حسن بهشتی‌پور*: پنجاه و پنجمین کنفرانس امنیتی مونیخ به عرصه‌ای برای رقابت ایالات متحده آمریکا با رقبای این کشور بویژه روسیه تبدیل شد. مایک پنس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی خود در این نشست ضمن ترسیم بخش‌هایی از دکترین نظامی- امنیتی ایالات متحده برای جهان امروز، مواضع سختی در قبال مسکو اتخاذ کرد و از متحدان واشنگتن در سوی شرقی آتلانتیک درخواست کرد فشارهای خود بر مسکو را افزایش دهند. معاون رئیس‌جمهور آمریکا ضمن اخطار به کشورهای عضو ناتو برای خرید تسلیحات از روسیه، از برلین نیز درخواست کرد پروژه انتقال گاز روسیه به آلمان از طریق دریا موسوم به پروژه «نورد استریم 2» را متوقف کند. این مواضع شدید واشنگتن به نوعی تداوم تنش‌های یک سال گذشته روسیه و آمریکا است که اکنون ابعاد جدید و مخاطره‌آمیزی به خود گرفته و نشانگر آغاز عصر جدیدی در سیاست بین‌الملل خواهد بود. در ماه‌های گذشته روند تحریم‌های آمریکا علیه روسیه گسترش پیدا کرده است. 2 طرف در زمینه پیمان منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد دیدگاه‌های مختلفی دارند و حتی سطح تنش‌ها به حدی گسترش یافته است که آمریکا به اخراج 60 دیپلمات روسی از این کشور اقدام کرد. تنش‌های 2 طرف در موضوعات دیگری همچون سوریه، اوکراین و اخیرا ونزوئلا نیز قابل ردیابی است. استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در ترکیه و رومانی نیز بخش دیگری از این پازل بزرگ منازعه و اختلاف را تشکیل می‌دهد، بنابراین طبیعی است که آمریکا از کنفرانس امنیتی مونیخ به عنوان ابزار و تریبونی برای ارسال پیام هم به روسیه و هم به کشورهای متحد خود استفاده کند اما به طور کلی سخنان معاون رئیس‌جمهور آمریکا به نوعی نشانه‌گذار جامعه بین‌المللی به «عصر صلح سرد» و پایان دوره کنونی است. اگر در دوران دوقطبی شوروی سابق و آمریکا شاهد جنگ سرد بودیم اکنون به واسطه اینکه جهان دوقطبی وجود ندارد نمی‌توان از جنگ سرد نام برد، پس باید یک تحلیل جدید و یک برداشت تازه از وضع جدید ارائه داد؛ امری که اکنون مفسران و نظریه‌پردازان عرصه روابط بین‌الملل از آن به عنوان دوران صلح سرد بویژه میان مسکو و واشنگتن یاد می‌کنند. اگر چه دوران جدید یا عصر صلح سرد و همچنین مواضع شدید آمریکا علیه مسکو در کنفرانس امنیتی مونیخ تهدید‌کننده صلح و امنیت جهانی است اما از طرف دیگر واقعیت‌هایی را نیز از جهان جدید به نمایش گذاشت. در این جهان جدید شاهد منزوی شدن و درون‌گراتر شدن ایالات متحده هستیم. اگر سخنان مقامات آمریکایی را در کنفرانس امنیتی مونیخ مورد تحلیل قرار دهیم می‌توانیم به کدگشایی اهمیت اتحاد 2 سوی آتلانتیک یعنی اتحاد آمریکا و اروپا دست یابیم. به عبارت دیگر 2 سوی آتلانتیک تا پیش از این براساس وحدت اقتصادی برای استثمار جهان سوم و وحدت امنیتی برای مقابله با تهدید روسیه خود را تعریف می‌کردند اما سخنان اخیر مایک پنس تنها در قالب سیاست اول آمریکا قابل تحلیل و کنکاش است که هیچ نسبت و ارتباطی با تاریخ طولانی اتحاد اروپایی و آمریکا ندارد. آمریکا اکنون سیاست‌های خود را به‌گونه‌ای ترسیم و تعریف می‌کند که تنها با سیاست اول آمریکا هماهنگ و همراه باشد و این نیز تعارضی بنیادین را حتی با متحدان این کشور ایجاد خواهد کرد. اکنون آمریکا نه تنها به منافع کشورهای اروپایی متحد خود توجه نمی‌کند بلکه به پاشنه آشیل امنیتی و اقتصادی آنان نیز تبدیل شده است. هشدار به آلمان برای توقف ساخت پروژه انتقال گاز روسیه به اروپا نمونه‌ای از این مساله است؛ همچنین موضع‌گیری شدید صدراعظم آلمان در مقابل مایک پنس نیز انشقاق بزرگ محور کشورهای غرب را به نمایش گذاشت. «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان ضمن درخواست برای ورود روسیه به همکاری‌های سیاسی جهانی اعلام کرد حذف روسیه از نظر سیاسی در مناسبات جهانی اشتباه خواهد بود که این نیز پیام روشن آلمان برای واشنگتن قلمداد می‌شود، بنابراین کنفرانس امنیتی مونیخ نه‌تنها نشانه‌های گذار جهان به عصر جدید امنیتی را نشان داد بلکه حاوی پیام‌هایی از جمله تشدید تنش‌های مسکو و واشنگتن و همچنین شروع جدایی پیوند تاریخی اروپا و آمریکا نیز بود.
*کارشناس مسائل بین‌الملل