محسن شهمیرزادی: سریال شهرزاد اگرچه به پایان رسیده است اما سریال خبرهای جرائم بانکی سرمایه‌گذار این سریال و تعداد بسیار زیادی از فیلمهای سینمایی دیگر پایان‌پذیر نیست. سال‌هاست که دغدغه‌مندان دنیای هنر از ورود پولهای مشکوک به سینما گلایه دارند و از طرق مختلف نسبت به آن هشدار می‌دهند اما سکوت بسیاری از سینماگران و اهالی هنر باعث شده است این پول‌ها جریان سینمای ایران را به سمت و سویی غیر از آنچه باید، بکشانند. معافیت مالیاتی به جهت فعالیت فرهنگی(!)، موجه نشان دادن سرمایههای نامشروع و کسب اعتبار از سلبریتیها، دلایلی کافی ورود این پول‌ها به فیلمسازی است. موج انتقادها به سرمایههای مشکوک با شروع کمپین «نه به شهرزاد» شدت گرفت؛ موجی که مورد هجمه بازیگران و کارگردان شهرزاد قرار گرفت و محمود صادقی نیز لیستی از بدهکاران بانک سرمایه متعلق به صندوق ذخیره فرهنگیان منتشر کرد تا ثابت شود سرمایه امامی چندان هم مشکوک نیست. اما در همان موقع غلامرضا موسوی، عضو شورای عالی تهیه‌کنندگان در صحبت‌هایی اظهار داشت: «وقتی شما یک‌بار یا دو بار سریال ساختید و ضرر کردید دیگر نباید دوباره آن را تکرار کنید. پس این تصور پیش می‌‌آید که سازندگان برخی از این آثار اهداف دیگری دارند. اینجاست که بحث پولشویی در ساخت این سریال‌ها به میان کشیده می‌شود». در عین حال گمانه‌ها وقتی تشدید شد که محمدامامی بازداشت و ماجرای پرونده صندوق ذخیره فرهنگیان جدی‌تر پیگیری می‌شود. اکنون برگزاری دادگاه مدیران بانک سرمایه پرونده تهیه‌کنندگان سریال شهرزاد و تعدادی از فیلمهای سینمایی را به مرحله‌ای جدید کشانده است.
در دادگاه مدیران بانک سرمایه
در جلسه رسیدگی به پرونده مدیران بانک سرمایه نام تهیه‌کنندگان سریال شهرزاد بارها به میان آمد و از روند چگونگی دریافت تسهیلات بالا از این بانک پرده‌برداری شد. صفریان، نماینده دادستان در این جلسه با اشاره به دفاعیات مدیران بانک درباره دور زدن تحریم‌ها، گفت: «شما می‌فرمایید تحریم‌ها را دور می‌زدید تا اینکه به کار‌های اشتباه خود زینت دهید. این در حالی است که پول بانک در قالب فروش قیر از کشور خارج شده و لاشه‌های آن پول‌ها اکنون تبدیل به برخی فیلمهای خانگی شده است». وی افزود: «در مورد موضوع پرونده‌های آقای حسین هدایتی، سامان مدلل و محمد امامی (تهیه‌کننده شهرزاد) که از طریق غیرقانونی و همکاری با بعضی اعضای هیأت‌مدیره چندین تسهیلات کلان گرفته‌اند، رسیدگی به اتهامات آنها طی یک پرونده جداگانه در شعبه اول بازپرسی دادسرا انجام خواهد شد».
قهرمانی، نماینده دیگر دادستان نیز اظهار داشت: «آقای امامی 2 ملک را به بانک سرمایه ارائه داده‌‌اند که یک ملک با مبلغ ۲۰۵ میلیارد و ملک دیگر ۹۶ میلیارد بوده است که پس از کارشناسی، قیمت ملکی که ۲۰۵ میلیارد بوده ۴۰ میلیارد و ملکی که ۹۶ میلیارد بوده حدود ۲۰ میلیارد تعیین شد. هادی رضوی ۱۲۳ میلیارد بدهی داشته که ملکی را به قیمت ۱۲۵ میلیارد با بانک تهاتر می‌کند که در اینجا ابهامات زیادی وجود دارد، همچنین درباره تهاتر کارخانه آقای سامان مدلل نیز ابهامات زیادی وجود دارد».
در این جلسه همچنین نماینده سازمان بازرسی کل کشور بیان داشت: «مدیران شرکت‌های آقای امامی صراحتا اعتراف کردند صورت‌های مالی ارائه شده به بانک سرمایه جعلی و صوری بوده است، همچنین درباره شرکت‌های شاملویی قرارداد سپرده‌‌گذاری و وثیقه مورد اطمینان رعایت نشده است». نماینده بانک سرمایه نیز در این جلسه گفت: آقای هادی رضوی در رابطه با املاک خود گران‌نمایی کرده است و ملکی را که ۲۸ میلیارد ارزش داشته به عنوان ملک ۱۲۵ میلیاردی معرفی کرده است. موضوع آقای امامی هم همین‌طور است و گران‌نمایی کرده است.
مشغول ذمه‌‌ها!
سیدمحمد امامی اگرچه بارها بازداشت شده بود، با این وجود روند ورود سرمایههای او به سینما و شبکه خانگی متوقف نشد. اگرچه بارها اهالی رسانه و دغدغه‌مندان جامعه هنری نسبت به ورود پولهای مشکوک به سینما و پیامدهای جبران‌ناپذیر آن هشدار داده بودند اما به نظر می‌رسید دستمزدهای کلان سینماگران اعم از بازیگران، کارگردان‌ها و عوامل و سرمایه بادآورده برای تهیه‌کنندگان، موجب شده بود تا آنها نه‌تنها در این مورد سکوت اختیار کنند که برخی مثل رضا کیانیان، حسن فتحی، ترانه علیدوستی و... نیز به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به حمایت از ورود چنین سرمایههایی به سینما بپردازند. همین حمایت‌ها موجب شد تا محمد امامی با خیال آسوده‌تری سرمایه خود را در سینما نگه دارد. تا جایی که وقتی کمپین «نه به شهرزاد» در اعتراض به منابع مبهم مالی این سریال راه افتاد، افرادی چون کیانیان و علیدوستی تلاش داشتند کمپین «آری به شهرزاد» را راه‌اندازی کنند. زمانی که کمپین «نه به شهرزاد» موج تاثیرگذاری در جامعه به راه انداخت، حسن فتحی، کارگردان این مجموعه در نامه‌ای سرگشاده با تاکید بر اینکه شهرزاد تن به نزدیک‌بینی سیاست و نفع‌طلبی صرف سرمایه نداده است، وجود سرمایه‌گذار دوم و برخی مشکلات مالی را دلیلی مبنی بر سالم بودن سرمایه سریال شهرزاد دانست و نوشت: «اکنون این پرسش اساسی و مهم مطرح می‌شود که چرا سریالی را که تهیه‌کننده در تأمین بودجه‌اش (که حدود ١٢ میلیارد تومان بوده) ناگزیر به اضافه کردن سرمایه‌گذار دوم شده، برخی افراد تلاش می‌کنند تا به ماجرای یک اختلاس 8 هزار میلیاردی و صندوق ذخیره فرهنگیان ربط و پیوند بدهند!؟ آن هم درحالی‌که تا این لحظه هیچ ربط و نسبتی میان آن اختلاس و این سریال مشاهده نشده است». حسین پارسایی، مدیر دفتر نمایش‌‌های خانگی که به نظر بیشترین پولهای مشکوک وارد شده به این عرصه تحت نظر وی بوده، در آن دوره درباره سریال شهرزاد و ماجرای سرمایههای مشکوک اینگونه گفت: «سریال شهرزاد قبل از اینکه به کسی یا جایی تعلق داشته باشد، به مردم تعلق دارد؛ اینکه چه کسی این سریال را و با چه پولی تهیه کرده مهم است اما از نظر ما حد و حدود قانونی برای انجام این پروژه رعایت شده، بعد از این هر اتفاقی بیفتد مسأله بعدی است».
محرومیت فیلمهای مشکوک
انتشار اتهامات مطرح شده درباره سرمایه‌گذار شهرزاد در دادگاه باعث شد تا فرزاد موتمن یکی از کارگردان‌های سینمایی در صفحه مجازی خود پیشنهاد جالبی ارائه دهد. او در این‌باره نوشت: «فیلم‌هایی که با پولهای غیرقانونی ساخته شده‌اند، نباید در جشنواره فجر حاضر باشند، نباید اکران شوند و نباید در شبکه خانگی توزیع شوند»؛ پیشنهادی که به موجب آن باید دستگاه‌های نظارتی توجه دقیق‌تری به سرمایههای مشکوک و بادآورده در سینما داشته باشند، سرمایههایی که صنعت سینمای ایران را به بیماری «ابتذال» و «دستمزدهای نجومی» دچار کرد و تداوم آن بحران سینما را به وضعیت بغرنج‌تری می‌کشاند. البته در این میان چالش مهم‌تری نیز وجود دارد. بسیاری از سرمایه‌گذاران نام خود را پشت تهیه‌کنندگان صاحب‌نام و فیلمهای به ظاهر بزرگ پنهان می‌کنند و در برخی مواقع اثری از آنها در تیتراژ فیلم‌ها و مجوزهای آن به چشم نمی‌خورد. فهم اینکه امامی در چه فیلم‌هایی سرمایهگذاری کرده است آنچنان آسان نیست، چرا که بخش زیادی از فیلمهای او بدون درج نامی از وی روی پرده رفته یا در شبکه نمایش خانگی توزیع می‌شد. حتی مؤسسه «تصویرگستر پاسارگاد» به عنوان یکی از شرکت‌های شاخص در توزیع محصولات ویدئویی و سینمایی متعلق به او بود اما هیچ نامی از وی در رسانه‌ها مطرح نمی‌شد تا اینکه سیدهادی رضوی در گفت‌وگویی این مساله را به عنوان یکی از نکات مثبت شخصیت امامی یاد کرد که دنبال اسم درکردن و عکس یادگاری با سلبریتیها نیست در حالی که «برند شاهگوش را در کارنامه داشت و دفتر پخش تصویرگستر پاسارگاد متعلق به او بود». با این حال فیلم‌هایی چون «ابد و یک روز» سعید روستایی، «خوب، بد، جلف» پیمان قاسم‌خانی، «کاناپه» کیانوش عیاری- که به هیچ‌وجه راضی به اصلاح آن در اکران عمومی نشد و هیچ ابایی از عدم اکران و زیان دیدن این فیلم نداشت-، «خوک» مانی حقیقی، «اتاق تاریک» روح‌الله حجازی، «بمب، یک عاشقانه» پیمان معادی، «مصادره» مهران احمدی، «مغزهای کوچک زنگ‌زده» هومن سیدی و مجموعه‌‌‌هایی چون «شهرزاد» و «شاهگوش» در زمره محصولاتی هستند که گفته می‌شود امامی در آنها سرمایهگذاری کرده است.