پشه‌ها حشراتی هستند که نزدیک به 300 میلیون سال قدمت دارند. در طول این میلیون‌ها سال، پشه‌ها مهارت‌های خود را پرورش داده‌اند که اکنون از آنها موجوداتی حرفه‌ای در جهت یافتن انسان برای گزیدن ساخته است. پشه دارای مخزنی از سنسورهاست که برای رسیدن به شکار طراحی شده است شامل:
سنسورهای شیمیایی: پشه‌ها می‌توانند دی اکسید کربن و اسید لاکتیک را تا ارتفاع 100 پا (36 متر) احساس کنند. پستانداران و پرندگان این گازها را از تنفس طبیعی خود خارج می‌کنند. مواد شیمیایی معینی در عرق نیز پشه‌ها را جذب می‌کند (آنهایی که زیاد عرق نمی‌کنند، مورد هجوم نیش پشه‌ها هم قرار نمی‌گیرند).
سنسورهای بصری: اگر شما لباسی بپوشید که با زمینه پشت مغایرت داشته باشد و بویژه اگر در هنگام پوشیدن این لباس حرکت کنید، پشه‌ها شما را دیده و زیر نظر خواهند گرفت. علامت خوبی است برای پشه که چیزی که حرکت می‌کند «زنده»، پس پر از خون است، بنابراین موقعیت مناسبی است.
سنسورهای گرمایی: پشه‌ها می‌توانند گرما را ردیابی کنند، پس آنها می‌توانند براحتی هنگامی‌که به اندازه کافی به پستانداران و پرندگان خونگرم نزدیک شدند، آنها را شناسایی کنند.
مانند تمام حشرات، بدن پشه‌ها هم دارای سه قسمت اصلی است:
سر: همانجایی است که تمام سنسورها قرار دارند و به ابزار نیش زدن ختم می‌شود. سر، دو چشم مرکب دارد، آنتنی برای احساس مواد شیمیایی و قسمت دهان کهProbosics نامیده می‌شود (تنها جنس ماده دارای Probosics برای گزیدن است).
سینه: این قسمت جایی است که 2 بال و 6 پا به آن متصل می‌شوند که شامل ماهیچه‌هایی برای پرواز، قلب مرکب و چند غده دارای سلول عصبی است.
شکم: این قسمت شامل ارگان‌های گوارشی و ترشحی است.
پس شما یک بسته سنسوری دارید، یک بسته موتوری و یک سوخت برای انجام این کارها؛ یک طراحی کامل! بیش از 2 هزار و 700 گونه پشه در دنیا وجود دارد که به 13 جنس تقسیم می‌شوند. از این 13 جنس، بیشتر پشه‌ها به 3 دسته زیر تعلق دارند:
آئدسAedes : گاهی به آنها پشه «آب‌های جاری» هم گفته می‌شود زیرا سیل‌ها، مکانی مهم برای تخم‌ریزی آنها محسوب می‌شوند. پشه‌های آئدس دارای شکم‌هایی با نوک تیز هستند. این گونه شامل پشه تب زرد و پشه ببر آسیایی است. آنها پرنده‌هایی قدرتمند و قادر به طی مسافت طولانی از محل تولد خود هستند (121 کیلومتر) و پستانداران بویژه انسان‌ها را می‌گزند، بویژه در سپیده‌دم و هنگام عصر كه نیش‌های دردناکی هم دارند.
آنوفلAnopheles: تمایل آنها برای تخم‌ریزی در آب‌های تازه و ساکن است. آنوفل‌ها همچنین دارای شکم‌هایی با نوک تیز هستند. آنها شامل چندین‌گونه‌اند، مانند پشه مالاریای معمولی یاAnopheles quadrimrculatus . آنها می‌توانند بیماری مالاریا را در انسان گسترش دهند.
کولکسCulex : تمایل آنها برای تخم‌ریزی در آب‌های تازه و ساکن است. پشه‌های کولکس دارای شکم‌هایی با نوک گرد و دارای گونه‌های مختلفی مانند پشه خانگی شمالی (Culex pipiens) هستند. این پرنده‌ها ضعیفند و تنها در چند هفته کوتاه در ماه‌های تابستان زنده می‌مانند. آنها نیز بشدت گزنده هستند (و پرندگان را به انسان‌ها ترجیح می‌دهند) و در هنگام سپیده‌دم این کار را انجام می‌دهند. بسیاری از پشه‌ها اگر محل زندگی آنها مورد هجوم قرار گیرد، به انسان‌ها حمله می‌کنند. بیایید ببینیم این حشره چگونه زندگی و تولید مثل می‌کند.
چرخه زندگی و زاد و ولد
مانند تمام حشرات، پشه‌ها نیز از تخم بوجود می‌آیند و قبل از اینکه بالغ شوند چندین مرحله را در چرخه زندگی طی می‌کنند. پشه ماده، تخم‌های خود را در آب می‌گذارد و تمام مراحل لاروی و پوپی را در آب طی می‌کند. وقتی که پوپ به بلوغ رسید، آب را ترک کرده و به پشه آزاد تبدیل می‌شود. چرخه زندگی یک پشه از یک تا چندین هفته متغیر است که بستگی به گونه آن دارد. پشه‌های ماده بعضی از گونه‌ها می‌توانند در مکان‌های سرد و مرطوب در زمستان تا بهار بمانند، تا زمانی که تخم‌های خود را بگذارند و بمیرند.
تخم
تمام پشه‌ها تخم‌های خود را در آب می‌گذارند؛ در حجم‌های زیاد آب، آب‌های ساکن (مثل استخرهای شنا) یا مکان‌های کنار آب‌های ساکن (مثل سوراخ درختان). پشه‌های ماده، تخم‌های خود را در سطح آب می‌گذارند به استثنای پشه‌های آئدس که تخم‌های خود را در مکان‌های حفاظت شده‌ای در بالای سطح آب قرار می‌دهند که سرانجام سیل به آن خواهد رسید. تخم‌ها می‌توانند به صورت تکی یا به عنوان گروهی از اجسام شناور شکل گیرند. بیشتر تخم‌ها در زمستان زنده می‌مانند و در بهار بیرون می‌آیند.
لارو
تخم‌های پشه به صورت لارو یا شفیره باز می‌شوند که روی آب زندگی می‌کنند و به وسیله لوله نفس می‌کشند. لارو، مود ارگانیک را از قسمت‌های دهانی خود عبور داده و به یک تا 2 سانتیمتر می‌رسد. هنگام رشد چندبار پوست‌اندازی می‌کند. لارو پشه می‌تواند شنا کرده و به قسمت‌های عمیق‌تر برود. لارو همه‌جا زندگی می‌کند، از چند روز تا چند هفته که به دمای آب و گونه پشه بستگی دارد.
پوپ
بعد از چهارمین پوست‌اندازی، لارو پشه تبدیل به پوپ یا tumbler می‌شود که در همه جای آب زندگی می‌کند، از یک تا 4 روز که به دمای آب و گونه پشه بستگی دارد. پوپ روی سطح آب شناور می‌ماند و از 2 لوله کوچک (trumpets) نفس می‌کشد. با اینکه پوپ‌ها چیزی نمی‌خورند ولی بسیار فعال هستند. در انتهای مرحله پوپی، پوپ‌ها خود را محصور کرده و به پشه‌های بالغ تبدیل می‌شوند.
پشه بالغ
در داخل مرحله پوپی، پوپ به پشه بالغ تغییر شکل پیدا می‌کند. بالغان از فشار هوا برای باز کردن و شکستن پوسته پوپی خود استفاده کرده و به سمت فضاهای دارای محافظ می‌خزند و همان‌جا می‌مانند. در حالی‌که اسکلت خارجی آنها شکل گرفته و بال‌هایشان به سمت بیرون آمده تا خشک شوند. هنگامی‌که این کارها کامل شد، می‌توانند پرواز و روی زمین زندگی کنند.
نخستین کاری که یک پشه بالغ انجام می‌دهد، جست‌وجو برای جفت و غذاست. پشه‌های نر، قسمت‌های دهانی کوتاهی دارند و از شیرابه گیاهان به عنوان غذا استفاده می‌کنند. در مقایسه، پشه‌های ماده نیش بلندی دارند که می‌توانند حیوانات و انسان‌ها را نیش زده و از خون آنها استفاده کنند (خون، پروتئین‌هایی دارد که پشه‌های ماده برای تخمگذاری احتیاج دارند). بعد از اینکه غذا خوردند، پشه‌های ماده تخم‌های خود را می‌گذارند (آنها به غذاهای خونی برای هر بار تخمگذاری احتیاج دارند). پشه‌های ماده این چرخه را ادامه می‌دهند و همه جا زندگی می‌کنند؛ از چند روز تا چند هفته ولی نرها معمولا چند روز بعد از جفتگیری می‌میرند. چرخه‌های زندگی پشه‌ها به واسطه گونه‌های مختلف و موقعیت‌های محیطی متغیر خواهد بود.
گزش‌ها، بیماری‌ها و محافظت
همانطور که گفته شد، تنها پشه‌های ماده نیش می‌زنند. آنها به وسیله چند چیز جذب می‌شوند شامل: گرما (نور مادون قرمز)، عرق بدن، بوی بدن، اسید لاکتیک و دی‌اکسیدکربن. پشه‌های ماده روی پوست شما ساکن شده و نیش خود را به بدن شما وارد می‌کنند (نیش بسیار تیز و نازک است پس ممکن است داخل شدن آن را احساس نکنید). بزاق پشه، شامل پروتئین‌های ضدانعقاد است که جلوی لخته شدن خون شما را می‌گیرد. پشه خون شما را به داخل شکم خود می‌مکد (تقریبا 5 میکرولیتر در هر بار خونخواری توسط یک پشه آئدس). اگر مزاحم آنها شویم، پرواز خواهند کرد وگرنه به مکیدن خود ادامه می‌دهند تا زمانی که شکمشان پر شود. اگر عصب مربوط به پر شدن شکم را قطع کنیم، آنقدر به خوردن ادامه می‌دهند تا بترکند!
بعد از اینکه پشه شما را گزید، مقداری از بزاقش روی زخم می‌ماند. پروتئین‌های موجود در بزاق پشه موجب ایجاد پاسخ ایمنی در بدن شما می‌شود، محل گزش متورم می‌شود (ورم اطراف محل گزیدگی، کورک نامیده می‌شود) و شما را وادار به خاراندن می‌کند؛ جوابی که بر اثر بزاق ایجاد می‌شود. بتدریج، تورم از بین می‌رود ولی خارش همچنان ادامه می‌یابد تا زمانی که سلول‌های ایمنی بدنتان پروتئین‌های بزاق را از بین ببرد. برای درمان گزش پشه باید محل گزش را با آب و صابون بشویید. سعی کنید محل گزش آسیب بیشتری نبیند، حتی اگر احساس خارش دارید. بعضی از داروهای ضدخارش مثل کالامین یا کرم‌های ضدالتهاب از شدت خارش می‌کاهند. مشخصا احتیاج به درمان دارویی ندارید مگر اینکه احساس کرختی یا تهوع داشته باشید که نشانه وجود آلرژی است که عکس‌العملی است نسبت به نیش پشه.
پشه‌ها چه بیماری‌هایی ایجاد می‌کنند؟
پشه‌ها می‌توانند گونه‌های مختلف بیماری را که به وسیله باکتری‌ها، انگل‌ها یا ویروس‌ها ایجاد می‌شوند حمل کنند. بعضی از این بیماری‌ها شامل موارد زير هستند.
مالاریا: توسط انگلی ایجاد می‌شود که به وسیله پشه آنوفل منتقل می‌شود. انگل در جریان خون شما رشد می‌کند و نشانه‌هایی را بروز می‌دهد که ممکن است از 6 تا 8 روز تا چند ماه بعد از عفونت ایجاد شود؛ نشانه‌هایی مثل تب، سردی، سردرد، دردهای ماهیچه‌ای و بی‌قراری (مشابه با علائم آنفلوآنزا). مالاریا بیماری خطرناکی است که ممکن است منجر به مرگ شود ولی می‌توان با داروهای ضد مالاریا آن را درمان کرد. مالاریا در آب و هوای گرمسیری و زیر گرمسیری متداول است.
تب زرد: در آمریکا دیده نشده، ولی در آفریقا شایع است و به وسیله پشه آئدس منتقل می‌شود. تب‌زرد نشانه‌هایی مشابه مالاریا دارد، استفراغ و زردی نیز از نشانه‌های دیگر تب زرد است. مانند مالاریا، تب زرد نیز می‌تواند کشنده باشد. هیچ درمانی برای خود بیماری وجود ندارد ولی علائم آن را می‌توان از بین برد. با واکسیناسیون و کنترل پشه می‌توان از آن جلوگیری کرد.
آنسفالیت: به وسیله ویروس‌ها ایجاد شده و با پشه‌هایی مثل پشه آئدس یا پشه کولیستا(Culiseta) منتقل می‌شود. نشانه‌های این بیماری شامل تب بالا، سفتی گردن، سردرد و گیجی است. چند نوع آنسفالیت وجود دارد که به وسیله پشه‌ها منتقل می‌شود مانند سنت لوئیس، وسترن لاکراس و وست نایل. آنسفالیت وست نایل، در شرق آمریکا در حال پیشروی است که با کنترل پشه‌ها می‌توان از آن جلوگیری کرد.
تب دنگو (استخوان شکن): به وسیله پشه ببر آسیایی (Asian Tiger) منتقل می‌شود که بومی‌آسیاست و در سال 1985 در آمریکا پیدا شد. همچنین در مناطق گرمسیری به وسیله پشه آئدس منتقل می‌شود. تب دنگو، به وسیله ویروسی ایجاد می‌شود که دسته‌ای از بیماری‌ها را موجب می‌شود، از آنفلوآنزای ویروسی گرفته تا تب خونریزی کننده. این بیماری بویژه برای کودکان خطرناک است.
بهترین روش برای کم کردن بیماری‌های مرتبط با پشه‌ها، کنترل آنها و مراقبت شخصی است. شما می‌توانید با انجام کارهایی از گزش پشه‌ها در امان باشید، حتی هنگامی که در محیط‌‌های باز بسر می‌برید. اول اينكه، اگر دمای هوا اجازه می‌دهد، لباسی بپوشید که بیشتر بدنتان را بپوشاند و دوم، از دور کننده‌های پشه که شامل: N,N_ دی متیل- متا-تولوماید(DEET) در غلظت 5/7 تا 100 درصد است، استفاده کنید. غلظت‌های کمتر برای محافظت‌های خارجی کافی است و غلظت 15 درصد برای کودکان توصیه می‌شود.
Avon’s Skin-So-Soft، یکی از ضعیف‌ترین و کوتاه گذرترین دور کننده‌های پشه است (کمتر از 20 دقیقه).
پرمترین Permethri، یکی از سودمند‌ترین پشه‌کش‌هاست که البته فقط برای لباس به کار می‌رود (نباید از آن برای روی پوست استفاده کرد زیرا یک
نورو توکسین (سم عصبی) است). علاوه بر دورکننده‌های پشه و لباس خوب پوشیدن، می‌توانیم جمعیت پشه‌ها را کنترل کنیم. پشه‌ها برای تولید مثل به آب احتیاج دارند و از هر منبع آب راکدی برای انجام این کار استفاده می‌کنند .
اگر حوضی در باغچه خانه دارید، آن را با ماهی پر کنید تا لاروهای پشه‌ها را بخورند. بعضی از روغن‌های نفتی می‌توانند به آب اضافه شوند تا لایه نازکی را روی سطح آب ایجاد کنند تا از تنفس لاروها جلوگیری کنند. البته این روغن‌ها می‌توانند از تنفس ماهی‌ها هم در آب جلوگیری کنند. برای جلوگیری از ورود پشه‌ها به خانه‌تان از سالم بودن و بی‌نقص بودن پنجره‌ها مطمئن شوید.
در آخر، پشه‌کش‌های زیادی برای کشتن لارو پشه و پشه‌های بالغ وجود دارد. بسیاری از جوامع، از پشه‌کش‌های حاوی مالاتیون برای کنترل جمعیت پشه‌ها در بهار و تابستان استفاده می‌کنند بویژه برای کم کردن گسترش آنسفالیت وست‌نایل.
چرا جای نیش پشه می‌خارد؟
پوست تنها ارگانی است که به طور پیوسته در معرض محرک‌ها قرار دارد و با وجود چیزهای زیادی که هر روز با پوست شما در تماس است، در روز یک یا 2 خارش خواهید داشت. خارش‌های جدی به وسیله آلرژی‌ها، بیماری‌ها، هیجانات و عفونت‌ها ایجاد می‌شوند. بیایید نگاهی به دلایل عمومی‌خارش‌ها که هر روز موجب ناراحتی شما می‌شوند، بیندازیم:
خارش با نوعی تحریک خارجی ایجاد می‌شود مانند حشرات، گردوخاک، پرزهای لباس و مو. خارش، مثل قلقلک، مکانیسم دفاعی داخلی است که به شما اخطار می‌دهد بدنتان دچار آسیب شده است. در این مواقع ممکن است پتانسیلی از نیش یک زنبور باشد. وقتی که محرک روی پوستتان قرار گرفت، ممکن است در ابتدا شما را اذیت نکند، ولی بزودی شروع به پخش شدن روی پوست شما خواهد کرد. وقتی که مو یا گرد و خاک با لایه سطحی پوست شما برخورد می‌کند، گیرنده‌هایی که در لایه درمیس پوست شما قرار دارند، تحریک می‌شوند. در کسری از ثانیه، این گیرنده‌ها پیغامی‌را در طول فیبرهایی به نخاع شما می‌فرستند و سپس به لایه قشری مغز در سر می‌روند.
همان فیبرهایی که پیغام‌های خارش را انتقال می‌دهند، همچنین برای انتقال پیغام درد به کار می‌روند. به همین دلیل در گذشته، دانشمندان فکر می‌کردند خارش نوعی درد کم و سبک است. این تصور بعدها توسط تحقیقات برطرف شد که نشان می‌داد درد و خارش دارای جواب‌های متفاوتی است.
درد موجب می‌شود عقب بکشیم ولی خارش موجب خاراندن می‌شود.
درست هنگامی‌که ما احساس خارش می‌کنیم، نخستین پاسخ طبیعی ما، خاراندن نقطه خارش با ناخن‌هاست. دلیل این پاسخ ساده است؛ می‌خواهیم تا جایی که ممکن است محرک را از خود دور کنیم.
وقتی شما محل تحریک را می‌خارانید، احساس آسودگی می‌کنید. وقتی مغزتان تشخیص می‌دهد که شما تحریک را با خاراندن دور کرده‌اید، پیغامی فرستاده می‌شود که می‌گوید خارش قطع شده است، بنابراین تشخیصی وجود نخواهد داشت. حتی اگر شما عامل محرک را دور نکنید، خاراندن حداقل موجب درد می‌شود و حواس شما را از گزش پرت می‌کند. محرکی که موجب خارش شده بسیار کوچک است و شاید تنها چند میکرون طول داشته باشد، پس تعداد کمی‌از پایانه‌های عصبی را درگیر می‌کند. وقتی شما از ناخن خود برای خارش نقطه‌ای که تحریک شده استفاده می‌کنید، نه تنها محرک را برطرف نمی‌کنید، بلکه پایانه‌های عصبی بیشتری را نیز تحریک می‌کنید.
چرا و چطور پشه‌ها نیش می‌زنند؟
میهمان‌های ناخوانده در تابستان
پشه‌ها حشراتی هستند که نزدیک به 300 میلیون سال قدمت دارند. در طول این میلیون‌ها سال، پشه‌ها مهارت‌های خود را پرورش داده‌اند که اکنون از آنها موجوداتی حرفه‌ای در جهت یافتن انسان برای گزیدن ساخته است. پشه دارای مخزنی از سنسورهاست که برای رسیدن به شکار طراحی شده است شامل:
سنسورهای شیمیایی: پشه‌ها می‌توانند دی اکسید کربن و اسید لاکتیک را تا ارتفاع 100 پا (36 متر) احساس کنند. پستانداران و پرندگان این گازها را از تنفس طبیعی خود خارج می‌کنند. مواد شیمیایی معینی در عرق نیز پشه‌ها را جذب می‌کند (آنهایی که زیاد عرق نمی‌کنند، مورد هجوم نیش پشه‌ها هم قرار نمی‌گیرند).
سنسورهای بصری: اگر شما لباسی بپوشید که با زمینه پشت مغایرت داشته باشد و بویژه اگر در هنگام پوشیدن این لباس حرکت کنید، پشه‌ها شما را دیده و زیر نظر خواهند گرفت. علامت خوبی است برای پشه که چیزی که حرکت می‌کند «زنده»، پس پر از خون است، بنابراین موقعیت مناسبی است.
سنسورهای گرمایی: پشه‌ها می‌توانند گرما را ردیابی کنند، پس آنها می‌توانند براحتی هنگامی‌که به اندازه کافی به پستانداران و پرندگان خونگرم نزدیک شدند، آنها را شناسایی کنند.
مانند تمام حشرات، بدن پشه‌ها هم دارای سه قسمت اصلی است:
سر: همانجایی است که تمام سنسورها قرار دارند و به ابزار نیش زدن ختم می‌شود. سر، دو چشم مرکب دارد، آنتنی برای احساس مواد شیمیایی و قسمت دهان کهProbosics نامیده می‌شود (تنها جنس ماده دارای Probosics برای گزیدن است).
سینه: این قسمت جایی است که 2 بال و 6 پا به آن متصل می‌شوند که شامل ماهیچه‌هایی برای پرواز، قلب مرکب و چند غده دارای سلول عصبی است.
شکم: این قسمت شامل ارگان‌های گوارشی و ترشحی است.
پس شما یک بسته سنسوری دارید، یک بسته موتوری و یک سوخت برای انجام این کارها؛ یک طراحی کامل! بیش از 2 هزار و 700 گونه پشه در دنیا وجود دارد که به 13 جنس تقسیم می‌شوند. از این 13 جنس، بیشتر پشه‌ها به 3 دسته زیر تعلق دارند:
آئدسAedes : گاهی به آنها پشه «آب‌های جاری» هم گفته می‌شود زیرا سیل‌ها، مکانی مهم برای تخم‌ریزی آنها محسوب می‌شوند. پشه‌های آئدس دارای شکم‌هایی با نوک تیز هستند. این گونه شامل پشه تب زرد و پشه ببر آسیایی است. آنها پرنده‌هایی قدرتمند و قادر به طی مسافت طولانی از محل تولد خود هستند (121 کیلومتر) و پستانداران بویژه انسان‌ها را می‌گزند، بویژه در سپیده‌دم و هنگام عصر كه نیش‌های دردناکی هم دارند.
آنوفلAnopheles: تمایل آنها برای تخم‌ریزی در آب‌های تازه و ساکن است. آنوفل‌ها همچنین دارای شکم‌هایی با نوک تیز هستند. آنها شامل چندین‌گونه‌اند، مانند پشه مالاریای معمولی یاAnopheles quadrimrculatus . آنها می‌توانند بیماری مالاریا را در انسان گسترش دهند.
کولکسCulex : تمایل آنها برای تخم‌ریزی در آب‌های تازه و ساکن است. پشه‌های کولکس دارای شکم‌هایی با نوک گرد و دارای گونه‌های مختلفی مانند پشه خانگی شمالی (Culex pipiens) هستند. این پرنده‌ها ضعیفند و تنها در چند هفته کوتاه در ماه‌های تابستان زنده می‌مانند. آنها نیز بشدت گزنده هستند (و پرندگان را به انسان‌ها ترجیح می‌دهند) و در هنگام سپیده‌دم این کار را انجام می‌دهند. بسیاری از پشه‌ها اگر محل زندگی آنها مورد هجوم قرار گیرد، به انسان‌ها حمله می‌کنند. بیایید ببینیم این حشره چگونه زندگی و تولید مثل می‌کند.
چرخه زندگی و زاد و ولد
مانند تمام حشرات، پشه‌ها نیز از تخم بوجود می‌آیند و قبل از اینکه بالغ شوند چندین مرحله را در چرخه زندگی طی می‌کنند. پشه ماده، تخم‌های خود را در آب می‌گذارد و تمام مراحل لاروی و پوپی را در آب طی می‌کند. وقتی که پوپ به بلوغ رسید، آب را ترک کرده و به پشه آزاد تبدیل می‌شود. چرخه زندگی یک پشه از یک تا چندین هفته متغیر است که بستگی به گونه آن دارد. پشه‌های ماده بعضی از گونه‌ها می‌توانند در مکان‌های سرد و مرطوب در زمستان تا بهار بمانند، تا زمانی که تخم‌های خود را بگذارند و بمیرند.
تخم
تمام پشه‌ها تخم‌های خود را در آب می‌گذارند؛ در حجم‌های زیاد آب، آب‌های ساکن (مثل استخرهای شنا) یا مکان‌های کنار آب‌های ساکن (مثل سوراخ درختان). پشه‌های ماده، تخم‌های خود را در سطح آب می‌گذارند به استثنای پشه‌های آئدس که تخم‌های خود را در مکان‌های حفاظت شده‌ای در بالای سطح آب قرار می‌دهند که سرانجام سیل به آن خواهد رسید. تخم‌ها می‌توانند به صورت تکی یا به عنوان گروهی از اجسام شناور شکل گیرند. بیشتر تخم‌ها در زمستان زنده می‌مانند و در بهار بیرون می‌آیند.
لارو
تخم‌های پشه به صورت لارو یا شفیره باز می‌شوند که روی آب زندگی می‌کنند و به وسیله لوله نفس می‌کشند. لارو، مود ارگانیک را از قسمت‌های دهانی خود عبور داده و به یک تا 2 سانتیمتر می‌رسد. هنگام رشد چندبار پوست‌اندازی می‌کند. لارو پشه می‌تواند شنا کرده و به قسمت‌های عمیق‌تر برود. لارو همه‌جا زندگی می‌کند، از چند روز تا چند هفته که به دمای آب و گونه پشه بستگی دارد.
پوپ
بعد از چهارمین پوست‌اندازی، لارو پشه تبدیل به پوپ یا tumbler می‌شود که در همه جای آب زندگی می‌کند، از یک تا 4 روز که به دمای آب و گونه پشه بستگی دارد. پوپ روی سطح آب شناور می‌ماند و از 2 لوله کوچک (trumpets) نفس می‌کشد. با اینکه پوپ‌ها چیزی نمی‌خورند ولی بسیار فعال هستند. در انتهای مرحله پوپی، پوپ‌ها خود را محصور کرده و به پشه‌های بالغ تبدیل می‌شوند.
پشه بالغ
در داخل مرحله پوپی، پوپ به پشه بالغ تغییر شکل پیدا می‌کند. بالغان از فشار هوا برای باز کردن و شکستن پوسته پوپی خود استفاده کرده و به سمت فضاهای دارای محافظ می‌خزند و همان‌جا می‌مانند. در حالی‌که اسکلت خارجی آنها شکل گرفته و بال‌هایشان به سمت بیرون آمده تا خشک شوند. هنگامی‌که این کارها کامل شد، می‌توانند پرواز و روی زمین زندگی کنند.
نخستین کاری که یک پشه بالغ انجام می‌دهد، جست‌وجو برای جفت و غذاست. پشه‌های نر، قسمت‌های دهانی کوتاهی دارند و از شیرابه گیاهان به عنوان غذا استفاده می‌کنند. در مقایسه، پشه‌های ماده نیش بلندی دارند که می‌توانند حیوانات و انسان‌ها را نیش زده و از خون آنها استفاده کنند (خون، پروتئین‌هایی دارد که پشه‌های ماده برای تخمگذاری احتیاج دارند). بعد از اینکه غذا خوردند، پشه‌های ماده تخم‌های خود را می‌گذارند (آنها به غذاهای خونی برای هر بار تخمگذاری احتیاج دارند). پشه‌های ماده این چرخه را ادامه می‌دهند و همه جا زندگی می‌کنند؛ از چند روز تا چند هفته ولی نرها معمولا چند روز بعد از جفتگیری می‌میرند. چرخه‌های زندگی پشه‌ها به واسطه گونه‌های مختلف و موقعیت‌های محیطی متغیر خواهد بود.
گزش‌ها، بیماری‌ها و محافظت
همانطور که گفته شد، تنها پشه‌های ماده نیش می‌زنند. آنها به وسیله چند چیز جذب می‌شوند شامل: گرما (نور مادون قرمز)، عرق بدن، بوی بدن، اسید لاکتیک و دی‌اکسیدکربن. پشه‌های ماده روی پوست شما ساکن شده و نیش خود را به بدن شما وارد می‌کنند (نیش بسیار تیز و نازک است پس ممکن است داخل شدن آن را احساس نکنید). بزاق پشه، شامل پروتئین‌های ضدانعقاد است که جلوی لخته شدن خون شما را می‌گیرد. پشه خون شما را به داخل شکم خود می‌مکد (تقریبا 5 میکرولیتر در هر بار خونخواری توسط یک پشه آئدس). اگر مزاحم آنها شویم، پرواز خواهند کرد وگرنه به مکیدن خود ادامه می‌دهند تا زمانی که شکمشان پر شود. اگر عصب مربوط به پر شدن شکم را قطع کنیم، آنقدر به خوردن ادامه می‌دهند تا بترکند!
بعد از اینکه پشه شما را گزید، مقداری از بزاقش روی زخم می‌ماند. پروتئین‌های موجود در بزاق پشه موجب ایجاد پاسخ ایمنی در بدن شما می‌شود، محل گزش متورم می‌شود (ورم اطراف محل گزیدگی، کورک نامیده می‌شود) و شما را وادار به خاراندن می‌کند؛ جوابی که بر اثر بزاق ایجاد می‌شود. بتدریج، تورم از بین می‌رود ولی خارش همچنان ادامه می‌یابد تا زمانی که سلول‌های ایمنی بدنتان پروتئین‌های بزاق را از بین ببرد. برای درمان گزش پشه باید محل گزش را با آب و صابون بشویید. سعی کنید محل گزش آسیب بیشتری نبیند، حتی اگر احساس خارش دارید. بعضی از داروهای ضدخارش مثل کالامین یا کرم‌های ضدالتهاب از شدت خارش می‌کاهند. مشخصا احتیاج به درمان دارویی ندارید مگر اینکه احساس کرختی یا تهوع داشته باشید که نشانه وجود آلرژی است که عکس‌العملی است نسبت به نیش پشه.
پشه‌ها چه بیماری‌هایی ایجاد می‌کنند؟
پشه‌ها می‌توانند گونه‌های مختلف بیماری را که به وسیله باکتری‌ها، انگل‌ها یا ویروس‌ها ایجاد می‌شوند حمل کنند. بعضی از این بیماری‌ها شامل موارد زير هستند.
مالاریا: توسط انگلی ایجاد می‌شود که به وسیله پشه آنوفل منتقل می‌شود. انگل در جریان خون شما رشد می‌کند و نشانه‌هایی را بروز می‌دهد که ممکن است از 6 تا 8 روز تا چند ماه بعد از عفونت ایجاد شود؛ نشانه‌هایی مثل تب، سردی، سردرد، دردهای ماهیچه‌ای و بی‌قراری (مشابه با علائم آنفلوآنزا). مالاریا بیماری خطرناکی است که ممکن است منجر به مرگ شود ولی می‌توان با داروهای ضد مالاریا آن را درمان کرد. مالاریا در آب و هوای گرمسیری و زیر گرمسیری متداول است.
تب زرد: در آمریکا دیده نشده، ولی در آفریقا شایع است و به وسیله پشه آئدس منتقل می‌شود. تب‌زرد نشانه‌هایی مشابه مالاریا دارد، استفراغ و زردی نیز از نشانه‌های دیگر تب زرد است. مانند مالاریا، تب زرد نیز می‌تواند کشنده باشد. هیچ درمانی برای خود بیماری وجود ندارد ولی علائم آن را می‌توان از بین برد. با واکسیناسیون و کنترل پشه می‌توان از آن جلوگیری کرد.
آنسفالیت: به وسیله ویروس‌ها ایجاد شده و با پشه‌هایی مثل پشه آئدس یا پشه کولیستا(Culiseta) منتقل می‌شود. نشانه‌های این بیماری شامل تب بالا، سفتی گردن، سردرد و گیجی است. چند نوع آنسفالیت وجود دارد که به وسیله پشه‌ها منتقل می‌شود مانند سنت لوئیس، وسترن لاکراس و وست نایل. آنسفالیت وست نایل، در شرق آمریکا در حال پیشروی است که با کنترل پشه‌ها می‌توان از آن جلوگیری کرد.
تب دنگو (استخوان شکن): به وسیله پشه ببر آسیایی (Asian Tiger) منتقل می‌شود که بومی‌آسیاست و در سال 1985 در آمریکا پیدا شد. همچنین در مناطق گرمسیری به وسیله پشه آئدس منتقل می‌شود. تب دنگو، به وسیله ویروسی ایجاد می‌شود که دسته‌ای از بیماری‌ها را موجب می‌شود، از آنفلوآنزای ویروسی گرفته تا تب خونریزی کننده. این بیماری بویژه برای کودکان خطرناک است.
بهترین روش برای کم کردن بیماری‌های مرتبط با پشه‌ها، کنترل آنها و مراقبت شخصی است. شما می‌توانید با انجام کارهایی از گزش پشه‌ها در امان باشید، حتی هنگامی که در محیط‌‌های باز بسر می‌برید. اول اينكه، اگر دمای هوا اجازه می‌دهد، لباسی بپوشید که بیشتر بدنتان را بپوشاند و دوم، از دور کننده‌های پشه که شامل: N,N_ دی متیل- متا-تولوماید(DEET) در غلظت 5/7 تا 100 درصد است، استفاده کنید. غلظت‌های کمتر برای محافظت‌های خارجی کافی است و غلظت 15 درصد برای کودکان توصیه می‌شود.
Avon’s Skin-So-Soft، یکی از ضعیف‌ترین و کوتاه گذرترین دور کننده‌های پشه است (کمتر از 20 دقیقه).
پرمترین Permethri، یکی از سودمند‌ترین پشه‌کش‌هاست که البته فقط برای لباس به کار می‌رود (نباید از آن برای روی پوست استفاده کرد زیرا یک
نورو توکسین (سم عصبی) است). علاوه بر دورکننده‌های پشه و لباس خوب پوشیدن، می‌توانیم جمعیت پشه‌ها را کنترل کنیم. پشه‌ها برای تولید مثل به آب احتیاج دارند و از هر منبع آب راکدی برای انجام این کار استفاده می‌کنند .
اگر حوضی در باغچه خانه دارید، آن را با ماهی پر کنید تا لاروهای پشه‌ها را بخورند. بعضی از روغن‌های نفتی می‌توانند به آب اضافه شوند تا لایه نازکی را روی سطح آب ایجاد کنند تا از تنفس لاروها جلوگیری کنند. البته این روغن‌ها می‌توانند از تنفس ماهی‌ها هم در آب جلوگیری کنند. برای جلوگیری از ورود پشه‌ها به خانه‌تان از سالم بودن و بی‌نقص بودن پنجره‌ها مطمئن شوید.
در آخر، پشه‌کش‌های زیادی برای کشتن لارو پشه و پشه‌های بالغ وجود دارد. بسیاری از جوامع، از پشه‌کش‌های حاوی مالاتیون برای کنترل جمعیت پشه‌ها در بهار و تابستان استفاده می‌کنند بویژه برای کم کردن گسترش آنسفالیت وست‌نایل.
چرا جای نیش پشه می‌خارد؟
پوست تنها ارگانی است که به طور پیوسته در معرض محرک‌ها قرار دارد و با وجود چیزهای زیادی که هر روز با پوست شما در تماس است، در روز یک یا 2 خارش خواهید داشت. خارش‌های جدی به وسیله آلرژی‌ها، بیماری‌ها، هیجانات و عفونت‌ها ایجاد می‌شوند. بیایید نگاهی به دلایل عمومی‌خارش‌ها که هر روز موجب ناراحتی شما می‌شوند، بیندازیم:
خارش با نوعی تحریک خارجی ایجاد می‌شود مانند حشرات، گردوخاک، پرزهای لباس و مو. خارش، مثل قلقلک، مکانیسم دفاعی داخلی است که به شما اخطار می‌دهد بدنتان دچار آسیب شده است. در این مواقع ممکن است پتانسیلی از نیش یک زنبور باشد. وقتی که محرک روی پوستتان قرار گرفت، ممکن است در ابتدا شما را اذیت نکند، ولی بزودی شروع به پخش شدن روی پوست شما خواهد کرد. وقتی که مو یا گرد و خاک با لایه سطحی پوست شما برخورد می‌کند، گیرنده‌هایی که در لایه درمیس پوست شما قرار دارند، تحریک می‌شوند. در کسری از ثانیه، این گیرنده‌ها پیغامی‌را در طول فیبرهایی به نخاع شما می‌فرستند و سپس به لایه قشری مغز در سر می‌روند.
همان فیبرهایی که پیغام‌های خارش را انتقال می‌دهند، همچنین برای انتقال پیغام درد به کار می‌روند. به همین دلیل در گذشته، دانشمندان فکر می‌کردند خارش نوعی درد کم و سبک است. این تصور بعدها توسط تحقیقات برطرف شد که نشان می‌داد درد و خارش دارای جواب‌های متفاوتی است.
درد موجب می‌شود عقب بکشیم ولی خارش موجب خاراندن می‌شود.
درست هنگامی‌که ما احساس خارش می‌کنیم، نخستین پاسخ طبیعی ما، خاراندن نقطه خارش با ناخن‌هاست. دلیل این پاسخ ساده است؛ می‌خواهیم تا جایی که ممکن است محرک را از خود دور کنیم.
وقتی شما محل تحریک را می‌خارانید، احساس آسودگی می‌کنید. وقتی مغزتان تشخیص می‌دهد که شما تحریک را با خاراندن دور کرده‌اید، پیغامی فرستاده می‌شود که می‌گوید خارش قطع شده است، بنابراین تشخیصی وجود نخواهد داشت. حتی اگر شما عامل محرک را دور نکنید، خاراندن حداقل موجب درد می‌شود و حواس شما را از گزش پرت می‌کند. محرکی که موجب خارش شده بسیار کوچک است و شاید تنها چند میکرون طول داشته باشد، پس تعداد کمی‌از پایانه‌های عصبی را درگیر می‌کند. وقتی شما از ناخن خود برای خارش نقطه‌ای که تحریک شده استفاده می‌کنید، نه تنها محرک را برطرف نمی‌کنید، بلکه پایانه‌های عصبی بیشتری را نیز تحریک می‌کنید.
ارسال نظر
پربیننده