۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۲۳

بحران صعده و آینده یمن

حملات جنگنده‌های یمن در روزهای 11، 12 و 13 اوت سال جاری، نشانه‌ای از آغاز ششمین نبرد دولت مرکزی علیه شیعیان زیدی در صعده بود. منابع نظامی یمن در گزارش خود تلفات این حملات را بیش از 50 نفر و زخمی شدگان را صدها نفر عنوان کردند ولی منابع مخالفان صنعا که این جنگ را یک نبرد ظالمانه و غیرعادلانه توصیف کردند، فاش ساختند که عملیات ارتش ژنرال علی‌عبدالله صالح مردم بیگناه و زیرساخت های شهرهای استان صعده را هدف قرار داده است. در این عملیات نابرابر، مناطق آل‌سالم، غلفقان، العند، الخفجی و الفهره بیشترین تلفات و زیان ها را دیدند. حوثی‌ها در گزارش‌های خود تلفات ارتش را بیش از 20کشته و ده‌ها زخمی اعلام کردند و پیشروی یگان‌های ارتش در مناطق صعده را مسدود ساختند. استان صعده از جمله مناطق توسعه نیافته یمن است و سیاست‌های عشیره‌ای و محلی ژنرال علی‌عبدالله صالح هیچ کمکی به عمران و آبادانی این منطقه نکرده است. در 10 سال اخیر سیاست‌های مذهبی رژیم و مداخله جریانات مختلف عربستان سعودی در امور داخلی این کشور، مشکلات عدیده‌ای را برای مردم شیعی منطقه صعده به‌وجود آورده است. در 5 سال اخیر دولت مرکزی صنعا به بهانه‌های واهی حملات و عملیات نظامی و امنیتی هدفمندی را علیه رهبران قبایل این منطقه بویژه خاندان حوثی آغاز کرد، جریانات مذهبی و سیاسی صعده را شورشی و آشوبگر خطاب و خواسته‌های طبیعی و عادی مردمان این سامان را تهدیدی برای امنیت و وحدت یمن قلمداد کرد. در ششمین جنگ و نبرد نابرابر صنعا- صعده، ژنرال علی‌عبدالله صالح، حوثی‌ها را متهم به زیر پا نهادن آتش‌بس و توافق دوحه (میان حوثی‌ها و دولت مرکزی در سال جاری با وساطت امیر قطر نشستی برای آشتی ملی و پایان دادن به اختلافات برگزار شد) کرد و رسانه‌های گروهی یمن و عربستان سعودی قبل از آغاز عملیات نظامی اوت 2009، جنگی روانی علیه مردم صعده و شیعیان زیدی یمن به راه انداختند. برای مثال سایت خبری - تحلیلی «26 سپتامبر» وابسته به دولت و حزب حاکم به نقل از محمد الشمیری، رئیس آموزش و پرورش استان صعده گزارش داده که حوثی‌ها و عوامل آنها 63 مدرسه را مصادره و اشغال و آنها را به مراکز آموزش نظامی و چریکی تبدیل کرده اند. بسیاری از رسانه‌های گروهی وابسته به یمن و عربستان سعودی تلاش دارند که جمعیت شیعیان زیدی را در قبال 18 میلیون نفر جمعیت مردم یمن، اندک جلوه بدهند و انواع تهمت‌ها از جمله اینکه زیدی‌ها در پی احیای دولت پادشاهی امام یحیی و تشکیل یک دولت شیعی در یمن و در مرزهای عربستان سعودی هستند را به آنها نسبت دهند. بازیگران صحنه جنگ علیه حوثی‌ها به‌طور اساسی عبارتند از: 1ـ رژیم مادام‌العمر ژنرال علی‌عبدالله صالح که در تعاملش با دیگران بویژه مخالفان، اشتباهاتی راهبردی را مرتکب شده است. 2- ارتش که از جنگ داخلی یمن شمالی در سال (63-1962) و سقوط دولت پادشاهی بدر تاکنون در مسند قدرت است، همواره به دنبال تنش و ایجاد زمینه‌های برخورد امنیتی- نظامی با مخالفان است تا به حیات خود استمرار بخشد. 3- قبایل متحد صنعا: این قبایل برای تامین قدرت و ثروت همواره در تلاشند به سود سیاست‌های محلی رژیم صنعا حرکت کرده و در این راستا جایگاه خود را در تقسیم قدرت و ثروت در یمن حفظ کنند. 4- جریانات سلفی: دهه 80 و 90 قرن گذشته برای یمن و‌آینده آن مصیبت‌هایی را به‌وجود آورد زیرا در این 2 دهه عربستان سعودی با پول و سیاست در ارکان قدرت و قبایل یمن، پایه‌های نفوذ خود را پی‌ریزی کرد و در 20 ساله اخیر حدود 756 مدرسه و حوزه آموزشی تعالیم وهابی در سراسر یمن که به تسامح و تساهل مذهبی میان زیدی‌ها (یمنی‌های داخل و شمال آن) و شافعی‌ها (یمنی‌های سواحل و جنوب) زبانزد بود، ایجاد و با پول‌های دولت عربستان سعودی و جمعیت‌های خیریه وابسته به روحانیون و تجار سلفی به تبلیغ تعصب و آیین تکفیر دیگران مشغول فعالیت شدند. جریانات سلفی در همه طیف‌های آن حتی عناصر وابسته به القاعده یمن و القاعده جزیرهًْ العرب و جیش عدن‌الاسلامی و جند ابین‌الاسلامی با سیاست‌های مذهبی رژیم صنعا علیه زیدی‌ها همگرایی و همراهی دارند. علاوه بر سلفی‌های یمن بیشتر جریانات سلفی اعراب منطقه خلیج فارس از اقدامات نظامی – امنیتی صنعا علیه صعده در ابعاد مختلف حمایت می‌کنند. 5- عربستان سعودی به‌عنوان مهم‌ترین بازیگر منطقه در قضیه صعده و حوثی‌ها: مناطق شیعه‌نشین زیدی صعده در نزدیکی مرزهای یمن با عربستان سعودی است و ریاض همواره از تحرک آنها در ابعاد مختلف احساس خطر کرده و هراس دارد که جرقه‌های نافرمانی و اعتراض آنها به خرمن اعتراضات منطقه جنوب سعودی همچون نجران، جیزان و جازان آتش بزند. مناطق نجران، جیزان و جازان قبل از تاسیس دولت سوم سعودی بخشی از یمن و موطن و پناهگاه شیعه اسماعیلی بوده است. این طایفه هم اکنون با تبعیض‌های مذهبی و سیاسی ریاض روبه‌رو هستند. این مناطق براساس معاهده طائف که در 1934 میان یمن و سعودی به امضا رسیده باشرایطی به‌طور‌ موقت در اختیار عربستان سعودی قرارگرفته که گرچه معاهده طائف بار دیگر تجدید شده ولی هنوز مالکیت ریاض بر این منطقه به‌طور‌ قانونی و قطعی تثبیت نشده است، لذا سعودی‌ها از قدرت و اقتدار شیعیان در صعده و مشکلات امنیتی در مرزهای خود با یمن بسیار نگران و هراسان هستند و حمایت‌های آنها را در این زمینه می‌توان در بعد امنیت ملی ریاض تجزیه و تحلیل کرد. 6- آمریکا در 3 دهه اخیر همواره از صنعا به‌عنوان پایگاه عملیاتی علیه مخالفان و رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه استفاده کرده و در جنگ اخیر واشنگتن علیه تروریسم منطقه‌ای، رژیم صنعا تکیه‌گاه آمریکا در ابعاد نظامی- امنیتی بوده است. خواسته‌های مردم صعده و جریان حوثی‌ها بیشتر مشروع و قابل اجرا و دسترسی بوده است، از جمله اعطای حق آزادی مذهب، به رسمیت شناختن مردم صعده به‌عنوان شهروند عادی یعنی با همه امتیازات و حقوق، آزادی بیان و تشکیل جمعیت‌های مدنی و سیاسی و آزادی بازداشتی‌های حوادث گذشته. در پایان لازم به یادآوری است که به طور جدی احساس می‌شود حکمای یمن باید برای حل بحران صعده و نیز دیگر ایالت‌های این کشور فکری اساسی کرده و از جنگ و خونریزی جلوگیری به عمل آورند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده