سید بهزاد اخلاقی: آلکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهوری بلاروس طی هفته‌های گذشته نسبت به طرح‌های روسیه برای افزایش قیمت گاز اعتراضاتی را مطرح کرده بود. حتی در مطبوعات روسیه گفته شد لوکاشنکو دیداری سری را در مینسک با رهبران نظامی و نخبگان با نفوذ بلاروسی درباره مقابله با آنچه نفوذ روسیه عنوان شد، برگزار کرده است که بعدا این خبر نیز تکذیب شد. رسانه‌های روسی می‌گویند طی یک هفته به پایان سال 2018 لوکاشنکو و پوتین ملاقات خواهند کرد. این آخرین سفر خارجی رئیس‌جمهوری روسیه در سال جاری میلادی خواهد بود؛ سالی که برای پوتین در عرصه بین‌المللی دستاوردهای بسیاری داشت. پوتین و لوکاشنکو در این دیدار قرار است درباره تعرفه‌های مشترک گمرکی، قیمت واحد انرژی‌های مصرفی در روسیه و بلاروس بویژه قیمت گاز گفت‌وگو کنند. افزایش قیمت گاز از سوی روسیه می‌تواند ثبات سیاسی لوکاشنکو را به خطر بیندازد. تجربه افزایش قیمت‌ها در اوکراین همانطور که از سال 2004 تاکنون بارها شاهد آن بوده‌ایم وضعیت اجتماعی را برهم زده است. این مساله حتی در لیتوانی، لتونی و استونی هم می‌توانست رخ دهد اما چتر حمایتی اتحادیه اروپایی، جمعیت کم و همچنین تنوع سیستم مصرف سوخت تاکنون لرزه‌ای به جان ویلنیوس، ریگا و تالین نینداخته است. روسیه نشان داده است می‌تواند با چرخاندن پیچ گاز صادراتی خود شرایط سیاسی را در کشورهای هم‌جوارش تغییر دهد، این مساله تجربه‌ای است که لوکاشنکو علاقه‌ای به تکرار آن ندارد به همین جهت دومین دیدار سراسیمه رئیس جمهوری بلاروس با رهبر روسیه در واپسین روزهای سال 2018 رخ می‌دهد. نخستین دیدار رهبران روسیه و بلاروس در دسامبر انجام شده و 4 ساعت به طول انجامیده است، توافقاتی هم در این ملاقات صورت گرفت اما چرا پوتین و لوکاشنکو بار دیگر می‌خواهند ملاقات کنند؟ تشکیل کارگروهی که وزیر اقتصاد روسیه، ماکسیم اورشکین ریاست آن را در اختیار دارد، گام مهمی برای حل‌و‌فصل مشکلات احتمالی در مناسبات مسکو و مینسک است، البته روسیه و بلاروس تنها در عرصه‌های اقتصادی با یکدیگر همکاری ندارند، بلکه مسکو روی نیروهای بلاروسی به عنوان نیروهای بی‌طرف در مرزهای خود و اوکراین حساب ویژه‌ای باز کرده است که این مطلب توسط دیمیتری پسکوف، سخنگوی پوتین تایید نشده است اما روز گذشته (چهارشنبه 26 دسامبر) سخنگوی کرملین عنوان کرد روسیه نظرات طرف بلاروسی را به طور کامل شنیده است ولی نمی‌تواند آن را بپذیرد. دعوای اصلی میان روسیه و بلاروس بر سر مالیات بر قیمت سوخت است که قرار است از سال 2020 اجرایی شود. این در حالی است که روسیه می‌گوید به بلاروس درباره مسائل داخلی این کشور تعهدی نداده است اما بلاروس می‌گوید مسکو به طور مستقیم در این مساله دخیل است. روسیه می‌خواهد انرژی انتقالی به بلاروس را بر اساس قیمت‌های جهانی محاسبه کند که این مساله درباره مصرف‌کنندگان داخلی روسیه نیز از همین فرمول پیروی می‌کند. لوکاشنکو بر این باور است که رویداد کنونی 10 میلیارد دلار به اقتصاد بلاروس لطمه خواهد زد. روسیه طی سال‌های گذشته همواره اقتصاد بلاروس را مورد حمایت قرار داده است و سرمایه‌گذاری‌های عمده‌ای از نظر صنعتی در این اقتصاد از سوی مسکو انجام شده است. همانطور که بارها درخصوص آن اشاره شده اقتصاد روسیه و بلاروس مکمل هم بوده و روسیه برای حفاظت از منافع بلندمدت خود در مرزهای شوروی و نزدیکی با ناتو به روابط نزدیک با مینسک نیاز‌مند است، از سوی دیگر لوکاشنکو از طرف غرب به عنوان آخرین دیکتاتور اروپا معرفی می‌شود و به علت آنکه اجازه نفوذ غربی‌ها را در سرزمین بلاروس نمی‌دهد بارها مورد خشم رسانه‌ها و سیاستمداران اروپایی قرار گرفته است. ثبات سیاسی در بلاروس و پیشرفت‌های فناوری در این کشور عملا تاکنون اجازه نداده است آنچه در قفقاز از سوی آمریکا و همپیمانانش برنامه‌ریزی شد در این کشور نیز پیاده‌سازی شود اما روسیه هم خوب می‌داند برای بازی در عرصه بین‌المللی باید از نظر اقتصادی همکاری‌های خود را با شرکای خارجی‌اش متعادل کند. پیمان گمرکی میان روسیه، بلاروس و قزاقستان سنگ بنای نوعی همکاری‌های اقتصادی بلندمدت است که می‌تواند بار دیگر کشورهای جدا شده از شوروی را به یکدیگر نزدیک کند.