«نادیا» در سیستان!

هما نصرتی: شهرستان زاهدان در عرصه زیست محیطی کشور بازهم خبر ساز شد اما این بار این خبر نه مثل خشک شدن هامون تلخ است و نه مثل خودکشی دست جمعی دلفین‌ها تاثربرانگیز. خبر رسیده که برای نخستین‌بار توله خرس آسیایی در این ناحیه دیده شده و از آن عکس گرفته شده است. مأموران اجرایی و گارد حفاظت محیط‌زیست شهرستان نیکشهر با انجام مأموریت‌های متعدد جهت بازدید از زیستگاه‌های حساس خرس سیاه در حوزه استحفاظی این شهرستان موفق به تصویربرداری از این گونه خرس سیاه آسیایی در منطقه «داروکان» از توابع بخش مرکزی نیکشهر شدند. مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان نیز با خوشحالی این خبر را اعلام کرده و گفته است: با وجود اینکه در شرایط طبیعی مشاهده این‌گونه در طبیعت کاری بسیار دشوار است ما توانستیم برای نخستین بار تصویربرداری از این‌گونه در معرض خطر انقراض را انجام دهیم. اگر چه به اعتقاد تورج همتی برای تهیه تصاویر مشابه از این خرس، باید صرف وقت، دوربین کشی به مدت طولانی، استقرار شبانه روزی در محیط طبیعی و زیستگاه گونه را به جان خرید اما علاقه به محیط زیست و حفظ آنکه مهم‌ترین دغدغه محیط‌بانان سختکوش این منطقه است این سختی‌ها را پشت سر گذاشته و باعث شده با تهیه این عکس‌ها بسیاری از چشم‌ها به سوی ایران برگردد. جالب اینجاست که سیستان و بلوچستان در کشف این گونه‌های در حال انقراض کاملا پیشتاز است به شکلی که به گفته تورج همتی چند ماه پیش هم نخستین رصد و عکسبرداری از پلنگ توسط ماموران اجرای محیط‌زیست همین استان انجام شده است. توله خرسی که اکنون دیگر نادیا نام گرفته، در حال حاضر به دلیل عدم امکان بازگشت به طبیعت در باغ وحش تحقیقاتی و پژوهشی دانشگاه زابل واقع در مجتمع چاه نیمه‌های سیستان نگهداری می‌شود. البته خبرهای خوش تورج همتی به اینجا ختم نمی‌شود چرا که او اعلام کرده آثار و علائم وجود این گونه در محل‌هایی از رشته کوه بیرک و منطقه بم پشت در شهرستان سراوان نیز بر وجود تعدادی از این گونه در این زیستگاه دلالت می‌کند که مسلماً وجود این پستاندار ارزشمند موجب افزایش ارزش غنای زیستی در این استان خواهد بود. وی تصریح کرد: به استناد شواهد موجود مبنی بر مشاهده مستقیم گونه‌هایی از جمله خرس سیاه آسیایی، تمساح مردابی، پلنگ، سنجاب راه راه بلوچی، انواع پرندگان آبزی و کنار آبزی، انواع خزندگان نادر و کمیاب، انواع گونه‌های گیاهی ارزشمند، وجود پدیده‌های زمین شناختی خاص (گل فشان‌ها، آتشفشان‌ها و چشمه‌های معدنی)، سواحل ارزشمند و صخره‌های مرجانی با چشم‌اندازهای طبیعی بی‌بدیل؛ می‌توان ادعا کرد تنوع زیستی این استان بر تارک طبیعت کشور می‌درخشد. نادیا، توله خرس سیاه آسیایی است که در طبقه‌بندی دفتر حفاظت از محیط زیست و طبیعی سازمان ملل (IUCN) جزو گونه‌های در معرض خطر انقراض قرار گرفته و زیستگاه آن در ایران، جنوب و جنوب شرق کشور است. این گونه به دلیل دارا بودن دندان‌های نیش‌دار مخصوص، به راسته گوشت خواران تعلق دارد اما در طبیعت موجود همه چیز خوار است و به لحاظ جثه از خرس قهوه‌ای کوچک‌تر است و رنگ عمومی بدن آن سیاه و لکه‌ای سفید رنگ به شکل هفت روی سینه دارد. مناطقی از جمله ارتفاعات تنگ سرحه، کوه‌های شوشین و کوه‌های آب بند از مناطق امن به لحاظ تأمین پناه و پوشش مناسب برای این‌گونه در استان سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود، خرس سیاه در گویش محلی بلوچی«مم» (mem) نامیده می‌شود.