محسن شهمیرزادی: «دوم شخص» روایت مستندی از زمانه و زندگانی مرحوم هاشمی‌رفسنجانی است که به صورت سریالی از فضای مجازی منتشر شد. این مستند 40 قسمتی در هر قسمت 5 دقیقه‌ای خود تلاش دارد به یک سوال یا سوژه خاصی از زندگی مرحوم هاشمی بپردازد. نقطه قوت این مستند هم همین‌جاست، چرا که اقتضای فضای مجازی ویدئوهای طولانی با ریتم کند و متن‌های ثقیل نیست و دوم شخص توانسته است با ریتم تند و صحبت‌های شفاف و صریح در مدت زمان کوتاهی یک مساله از زندگی مرحوم هاشمی‌رفسنجانی را روشن کند. مساله محور بودن «دوم شخص» بهترین بهانه است تا آن را تبدیل به یک ویکی‌پدیای تاریخی تصویری کند که مخاطبان آن می‌توانند با مراجعه به این اثر به نوعی به هر بخشی از زندگی مرحوم هاشمی که قصد مرور آن را دارند، رجوع کنند. هر چند شاید نمایش این مستند در پلتفرم‌های دیگری از جمله تلویزیون نیز می‌توانست به بهتر دیده شدن «دوم شخص» کمک کند اما به نظر می‌رسد برای این مستند فضای مجازی بهترین بستر انتشار است، چرا که مخاطبان در این شرایط می‌توانند با آزادی عمل بیشتری نسبت به تماشای هر میزان از این مستند که تمایل دارند، اقدام کنند. این ظرفیت در وضعیت کنونی قابل دستیابی برای تلویزیون نیست و پخش یک قسمت و یک سوژه خاص در هر روز می‌تواند سوءبرداشت‌های فراوانی را ایجاد کند، چرا که در برهه‌های مختلف مرحوم هاشمی‌رفسنجانی عملکردهای گوناگون داشته که برخی از آنها ستودنی و برخی دیگر غیرقابل دفاع است. از این رو شاید تماشای تک‌قسمت‌های این مستند به شکل جداگانه نتواند تصویری منصفانه و درست از او به مخاطب ارائه کند. «دوم شخص» به دلیل اینکه مجبور نیست کار خود را در 90 دقیقه تمام کند، بنابراین توانسته پرداختی تفصیلی به زندگی و زمانه مرحوم هاشمی داشته باشد و این نیازمند بهره‌مندی از آرشیوی غنی و پرحجم است، چرا که این مستند تماما آرشیوی بوده و از منابعی استفاده می‌کند که پیش از این منتشر شده‌اند اما می‌توان گفت همین مساله در برخی مواقع تبدیل به پاشنه آشیل مستند نیز شده است و برای پرداخت 5 دقیقه‌ای به سوژه‌ای خرد، گاهی اوقات دچار مشکل می‌شود. کارگردان تصمیم گرفته تا همه بار قضاوت و تحلیل بر دوش گوینده متن نباشد، بلکه استفاده از مصاحبه‌ها و فیلم‌های آرشیوی خود ترتیبی پیدا کرده‌اند که مخاطب را به نتیجه می‌رسانند. این هوشمندی در قضاوت غیر مستقیم می‌تواند به جلب اعتماد مخاطب بینجامد و از همین رو باورپذیری نقش هاشمی در روایت «دوم شخص» آسان‌تر است اما هاشمی تنها سوژه این مستند نیست، بلکه به همراه قصه او تاریخ انقلاب نیز روایت می‌شود. البته عمده رفتارهای هاشمی در هر قسمت به قضاوت معیارهای تاریخی سنجیده می‌شود؛ معیارهایی که از زبان امام خمینی(ره) برخاستهاند و می‌بینیم عمده نتیجه‌گیری‌ها در این مستند از زبان امام شکل گرفته است. «دوم شخص» اگرچه هنوز به پایان نرسیده اما می‌توان گفت یکی از جامع‌ترین مراجع تصویری تاریخی پیرامون انقلاب و نقش مرحوم هاشمی‌رفسنجانی است که با نادیده گرفتن نقاط ضعفش، قطعا در میان روایت‌های تصویری تاریخ ماندگار خواهد شد. این مستند به تهیه‌کنندگی حسن روزی‌طلب و کارگردانی محمد ساسان و ایمان احمدی در سایت آپارات و سایر شبکه‌های مجازی در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.