اگرچه باید به یاد داشت که هرگونه تلاش برای توصیف فرهنگ ملی یا الگوهای فرهنگی مختص به هر کشور به علت ناهمگن بودن جوامع کاری بسیار دشوار است اما می‌توان با بررسی الگوهای فرهنگی مشترک در حوزه‌های مختلف، ماكتي از فرهنگ غالب جمعیت و نهادهای اجتماعی در يک کشور را بازسازی کرد.
آمریکا
ایالات متحده که از مهاجرت اقوام مختلف به این کشور شکل گرفته، همواره با مفهوم چندفرهنگی روبه‌رو بوده است. در واقع هویت و ارزش‌های مسلط بر ایالات متحده آمریکا توسط مهاجران مسیحی پروتستان در قرن‌های 17 و 18 میلادی شکل گرفت و پس از آن در قرن 19 و اوایل قرن 20 با مهاجرت انبوهی از ملیت‌های آلمانی، ایتالیایی، اسکاندیناوی، ایرلندی، اروپای مرکزی و شرقی آمریکا به یک کشور چندملیتی تبدیل شد. اگرچه این کشور ویژگی‌های فرهنگ مسیحی خود را که اغلب از مذهب پروتستان وام گرفته بود حفظ کرد اما تنوع و تکثر فرهنگ‌ها و آداب و رسوم، چهره این کشور را از دیگر کشورهای جهان کاملا متمایز کرده است. به عنوان مثال در شهر نیویورک و در 16 کیلومتری شرق منهتن، منطقه‌ای موسوم به فلاشینگ وجود دارد که فاصله مابین بسیاری از مذاهب جهان را از بین برده است. در این منطقه 151 کلیسای مسیحی، 30 معبد بودایی، 7 معبد هندو، 6 معبد یهودی، 4 مسجد، 2 عبادتگاه سیک‌ها و 2 عبادتگاه تائوئیست‌ها و پیروان فالون‌گونگ در نزدیکی هم بنا شده‌اند، به طوری که کنیسه یهودیان در مقابل معبد شری سوامینارایان هندوها قرار دارد که این معبد نیز در همسایگی کلیسای چینی‌ها ساخته شده و این کلیسا خود در مقابل عبادتگاه سیک‌ها موسوم به «سینگ سبها» قرار گرفته است. محله فلاشینگ با تسهیل روند ایجاد مراکز مذهبی، حس آشنایی و صمیمیت را به خانه‌های جدید و خارجی مهاجران تزریق می‌کند، به همین دلیل تعداد بسیار زیادی از مهاجران به این منطقه سرازیر شده‌اند. به نوشته نیویورک‌تایمز، مهاجران ایرلندی، روسی، یونانی، ایتالیایی و آمریکاییان آفریقایی‌تبار با گذشت زمان در این منطقه مستقر شده و راه را برای اقامت مهاجران چینی، کره‌ای، تایوانی، ویتنامی، هندی، پاکستانی، افغانی، مکزیکی و آمریکای لاتین نیز هموار کرده‌اند. طبق آمار سال 2000، بیش از نیمی از ساکنان فلاشینگ را آمریکاییان آسیایی‌تبار تشکیل می‌دهند. منطقه فلاشینگ اگرچه خصوصیات منحصر به فردی دارد اما می‌تواند نمونه خوبی برای نشان دادن فرهنگ چند ملیتی در آمریکا باشد. نیویورک‌تایمز در ادامه مطلب خود می‌نویسد: خیابان اصلی این منطقه دارای مغازه‌هاي متنوع، تراکم عابران پیاده و شور و ازدحامی است که ديگر خیابان‌های آمریکا به هیچ عنوان با آن قابل مقایسه نیستند. جز این محله در منطقه مریلند در حومه واشنگتن، فرمونت در کالیفرنیا، راجرز پارک در ایلینوی و سیلوراسپرینگ هم تنوع فرهنگی امری عادی و پذیرفته است. گفتنی است، همه این مناطق مانند فلاشینگ در همسایگی مراکز شهری قرار گرفته‌اند. در واقع تنوع فرهنگی در ایالات متحده یکی از دغدغه‌های اصلی نخبگان آمریکایی است چراکه آنها این ویژگی آمریکا را تهدیدی برای فرهنگ مهاجران اولیه این کشور قلمداد می‌کنند و به همین دلیل در تلاشند فرهنگ آمریکایی را برای مهاجران در بدو ورود آنگونه که مایلند ترسیم کنند. نویسندگان راهنمای دانشجویان خارجی در دانشگاه آکرون مردم آمریکا را اینگونه تعریف می‌کنند: آمریکایی‌ها اصولا به دنبال نتایج ملموس و قابل اندازه‌گیری هستند. در حالی که در شرق مردم در ازای عمل به ارزش‌های معنوی احساس خشنودی می‌کنند، آمریکایی‌ها بر رفاه مادی و آسودگی تاکید دارند و با همین الگو درباره ملت‌های دیگر قضاوت می‌کنند. در واقع تاکید بر کنترل، پیشرفت و مادی‌گرایی سه عاملی است که الگوی غالب رفتار آمریکایی را تشکیل می‌دهد. این مفاهیم که با شرح و تفصیلی دقیق برای دانشجویان تدریس می‌شود، می‌تواند تصور رسمی آمریکایی‌ها از خود یا به تعبیری دیگر تصویری که آنان می‌خواهند دیگران از آنها داشته باشند را بیان کند. در هر حال آمریکایی‌هایی که پس از جنگ دوم جهانی خود را مأمور نجات جهان پنداشتند و در بسیاری از فیلم‌ها و محصولات فرهنگی خود این تفکر را به دیگر مردم جهان نیز القا کردند همواره با نوعی بحران هویت روبه‌رو بوده‌اند. در این کشور که مهاجران زیادی را با آرزوی دستیابی به رفاه و آسایش بیشتر به خود جلب می‌کند، فرزندان در سن 18 سالگی از والدینشان جدا می‌شوند و برای تامین معاش به بازار کار می‌پیوندند. در آمریکا این قاعده استثنا ندارد و فرقی میان دختر و پسر یا فقیر و غنی نیست و به همین دلیل میانگین سنی دانشجویان در دانشگاه‌های این کشور حدود 23 سال برآورد شده است. یکی دیگر از ویژگی‌های خاص آمریکایی‌ها که در رفتار فردی آنها به چشم می‌خورد غیررسمی بودن آنهاست. به طوری که اغلب پس از یک آشنایی مختصر بسیار غیررسمی و دوستانه برخورد می‌کنند و این برخلاف برخورد رسمی و تشریفاتی مردمان مشرق زمین است.
ژاپن
مردم ژاپن برخلاف آمریکایی‌ها که بسیار صریح و رک‌گو هستند، هر حرفی را در لفافه و با اشاره مطرح می‌کنند. در واقع همه تلاش آنها بر این است که موجب آزار و ناراحتی دیگران نشوند و آداب و تشریفات را درست رعایت كنند. به همین دلیل همه ژاپنی‌ها عمیقا نسبت به برخورد مناسب با ارباب رجوع احساس تعهد می‌کنند و می‌خواهند همیشه مشتری را از خودشان راضی نگه دارند.
در ژاپن احترام به دیگران حکم می‌کند به جای فرستادن نامه، فکس یا ایمیل به طور مستقیم با افراد تماس گرفته شود و این کار در واقع نوعی ارزش قائل شدن برای وقت دیگران است. مردم این کشور بر این باورند که با برقراری تماس مرتب می‌توانند رابطه بسیار بهتری با دیگران برقرار کرده و اطمینان و احترام آنها را نیز به خود جلب کنند.
ژاپنی‌ها علاوه بر شهرت به نظم و دقت در احترام متقابل هم بشدت در نقطه مقابل آمریکایی‌ها قرار دارند. در این کشور نه‌تنها مردم نسبت به خارجی‌ها خوشبین نیستند بلکه نوعی ترس از خارجی‌ها در میان همه قشرهای ژاپنی دیده می‌شود. سازمان ملل متحد در سال 2005 گزارشی ویژه از نوعی نژادپرستی شدید و ترس از خارجی‌ها در این کشور منتشر کرد که با واکنش روزنامه‌های پرتیراژ این کشور روبه‌رو شد. اگرچه روزنامه‌هایی چون سانکی شیمبون این گزارش را مغرضانه ارزیابی کردند اما آمار نشان می‌دهد در این کشور تنها 6/1 درصد ازکل جمعیت ساکن را ملیت‌های خارجی تشکیل می‌دهند. گزارش دولت ژاپن در سال 2008 حاکی است که بیشترین گروه خارجی‌های مقیم این کشور را به ترتیب تایوانی‌ها، کره‌ای‌ها و برزیلی‌ها تشکیل می‌دهند و مجموع کل مهاجران ملیت‌های مختلف در این کشور از مجموع 30 هزار نیروی نظامی آمریکایی مستقر در ژاپن کمتر است. اگرچه این کشور با دادن بورس‌های تحصیلی و اعطای حق کار به خارجی‌ها در دهه 80 و 90 موافقت کرد اما این افراد اغلب در این کشور اقامت کوتاه‌مدت داشته‌اند چرا که مردم به خارجی‌ها نگاهی تبعیض‌آمیز دارند و آنها را افرادی جرم‌طلب می‌دانند. این تفکر در حدی در این کشور شدت دارد که برخی آپارتمان‌ها، متل‌ها، حمام‌های عمومی و حتی هتل‌ها تابلوهایی مبنی بر ممنوعیت ورود خارجی‌ها سر در خود نصب می‌کنند و تنها در صورتی که خارجی‌ها با یک ژاپنی همراه شوند اجازه ورود به این اماکن را دارند. دانشگاه‌های ژاپنی اگرچه از کرسی درس استادان صاحبنام بین‌المللی زیادی بهره می‌گیرند اما تقریبا هیچ یک از این افراد اجازه تصدی پست نداشته‌اند. شرحي بر تلاقي فرهنگ‌ها در دو سوي عالم
شرقي زندگي مي‌كنيد يا غربي؟
اگرچه باید به یاد داشت که هرگونه تلاش برای توصیف فرهنگ ملی یا الگوهای فرهنگی مختص به هر کشور به علت ناهمگن بودن جوامع کاری بسیار دشوار است اما می‌توان با بررسی الگوهای فرهنگی مشترک در حوزه‌های مختلف، ماكتي از فرهنگ غالب جمعیت و نهادهای اجتماعی در يک کشور را بازسازی کرد.
آمریکا
ایالات متحده که از مهاجرت اقوام مختلف به این کشور شکل گرفته، همواره با مفهوم چندفرهنگی روبه‌رو بوده است. در واقع هویت و ارزش‌های مسلط بر ایالات متحده آمریکا توسط مهاجران مسیحی پروتستان در قرن‌های 17 و 18 میلادی شکل گرفت و پس از آن در قرن 19 و اوایل قرن 20 با مهاجرت انبوهی از ملیت‌های آلمانی، ایتالیایی، اسکاندیناوی، ایرلندی، اروپای مرکزی و شرقی آمریکا به یک کشور چندملیتی تبدیل شد. اگرچه این کشور ویژگی‌های فرهنگ مسیحی خود را که اغلب از مذهب پروتستان وام گرفته بود حفظ کرد اما تنوع و تکثر فرهنگ‌ها و آداب و رسوم، چهره این کشور را از دیگر کشورهای جهان کاملا متمایز کرده است. به عنوان مثال در شهر نیویورک و در 16 کیلومتری شرق منهتن، منطقه‌ای موسوم به فلاشینگ وجود دارد که فاصله مابین بسیاری از مذاهب جهان را از بین برده است. در این منطقه 151 کلیسای مسیحی، 30 معبد بودایی، 7 معبد هندو، 6 معبد یهودی، 4 مسجد، 2 عبادتگاه سیک‌ها و 2 عبادتگاه تائوئیست‌ها و پیروان فالون‌گونگ در نزدیکی هم بنا شده‌اند، به طوری که کنیسه یهودیان در مقابل معبد شری سوامینارایان هندوها قرار دارد که این معبد نیز در همسایگی کلیسای چینی‌ها ساخته شده و این کلیسا خود در مقابل عبادتگاه سیک‌ها موسوم به «سینگ سبها» قرار گرفته است. محله فلاشینگ با تسهیل روند ایجاد مراکز مذهبی، حس آشنایی و صمیمیت را به خانه‌های جدید و خارجی مهاجران تزریق می‌کند، به همین دلیل تعداد بسیار زیادی از مهاجران به این منطقه سرازیر شده‌اند. به نوشته نیویورک‌تایمز، مهاجران ایرلندی، روسی، یونانی، ایتالیایی و آمریکاییان آفریقایی‌تبار با گذشت زمان در این منطقه مستقر شده و راه را برای اقامت مهاجران چینی، کره‌ای، تایوانی، ویتنامی، هندی، پاکستانی، افغانی، مکزیکی و آمریکای لاتین نیز هموار کرده‌اند. طبق آمار سال 2000، بیش از نیمی از ساکنان فلاشینگ را آمریکاییان آسیایی‌تبار تشکیل می‌دهند. منطقه فلاشینگ اگرچه خصوصیات منحصر به فردی دارد اما می‌تواند نمونه خوبی برای نشان دادن فرهنگ چند ملیتی در آمریکا باشد. نیویورک‌تایمز در ادامه مطلب خود می‌نویسد: خیابان اصلی این منطقه دارای مغازه‌هاي متنوع، تراکم عابران پیاده و شور و ازدحامی است که ديگر خیابان‌های آمریکا به هیچ عنوان با آن قابل مقایسه نیستند. جز این محله در منطقه مریلند در حومه واشنگتن، فرمونت در کالیفرنیا، راجرز پارک در ایلینوی و سیلوراسپرینگ هم تنوع فرهنگی امری عادی و پذیرفته است. گفتنی است، همه این مناطق مانند فلاشینگ در همسایگی مراکز شهری قرار گرفته‌اند. در واقع تنوع فرهنگی در ایالات متحده یکی از دغدغه‌های اصلی نخبگان آمریکایی است چراکه آنها این ویژگی آمریکا را تهدیدی برای فرهنگ مهاجران اولیه این کشور قلمداد می‌کنند و به همین دلیل در تلاشند فرهنگ آمریکایی را برای مهاجران در بدو ورود آنگونه که مایلند ترسیم کنند. نویسندگان راهنمای دانشجویان خارجی در دانشگاه آکرون مردم آمریکا را اینگونه تعریف می‌کنند: آمریکایی‌ها اصولا به دنبال نتایج ملموس و قابل اندازه‌گیری هستند. در حالی که در شرق مردم در ازای عمل به ارزش‌های معنوی احساس خشنودی می‌کنند، آمریکایی‌ها بر رفاه مادی و آسودگی تاکید دارند و با همین الگو درباره ملت‌های دیگر قضاوت می‌کنند. در واقع تاکید بر کنترل، پیشرفت و مادی‌گرایی سه عاملی است که الگوی غالب رفتار آمریکایی را تشکیل می‌دهد. این مفاهیم که با شرح و تفصیلی دقیق برای دانشجویان تدریس می‌شود، می‌تواند تصور رسمی آمریکایی‌ها از خود یا به تعبیری دیگر تصویری که آنان می‌خواهند دیگران از آنها داشته باشند را بیان کند. در هر حال آمریکایی‌هایی که پس از جنگ دوم جهانی خود را مأمور نجات جهان پنداشتند و در بسیاری از فیلم‌ها و محصولات فرهنگی خود این تفکر را به دیگر مردم جهان نیز القا کردند همواره با نوعی بحران هویت روبه‌رو بوده‌اند. در این کشور که مهاجران زیادی را با آرزوی دستیابی به رفاه و آسایش بیشتر به خود جلب می‌کند، فرزندان در سن 18 سالگی از والدینشان جدا می‌شوند و برای تامین معاش به بازار کار می‌پیوندند. در آمریکا این قاعده استثنا ندارد و فرقی میان دختر و پسر یا فقیر و غنی نیست و به همین دلیل میانگین سنی دانشجویان در دانشگاه‌های این کشور حدود 23 سال برآورد شده است. یکی دیگر از ویژگی‌های خاص آمریکایی‌ها که در رفتار فردی آنها به چشم می‌خورد غیررسمی بودن آنهاست. به طوری که اغلب پس از یک آشنایی مختصر بسیار غیررسمی و دوستانه برخورد می‌کنند و این برخلاف برخورد رسمی و تشریفاتی مردمان مشرق زمین است.
ژاپن
مردم ژاپن برخلاف آمریکایی‌ها که بسیار صریح و رک‌گو هستند، هر حرفی را در لفافه و با اشاره مطرح می‌کنند. در واقع همه تلاش آنها بر این است که موجب آزار و ناراحتی دیگران نشوند و آداب و تشریفات را درست رعایت كنند. به همین دلیل همه ژاپنی‌ها عمیقا نسبت به برخورد مناسب با ارباب رجوع احساس تعهد می‌کنند و می‌خواهند همیشه مشتری را از خودشان راضی نگه دارند.
در ژاپن احترام به دیگران حکم می‌کند به جای فرستادن نامه، فکس یا ایمیل به طور مستقیم با افراد تماس گرفته شود و این کار در واقع نوعی ارزش قائل شدن برای وقت دیگران است. مردم این کشور بر این باورند که با برقراری تماس مرتب می‌توانند رابطه بسیار بهتری با دیگران برقرار کرده و اطمینان و احترام آنها را نیز به خود جلب کنند.
ژاپنی‌ها علاوه بر شهرت به نظم و دقت در احترام متقابل هم بشدت در نقطه مقابل آمریکایی‌ها قرار دارند. در این کشور نه‌تنها مردم نسبت به خارجی‌ها خوشبین نیستند بلکه نوعی ترس از خارجی‌ها در میان همه قشرهای ژاپنی دیده می‌شود. سازمان ملل متحد در سال 2005 گزارشی ویژه از نوعی نژادپرستی شدید و ترس از خارجی‌ها در این کشور منتشر کرد که با واکنش روزنامه‌های پرتیراژ این کشور روبه‌رو شد. اگرچه روزنامه‌هایی چون سانکی شیمبون این گزارش را مغرضانه ارزیابی کردند اما آمار نشان می‌دهد در این کشور تنها 6/1 درصد ازکل جمعیت ساکن را ملیت‌های خارجی تشکیل می‌دهند. گزارش دولت ژاپن در سال 2008 حاکی است که بیشترین گروه خارجی‌های مقیم این کشور را به ترتیب تایوانی‌ها، کره‌ای‌ها و برزیلی‌ها تشکیل می‌دهند و مجموع کل مهاجران ملیت‌های مختلف در این کشور از مجموع 30 هزار نیروی نظامی آمریکایی مستقر در ژاپن کمتر است. اگرچه این کشور با دادن بورس‌های تحصیلی و اعطای حق کار به خارجی‌ها در دهه 80 و 90 موافقت کرد اما این افراد اغلب در این کشور اقامت کوتاه‌مدت داشته‌اند چرا که مردم به خارجی‌ها نگاهی تبعیض‌آمیز دارند و آنها را افرادی جرم‌طلب می‌دانند. این تفکر در حدی در این کشور شدت دارد که برخی آپارتمان‌ها، متل‌ها، حمام‌های عمومی و حتی هتل‌ها تابلوهایی مبنی بر ممنوعیت ورود خارجی‌ها سر در خود نصب می‌کنند و تنها در صورتی که خارجی‌ها با یک ژاپنی همراه شوند اجازه ورود به این اماکن را دارند. دانشگاه‌های ژاپنی اگرچه از کرسی درس استادان صاحبنام بین‌المللی زیادی بهره می‌گیرند اما تقریبا هیچ یک از این افراد اجازه تصدی پست نداشته‌اند. ارسال نظر
پربیننده