به انسان‌ساز و جامعه‌ساز بودن این هنر متعالی کمتر احساس می‌شود و این درباره تئاتر آیینی و سنتی شدیدتر است. آیین و سنت می‌تواند انسان‌ساز باشد و روانشناسی جامعه را عوض کند، بنابراین نیاز است تا تماشاگر تئاتر تربیت کنیم و آنان را از همان دوران کودکی با تئاتر آشنا کرده و برای تماشای اجراهای متفاوت با مفاهیم و آیین‌هاي ملی پرورش دهیم.»
باید صبوری کرد
فراهانی با ادای احترام به برگزار‌کنندگان جشنواره تئاتر آیینی و سنتی، برگزاری این قسم جشنواره‌ها را مغتنم می‌شمارد و می‌گوید: «آنچه در این جشنواره درباره آیین و سنت ایران گفته می‌شود تنها مشتی از خروار است اما وجود دریچه کوچکی برای آشنایی نسل جدید تئاتر با مفاهیم ملی قابل ستایش و تقدیر است. جای خوشبختی است که برای برگزاری این جشنواره بودجه‌ای مستقل در نظر گرفته می‌شود اما امیدوارم فستیوال آیینی و سنتی ما که غنا و ارزشی والایی دارد، بیش از آنچه امروز شاهد آن هستیم مورد توجه قرار گیرد.» وی در ادامه همراهی و همدلی مسؤولان را خواستار می‌شود و می‌افزاید: «توانمندی تئاتر بسیار بالاست اما امیدوارم مسؤولان بیشتر از همیشه با هنرمندان همراه شوند، بویژه در تئاتر این همکاری را باید بیشتر شاهد بود و این در حالی است که ما هنوز نتوانسته‌ایم شبی را داشته باشیم که در آن 40 نماینده مجلس یا تعدادی از مدیران و مسؤولان بلندپایه به همراه خانواده‌هایشان در سالن تئاتر حضور داشته باشند و اجرای نمایشی را مورد نقد قرار دهند.» وی می‌افزاید: «من معتقدم نمایش و تئاتر باید دیده شود تا کاربرد‌های آن مورد توجه، تأمل و دقت قرار گیرد.» وی در پایان تصریح می‌کند: «باید صبوری کرد و منتظر ماند تا مفاهیم بویژه مفاهیم ملی و سنتی خود را در قالب تئاتر نشان دهند و مورد توجه قرار گیرند.»
آیا نمایش‌های آیینی و سنتی‌در خطر انقراض است؟
استاد داوود فتحعلی‌بیگی، محقق و پژوهشگر در زمینه تئاترهای آیینی و سنتی نیز این روزها پرمشغله ظاهر شده است. او امسال در سمینار جشنواره چهاردهم، مقاله‌ای درباره کتاب «طریق البکاء» و مجلس تعزیه ارائه داد و همچنین کتاب‌هایی را نیز به اتمام رساند.
فتحعلی‌بیگی که سال‌هاست در زمینه تئاتر ملی به پژوهش می‌پردازد، امسال دو کتاب دیگر را هم به آثار گذشته‌اش اضافه کرده است؛ مجموعه چهار مجلس از نمایش‌های سیاه‌بازی قدیم به نام«دفتر تقلید 2» و همچنین دفتر شماره 10 تعزیه که دارای توضیحات چهار مجلس تعزیه است. وقتی با این استاد تئاتر به گفت‌وگو می‌نشینیم، عشق او را به تئاترهای آیینی و سنتی به خوبی حس می‌کنیم. فتحعلی‌بیگی در حالی که برگزاری جشنواره تئاتر آیینی سنتی را بسیار مهم تلقی می‌کند، زبان به گلایه از برخی برخوردهای سلیقه‌ای با تئاتر باز می‌کند و می‌گوید: «گاهی پیش می‌آید سال‌ها وقت برای موضوعی که برایت اهمیت دارد صرف می‌کنی اما آن موضوع از سوی دیگران کم‌اهمیت دیده می‌شود و این نارحت‌کننده است؛ آنچنان که پیش از آمدن آقای پارسایی به مرکز هنرهای نمایشی یک دوره از جشنواره تئاتر آیینی و سنتی برگزار نشد!» وی درباره وضعیت کنونی جشنواره و برخی گمانه‌زنی‌ها درباره اینکه جشنواره تنها برای حفظ شدن و ماندن برگزار می‌شود نیز اظهار می‌کند: «اینکه برخی می‌گویند جشنواره آیینی و سنتی فقط برای آنکه بماند برگزار می‌شود و در یک دور تسلسل و تکرار افتاده، درست نیست، چرا که آیین‌ها و سنت‌ها نو نمی‌شوند و نوآوری در آنها بی‌معنی خواهد بود. نمایش‌های آیینی و سنتی بر اساس سنت اجرا می‌شوند؛ شاید بتوان در نحوه اجرای آنها بدعت و نوآوری به خرج داد اما درباره محتوای آنها این‌طور نیست. به‌عنوان مثال در سیاه‌بازی لازم نیست همه شبیه استاد
سعدی افشار صحبت کنند، اما سیاه‌بازی اصولی دارد که به اندام گفتاری مربوط است. اگر هنگام حرف زدن لب‌ها را جلو آوری، ناخودآگاه به جای سین، شین ادا می‌کنی یا سبک و سیاق صحبت کردن طوری رقم می‌خورد که به جای «ر»،«لام» گفته می‌شود.»
باید به فکر تربیت نیروهای متخصص بود
این پیشکسوت تئاتر درباره آموزش تئاترهای آیینی و سنتی نیز ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید: «متاسفانه موضوع آموزش این هنر و تربیت نیرو در این زمینه با مشکل مواجه شده است، چرا که امروز بسیاری از پیشکسوتان و اساتید هنر نقالی، سیاه‌بازی و تخته‌حوضی را از دست داده‌ایم. حتی در زمینه تربیت نیروهای تئاتر مذهبی و آیینی نیز همین‌طور است. مثلا درباره تعزیه‌خوانان با چنین مشکلی مواجه هستیم و این به منابعی برمی‌گردد که نیروهای جوان امروز از آنها بهره می‌برند و برای آموزش استفاده می‌کنند، در حالی که این منابع نوارهای ویدئویی است که بعضا توسط استادان خبره این هنر اجرا نشده و اگر جوانان گرفتار تقلید از این نوارها شوند، هنر تعزیه‌خوانی به شکل سنتی و صحیح آن اجرا نمی‌شود.» وی در ادامه به خیمه‌شب‌بازی، سیاه‌بازی و نقل‌های موسیقایی و موزیکال اشاره می‌کند و می‌گوید:« استادان زیادی را از دست داده‌ایم. امیدواریم یا سازمان ویژه‌ای برای رسیدگی به این موضوع مهم ملی تاسیس شود یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا سازمان میراث فرهنگی، پژوهش‌های انجام شده در این‌باره را جمع‌آوری، ثبت و نگهداری کنند و زمینه آموزش به علاقه‌مندان فراهم شود.»
این استاد هنر نمایش آیینی و سنتی، رغبت نسل جوان به هنر ملی را بسیار چشمگیر ارزیابی می‌کند و می‌افزاید: «اکثر شرکت‌کنندگان این جشنواره جوان‌ها هستند، فارغ‌التحصیلان یا دانشجویان تئاتر و... آنها اگر امکانات داشته باشند و زمینه را برای تمرین و اجرا مساعد ببینند به سوی این عرصه بیشتر از قبل جذب می‌شوند و امیدوارم این امکان بزودی فراهم شود.»
به سوی تئاتر خصوصی برویم!
کلیپ جشنواره تئاتر آیینی- سنتی را یکی از هنرمندان جوان و تازه‌نفس تئاتر ساخته است. نیما دهقان که در جشنواره امسال به همراه حمیدرضا آذرنگ نمایش
«زری بانو» را روی صحنه می‌برد، به‌عنوان یک جوان علاقه‌مند به عرصه هنر تئاتر بویژه تئاتر ملی از دغدغه‌هایش می‌گوید. در میان صحبت‌های دهقان، امید او به حمایت ارگان‌های دولتی از تئاتر آیینی- سنتی قابل ستایش است. او می‌گوید: «یکی از بزرگ‌ترین مشکلات و تکراری‌ترین مباحث تئاتر کمبود سالن است، بنابراین اگر در هر دوره از جشنواره تئاتر آیینی- سنتی می‌بینیم که تالار سنگلج مکانی دائمی برای برپایی این جشنواره شده است نباید تعجب کنیم.» دهقان یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌های معضل کمبود سالن را روی آوردن به سوی اجرای تئاترهای خصوصی قلمداد می‌کند و می‌افزاید: «گروه‌های آیینی و سنتی که امروز یکی از دغدغه‌مندترین گروه‌های تئاتر محسوب می‌شوند باید به دنبال سالن‌های مناسب در فرهنگسراها بگردند و با رایزنی و عقد قراردادهای خصوصی - به طوری که سودی دو طرفه شامل حالشان شود - زمینه رونق بیشتر هنر تئاتر ملی را فراهم کنند.» دهقان تصریح می‌کند: «هنرمندان باید به خود جرات دهند و به عرصه خصوصی کردن تئاتر وارد شوند و در این بین حمایت سالانه و دوره‌ای مجلس و دولت را نیز جذب کنند. معتقدم تئاتر خصوصی می‌تواند این هنر ارزشمند را بسیار ارتقا دهد و زمینه رشد آن را فراهم کند.»
ضرورت آکادمیک شدن
وی به نقد نحوه آموزش تئاتر آیینی- سنتی می‌پردازد و می‌گوید: «متاسفانه امروز استادان زیادی در زمینه آموزش تئاتر آیینی- سنتی نداریم اما آن دسته از استادان که مانده‌اند هم اعتقاد به آموزش به روش استاد و شاگردی دارند که این موضوع دامنه نیروهای این نوع تئاتر را محدود می‌کند. ای‌کاش قالبی علمی و دانشگاهی برای این هنر غنی در نظر گرفته شود تا افراد بیشتری به تحصیل در این زمینه بپردازند.»وی با تاکید بر اینکه فضای تئاتر آیینی- سنتی بیشتر در حال تلاش برای زنده نگه داشتن این هنر و حفظ آن است، اظهار می‌کند: «در تئاتر آیینی- سنتی به ندرت نوآوری دیده می‌شود و بیشتر افراد و فعالان تئاتر آیینی سعی دارند آن را حفظ کنند ولو به شرط تقلید. این موضوع آنقدر مهم است که من چند سال قبل به پژوهشی درباره نوآوری در نوع تئاتر پرداختم و زمانی که با آقای سعدی افشار درباره آن صحبت می‌کردم، ایشان هم همین را می‌گفتند. به‌عنوان مثال ایشان تاکید می‌کردند، سیاه‌بازی را بسیار متفاوت نسبت به سیاه‌بازی همدوره‌های شان اجرا می‌کرده‌اند، اما نیروهای جوان امروز به تقلید از استاد افشار، سعی دارند همان نحوه اجرا، صدا و طنز کلام را اجرا کنند.
* عنوان تیتر برگرفته از اثری است به کارگردانی فخرالدین خاک زند ارسال نظر
پربیننده