شروین طاهری: برای سومین سال پیاپی ولادیمیر پوتین از حضور در مجمع عمومی سازمان ملل طفره رفت تا احتمالات در این‌باره قوت بگیرند که رئیس‌جمهور مقتدر روسیه دیگر هیچ‌گاه به خاک ایالات متحده به عنوان بزرگ‌‌‌‌‌ترین دشمن کشورش پا نخواهد گذاشت. تحریم مسافرتی آمریکا توسط رهبر کرملین را نمی‌توان فقط یکی از مولفه‌‌های جنگ روانی و تبلیغاتی روس‌ها برای قطب‌‌‌بندی دوباره در برابر ابرقدرت پیشین در نظر گرفت، بلکه قطعا ملاحظات امنیتی هم در آن دخیل است، چرا که با توجه به جا ماندن غرب از تحولات هژمونیک جهان، احتمال ترور مستقیم یا غیرمستقیم یک رهبر مقتدر شرقی توسط دولت سایه آمریکا اصلا منتفی نیست.
این هفته غیبت رئیس‌جمهور روسیه در نیویورک چندان غافلگیرکننده تلقی نشد، چون او از یک ماه پیش طی حکمی وزیر خارجه را مسؤول ارشد هیأت اعزامی مسکو به هفتاد و سومین مجمع عمومی سازمان ملل کرده بود. به گزارش خبرگزاری تاس، ابتدا دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین 24 آگوست اعلام کرد رئیس‌جمهور هیچ برنامه‌ای برای شرکت در چنین سفری نخواهد داشت و بعد 9 سپتامبر اعلام شد در حکمی که در پرتال داخلی دولت روسیه ارسال شده، سرگئی لاوروف سرپرستی هیأت عالی روسی را در ماموریت نیویورک عهده‌دار خواهد بود که با شرکت در اجلاس صلح نلسون ماندلا در روز 24 سپتامبر آغاز می‌شد؛ اجلاسی که با حضور صدها تن از سران حکومت‌ها، روسای جمهور و نخست‌وزیران کشورهای مختلف در حال جا باز کردن در کنار مجمع عمومی است. اما خالی بودن جای رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر روسیه در چنین اجلاسی بیش از پیش حساسیت‌برانگیز شد؛ چرا پوتین علاوه بر عدم حضور خود در نشست‌‌های سالانه نیویورک از حضور دیمیتری مدودف در آن جلوگیری می‌کند؟ مسأله اینجاست که مدودف به همان اندازه که بین کارتل‌ها و الیگارش‌‌های روسیه محبوبیت دارد، در غرب هم محبوب است و بعید است هشدارهای امنیتی «اس‌وی‌‌آر» (سازمان اطلاعات خارجی روسیه) در خاک آمریکا شامل آقای نخست‌وزیر شود. البته سخنان نسنجیده ترامپ در سخنرانی سالانه‌‌‌‌اش در مجمع عمومی که در کنار تهدید متحدان واشنگتن به تمجید غیرمنتظره از رهبران روسیه و کره‌شمالی پرداخت، باعث شد این‌بار جای پوتین خیلی خالی نباشد. رئیس‌جمهور توئیتری یانکی‌ها در این راه حتی تمسخر سران و نمایندگان بین‌المللی را هم به جان خرید. اما به نظر می‌رسد تصمیم پوتین برای پا نگذاشتن به خاک آمریکا بسیاری جدی و اساسی باشد. تحلیلگران شبکه فاکس‌نیوز از همان نخستین روزهای مطرح شدن تئوری توطئه دخالت روس‌ها در انتخابات 2016 ایالات متحده و بیرون آمدن ترامپ از صندوق، هشدار داده بودند این بازی بیش از هر چیز مطلوب مرد اول کرملین است، چرا که به شکل‌‌‌گیری دوقطبی تمام‌عیار روسیه و آمریکا در اذهان عمومی دامن می‌زند. حال به نظر می‌رسد پوتین به دنبال تکمیل پروسه باشد. با وجود همه سروصداهای رسانه‌ای در غرب درباره نزدیکی ترامپ به پوتین و با آنکه 4 ماه از پیام دعوت شفاهی رئیس‌جمهور آمریکا از همتای روس خود می‌گذرد اما نه‌تنها هیچ گام عملی در واشنگتن یا مسکو در این راه برداشته نشده، بلکه پوتین در عمل آمریکای ترامپ را از حضور خود محروم کرده است. نکته اینجاست که او از زمان ورود به کاخ کرملین در سال 2000 تاکنون 7 بار به ینگه دنیا سفر کرده اما هیچ‌گاه به کاخ سفید، نماد قدرت آمریکا پا نگذاشته است. سفرهای او به آمریکا به مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، بورس نیویورک، اقامتگاه اختصاصی بوش پسر در تگزاس و مقر نشست جی 8 در ایالت جورجیا بوده است. او در 2 دوره اخیر ریاست‌جمهوری‌‌‌‌‌اش، حتی پس از انعقاد پیمان موسوم به «ریست» برای تجدید روابط با واشنگتن هم برخلاف مدودف حاضر نشد در آمریکا به دیدار یک رئیس‌جمهور ایالات متحده برود.
جالب‌‌‌‌‌‌تر اینکه حتی در دور دوم ریاست‌جمهوری اوباما و دموکرات‌ها که کرملین بیشترین مشکلات را با کاخ سفید داشت، بویژه پس از اوج گرفتن بحران اوکراین و الحاق کریمه، پوتین به آمریکا سفر کرد اما دقیقا از زمانی که نام پدیده ترامپ در حوالی کاخ سفید مطرح شد دیگر آن طرف‌ها آفتابی نشد. آخرین‌بار در جریان مجمع عمومی سال 2015 بود که او در صحن سازمان ملل با دستمایه قرار دادن آنچه کودتای غربی در اوکراین خواند، سران کشورهایی را که از انقلاب‌های اخیر خاورمیانه حمایت کرده بودند بازخواست کرد. جمله مشهور او که از این سران پرسید «واقعا می‌دانید چه کردید؟» بسیار مشهور شد و حتی ترجمه روسی آن وارد محاوره‌‌های روزمره مردم کشورش شد. از آن زمان تصویر پوتین هر روز و هر ساعت بیشتر و بیشتر در قامت یک رهبر ضدغربی در اذهان عمومی قد کشیده و اقتدار بیشتری یافته است. به همین دلیل پروژه ترامپ برای دعوت پوتین به آمریکا، رویه‌ای احمقانه و بازی جدید شطرنج‌باز روس با مهره بی‌مغزش در کاخ سفید تلقی می‌شود. طبق افشاگری نشریه پولیتیکو، ترامپ از نخستین روزهای ورود به کاخ سفید به اطرافیانش گفته بود به دنبال آن است تا در موقع مقتضی از همتای روس خود دعوت به عمل آورد. جالب آنکه امروز جز دامادش، هیچ یک از مشاوران و دستیارانی که این ادعا را برای نخستین‌بار شنیدند دیگر در کاخ سفید حضور ندارند. ترامپ طی یک نقل قول مشهور گفته بود دعوت از پوتین نشانه هوشمندی است نه حماقت و حالا از نظر او زمان مقتضی فرا رسیده، آن هم در حالی که 2 طرف روابط دیپلماتیک‌شان را به پایین‌‌‌‌‌ترین سطح از زمان جنگ سرد تقلیل داده و دیپلمات‌های یکدیگر را فله‌ای اخراج کرده‌‌‌اند. پوتین هم از همان زمان که ترامپ انتخابات 2016 را با پیروزی پشت‌سر گذاشت همواره با روی گشاده به پیشواز احتمال دعوت رئیس جدید کاخ سفید رفته است و دست‌کم این احتمال را رد نکرده است. در تماسی که 2 طرف در ماه مارس گذشته داشتند این احتمال رسانه‌ای شد و سرانجام هنگام دیدارشان در هلسینکی، فردای فینال جام جهانی، این موضوع علنی شد. اما کم‌کم مشخص می‌شود که پوتین حتی در آینده به دعوت رسمی ترامپ نیز پاسخ نخواهد داد و هرگز به واشنگتن نخواهد رفت و این را دستمایه تحقیر هر چه بیشتر غرب قرار خواهد داد.