۱۹/آبان/۱۴۰۵
|
۲۳:۳۵

نگاه

«پیچ تند»، تصویر یک بزنگاه درتاریخ معاصر بهزاد صدیقی: در نمایش «پیچ تند» کارگردان و نویسنده اثر از یک بزنگاه نمایشی تاریخ معاصر برای گفت‌و‌گو با مخاطب امروز سود می‌جویند. «پیچ تند» بخشی از آخرین روزهای جنگ را در یک خانواده ارمنی روایت می‌کند. به نظر می‌رسد آرش عباسی در مقام نمایشنامه‌‌نویس درباره آن روزها تصویری واقع‌گرایانه ارائه می‌دهد و حرفی برای گفتن دارد. عباسی گوشه‌ای از تاریخ را در زندگی خانواده‌ای ارمنی نشان می‌دهد و آنها را با مسائل اجتماعی پیوند می‌زند و همه‌ توانایی خود را به کار می‌بندد تا درامی کنشمند و تاثیرگذار در این حیطه‌ ادبیات نمایشی جنگ بیافریند. نویسنده در بافت زبانی دیالوگ‌ها و فضاسازی برای دستیابی به درامی اجتماعی که در پس‌زمینه‌ آن جنگ هم جریان دارد، مؤلفه‌هایی را به کار می‌بندد تا حس لازم را در فضای داستانی نمایشنامه و ساختار اثرش ایجاد کند و مثلا از عنصر تعلیق بهره می‌برد تا مخاطب را به چالش با اثر خود وادارد. به لحاظ شخصیت‌پردازی باید گفت شخصیت‌های ژانت، ‌آلبرت و هاسمیک از کنشمندی و انرژی لازم برای رویارویی با یکدیگر برخوردارند اما در این بین شخصیت آنی (خواهر ژانت)‌ تنها رفتاری که از خود نشان می‌دهد، تلاش می‌کند روابط آدم‌ها و صحنه‌ها را به یکدیگر متصل کند، به همین دلیل به نظر می‌رسد نوعی انفعال در رفتارش جریان دارد که مانع از بروز واقعی شخصیتش می‌شود. در دیالوگ‌نویسی نیز آرش عباسی گفت‌و‌گوی شخصیت‌هایش را طوری می‌نویسد که ناشی از ادبیات، روابط آنها با یکدیگر و آدم‌ها و اتفاقات پیرامونی و محیط بیرون از زندگی و فضای دوران جنگ در چنین خانواده اقلیتی است. کتایون فیض‌مرندی، کارگردان نمایش پس از اجرای «دفترچه یادداشت»، «بدون خداحافظی» و «آتن - مسکو» به اجرای استیلیزه‌تری نسبت به کارهای قبلی دست یافته است بویژه در زمینه طراحی صحنه که خود آن را به انجام رسانده است. خلق نمایشی که به سبک و سیاق رئالیستی است و بر واقع‌گرایی استوار است با همراهی و هماهنگی عناصر صحنه همچون بازیگری، طراحی، موسیقی «زمان» اثر پینک‌فلوید که ظاهرا نویسنده ابتدا در متن خود از آن یاد کرده و کارگردان با هوشمندی و بدرستی از آن بهره برده، در پدید آمدن و خلق فضای نمایشی قصه‌ای که عباسی برای صحنه تئاتر امروز ما نوشته، اجرایی تاثیرگذار را برای مخاطب به یادگار می‌گذارد و او را بر آن می‌دارد تا پس از پایان اجرا گوشه فراموش شده تاریخ اجتماعی معاصر را همراه با موسیقی پینک‌فلوید یک‌بار دیگر مرور کند بویژه آنکه این توجه درباره پذیرش قطعنامه 598 در سال 67 است که با پخش تیتراژ موسیقی تقویم تاریخ در صحنه، مخاطبان را به خوبی به آخرین روزهای جنگ می‌برد. نگاهی به نمایش «شهر شطرنجی» آرزوهای متروک نمایش «شهر شطرنجی» نوشته فرهاد نقدعلی و به کارگردانی رضا حامدی‌خواه برای بار اول در بخش چشم‌انداز جشنواره تئاتر فجر روی صحنه رفت و در حال حاضر تا پایان مردادماه در تالار قشقایی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه می‌رود. شهر شطرنجی، حکایت دیروز و امروز تئاتر است، با تمام متعلقات، آدم‌ها و دلبستگی‌هایش حکایت کهنه و داغ‌دیده تئاتر پارس، نصر و دیگر تئاترهایی است که سرنوشتی اینچنین داشتند؛ شوم و نافرجام. بازیگرانی که هنوز به امید زنده‌اند و بردوش می‌کشند رخت هنرمندی‌شان را، هنرمندان فراموش شده یا فراتر از آن مردمان جامعه‌ای از خلاقیت افتاده و دست به گریبان دغدغه‌های روزمرگی که هر کدام با دردها و رنج‌های خود برای رسیدن به آرزوهایشان به امید دلبسته و به انتظار نشسته‌اند که می‌آید نجات‌دهنده‌ای که ما را نجات دهد. آنچه مسلم است اینکه شهر شطرنجی حکایتی از یک تمدن و فرهنگ قدیمی و چند هزار ساله را به میان آورده است که بی‌شک گوشه چشمی به تئاتر‌های قدیمی و متروک لاله‌زار داشته... لاله‌زار با آن خیابان‌ها، تئاتر‌ها، سینماها و... که حال با کورسوی الکتریکی‌های داخل آن هر شب جمعه باید به سراغش رفت و فاتحه خواند. ‌در نمایش شهر شطرنجی مفاهیم دو پهلو و کنایه‌آمیز بخوبی در بستر دراماتیک اثر جا گرفته و به این نمایش ژانری گروتسک داده‌اند. هر چند پایان معجزه‌آسای نمایش آن را مانند ملودرام‌ها و کمدی‌های قدیمی بشدت پند‌آموز و غیرباور برای مخاطب کرده و کمی اثر را به سوی کلیشه‌ای و شعارزدگی برده و از بار تعلیق آن کاسته ولی می‌توان این امر را به حساب شکل اجرایی نمایش که بشدت به بیان شیوه نمایش سنتی سیاه‌بازی ایران وفادار است، قرار داد. علاوه بر این بازی بازیگران روان و آمیخته از 2 سبک بازی‌های تیپیکال نمایش‌های ایرانی، تخته‌ حوضی و بازی‌های رئالیستی و مدرن امروز است که کارگردان با ادغام این بازی‌ها در هم سعی کرده فضایی بازی در بازی فراهم کند. ‌نمایشنامه شهر شطرنجی‌ نوشته فرهاد نقدعلی، در شکل اجرایی آن متکی بر متن است و اثری لایه لایه و در عین حال ساده است که در این اثر داستان‌های مختلف در کنار هم آمده‌اند و در دل داستان اصلی نمایش جا گرفته‌اند، بر این اساس صفحه شطرنج معنا می‌یابد چرا که در این نمایشنامه همه حرکت‌ها برای یک هدف معنا می‌گیرند. علاوه بر اینها می‌توان گفت که در شهر شطرنجی، شخصیت‌پردازی‌ها مشخص و دیالوگ‌ها بیانگر واقعیت‌های وجودی هر شخصیت هستند. گفتنی است، در نمایش شهر شطرنجی به کارگردانی رضا حامدی‌خواه، آشا محرابی، مهرداد ضیایی، مهرخ افضلی، سهیلا صالحی، نورالدین جوادیان، محسن نقیبیان، علی هاشمی و جواد پورزرند ایفای نقش می‌کنند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده