سلطانیه، شهری به یادگار مانده از دوره ایلخانی است؛ شهری با جمعیت بالغ بر 7 هزار نفر که روزگاری پایتخت دوران خود بود، شهری که با گذشت سال‌ها در زیر خاک مدفون و در غباری از فراموشی از خاطره‌ها محو شد و نادیده گرفتن ارزش‌های آن توسط برخی از مسؤولان عاملی شد در مهجورتر شدنش. صدور مجوز احداث 64 واحد تجاری در حریم بنا خطری بود که سلطانیه را به طور جدی در معرض تهدید قرار داد. این مغازه‌ها قرار بود در حریم درجه یک گنبد سلطانیه ساخته شوند تا این اثر ثبت شده در فهرست آثار جهانی را در لیست میراث در خطر قرار دهند، چرا که گنبد سلطانیه، هفتمین اثر ثبتی ایران در فهرست میراث جهانی است که ارگ سلطانیه و منظر فرهنگی آن را دربر می‌گیرد. براساس مصوبات دفتر میراث جهانی یونسکو، هرگونه تخطی در حریم درجه یک و منظر آسمانی و فرهنگی آثار ثبتی می‌تواند منجر به پیوستن یک اثر میراث جهانی به فهرست میراث در خطر شود. اين در حالي است كه در سال 87 نیز در اقدامی غیرقانونی و بدون هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی، ساخت مجتمعی 3 طبقه در نزدیکی مقبره چَلَبی اوغلی در سلطانیه آغاز شد که دوستداران میراث فرهنگی کشور را در بهت و اندوه فرو برد. این ساخت و ساز قرار بود در کنار محوطه باستانی طالبیه از شهر مدفون سلطانیه انجام شود. با این حال پیگیری‌های مسؤولان پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه در این زمینه باعث متوقف شدن هر گونه ساخت و سازی در این محدوده تاریخی شد. به گفته مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه هم‌اکنون نه تنها جلوی این ساخت و ساز‌ها گرفته شده است بلکه در جلسه‌ای در هفته گذشته مقرر شد تا ماه آینده 2 میلیارد تومان از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور و استانداری برای خرید زمین‌های کشاورزی اطراف سلطانیه پرداخت شود. وی افزود: در حال حاضر با شناسایی مالکان، تقاضای فروش این اراضی را از آنها کرده‌ایم. به گفته محمدرضا قربانزاده، مدیر اجرایی پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه یکی از مشکلات پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه حفاظت از عرصه این محوطه تاریخی است که بخشی از آن جزو زمین‌های مردم محسوب می‌شود و در زیر این زمین‌ها آثار باستانی وجود دارد که باید به نحوی جلوی ساخت و ساز در این محوطه‌ها نیز گرفته شود. وی در ادامه گفت: یکی از این محوطه‌ها، جمعه‌مسجد است که طی کاوش‌های سال 1370 مشخص شد دارای آثار تاریخی بوده و بخشی از شهر سلطانیه محسوب می‌شود. اما از آنجایی که از کاوش‌های آن سال انتشارات و اطلاعاتی در دست نیست، برای اثبات این امر دوباره کاوش‌های جدیدی را در این محوطه باستانی به منظور جلوگیری از ساخت و ساز و نشان دادن آثار آغاز کردیم که نتایج فوق‌العاده‌ای به همراه داشت. در این کاوش‌ها چندی پیش شارستان (ربض) شهر تاریخی سلطانیه به همراه بخشی از مسجدجمعه آن کشف شد. این آثار برای نخستین بار از خاک بیرون آورده شدند. آثار بیرون آمده از خاک که بخشی از جمعه مسجد را نیز شامل می‌شود نشان می‌دهد که این محوطه بخشی از شهر تاریخی سلطانیه است و احتمالا شهرستان سلطانیه محسوب می‌شود. محوطه جمعه مسجد بیرون از ارگ حکومتی بوده و احتمالا محل تجمع مراکز صنعتی، تجاری، خانه‌ها و تجمعات مردمی بوده است. در ساخت این شهر از اسلوب معماری و شهرسازی استفاده شده است. در این شهر از سیستم آبرسانی قنات استفاده می‌شده که بیش از یکصد هکتار را به خود اختصاص داده است. قربانزاده با بیان این موضوع که آنچه از زیر خاک بیرون آورده شده حفاظت می‌شود، گفت: برای نخستین بار می‌‌خواهیم که آثار بیرون آورده شده را دوباره در خاک نکنیم، از آنها حفاظت کرده و به فکر نمایش آنها برای عموم مردم هستیم تا با چشم خود ببینند که محوطه جمعه مسجد مملو از آثار است. این در حالی است که هنوز پتانسیل نادیده گرفته شده بسیاری در سلطانیه وجود دارد.
مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه روز گذشته به ایسنا گفت: بهره‌برداری از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های گردشگری محوطه ثبت جهانی سلطانیه را به مشاوران و مسؤولان شهری پیشنهاد دادیم، اما از آن چندان استقبال نشد. به گفته محمدحسن محب‌علی، راه‌اندازی یک بازارچه صنایع‌دستی، هتل‌آپارتمان و امکانات گردشگری پیشنهاد شده بود اما گویا مسؤولان شهری، مغازه‌سازی و ساختمان‌سازی‌های نامنظم را به این پیشنهادها ترجیح می‌دهند. مدیر پایگاه میراث فرهنگی گنبد سلطانیه افزود: بهره‌مندی از ظرفیت‌های گردشگری این محوطه برعهده سازمان مسکن و شهرسازی، شهرداری و... است. ما در حد وظیفه خود کارهایی را انجام داده‌ایم. محب‌علی یادآور شد: این پایگاه در برنامه مدون خود که 5 سرفصل داشت، یکی از محورهای قابل توجه و اجرایی را به موضوع ساماندهی محوطه و ایجاد امکانات برای گردشگران و بازدید‌کنندگان اختصاص داد. وی با اشاره به اجرایی شدن این برنامه، بیان کرد: این سرفصل اجرایی شامل بلیت‌فروشی، ایجاد فضای استراحت موقت، اتاق و سایت معرفی محوطه، ایجاد سرویس‌های بهداشتی و آبخوری بود که به‌طور کامل اجرایی شد و هنوز ادامه دارد. اراضی كشاورزي سلطانیه خريداري مي‌شود
گنبدی در غبار قرن‌ها
سلطانیه، شهری به یادگار مانده از دوره ایلخانی است؛ شهری با جمعیت بالغ بر 7 هزار نفر که روزگاری پایتخت دوران خود بود، شهری که با گذشت سال‌ها در زیر خاک مدفون و در غباری از فراموشی از خاطره‌ها محو شد و نادیده گرفتن ارزش‌های آن توسط برخی از مسؤولان عاملی شد در مهجورتر شدنش. صدور مجوز احداث 64 واحد تجاری در حریم بنا خطری بود که سلطانیه را به طور جدی در معرض تهدید قرار داد. این مغازه‌ها قرار بود در حریم درجه یک گنبد سلطانیه ساخته شوند تا این اثر ثبت شده در فهرست آثار جهانی را در لیست میراث در خطر قرار دهند، چرا که گنبد سلطانیه، هفتمین اثر ثبتی ایران در فهرست میراث جهانی است که ارگ سلطانیه و منظر فرهنگی آن را دربر می‌گیرد. براساس مصوبات دفتر میراث جهانی یونسکو، هرگونه تخطی در حریم درجه یک و منظر آسمانی و فرهنگی آثار ثبتی می‌تواند منجر به پیوستن یک اثر میراث جهانی به فهرست میراث در خطر شود. اين در حالي است كه در سال 87 نیز در اقدامی غیرقانونی و بدون هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی، ساخت مجتمعی 3 طبقه در نزدیکی مقبره چَلَبی اوغلی در سلطانیه آغاز شد که دوستداران میراث فرهنگی کشور را در بهت و اندوه فرو برد. این ساخت و ساز قرار بود در کنار محوطه باستانی طالبیه از شهر مدفون سلطانیه انجام شود. با این حال پیگیری‌های مسؤولان پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه در این زمینه باعث متوقف شدن هر گونه ساخت و سازی در این محدوده تاریخی شد. به گفته مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه هم‌اکنون نه تنها جلوی این ساخت و ساز‌ها گرفته شده است بلکه در جلسه‌ای در هفته گذشته مقرر شد تا ماه آینده 2 میلیارد تومان از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور و استانداری برای خرید زمین‌های کشاورزی اطراف سلطانیه پرداخت شود. وی افزود: در حال حاضر با شناسایی مالکان، تقاضای فروش این اراضی را از آنها کرده‌ایم. به گفته محمدرضا قربانزاده، مدیر اجرایی پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه یکی از مشکلات پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه حفاظت از عرصه این محوطه تاریخی است که بخشی از آن جزو زمین‌های مردم محسوب می‌شود و در زیر این زمین‌ها آثار باستانی وجود دارد که باید به نحوی جلوی ساخت و ساز در این محوطه‌ها نیز گرفته شود. وی در ادامه گفت: یکی از این محوطه‌ها، جمعه‌مسجد است که طی کاوش‌های سال 1370 مشخص شد دارای آثار تاریخی بوده و بخشی از شهر سلطانیه محسوب می‌شود. اما از آنجایی که از کاوش‌های آن سال انتشارات و اطلاعاتی در دست نیست، برای اثبات این امر دوباره کاوش‌های جدیدی را در این محوطه باستانی به منظور جلوگیری از ساخت و ساز و نشان دادن آثار آغاز کردیم که نتایج فوق‌العاده‌ای به همراه داشت. در این کاوش‌ها چندی پیش شارستان (ربض) شهر تاریخی سلطانیه به همراه بخشی از مسجدجمعه آن کشف شد. این آثار برای نخستین بار از خاک بیرون آورده شدند. آثار بیرون آمده از خاک که بخشی از جمعه مسجد را نیز شامل می‌شود نشان می‌دهد که این محوطه بخشی از شهر تاریخی سلطانیه است و احتمالا شهرستان سلطانیه محسوب می‌شود. محوطه جمعه مسجد بیرون از ارگ حکومتی بوده و احتمالا محل تجمع مراکز صنعتی، تجاری، خانه‌ها و تجمعات مردمی بوده است. در ساخت این شهر از اسلوب معماری و شهرسازی استفاده شده است. در این شهر از سیستم آبرسانی قنات استفاده می‌شده که بیش از یکصد هکتار را به خود اختصاص داده است. قربانزاده با بیان این موضوع که آنچه از زیر خاک بیرون آورده شده حفاظت می‌شود، گفت: برای نخستین بار می‌‌خواهیم که آثار بیرون آورده شده را دوباره در خاک نکنیم، از آنها حفاظت کرده و به فکر نمایش آنها برای عموم مردم هستیم تا با چشم خود ببینند که محوطه جمعه مسجد مملو از آثار است. این در حالی است که هنوز پتانسیل نادیده گرفته شده بسیاری در سلطانیه وجود دارد.
مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه روز گذشته به ایسنا گفت: بهره‌برداری از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های گردشگری محوطه ثبت جهانی سلطانیه را به مشاوران و مسؤولان شهری پیشنهاد دادیم، اما از آن چندان استقبال نشد. به گفته محمدحسن محب‌علی، راه‌اندازی یک بازارچه صنایع‌دستی، هتل‌آپارتمان و امکانات گردشگری پیشنهاد شده بود اما گویا مسؤولان شهری، مغازه‌سازی و ساختمان‌سازی‌های نامنظم را به این پیشنهادها ترجیح می‌دهند. مدیر پایگاه میراث فرهنگی گنبد سلطانیه افزود: بهره‌مندی از ظرفیت‌های گردشگری این محوطه برعهده سازمان مسکن و شهرسازی، شهرداری و... است. ما در حد وظیفه خود کارهایی را انجام داده‌ایم. محب‌علی یادآور شد: این پایگاه در برنامه مدون خود که 5 سرفصل داشت، یکی از محورهای قابل توجه و اجرایی را به موضوع ساماندهی محوطه و ایجاد امکانات برای گردشگران و بازدید‌کنندگان اختصاص داد. وی با اشاره به اجرایی شدن این برنامه، بیان کرد: این سرفصل اجرایی شامل بلیت‌فروشی، ایجاد فضای استراحت موقت، اتاق و سایت معرفی محوطه، ایجاد سرویس‌های بهداشتی و آبخوری بود که به‌طور کامل اجرایی شد و هنوز ادامه دارد. ارسال نظر
پربیننده